FINANCIEEL BELEID PROEFKATERN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "FINANCIEEL BELEID PROEFKATERN"

Transcriptie

1 HAVO HAVO FINANCIEEL BELEID CE CE PROEFKATERN

2 Arrangement 200% M&O 200% M&O bestaat uit vier delen voor havo en vif delen voor vwo. Het deel Management en organisatie bevat de stof voor het Schoolexamen, de overige delen bereiden voor op het Centraal schriftelik examen. HAVO / VWO Management en organisatie (SE) 1 Management 2 Organisatie 3 Communicatie en informatie 4 Personeelsbeleid 5 Marketing Financiering (CE) 6 Rechtsvormen 7 Vermogensmarkt 8 Aandelen en dividend 9 Krediet en interest 10 Obligaties 11 Hypotheek 12 Kort krediet HAVO FINANCIEEL BELEID CE Financieel beleid (CE) 13 Financieel beleid niet-commerciële organisaties 14 Omzet Handelsonderneming 15 Kosten Handelsonderneming 16 Winst Handelsonderneming 17 Break-even analyse 18 Brutowinstopslag 19 Nettowinstopslag 20 Liquiditeit en resultaat Externe verslaggeving (CE) 21 Verslaggeving stichting en vereniging 22 Balans handelsonderneming 23 Activaposten handelsonderneming 24 Passivaposten handelsonderneming 25 Winst-en-verliesrekening handelsonderneming 26 Kengetallen PROEFKATERN VWO Financieel beleid productieonderneming (CE) 27 Pris bi homogene massaproductie 28 Bedrifsresultaat homogene massaproductie 29 Bedrifsresultaat heterogene productie 30 Investeringsbeslissingen De Startpagina biedt de leerling en de docent uitgebreide ondersteuning.

3 16 WINST HANDELSONDERNEMING 3 Module 16 Winst handelsonderneming Uiteindelik doe e het voor de winst. Winst is het verschil tussen de verkoopopbrengst of omzet van e bedrif en de gemaakte kosten. Als handelsonderneming verkoop e producten, die e eerst zelf hebt ingekocht. Omdat die inkoopprizen kunnen veranderen, veranderen ook e kosten en zo ook de winst. Maar e hebt niet alleen te maken met inkoopprizen. De loonkosten van e werknemers bivoorbeeld of huisvestings- en interestkosten. Die zorgen voor een lagere winst. Hoofdvraag Hoe bereken e de bruto- en nettowinst van e handelsonderneming en hoe bepaal e de waarde van e handels voorraad? %M&O_H3_M16.indd :42

4 16 WINST HANDELSONDERNEMING 16.1 Brutowinst handelsonderneming Een handelsonderneming koopt goederen in en verkoopt ze zonder ze te bewerken. Hoe maakt een handelsonderneming winst? Is de winst het verschil tussen de verkooppris en inkooppris van de verkochte goederen? En wat betekenen de btw en andere belastingen voor de winst? Het verschil tussen de verkooppris en de inkooppris van een product is de brutowinst per product. Let op: bi de berekening gebruik e altid de inkooppris en verkooppris exclusief btw en andere belastingen zoals accinzen. Btw die afnemers betalen moet een onderneming afdragen aan de Belasting dienst en die heeft dus geen invloed op de winst. De btw die een onderneming moet betalen aan leveranciers kan zi terugkrigen van de Belastingdienst. Ook dan heeft de btw geen invloed op de winst. = brutowinst per product = verkooppris inkooppris = De totale brutowinst bereken e door de brutowinst op elk product te vermenigvuldigen met de afzet van deze goederen. De afzet is de verkochte hoeveelheid. De totale brutowinst kun e ook berekenen door van de totale omzet de inkoopwaarde van de verkochte goederen af te trekken. totale brutowinst = afzet brutowinst per product totale brutowinst = omzet inkoopwaarde verkochte goederen 4 De inkoopwaarde van de verkopen is het bedrag dat het bedrif zelf heeft betaald voor de verkochte goederen. Pas op het moment van verkoop van de goederen wordt deze inkoopwaarde aangemerkt als kosten, dus niet toen deze goederen werden ingekocht. De inkoopwaarde van de verkopen wordt ook wel inkoopwaarde van de omzet genoemd. Berekening van de brutowinst brutowinst omzet inkoopwaarde van de omzet afzet verkooppris afzet inkooppris

5 16 WINST HANDELSONDERNEMING 5 Een computerhandel verkoopt in een maand tachtig computers voor een gemiddelde stukspris van 900 exclusief 21% btw. De gemiddelde inkooppris van deze tachtig computers is 600 per stuk, ook exclusief 21% btw. VOOR- BEELD Gevraagd a Bereken de brutowinst per product. b Bereken de totale brutowinst. Uitwerking a brutowinst per product = verkooppris exclusief btw inkooppris exclusief btw = = 300 b omzet = = inkoopwaarde van de verkopen = = brutowinst = 80 ( ) = FORMULES Welke formule(s) is (zin) uist? A omzet brutowinst = inkoopwaarde van de verkopen B inkoopwaarde van de omzet brutowinst = omzet C inkoopwaarde van de verkopen + omzet = brutowinst D omzet = inkoopwaarde van de omzet + brutowinst 2 WINST Bi de bepaling van de brutowinst per product wordt gebruikgemaakt van de verkooppris A inclusief btw en de inkoopris inclusief btw. B inclusief btw en de inkoopris exclusief btw. C exclusief btw en de inkoopris inclusief btw. D exclusief btw en de inkoopris exclusief btw. 3 BUREAUSTOELEN Een handelsonderneming verkoopt een type bureaustoel voor 129 exclusief btw. De inkooppris is 63 exclusief btw. In een week verkoopt de onderneming 24 bureaustoelen. a Bereken de brutowinst per product. b Bereken de brutowinst in deze week. 4 UITZOEKEN MAAR! Een kledingzaak verkoopt herenshirts inclusief 21% btw. a Leg uit waarom de ondernemer de genoemde consumentenpris niet kan gebruiken als verkooppris bi de berekening van zin brutowinst. b Bereken de verkooppris van de shirts exclusief btw. ZOEK T LEKKER UIT! ALLE SHIRTS HEM REKENHULP 9 VOOR MAAR 22,99

6 6 16 WINST HANDELSONDERNEMING De shirts zin inclusief 21% btw ingekocht voor 12,10 per stuk. c Bereken de inkooppris exclusief btw. d Bereken de brutowinst per shirt. REKENHULP 6,9 5 COR WIL WINST Cor van de Wiel is fietsenhandelaar. Hi verkoopt vier verschillende modellen elektrische fietsen. Model Instap wordt verkocht voor Model Basis wordt verkocht voor Model Deluxe wordt verkocht voor Model Exclusief wordt verkocht voor Alle prizen zin inclusief 21% btw. a Bereken de verkoopprizen van de fietsen exclusief 21% btw. Cor verwacht voor het komende aar de volgende afzet: Instap: stuks Basis: 700 stuks Deluxe: 400 stuks Exclusief: 100 stuks b Bereken de omzet die Cor verwacht te behalen. De inkoopprizen van de modellen zin exclusief btw: Instap: 900 Basis: Deluxe: Exclusief: c Bereken de totale brutowinst die Cor van de Wiel het komende aar verwacht te behalen. REKENHULP 5 6 TOCH MAAR NIET Maarten Bakker koopt op 3 maart een nieuwe slaapbank bi meubelzaak Serné. Op de aankoopdag betaalt hi 605 als aanbetaling op de gekochte slaapbank. De aanbetaling is 40% van de aankooppris inclusief 21% btw. De levertid wordt door Serné geschat op acht tot twaalf weken. Serné en Bakker hebben afgesproken dat Serné in de laatste week van april zal bellen om een afspraak te maken over het exacte tidstip van plaatsing. a Bereken de aankooppris van de slaapbank inclusief btw die Maarten Bakker heeft gekocht. De brutowinst van Serné op de slaapbank is 35,1% van de verkooppris exclusief btw. b Bereken de brutowinst die Serné behaalt op de verkoop van de slaapbank. Op 19 maart annuleert Maarten Bakker de aankoop van de slaapbank en vraagt aan Serné om terugbetaling van het aanbetaalde bedrag. Serné weigert dit en verwist daarbi naar artikel 10 van de algemene voorwaarden van de Centrale Branchevereniging die Bakker bi de koop heeft ontvangen. Artikel 10 : DE ANNULERING 1. Annulering door de afnemer binnen acht dagen na het afsluiten van de overeenkomst, is kosteloos. 2. Bi annulering van de overeenkomst door de afnemer is deze een schadevergoeding verschuldigd van 30% van hetgeen de afnemer in totaal had moeten betalen. Het percentage als bedoeld in de vorige zin bedraagt 50%, indien de annulering van een overeenkomst door de afnemer geschiedt, terwil de afnemer al in kennis is gesteld van het exacte tidstip van plaatsing of van aflevering.

7 = 16 WINST HANDELSONDERNEMING 7 c Bereken welk bedrag Maarten Bakker terugkrigt als Serné zich houdt aan artikel 10 van de algemene voorwaarden van de Centrale Branchevereniging. 7 BTW-ACTIE Scottie bromfietsen en scooters lanceert voor het eerste weekend van maart een btw-actie. De actie geldt voor alle merken en typen. BTW-VRIJ WEEKEND wi betalen ouw 21% btw Tim koopt een bepaald type Peugeot bi Scottie. De normale consumentenpris bedraagt inclusief btw. a Welk bedrag betaalt Tim voor zin nieuwe Peugeot? Ondernemingen beweren tidens actieweken dat klanten geen btw hoeven te betalen. b Leg uit dat dit onuist is. scottie bromfietsen & scooters REKENHULP 9 De door Tim gekochte Peugeot heeft Scottie zelf ingekocht voor 1.422,96 inclusief btw. c Bereken de brutowinst op deze verkochte Peugeot Technische en economische voorraad Waarom leggen handelsondernemingen voorraden aan? Waarom kopen zi al eerder goederen in terwil ze pas later worden verkocht? Dat opslaan van goederen kost toch extra geld? En welke risico s loop e bi het aanhouden van voorraden? Handelsondernemingen hebben meestal producten op voorraad, zodat zi direct kunnen leveren. Als e e klanten niet onmiddellik van dienst kunt zin, gaan ze naar een concurrent. Geen klanten, geen omzet. De feitelik aanwezige voorraad in een bedrif wordt de technische voorraad genoemd. Deze voorraden liggen bivoorbeeld in het magazin of in de schappen van de winkel. Als het bedrif goederen heeft besteld bi een leverancier, maar deze nog niet heeft ontvangen, horen de goederen niet bi de technische voorraad. Toch loopt het bedrif hier al een prisrisico over. Bi de bestelling is een aankooppris afgesproken. Als de pris van de goederen opeens daalt, moet toch de afgesproken, hogere pris betaald worden. Deze bestelde maar nog niet ontvangen goederen heten voorinkopen. Deze voorinkopen behoren tot de economische voorraad. Dat is de voorraad goederen waarover bedriven prisrisico lopen. De technische voorraad is de feitelik aanwezige voorraad goederen in een bedrif. De economische voorraad is de voorraad waarover een bedrif prisrisico loopt. economische voorraad = technische voorraad + voorinkopen voorverkopen

8 8 16 WINST HANDELSONDERNEMING Bi voorinkopen gaat het om goederen die het bedrif heeft besteld, maar nog niet ontvangen. Bi voorverkopen gaat het om goederen die zin besteld door klanten, maar die het bedrif nog niet heeft geleverd. Bi voorverkopen is er geen prisrisico meer. De verkooppris is immers al afgesproken. Behalve prisrisico s zin er ook andere risico s verbonden aan het hebben van een voorraad. Je kunt daarbi denken aan diefstal, vochtschade, brandschade, bederf van producten (bivoorbeeld levens middelen) en onverkoopbare ouderwetse voorraden (bivoorbeeld oudere modellen van mobiele telefoons). VOOR- BEELD Watersport Totaal bv handelt in surfplanken. Op 1 oktober liggen er 530 surfplanken in het magazin. Er zin 210 planken in bestelling bi de leverancier, maar deze zin nog niet ontvangen. Klanten hebben eind september voor 90 surfplanken bestellingen geplaatst, die Watersport Totaal op 1 oktober nog niet heeft geleverd. In oktober vinden de volgende inkopen en verkopen plaats. De ingekochte surfplanken worden telkens twee weken later ontvangen, de verkochte planken worden na één week geleverd. 6 oktober: aankoop 150 stuks 13 oktober: verkoop 100 stuks 20 oktober: verkoop 40 stuks 22 oktober: aankoop 160 stuks 25 oktober: verkoop 50 stuks 30 oktober: aankoop 120 stuks Gevraagd a Bereken de economische voorraad op 1 oktober. b Bereken de technische voorraad op 31 oktober. c Bereken de economische voorraad op 31 oktober. Uitwerking a economische voorraad = technische voorraad + voorinkopen voorverkopen economische voorraad = = 650 stuks b De ingekochte surfplanken worden twee weken later ontvangen. De 210 planken die eind september waren gekocht, worden dus in oktober ontvangen. De aankopen van 22 en 30 oktober worden pas in november ontvangen. De verkochte goederen worden een week na de aankoop verzonden. De 90 stuks voorverkopen tot 1 oktober worden in oktober geleverd. De verkochte surfplanken van 25 oktober worden pas in november verzonden. Technische voorraad eind oktober = = 660. c De aankopen van 22 en 30 oktober worden pas in november ontvangen en vormen voorinkopen. De verkochte surfplanken van 25 oktober worden pas in november verzonden en zin voorverkopen. economische voorraad = technische voorraad + voorinkopen voorverkopen = ( ) 50 = 890

9 16 WINST HANDELSONDERNEMING 9 Voorraadwaardering Bi het berekenen van de waarde van de voorraad gebruiken veel bedriven de inkooppris. Voor sommige producten kan de inkooppris flink variëren. Hoe moet e de voorraad dan waarderen in de boekhouding? Tegen de oorspronkelike inkooppris of tegen de recente marktpris? En als e goederen verkoopt, welke inkooppris gebruik e dan? Er zin verschillende manieren om de voorraad te waarderen: first in first out (fifo); last in first out (lifo); vaste verrekenpris (vvp). 1 WAT IS WAAR? Hieronder staan drie beweringen. I technische voorraad = economische voorraad + voorinkopen voorverkopen II technische voorraad = de voorraad waarover de onderneming geen prisrisico loopt III technische voorraad = economische voorraad voorinkopen + voorverkopen Welke bewering(en) is (zin) uist? A Alleen bewering I is uist. B Alleen bewering II is uist. C Alleen bewering III is uist. D De beweringen I en II zin uist. E De beweringen II en III zin uist. F Alle beweringen zin uist. 2 USB-STICKS Het bedrif USB Master verkoopt usb-sticks in de vorm van Disneyfiguren. Deze sticks kunnen bedrukt worden met de bedrifsnaam van de klant als de klant dat wil. Op 16 mei plaatst USB Master een bestelling voor usb-sticks bi een Amerikaanse leverancier. Op 4 uni komt de parti aan in Nederland. Op 6 uni slaat USB Master de usb-sticks op in het magazin. Op 19 uni bestelt een Nederlandse klant alle usb-sticks. Op 30 uni verzendt USB Master de hele parti naar de klant. a Noem, behalve het prisrisico, twee andere risico s die USB Master loopt over de voorraad. b Tussen welke twee data maken de usb-sticks deel uit van de technische voorraad van USB Master? c Tussen welke twee data maken de usb-sticks deel uit van de economische voorraad van USB Master? 3 DE VOORRAAD VAN MOBIELTJES Groothandel Vergunst koopt en verkoopt mobiele telefoons. Op 1 oktober liggen er mobieltes in het magazin. Eind september had Vergunst toestellen besteld, die op 4 oktober worden bezorgd. Klanten van Vergunst hadden eind september bestellingen geplaatst voor telefoons, die op 5 oktober worden verzonden. Gedurende de maand oktober plaatst Vergunst bestellingen voor mobieltes, waarvan er in oktober worden ontvangen. Vergunst ontvangt bestellingen van klanten voor toestellen, waarvan er in oktober worden afgeleverd. a Hoe groot is de technische voorraad op 1 oktober? b Bereken de economische voorraad op 1 oktober. c Bereken de technische voorraad op 31 oktober. d Bereken de economische voorraad op 31 oktober.

10 10 16 WINST HANDELSONDERNEMING 4 REKENEN Bereken welke getallen moeten worden ingevuld bi (1) tot en met (5). Technische voorraad Voorinkopen Voorverkopen Economische voorraad (1) (2) (3) (4) (5) ROKJES IN VOORRAAD Op 1 anuari liggen bi kledinggroothandel Suwen rokes met een inkooppris van 11,40 per stuk in het magazin. Op 28 december van het vorige aar heeft Suwen 800 rokes besteld bi de importeur tegen een inkooppris van 13 per stuk. De rokes zullen in anuari afgeleverd worden. Op 12 anuari zin 350 rokes verkocht en afgeleverd aan diverse detailzaken. Op 14 anuari worden 300 rokes van de bestelling van 28 december bi Suwen afgeleverd. Tussen 1 anuari en 16 anuari zin er bi Suwen geen andere aankopen en verkopen van rokes. a Bereken over hoeveel rokes Suwen prisrisico loopt op 15 anuari. b Bereken voor Suwen de waarde van de technische voorraad rokes op 15 anuari. 6 SMART Handelsonderneming De Vries en Co handelt in het product Smart. Op 1 oktober 2014 waren de volgende gegevens bekend: technische voorraad: stuks; in bestelling bi leveranciers: stuks; nog af te leveren aan klanten: 625 stuks. In de maand oktober 2014 vonden de volgende activiteiten plaats. Inkoopcontracten afgesloten voor 800 stuks. Verkoopcontracten afgesloten voor stuks. In het magazin ontvangen: 900 stuks. Uit het magazin afgeleverd: stuks. Er wordt alleen volgens contracten ontvangen en afgeleverd. a Bereken de economische voorraad in stuks op 1 oktober b Bereken de hoeveelheid Smart die op 31 oktober 2014 nog door De Vries en Co afgeleverd moet worden. Op 31 oktober 2014 bedraagt de economische voorraad van het product Smart stuks. Bi haar inkoopbeleid houdt de handelsonderneming voortdurend rekening met verwachte prisveranderingen. Volgens econoom Spier speculeert de handelsonderneming in de maand oktober op een prisstiging. c Geef een argument dat de bewering van Spier ondersteunt. Volgens econoom Scholten speculeert de handelsonderneming in de maand oktober uist op een prisdaling. d Geef een argument dat de bewering van Scholten ondersteunt.

11 16 WINST HANDELSONDERNEMING First in first out Bi het berekenen van de waarde van de voorraad gebruiken veel bedriven de inkooppris. Voor sommige producten kan de inkooppris flink variëren. Hoe moet e de voorraad dan waarderen in de boekhouding? Tegen de oorspronkelike inkooppris, tegen de meest recente marktpris of kies e voor een gemiddelde vaste pris? En als e goederen verkoopt, welke inkooppris gebruik e dan bi de berekening van de winst? Fifo De totale brutowinst is te berekenen door van de omzet de inkoopwaarde van de verkochte goederen af te trekken. De inkoopwaarde van de verkopen is het bedrag dat het bedrif heeft betaald voor de verkochte goederen. Bi first in first out (fifo) wordt bi de verkopen de inkooppris van de oudste voorraad gebruikt. Boekhoudkundig gezien wordt de oudste voorraad als eerste verkocht, de nieuwste voorraad blift dus telkens achter in het bedrif. Let op: dit wil niet zeggen dat de oudste voorraad ook werkelik wordt geleverd. Dit is alleen boekhoudkundig zo. Op 1 mei heeft het bedrif Winter BV een voorraad van 400 snowboards. Die is ingekocht voor 80 per stuk. Om de voorraad te waarderen gebruikt het bedrif de fifo-methode. Voor mei gelden de volgende gegevens: VOOR- BEELD 1 mei: voorraad 400 stuks à 80 per stuk 8 mei: ingekocht 800 stuks à 85 per stuk 12 mei: verkocht 500 stuks à 120 per stuk 17 mei: ingekocht 600 stuks à 90 per stuk 20 mei: ingekocht 200 stuks à 92 per stuk 23 mei: verkocht 600 stuks à 120 per stuk Gevraagd a Bereken de brutowinst van de verkoop op 12 mei. b Bereken de brutowinst van de totale verkopen in mei. c Bereken de waarde van de voorraad snowboards eind mei. Uitwerking a De oudste voorraad wordt als eerste verkocht. Op 12 mei worden 500 boards verkocht. Hierbi gaat het om de 400 die op 1 mei al aanwezig waren en nog 100 stuks die op 8 mei werden ingekocht. omzet = = inkoopwaarde van de verkopen = = brutowinst = b Van de voorraad van 8 mei zin nog 700 snowboards over. De 600 boards die op 23 mei worden verkocht, komen dus uit de voorraad die is ingekocht op 8 mei. omzet = = inkoopwaarde van de verkopen = = brutowinst = De totale brutowinst over mei is = c De voorraad van 1 mei is verkocht. Van de voorraad van 8 mei is nog maar 100 stuks over. De ingekochte voorraden van 17 en 23 mei zin nog niet verkocht. De totale waarde is daarom: =

12 12 16 WINST HANDELSONDERNEMING Voor- en nadelen van fifo De fifo-methode is misschien het meest logisch voor het bepalen van de brutowinst en de voorraden. Het is immers gebruikelik om de oudste voorraden als eerste te verkopen. Zeker als het gaat om bivoorbeeld bederfelike producten. Toch heeft deze methode wel een paar nadelen. Het is veel werk om uit te zoeken welke inkooppris gebruikt moet worden, zeker als een bedrif veel verschillende producten verkoopt. Met moderne ICT-technieken, zoals de streepescodes in supermarkten, is dit probleem voor een deel te verhelpen. Bi stigende inkoopprizen is de brutowinst (te) hoog, omdat bi de inkoopwaarde de oudste, dus goedkoopste voorraad wordt gebruikt. Het likt dus alsof er veel winst met de producten is gemaakt, terwil dat niet zo is als de recente hogere inkoopprizen worden gebruikt. Bi dalende inkoopprizen is de brutowinst (te) laag, omdat bi de inkoopwaarde de oudste, dus duurste voorraad wordt gebruikt. Het likt dus alsof er niet zoveel winst met de producten te maken is, terwil dat wel zo is als de recente prizen worden gebruikt. 1 WAT IS JUIST? Welke bewering(en) is (zin) uist? A Bi first in first out worden de voorraden gewaardeerd tegen de oudste inkoopprizen. B Bi first in first out worden de voorraden gewaardeerd tegen de ongste inkoopprizen. C Bi first in first out worden de oudste voorraden boekhoudkundig als eerste verkocht. D Bi first in first out worden de oudste voorraden als eerste uitgeleverd. 2 WINST OP KOFFIE Op 1 mei heeft een supermarkt een voorraad van 500 pakken koffie snelfiltermaling van 250 gram. Die is ingekocht voor 2 per pak. Om de voorraad te waarderen gebruikt het bedrif de fifo-methode. Voor de eerste week van mei gelden de volgende gegevens: 1 mei: voorraad 500 pakken à 2 per pak; 2 mei: ingekocht 600 pakken à 2,10 per pak; eerste week van mei: verkocht 700 pakken à 2,95 per pak. a Bereken de brutowinst op deze pakken koffie in de eerste week van mei. b Bereken de waarde van de voorraad pakken koffie aan het einde van de eerste week van mei. 3 DE HONDENBROKKEN VAN JORIS Joris de Haas heeft in Maastricht een groothandel in hondenbrokken. De brokken zin verpakt in zakken van 100 kg (bestaande uit 10 kleinverpakkingen). Als gevolg van de toegenomen concurrentie verlaagde Joris per 15 februari 2014 de verkoopprizen. Joris maakt bi zin voorraadadministratie gebruik van de fifo-methode. Dit zin de gegevens over de maand februari 2014: De magazinvoorraad per 1 februari is 70 zakken (van 100 kg). De inkooppris hiervan is 160 per zak. Op 1 februari zin er geen zakken in bestelling. Verkopen worden direct afgeleverd aan de klant. Inkopen worden 1 week na bestelling ontvangen.

13 16 WINST HANDELSONDERNEMING 13 In februari werd er dit verkocht en ingekocht: Datum Inkoop (aantal zakken van 100 kg) Verkoop (aantal zakken van 100 kg) Inkooppris per zak van 100 kg 3 februari februari februari februari februari Verkooppris per zak van 100 kg a Bereken de brutowinst die Joris behaalde met de verkoop van 14 februari. b Bereken de brutowinst die Joris behaalde met de verkoop van 27 februari. c Bereken de voorraad in aantallen zakken (van 100 kg) hondenbrokken op 27 februari Op 28 februari moest Joris een paar keer nee verkopen. Dat betekent dat zi tegen haar afnemers moest zeggen dat de hondenbrokken op dat moment niet leverbaar waren. d Leg uit waarom nee verkopen niet bevorderlik is voor toekomstige verkopen. 4 FIETSEN EN FIFO Bike BV is een fietswinkel. Op 30 december 2014 was de waarde van de voorraad De voorraad wordt volgens het fifo-systeem gewaardeerd. In 2014 zin de inkoopprizen voortdurend gedaald. Inkoopprizen 60 fietsen met een inkooppris van 610 per fiets 80 fietsen met een inkooppris van 605 per fiets een aantal fietsen met een inkooppris van 600 per fiets a Bereken hoeveel fietsen met een inkooppris van 600 in voorraad zin. Volgens de administrateur moet de volgende verkoop nog in de administratie worden verwerkt: de verkoop op 31 december 2014 van 160 fietsen voor 750 per fiets. b Bereken de brutowinst die behaald wordt met de verkoop van 31 december c Bereken de waarde van de aanwezige voorraad op 31 december 2014, na de verkoop van die datum. REKENHULP 12 5 MEEL Het bedrif Gries BV verkoopt meel aan bakkerien. Het bedrif had op 1 september 800 kg in voorraad, die was ingekocht voor 7 per kg. In september vinden deze inkopen en verkopen plaats: 3 september: verkoop 400 kg à 9 per kg 5 september: inkoop 200 kg à 7,25 per kg 9 september: verkoop 500 kg à 9 per kg 12 september: inkoop 300 kg à 7,30 per kg 18 september: inkoop 300 kg à 7,40 per kg 23 september: verkoop 400 kg à 9 per kg

14 14 16 WINST HANDELSONDERNEMING REKENHULP 12 Hoewel de inkoopprizen stigen, lukt het Gries BV niet om de verkooppris te verhogen. a Noem hiervoor een reden. b Wat is het gevolg hiervan voor de brutowinst per kg meel? c Bereken de brutowinst die Gries BV in de maand september behaalt. d Bereken de waarde van de voorraad van Gries BV eind september. Omdat de inkoopprizen steeds stigen, stelt bedrifsleider Diekman van Gries BV voor om niet meer met de inkoopprizen volgens het fifo-systeem te werken. Hi vindt dat uist de inkoopprizen van de laatst ingekochte voorraden moeten worden gebruikt bi de berekening van de inkoopwaarde. e Leg uit welk effect dit voorstel heeft op de hoogte van de brutowinst van Gries BV. f Leg uit waarom de bedrifsleider toch voorstander zou kunnen zin van dit andere systeem Last in first out Bi het berekenen van de waarde van de voorraad gebruiken veel bedriven de inkooppris. Voor sommige producten kan de inkooppris flink variëren. Hoe moet e de voorraad dan waarderen in de boekhouding? Tegen de oorspronkelike inkooppris, tegen de meest recente marktpris of kies e voor een gemiddelde vaste pris? En als e goederen verkoopt, welke inkooppris gebruik e dan bi de berekening van de winst? Lifo De totale brutowinst bereken e door van e omzet de inkoopwaarde van deze verkochte goederen af te trekken. De inkoopwaarde van de verkopen is het bedrag dat e bedrif zelf heeft betaald voor de verkochte goederen. Bi last in first out (lifo) wordt bi de verkopen de inkooppris van de ongste voorraad gebruikt. Boekhoudkundig gezien wordt de ongste voorraad als eerste verkocht, de oudste voorraad blift dus boekhoudkundig achter op de balans. Dat wil overigens niet zeggen dat de ongste voorraad ook aan de klanten wordt geleverd, dat kunnen ook de oudere producten zin. VOOR- BEELD SPIN bv verkoopt tennisrackets voor 99 per stuk. Op 1 anuari bestaat de voorraad uit 60 rackets, die zin ingekocht voor 59 per stuk. Het bedrif gebruikt de lifo-methode bi de voorraadwaardering. Voor de eerste twee weken in anuari gelden de volgende voorraadgegevens: 1 anuari: voorraad 60 rackets à 59 4 anuari: ingekocht 80 rackets à 60 6 anuari: verkocht 28 rackets à 99 9 anuari: ingekocht 40 rackets à anuari: ingekocht 20 rackets à anuari: verkocht 50 rackets à 99 Gevraagd a Bereken de brutowinst op 6 anuari. b Bereken de brutowinst op 13 anuari. c Bereken de waarde van de voorraad rackets op 14 anuari.

15 16 WINST HANDELSONDERNEMING 15 Uitwerking a Op 6 anuari: omzet = = inkoopwaarde van de omzet = = brutowinst = b 13 anuari: omzet = = inkoopwaarde van de verkopen = = brutowinst = c De beginvoorraad is nog compleet. Van de voorraad van 4 anuari zin 28 rackets verkocht, van de voorraad van 9 anuari zin nog 10 rackets over. De voorraad van 10 anuari is op. waarde = = Voor- en nadelen van lifo Een voordeel van lifo is dat de brutowinst een goed beeld geeft van de winstverwachting. Bi lifo worden immers de meest recente prizen gebruikt, dus de winst klopt het best met de werkelikheid. Toch heeft deze methode ook een paar nadelen. Het is veel werk om uit te zoeken welke inkooppris gebruikt moet worden, zeker als een bedrif veel verschillende producten verkoopt. Met moderne ICT-technieken, zoals de streepescodes in supermarkten, is dit probleem voor een deel te verhelpen. Bi fluctuerende inkoopprizen blift de oudste voorraad achter. De waarde van de voorraad wordt dus bepaald door inkoopprizen die niet meer actueel zin. De waarde volgens de boekhouding klopt dus niet met de werkelike waarde op de markt. 1 LIFO Welke bewering(en) is (zin) uist? A Bi last in first out worden de voorraden gewaardeerd tegen de oudste inkoopprizen. B Bi last in first out worden de voorraden gewaardeerd tegen de ongste inkoopprizen. C Bi last in first out worden de ongste voorraden boekhoudkundig als eerste verkocht. D Bi last in first out worden de ongste voorraden als eerste uitgeleverd. 2 WINST OP KOFFIE Op 1 mei heeft een supermarkt een voorraad van 500 pakken koffie snelfiltermaling van 250 gram. Die is ingekocht voor 2 per pak. Om de voorraad te waarderen gebruikt het bedrif de lifo-methode. Voor de eerste week van mei gelden de volgende gegevens: 1 mei: voorraad 500 pakken à 2 per pak 2 mei: ingekocht 600 pakken à 2,10 per pak eerste week van mei: verkocht 700 pakken à 2,95 per pak a Bereken de brutowinst op deze pakken koffie in de eerste week van mei. b Bereken de waarde van de voorraad pakken koffie aan het einde van de eerste week van mei.

16 16 16 WINST HANDELSONDERNEMING 3 VERHAGEN BV Verhagen bv handelt in kleine trampolines. Deze worden verkocht aan bouwmarkten en tuincentra. De bv past het lifo-systeem toe. Verhagen heeft de gegevens over april samengevat op een klade. a Bereken de brutowinst op de verkoop van 11 april. b Bereken de totale brutowinst op de verkopen in april. c Bereken de waarde van de voorraad trampolines op 30 april VERHAGEN BV handelaar in trampolines 1 april: voorraad 250 trampolines à 77 2 april: ingekocht 300 trampolines à april: verkocht 500 trampolines à april: ingekocht 600 trampolines à april: ingekocht 200 trampolines à 79,50 26 april: verkocht 720 trampolines à 89 4 SCHAPENKAAS Handelsonderneming Liudgerio handelt in schapenkaas. Op 1 december 2014 was de voorraad schapenkaas 100 kg, waarvan de inkooppris 4 per kilo was. In de maand december 2014 werden de volgende in- en verkoopcontracten gesloten: 3 december: inkoop 50 kg à 5,00 7 december: verkoop 70 kg à 7,50 10 december: inkoop 60 kg à 5,10 20 december: verkoop 110 kg à 8,00 Liudgerio gebruikt voor de voorraadwaardering het lifo-systeem. a Bereken de brutowinst op de verkoop van 7 december 2014 volgens het lifo-systeem. b Bereken de totale brutowinst over december 2014 volgens het lifo-systeem. c Bereken de waarde van de voorraad op 31 december KOELBOXEN Het bedrif Van Spaarndam handelt in koelboxen. Wegens toegenomen concurrentie is de inkooppris de laatste tid gezakt. Op 1 anuari had het bedrif 150 stuks in voorraad met een inkooppris van 16 per stuk. In de week daarna vinden de volgende inkopen en verkopen plaats. Datum Voorraad/Inkoop/Verkoop Pris per stuk 1 anuari Voorraad 150 stuks 16 2 anuari Inkoop 200 stuks 15,50 3 anuari Verkoop 100 stuks 28 5 anuari Inkoop 150 stuks 15 6 anuari Verkoop 200 stuks 27 8 anuari Inkoop 175 stuks 14 REKENHULP 12 a Bereken de waarde van de totale inkopen (in euro s) in de eerste week van anuari. b Bereken de brutowinst in de eerste week van anuari als het bedrif gebruikmaakt van de lifo-methode. Omdat de inkoopprizen telkens dalen, stelt bedrifsleider Heringa voor om niet meer met het lifosysteem te werken. Hi vindt dat de inkoopprizen van de oudste voorraden moeten worden gebruikt bi de berekening van de brutowinst. c Leg uit welk effect dit voorstel heeft op de hoogte van de brutowinst van Van Spaarndam.

17 16 WINST HANDELSONDERNEMING 17 6 FRISDRANK Cassico NV verkoopt frisdrank voor een vaste pris per liter. In de eerste week van februari heeft het bedrif daarmee een brutowinst behaald van Het bedrif gebruikt bi de voorraadwaardering de lifo-methode. De financieel directeur vertelt dat het deze week niet uitmaakte of het bedrif de oudste prizen of de nieuwste prizen gebruikte bi de berekening van de inkoopwaarde. Ondanks de voortdurend stigende inkoopprizen zou de brutowinst toch in beide gevallen hetzelfde zin geweest. a Onder welke voorwaarde is de brutowinst in beide gevallen gelik, ook al stigen de prizen voortdurend? Aandeelhouders vinden het belangrik om te weten welke methode van voorraadwaardering wordt gebruikt. b Leg uit waarom aandeelhouders het belangrik vinden. Aan het begin van de tweede week van februari heeft Cassico NV geen voorraad. In de tweede week van februari vinden de volgende inkopen en verkopen plaats. De prizen zin exclusief btw. Datum Voorraad/Inkoop/verkoop Pris per liter 8 februari inkoop liter 1,80 9 februari verkoop liter 11 februari inkoop liter 1,85 12 februari verkoop liter 13 februari verkoop liter Na deze twee weken blikt dat het bedrif een brutowinst heeft behaald van c Bereken de vaste verkooppris per liter. REKENHULP Vaste verrekenpris Bi het berekenen van de waarde van de voorraad gebruiken veel bedriven de inkooppris. Voor sommige producten kan de inkooppris flink variëren. Hoe moet e de voorraad dan waarderen in de boekhouding? Tegen de oorspronkelike inkooppris, tegen de meest recente marktpris of kies e voor een gemiddelde vaste pris? En als e goederen verkoopt, welke inkooppris gebruik e dan bi de berekening van de winst? Vvp De totale brutowinst is te berekenen door van de omzet de inkoopwaarde van de verkochte goederen af te trekken. Dat is het bedrag dat het bedrif zelf heeft betaald voor de verkochte goederen. Bi de vaste verrekenpris (vvp) wordt een schatting gemaakt van de gemiddelde inkooppris in de komende periode. Ook worden de inkoopkosten per product geschat. Dit zin alle bikomende kosten bi de inkoop van de goederen, zoals bestelkosten en transportkosten. De vaste verrekenpris (vvp) is de geschatte gemiddelde inkooppris plus inkoopkosten per product. Alle goederen worden gewaardeerd tegen deze vvp. Als er goederen worden verkocht, wordt de vvp bi de berekening van de brutowinst gebruikt als inkoopwaarde.

18 18 16 WINST HANDELSONDERNEMING VOOR- BEELD Vof Van de Griendt handelt in tegels en siergrind. De grindsoorten worden verkocht voor 1,50 per kg. De financieel directeur verwacht dat de inkooppris van grind het komende aar gemiddeld 0,90 per kg zal bedragen. Daarnaast verwacht hi dat de inkoopkosten 0,10 per kg zullen zin. Op 1 april heeft het bedrif geen grind meer in voorraad. In de maand april koopt het bedrif kg in voor 0,88 per kg. De inkoopkosten zin 0,09 per kg. In diezelfde maand verkoopt het bedrif kg voor 1,50. Gevraagd a Bereken de vaste verrekenpris per kg siergrind. b Bereken de brutowinst die het bedrif in april behaalt. c Bereken de waarde van de voorraad eind april. Uitwerking a vaste verrekenpris = geschatte inkooppris + geschatte inkoopkosten per kg = 0,90 + 0,10 = 1,00 b Om de inkoopwaarde te berekenen, gebruik e niet de werkelik betaalde pris, maar de vaste verreken pris. omzet = ,50 = inkoopwaarde van de verkopen = = brutowinst = c De voorraad bestaat uit kg, die gewaardeerd wordt tegen de vaste verrekenpris. waarde van de voorraad = = In het voorbeeld zie e dat de vaste verrekenpris iets hoger ligt dan de werkelik betaalde pris plus inkoopkosten. In andere maanden ligt de werkelike pris misschien boven de vvp. Gemiddeld kom e dan ongeveer uit op de vvp. >>>>>>>>>> 18.3 thet verschil tussen de werkelike betaalde bedragen en de vaste verrekenpris wordt het resultaat op inkopen genoemd. Dit resultaat is voordelig als de werkelike bedragen lager zin dan de vvp. Het is nadelig als de werkelike bedragen hoger zin dan de vvp. Dit verschil wordt toegevoegd aan of afgetrokken van de winst in een bepaalde periode. Voor- en nadelen vvp Het voordeel van de vaste verrekenpris is dat de berekening van de inkoopwaarde en de voorraadwaardering eenvoudig is. Bi zowel inkoop als verkoop maak e steeds gebruik van dezelfde vvp. Een nadeel is dat de inkooppris en inkoopkosten voor een toekomstige periode worden ingeschat. Het lukt zelden om de pris goed in te schatten. Als de verkooppris niet meer kan worden aangepast, kan het bedrif bi grote verschillen tussen de werkelike en de geschatte prizen verlies liden. Of uist meer winst maken dan verwacht.

19 16 WINST HANDELSONDERNEMING 19 1 VVP Welke bewering(en) is (zin) uist? A Bi de vvp worden de voorraden gewaardeerd tegen de oudste inkoopprizen en inkoopkosten. B Bi de vvp worden de voorraden gewaardeerd tegen de ongste inkoopprizen en inkoopkosten. C Bi de vvp worden de voorraden gewaardeerd tegen de verwachte gemiddelde inkoopprizen en inkoopkosten. D Bi de vvp worden de voorraden gewaardeerd tegen de gemiddelde inkoopprizen en inkoopkosten van vorig aar. 2 WINST OP KOFFIE Op 1 mei heeft een supermarkt een voorraad van 500 pakken koffie snelfiltermaling van 250 gram. Die is ingekocht voor 2 per pak. Om de voorraad te waarderen gebruikt het bedrif de vvp-methode. De vvp bedraagt 2,25 per pak. Voor de eerste week van mei gelden de volgende gegevens: 1 mei: voorraad 500 pakken à 2 per pak 2 mei: ingekocht 600 pakken à 2,10 per pak eerste week van mei: verkocht 700 pakken à 2,95 per pak a Uit welke twee onderdelen bestaat de vaste verrekenpris? b Bereken de brutowinst op deze pakken koffie in de eerste week van mei. c Bereken de waarde van de voorraad koffie aan het einde van de eerste week van mei. d Noem een voordeel en een nadeel van de vaste verrekenpris. 3 WAAR GAAN WE HEEN? Het bedrif Electro BV handelt in navigatiesystemen. Deze worden gewaardeerd tegen een vaste verrekenpris van 100 per stuk, bestaand uit een geschatte inkooppris van 95 en geschatte inkoopkosten van 5 per stuk. Electro BV heeft begin 2014 een voorraad van 200 navigatiesystemen. Op 10 anuari worden 300 stuks ingekocht voor 98 exclusief btw per stuk. Op 25 anuari worden er nog eens 400 ingekocht voor 90 exclusief btw per stuk. De totale inkoopkosten over anuari zin In de maand anuari worden in totaal 500 navigatiesystemen verkocht voor 157,30 inclusief 21% btw. a Bereken de brutowinst in anuari als de vvp wordt gebruikt. b Bereken de waarde van de voorraad eind anuari. c Bereken het resultaat op inkopen over anuari. Geef aan of dit voordelig of nadelig is. d Bereken de werkelike brutowinst in anuari als e rekening houdt met het resultaat op de inkopen. 4 KLEURSTOFFEN Het bedrif BestColour handelt in kleurstoffen voor industrieel gebruik. Op 1 anuari is de inkooppris 12 per liter. De directie verwacht dat de inkooppris aan het eind van het aar 14 zal zin. Verder is de verwachting dat de inkoopkosten per liter, vorig aar gemiddeld 1 per liter, niet zullen veranderen. Op basis van deze gegevens stelt de directie de vaste verrekenpris vast op 14 per liter. Op 1 anuari zit er nog liter in de terminals van BestColour. Op 28 anuari koopt het bedrif liter voor 12,10 per stuk. De totale inkoopkosten bi deze inkoop zin Op 3 februari verkoopt BestColour liter voor 21 per liter. a Bereken de brutowinst die BestColour behaalt met de verkoop van 3 februari. b Bereken de waarde van de voorraad na de verkoop van 3 februari. De betaalde inkooppris plus inkoopkosten komen niet overeen met de vaste verrekenpris. c Bereken het totale verschil (het resultaat op de inkopen) tussen de vaste verrekenpris en de werkelik betaalde bedragen bi de inkoop van 28 anuari. Geef aan of het verschil voordelig of nadelig is.

20 20 16 WINST HANDELSONDERNEMING REKENHULP 9 5 GOMEZ EN ZIJN SMARTPHONES Onderneming Gomez handelt in smartphones en registreert de toestellen tegen een vaste verrekenpris van 200 per stuk. Deze bestaat uit een geschatte inkooppris van 190 en geschatte inkoopkosten van 10 per product. De telefoons worden verkocht voor gemiddeld 302,50 inclusief 21% btw. a Bereken de verkooppris exclusief btw. In de maand april heeft Gomez een omzet behaald van b Bereken de brutowinst van Gomez in april. De waarde van de voorraad tegen vaste verrekenpris was op 1 april en op 30 april Ingekochte smartphones worden direct ontvangen, verkochte toestellen worden direct afgeleverd. c Bereken hoeveel smartphones Gomez in april heeft ingekocht. 6 EXCUSIEVE BEELDJES Het bedrif Yildiz BV verkoopt bronzen beeldes in verschillende modellen. Yildiz koopt de beeldes bi een bekende kunstenaar, die alleen aan Yildiz verkoopt. Yildiz BV schat de gemiddelde inkooppris voor het komende aar op 280 exclusief btw en verwacht dat de inkoopkosten gemiddeld 5% van de inkooppris zin. De beeldes hebben een verkooppris van 484 inclusief 21% btw. REKENHULP 9 Yildiz BV verwacht het komende aar een omzet te behalen van a Bereken de verwachte afzet. b Bereken de verwachte inkoopwaarde van de afzet van Yildiz BV, inclusief inkoopkosten. Aan het begin van het aar heeft Yildiz een voorraad beeldes ter waarde van Yildiz verwacht dat het aan het eind van het aar een voorraad ter waarde van heeft. c Bereken hoeveel beeldes Yildiz in totaal in het komende aar verwacht in te kopen. REKENHULP 8 Aan het eind van het aar blikt: Er zin 950 beeldes verkocht voor 484 inclusief btw. Er zin beeldes ingekocht voor 290 per stuk, exclusief btw. Daarnaast waren de totale inkoopkosten De directeur van het bedrif probeert de vaste verrekenpris altid zo goed mogelik te schatten. Hi is tevreden als de werkelike inkooppris plus inkoopkosten niet meer dan 5% afwiken van de vaste verrekenpris. d Bereken of de directeur de vvp goed heeft ingeschat.

21 16 WINST HANDELSONDERNEMING Nettowinst handelsonderneming De brutowinst is het verschil tussen de omzet en de inkoopwaarde van de verkochte goederen. Maar bedriven hebben toch nog meer kosten dan alleen de inkoopwaarde, zoals loonkosten, energiekosten, afschrivingskosten en interestkosten? En bedriven kunnen naast de omzet uit verkopen toch ook extra opbrengsten zoals de opbrengst uit belegd geld hebben? Of daar geld mee verliezen? Hoe moet e de uiteindelike nettowinst dan wel berekenen? Berekening nettowinst van een handelsonderneming Berekening nettowinst van een handelsonderneming nettowinst bedrifsresultaat + saldo overige opbrengsten brutowinst bedrifskosten omzet inkoopwaarde van de omzet inkoopkosten + overheadkosten afzet afzet overige kosten + verkooppris inkooppris verkoopkosten Uit het schema volgt: afzet verkooppris = omzet afzet inkooppris van de verkopen = inkoopwaarde van de omzet brutowinst inkoopkosten + overheadkosten = bedrifskosten bedrifsresultaat overige opbrengsten verliezen = saldo overige opbrengsten + nettowinst De bedrifskosten omvatten de inkoopkosten en de overheadkosten. De inkoopkosten zin alle bikomende kosten die naast de inkooppris bi de inkoop moeten worden betaald. Voorbeelden zin bestelkosten en transportkosten. De overheadkosten bestaan uit de verkoopkosten zoals reclamekosten en de overige kosten zoals loonkosten, energiekosten, afschrivingskosten en interestkosten. Het verschil tussen de brutowinst en de bedrifskosten wordt het bedrifsresultaat genoemd. Dit bedrifsresultaat of de bedrifswinst is de behaalde winst uit de eigenlike bedrifsactiviteiten. Bi een handelsonderneming is dit de bedrifswinst die is behaald met de inkoop en verkoop van goederen. Maar een handelsonderneming kan nog extra opbrengsten en kosten hebben, die niet te maken hebben met inkoop en verkoop. Als een bedrif bivoorbeeld interestopbrengsten heeft, omdat het tidelik geld op een bankrekening heeft gezet, behoort dit niet tot de omzet. Het zorgt echter wel voor een verhoging van de totale opbrengst en de nettowinst. En als een onderneming geld heeft belegd in aandelen of obligaties die minder waard zin geworden, lidt het bedrif hierop een verlies. Dit zin geen eigenlike bedrifskosten maar leiden wel tot een daling van de nettowinst.

22 22 16 WINST HANDELSONDERNEMING De nettowinst bereken e dus door van de omzet de inkoopwaarde en de bedrifskosten af te trekken en daar het saldo van de overige opbrengsten bi op te tellen. = nettowinst = brutowinst bedrifskosten + saldo overige opbrengsten nettowinst = omzet + overige opbrengsten inkoopwaarde van de omzet bedrifskosten overige verliezen nettowinst = totale opbrengst totale kosten VOOR- BEELD Een bedrif koopt goederen in voor 20 exclusief btw en verkoopt deze voor 30 exclusief btw. De inkoopkosten per product zin naar schatting 2 exclusief btw. Daarnaast verwacht het bedrif nog aan overheadkosten. Ook verwacht het bedrif een interestopbrengst van en een verlies op een belegging van Het bedrif denkt producten te verkopen. Gevraagd Bereken de verwachte nettowinst. Uitwerking De nettowinst is op twee manieren te berekenen. Manier 1 nettowinst = totale opbrengst totale kosten omzet = = interestopbrengst = totale opbrengst = inkoopwaarde van de verkopen = = inkoopkosten = = overheadkosten = verlies op belegging totale kosten = nettowinst = Manier 2 brutowinst = omzet inkoopwaarde van de verkopen = = nettowinst = brutowinst bedrifskosten + saldo overige opbrengsten = ( ) + ( ) =

23 16 WINST HANDELSONDERNEMING 23 1 FORMULES Welke van de volgende formule(s) is (zin) uist? A nettowinst + bedrifskosten saldo overige opbrengsten = brutowinst B omzet brutowinst = nettowinst C brutowinst + inkoopwaarde van de verkopen = omzet D brutowinst belasting = nettowinst E brutowinst + bedrifskosten = omzet 2 TABLETS Een computerhandelaar koopt tablets in voor gemiddelde inkooppris van 215 exclusief btw. De tablets worden verkocht voor een gemiddelde pris van 350 exclusief btw. De inkoopkosten per product zin naar schatting 10 exclusief btw. Daarnaast verwacht het bedrif nog aan overheadkosten per maand. Ook verwacht het bedrif deze maand een interestopbrengst van 500. Het bedrif denkt tablets per maand te verkopen. De bruto- en nettowinst worden berekend met verkoop- en inkoop prizen exclusief btw. a Leg uit waarom er bi de berekening van de winst gebruik wordt gemaakt van prizen exclusief btw. b Bereken de verwachte brutowinst. c Bereken de verwachte nettowinst. 3 TUINSTOELEN WORDEN GOEDKOPER Een handelsonderneming verkoopt een bepaald type tuinstoel voor 250 exclusief btw. De inkooppris is 150 per stoel. De overige kosten zin per aar. Per aar worden stoelen verkocht. a Bereken de nettowinst per aar. De directie besluit de verkooppris per stoel met 10% te verlagen. Hierdoor stigt de afzet met 20%. De inkooppris per stoel en de overige kosten veranderen niet. b Bereken de nieuwe verkooppris, afzet en omzet. c Kies de goede woorden. Als de pris van een product daalt, zal de afzet meestal dalen / stigen (1). Als de procentuele daling van de pris kleiner is dan de procentuele daling / stiging (2) van de afzet, zal de omzet dalen / stigen (3). d Bereken de nieuwe nettowinst en geef aan of het besluit van de directie verstandig was. 4 DE FOTOTOESTELLEN VAN FOTOCOMBIX In het derde kwartaal van 2014 verwacht Fotocombix fototoestellen te verkopen voor gemiddeld 272,25 inclusief 21% btw per stuk. De inkooppris per stuk ligt naar verwachting op 110 exclusief 21% btw. De inkoopkosten worden begroot op 7,5% van de inkooppris. De loonkosten worden getaxeerd op De verwachte verkoopkosten zin 5% van de omzet exclusief btw. De begrote interestopbrengst is Bereken de verwachte nettowinst. REKENHULP 12

24 24 16 WINST HANDELSONDERNEMING 5 HANGMATTEN TE KOOP Kappio is een detaillist die gespecialiseerd is in hangmatten. Kappio stelt twee keer per aar haar assortiment vast en bepaalt geliktidig de verkoopprizen van de goederen. Na afloop van het eerste kwartaal van 2014 heeft Kappio de volgende gegevens verzameld: gerealiseerde verkopen inclusief 21% btw = inkoopwaarde van de omzet exclusief btw = inkoopkosten = exclusief btw algemene kosten = exclusief btw verkoopkosten = exclusief btw a Bereken de nettowinst over het eerste kwartaal van Kappio wil niet langer één keer per maand hangmatten inkopen, maar één keer per twee maanden een dubbele hoeveelheid bestellen. Het bedrif hoopt dat de nettowinst daardoor omhoog gaat. De afdeling Financiën heeft berekend dat de gemiddelde inkooppris dan met 5% stigt, maar dat de overige inkoopkosten met 40% dalen. b Geef een mogelike oorzaak voor de sterke daling van de inkoopkosten. c Zal de maatregel de nettowinst verhogen? Licht e antwoord toe met een berekening. 6 RIGTER SPORT Kees en Anita Rigter hebben in 1986 Rigter Sport opgericht. De winkel is gevestigd in een gehuurd pand in het centrum van IJsseldam. Rigter Sport is een sportzaak die sportartikelen voor veel verschillende sporten verkoopt. In de aren 2011 en 2012 zin in de omgeving van het centrum van IJsseldam enkele discountzaken gevestigd die sportartikelen verkopen tegen sterk gereduceerde prizen. Door de toegenomen concurrentie is de omzet van Rigter Sport voortdurend gedaald. Kostenbesparing is wellicht een mogelikheid om de nettowinst te verhogen. Anita onderzoekt of kostenbesparing bi Rigter Sport mogelik is. Ze heeft daarvoor de omzet, de kosten en de winst van Rigter Sport in de afgelopen aren vergeleken met de gepubliceerde cifers van sportzaken in Nederland. Vooral de huisvestings- en inventariskosten vindt ze hoog. Winstberekening van Rigter Sport van 2010 tot en met 2014 (bedragen euro) (geschat) Omzet* 487,0 517,0 539,0 574,0 602,0 Brutowinst 185,1 194,5 204,8 218,1 228,8 Personeelskosten 35,2 32,1 59,3 61,7 62,9 Afschrivingen 15,7 15,7 15,7 15,7 15,7 Huisvestings- en inventariskosten 43,9 41,8 39,8 37,9 36,1 Verkoopkosten 24,9 24,7 24,5 24,3 24,1 Overige kosten 16,1 17,1 17,8 18,9 19,9 Rente vreemd vermogen 17,7 17,0 16,3 15,7 15,1 Nettowinst 31,6 46,1 31,4 43,9 55,0 * De samenstelling van het assortiment is in 2014 naar verwachting gelik aan die van de overige genoemde aren.

25 16 WINST HANDELSONDERNEMING 25 Inkoopwaarde verkopen, overige kosten en winst (in % van de omzet) voor alle sportzaken in Nederland in 2013 Inkoopwaarde van de omzet 63,3 Brutowinst 36,7 Totale kosten, waarvan: 30,9 personeel 11,2 afschrivingen 2,6 huisvesting en inventaris 7,4 verkoop 3,7 overige kosten 4,7 saldo financiële kosten 1,3 Nettowinst 5,8 a Bereken met behulp van de twee tabellen of de huisvestings- en inventariskosten van Rigter Sport in 2013 als percentage van de omzet hoger zin dan bi de gemiddelde sportzaak in Nederland. REKENHULP 7 b Bereken voor Rigter Sport of de procentuele verandering van de inkoopwaarde van de verkochte goederen in 2013 ten opzichte van 2012 hoger is dan procentuele verandering van de omzet. REKENHULP 8 Omdat een verdere verlaging van de kosten nauweliks tot de mogelikheden behoort, zien Kees en Anita alleen een omzetverhoging als oplossing om de nettowinst van Rigter Sport te verbeteren. Ze willen dat door specialisatie bereiken. Om te onderzoeken of specialisatie haalbaar is, stellen Kees en Anita een ondernemingsplan op. In dat plan staat dat Rigter Sport zich gaat specialiseren in de sporten skaten, skeeleren, schaatsen, skiën en snowboarden. De keuze is als volgt gemotiveerd: In de wide omgeving van IJsseldam bevinden zich geen speciaalzaken voor deze sporten. Anita is een regionaal bekend schaatser die s zomers de skeelersport beoefent. De gemeente IJsseldam is van plan om een kunstisbaan met een 400-meterbaan aan te leggen. Bi het opstellen van hun ondernemingsplan hebben Kees en Anita ook Cifers en Trends van de Rabobank gelezen. Toekomstige ontwikkelingen van de algemene sportzaken Matige stiging De bestedingen aan sport- en kampeerartikelen zullen de komende aren gematigd stigen. De economische groei vlakt af en het consumentenvertrouwen is gedaald. Bovendien stabiliseert het aantal sporters en neemt de intensiteit waarmee de sporten worden beoefend af. Door een verdere internationalisering en toenemende concurrentie bliven de marges onder druk staan. Nadrukkeliker onderscheiden De sportzaak zal zich nog nadrukkeliker moeten onderscheiden door een keuze voor bepaalde doelgroepen, met een daarop afgestemde mix van presentatie, assortiment, service en advies. Samenwerking of partnership, kennis van de markt en de klant en het realiseren van klantenbinding zin sleutelbegrippen voor het behoud en versterking van de eigen marktpositie. Bron: Rabobank Cifers & Trends c Leg uit dat het ondernemingsplan van Rigter Sport overeenstemt met de aanbevelingen van de Rabobank.

DE EENMANSZAAK DEEL 2 VWO SAMENVATTING. Jannes Timmers. De Eenmanszaak deel 2 VWO

DE EENMANSZAAK DEEL 2 VWO SAMENVATTING. Jannes Timmers. De Eenmanszaak deel 2 VWO De Eenmanszaak deel 2 VWO DE EENMANSZAAK DEEL 2 VWO SAMENVATTING Jannes Timmers Copyright Jannes Timmers 2015 Niets uit deze samenvatting mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt op een

Nadere informatie

Hoofdstuk 21. De voorraad. Wat is de voorraad waard? Dat is afhankelijk van het product en het moment waarop het gekocht is! www.jooplengkeek.

Hoofdstuk 21. De voorraad. Wat is de voorraad waard? Dat is afhankelijk van het product en het moment waarop het gekocht is! www.jooplengkeek. www.jooplengkeek.nl De voorraad Hoofdstuk 21 Wat is de voorraad waard? Dat is afhankelijk van het product en het moment waarop het gekocht is! 1 De voorraad Hoofdstuk 21 Waarom is het belangrijk wat de

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Resultaten

Hoofdstuk 3: Resultaten Hoofdstuk 3: Resultaten M&O HAVO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H3: Resultaten Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

Eindexamen m&o havo 2005-II

Eindexamen m&o havo 2005-II Formuleblad Bij dit examen zijn geen formules gegeven. www. - 1 - 1 Resultatenrekeningen van Rigter Sport van 2000 tot en met 2004 Bedragen 1.000 euro Jaar 2004 2003 2002 2001 2000 geschat Omzet 1) 487,0

Nadere informatie

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 1 vrijdag 1 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 1 vrijdag 1 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2007 tijdvak 1 vrijdag 1 juni 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Examen HAVO. Management & Organisatie (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Management & Organisatie (nieuwe stijl) Management & Organisatie (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 20 juni 9.00 12.00 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen; het examen bestaat

Nadere informatie

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63 Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo Hoofdstuk 17 tot en met 28 Normering Opgave 1 Opgave 1 Opgave 2 Opgave 4 Opgave 5 Opgave 6 Opgave 7 1: 2 punten 1: 2 punten a: 2 punten 1: 3 punten 1: 2

Nadere informatie

Kengetallen met betrekking tot de vermogensbehoefte. Opgave 3.6a hoort bij paragraaf 3.3, De gemiddelde opslagduur van de voorraad goederen.

Kengetallen met betrekking tot de vermogensbehoefte. Opgave 3.6a hoort bij paragraaf 3.3, De gemiddelde opslagduur van de voorraad goederen. Hoofdstuk 3 Kengetallen met betrekking tot de vermogensbehoefte Extra opgaven Opgave 3.6a hoort bij paragraaf 3.3, De gemiddelde opslagduur van de voorraad goederen. Opgave 3.6a Vazzo bv koopt en verkoopt

Nadere informatie

OPGAVEN BIJ VOORRAADBEHEER EN BESTELLEN

OPGAVEN BIJ VOORRAADBEHEER EN BESTELLEN OPGAVEN BIJ VOORRAADBEHEER EN BESTELLEN 1. Klaas de Jager, als eerste verkoper verantwoordelijk voor het bestellen van de artikelgroep spijkerbroeken, gebruikt voor het bepalen van de juiste aantallen

Nadere informatie

3 Consumentenprijs, BTW en inkoopwaarde van de omzet

3 Consumentenprijs, BTW en inkoopwaarde van de omzet 3 Consumentenprijs, BTW en inkoopwaarde van de omzet 3.1 Inleiding De overheid profiteert mee van elke aankoop die wordt gedaan. Want iedere ondernemer is verplicht aan de fiscus omzetbelasting (btw) af

Nadere informatie

* goed lezen! * let op terugrekenen!

* goed lezen! * let op terugrekenen! SCHEMA OPLOSSING BRUTOWINSTOPSLAGMETHODE opbouw verkoopprijs inkoopprijs bij: brutowinstopslag (% van inkoop-* of verkoopprijs*) verkoopprijs exclusief bij: omzetbelasting (% van verkoopprijs exclusief)

Nadere informatie

management & organisatie management & organisatie

management & organisatie management & organisatie Examen HAVO 2009 1 tijdvak 2 woensdag 24 juni 13.30-16.30 uur tevens oud programma management & organisatie management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat

Nadere informatie

TOELATINGSTOETS M&O. Datum 14-1-2016

TOELATINGSTOETS M&O. Datum 14-1-2016 TOELATINGSTOETS M&O VUL IN: Datum 14-1-2016 Naam en voorletters. Adres. Postcode. Woonplaats. Geboortedatum / / Plaats Land. Telefoonnummer. E-mail. Gekozen opleiding. OPMERKINGEN: Tijdsduur: 90 minuten

Nadere informatie

Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30. 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30. 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten Opgave 1 In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Firma Balans produceert uitsluitend twee typen weegschalen,

Nadere informatie

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. PDB KOSTENCALCULATIE 4 OEFENEXAMEN 3 Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Het aantal te behalen punten is 38. Bij elke vraag staat aangegeven

Nadere informatie

Eindexamen m&o havo 2005-II

Eindexamen m&o havo 2005-II 4 Beoordelingsmodel Opgave 1 1 indirecte distributie Wessanen verkoopt de producten aan de consumenten via supermarkten. 2 een van onderstaande mogelijkheden: blijft gelijk als Wessanen uitsluitend het

Nadere informatie

Verdieping Management en Organisatie (M&O) 3havo/vwo

Verdieping Management en Organisatie (M&O) 3havo/vwo Sectie economie 2012-2013 1 Verdieping Management en Organisatie (M&O) 3havo/vwo In de bovenbouw kunnen jullie in de vrije ruimte het vak M&O opnemen. Het is daarom handig om dit jaar al een aantal lessen

Nadere informatie

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Kostencalculatie niveau 4 Examenopgaven Belangrijke informatie Dit voorbeeldexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Dit voorbeeldexamen bestaat

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Opgave 1.1 1. 171. 2. 26,176. 3. 13.758,57. Opgave 1.2 1. 16.687. 2. 832. 3. 469,078. Opgave 1.3 1. 250,-. 2. 11,94114769. 3. 124.

Hoofdstuk 1. Opgave 1.1 1. 171. 2. 26,176. 3. 13.758,57. Opgave 1.2 1. 16.687. 2. 832. 3. 469,078. Opgave 1.3 1. 250,-. 2. 11,94114769. 3. 124. Hoofdstuk 1 Opgave 1.1 1. 171. 2. 26,176. 3. 13.758,57. Opgave 1.2 1. 16.687. 2. 832. 3. 469,078. Opgave 1.3 1. 250,-. 2. 11,94114769. 3. 124. Opgave 1.4 1. 25,24. 2. 1.486,35. 3. 28.459.000,-. 4. 4.659,-.

Nadere informatie

Examen HAVO. management & organisatie

Examen HAVO. management & organisatie management & organisatie Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 22 juni 13.30 16.30 uur 20 05 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen; het examen bestaat

Nadere informatie

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. PDB kostencalculatie 4 Oefenexamen 2 Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Het aantal te behalen punten is 38. Bij elke vraag staat aangegeven

Nadere informatie

Deze aanwijzingen goed lezen voor u met uw examen start

Deze aanwijzingen goed lezen voor u met uw examen start Examen : Professional Controller 2 Vak : Accounting 2 Datum : 22 juni 2015 Examen PC 2 Accounting 2 Instructieblad Tijd : 13.30-15.00 uur Deze aanwijzingen goed lezen voor u met uw examen start Aanwijzingen:

Nadere informatie

LANDSEXAMEN HAVO 2015-2016

LANDSEXAMEN HAVO 2015-2016 LANDSEXAMEN HAVO 2015-2016 Eamenprogramma MANAGEMENT EN ORGANISATIE H.A.V.O. 1 Het eindeamen Het eindeamen bestaat uit het centraal eamen en het commissie-eamen. Het centraal eamen wordt afgenomen in één

Nadere informatie

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 2: Prijsberekening i M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H2: Prijsberekening Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

Het teken < betekent is kleiner dan. In plaats van 4 is kleiner dan 2 schrijf je dus 4 < 2. Elk negatief getal is kleiner dan 0.

Het teken < betekent is kleiner dan. In plaats van 4 is kleiner dan 2 schrijf je dus 4 < 2. Elk negatief getal is kleiner dan 0. 1 Rekenen 1.1 Getallen De getallenlijn De telgetallen of natuurlijke getallen zijn: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, Dit zijn allemaal gehele getallen. De getallen 1, 2, 3, zijn positief. Je kunt dat aangeven door

Nadere informatie

Junior company 2. Ondernemingsplan

Junior company 2. Ondernemingsplan Voortgezet onderwijs Junior company 2. Ondernemingsplan Stichting Stichting Jong Jong Ondernemen: Ondernemen: Postbus Postbus 93002 93002 2509 2509 AA AA Den Den Haag Haag Bezuidenhoutseweg Bezuidenhoutseweg1212

Nadere informatie

- Op gebouwen en machines die op 1 januari 2008 aanwezig zijn wordt in 2008 respectievelijk 30.000,- en 20.000,- afgeschreven.

- Op gebouwen en machines die op 1 januari 2008 aanwezig zijn wordt in 2008 respectievelijk 30.000,- en 20.000,- afgeschreven. Management en Organisatie VWO 6 Herhaling CE Begrotingen nummer 2 Opgave 1 Gegeven is de volgende balans van Fitna bv: Balans per 1/1 2008 --------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2007 tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

M&O - een nieuw vak. Management & Organisatie. Management. Organisatie. Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo

M&O - een nieuw vak. Management & Organisatie. Management. Organisatie. Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo Management & Organisatie Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo M&O - een nieuw vak Management en Organisatie (M&O) komt als vak niet voor in de basisvorming. In de Tweede Fase kan je M&O kiezen in

Nadere informatie

modellen m&o havo Modellen voor management en organisatie 1. Inleiding

modellen m&o havo Modellen voor management en organisatie 1. Inleiding Modellen voor management en organisatie 1. Inleiding In de economie is een groot aantal conceptuele modellen in gebruik, die een systematische beschrijving geven van de wijze waarop een onderneming bijvoorbeeld

Nadere informatie

management & organisatie management & organisatie

management & organisatie management & organisatie Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.30 uur tevens oud programma management & organisatie management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat

Nadere informatie

Rendement van artikelpresentaties berekenen

Rendement van artikelpresentaties berekenen Extra oefenopgaven VS KT5 OD en MAN KT1 en KT2 Rendement van artikelpresentaties berekenen Rendement van artikelpresentaties berekenen Opgave 1 Vul de volgende zin in. Bij een positieve schapruimte-elasticiteit

Nadere informatie

Opgaven 4.4a en 4.4b horen bij paragraaf 4.2, Liquiditeitsbegroting en resultatenbegroting.

Opgaven 4.4a en 4.4b horen bij paragraaf 4.2, Liquiditeitsbegroting en resultatenbegroting. Hoofdstuk 4 Beoordeling van de liquiditeit Extra opgaven Opgaven 4.4a en 4.4b horen bij paragraaf 4.2, Liquiditeitsbegroting en resultatenbegroting. Opgave 4.4a De handelsonderneming Hartema vof heeft

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO

Correctievoorschrift HAVO Correctievoorschrift HAVO 2007 tijdvak 1 management & organisatie Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden

Nadere informatie

Eindexamen m&o havo 2007-I

Eindexamen m&o havo 2007-I Beoordelingsmodel Opgave 1 1 maximumscore 1 Bij huurkoop loopt Witgoed minder risico omdat bij huurkoop Witgoed eigenaar blijft van de verkochte goederen tot de laatste termijnbetaling voldaan is. (Indien

Nadere informatie

management & organisatie management & organisatie

management & organisatie management & organisatie Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.30 uur tevens oud programma management & organisatie management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat

Nadere informatie

TOETS 1 - Basiskennis Calculatie (BKC)

TOETS 1 - Basiskennis Calculatie (BKC) TOETS 1 - Basiskennis Calculatie (BKC) Het maximaal aantal te behalen punten voor deze toets is 90. Bij elke vraag of opdracht staat aangegeven hoeveel punten u daarvoor kunt halen. De beschikbare examentijd

Nadere informatie

management & organisatie

management & organisatie Examen HAVO 2011 tijdvak 1 maandag 16 mei 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 33 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen.

Nadere informatie

Kaarten module 4 derde klas

Kaarten module 4 derde klas 1. Uit welke twee onderdelen bestaan de totale kosten? 2. Geef 2 voorbeelden van variabele kosten. 3. Geef 2 voorbeelden van vaste (of constante) kosten. 4. Waar is de totale winst gelijk aan? 5. Geef

Nadere informatie

Management & Organisatie. Profielkeuze havo 3

Management & Organisatie. Profielkeuze havo 3 Management & Organisatie Profielkeuze havo 3 MO is duidelijk gericht op een vervolgopleiding. Het is weinig algemeen vormend, zoals economie dat wel is. Het is dus belangrijk dat je MO alleen kiest als

Nadere informatie

De resultatenrekening

De resultatenrekening De resultatenrekening format resultatenrekening kosten/uitgaven en opbrengsten/ontvangsten afschrijvingen rente eindbalans Joop Lengkeek Kamer H0.012 Email: Lengkeek.J@NHTV.nl www.jooplengkeek.nl 1 De

Nadere informatie

Appendix Bedrijfseconomie

Appendix Bedrijfseconomie Appendix Bedrijfseconomie De Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens ( de Associatie ) organiseert twee keer per jaar examens voor het in ons land erkende Praktijkdiploma Boekhouden (PDB). Voor het

Nadere informatie

Boekingsboek. Overzicht van een aantal soorten boekingen.

Boekingsboek. Overzicht van een aantal soorten boekingen. Boekingsboek Overzicht van een aantal soorten boekingen. * contant * op rekening * met en zonder BTW * transitorische posten * hoe ga je om met de BTWboekingen * balans, V&Wrekening, liquiditeitsoverzicht

Nadere informatie

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 27 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 27 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Financiering niveau 4 Examenopgaven voorbeeldexamen Belangrijke informatie Dit voorbeeldexamen bestaat uit 27 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Dit voorbeeldexamen

Nadere informatie

BEDRIJFSREKENEN OPDRACHTEN BASIS EN KADER

BEDRIJFSREKENEN OPDRACHTEN BASIS EN KADER BEDRIJFSREKENEN OPDRACHTEN BASIS EN KADER OPDRACHTEN BASIS EN KADER PROCENTEN 1. Bereken de volgende percentages: a. 4% van 13,25 = b. 7% van 27,75 = c. 6% van 44,80 = d. 5% van 53,75 = e. 8% van 885,90

Nadere informatie

Toets 3 HAVO 5 g Diagnostische toets 2012

Toets 3 HAVO 5 g  Diagnostische toets 2012 Uitwerkingen/waardering Toets 3 HAVO 5 20 12 MO Onderdeel 3.1 Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Diagnostische toets 2012 Uitwerkingen/waardering Voor deze toets zijn maximaal 35 punten te behalen; De

Nadere informatie

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Beginner. Beginner. Beginner

Beginner. Beginner. Beginner Beginner Nummer 1 Beginner Nummer 2 Beginner Antwoordmodel Antwoordmodel Antwoordmodel Nummer 3 2014: uitgave 0/kosten 30 Afschrijving De waardevermindering van de auto (een onderdeel van de vaste activa)

Nadere informatie

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen HAVO 2012 tijdvak 1 vrijdag 25 mei 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift

Nadere informatie

Elobase Detailhandel Extra rekenkatern aanvullend op het theoriehoofdstuk voorraadbeheer en bestellen kerntaak 2 Ondernemer / Manager handel

Elobase Detailhandel Extra rekenkatern aanvullend op het theoriehoofdstuk voorraadbeheer en bestellen kerntaak 2 Ondernemer / Manager handel Elobase Detailhandel Extra rekenkatern aanvullend op het theoriehoofdstuk voorraadbeheer en bestellen kerntaak 2 Ondernemer / Manager handel Dit rekenwerkboek is van: Telefoonnummer: Klas: 1 Rekenwerkboek,

Nadere informatie

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 1 woensdag 18 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 1 woensdag 18 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2016 tijdvak 1 woensdag 18 mei 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 58 punten te behalen.

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie Examennummer: 68956 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur

Bedrijfsadministratie Examennummer: 68956 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Bedrijfsadministratie Examennummer: 68956 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Dit examen bestaat uit 6 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 10 open vragen (maximaal 70 punten)

Nadere informatie

2 Veranderingen in de balans

2 Veranderingen in de balans 2 Kennisvragen hoofdstuk 2 1. Welke soorten rekeningen vinden we terug op een balans? 2. Een balans is een momentopname. Wat bedoelen we hiermee? 3. Er kunnen zich veranderingen voordoen in de balans.

Nadere informatie

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 16 EN 17 JUNI 2009

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 16 EN 17 JUNI 2009 PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 16 EN 17 JUNI 2009 FINANCIËLE ADMINISTRATIE COPERNICUS BV 1. 710 Inkopen 73.650,- 160 Te verrekenen omzetbelasting 13.993,50 Aan 130

Nadere informatie

Examen VWO. Economische wetenschappen II en recht (oude stijl)

Examen VWO. Economische wetenschappen II en recht (oude stijl) Economische wetenschappen II en recht (oude stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Vrijdag 20 juni 10.00 13.00 20 03 Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen; het

Nadere informatie

061 Voorziening 448 Kosten milieuschade 076 Lening o/g 449 Interestkosten 077 Hypothecaire 450 Verkoopkosten

061 Voorziening 448 Kosten milieuschade 076 Lening o/g 449 Interestkosten 077 Hypothecaire 450 Verkoopkosten Proeftoets hoofdstuk 14, 16 t/m 20, 23. Let op: het betreft hier een willekeurige selectie van onderwerpen uit bovenstaande hoofdstukken. Maak alle opgaven uit het opgavenboek en maak ook de zelftoetsen

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2003

Examenopgaven VMBO-KB 2003 Examenopgaven VMBO-KB 2003 tijdvak 1 woensdag maandag 19 mei 09.00-11.00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING AGRARISCHE BEDRIJFSECONOMIE CSE KB Het examen Landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat

Nadere informatie

061 Voorziening 448 Kosten milieuschade 076 Lening o/g 449 Interestkosten 077 Hypothecaire 450 Verkoopkosten

061 Voorziening 448 Kosten milieuschade 076 Lening o/g 449 Interestkosten 077 Hypothecaire 450 Verkoopkosten Proeftoets hoofdstuk 14, 16 t/m 20, 23. Let op: het betreft hier een willekeurige selectie van onderwerpen uit bovenstaande hoofdstukken. Maak alle opgaven uit het opgavenboek en maak ook de zelftoetsen

Nadere informatie

Permanence in de voorraad

Permanence in de voorraad BAD1.3 hfd. 14 programma Permanence in de voorraad Korte terugblik De permanence Invloed FIFO LIFO VVP op brutowinst Herzien van VVP Waar vindt u informatie over deze module? Waar? Op: n@tschool www.wimlaman.nl

Nadere informatie

a. Stel de beginbalans op 1 januari 2006 samen volgens het model van bijlage I.

a. Stel de beginbalans op 1 januari 2006 samen volgens het model van bijlage I. Opdracht 1 De Wilde en Timmer De dames De Wilde en Timmer gaan een autobedrijf beginnen: zij kopen auto s en accessoires in en verkopen die. Om het autobedrijf te kunnen openen op 1 januari 2006 zijn in

Nadere informatie

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 1 maandag 12 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 1 maandag 12 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2014 tijdvak 1 maandag 12 mei 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

management & organisatie Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

management & organisatie Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen HAVO 2013 tijdvak 1 maandag 13 mei 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift

Nadere informatie

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 24 vragen en geeft een beeld van het examen Basiskennis Boekhouden (BKB ) / Elementair Boekhouden.

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 24 vragen en geeft een beeld van het examen Basiskennis Boekhouden (BKB ) / Elementair Boekhouden. Basiskennis Boekhouden (BKB ) / Elementair Boekhouden Examenopgaven voorbeeldexamen Belangrijke informatie Dit voorbeeldexamen bestaat uit 24 vragen en geeft een beeld van het examen Basiskennis Boekhouden

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Handelswetenschappen en recht

Examen HAVO en VHBO. Handelswetenschappen en recht Handelswetenschappen en recht Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 1 VHBO Tijdvak 2 Vrijdag 28 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen

Nadere informatie

Examen VWO. management & organisatie. tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Examen VWO. management & organisatie. tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Examen VWO 2008 tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen HAVO 2015 tijdvak tijvak 2 donderdag 18 juni 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op

Nadere informatie

administratie - handel en administratie - handel en verkoop - mode en commercie

administratie - handel en administratie - handel en verkoop - mode en commercie Examen VMBO-GL 2012 gedurende 240 minuten CSPE GL administratie - handel en administratie - handel en verkoop - mode en commercie Bij dit examen horen een bijlage, een uitwerkbijlage en digitale bestanden.

Nadere informatie

2 Kostprijsberekening en opslagmethode

2 Kostprijsberekening en opslagmethode 2 Kostprijsberekening en opslagmethode 2.1 Inleiding In het Basisboek Bedrijfseconomie hebben we al uitgebreid stilgestaan bij het bepalen van de kostprijs. We hebben kennisgemaakt met directe en indirecte

Nadere informatie

Eindexamen havo m&o 2013-I

Eindexamen havo m&o 2013-I Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. Bij deze opgave worden de belastingen buiten beschouwing gelaten. Peter de Beer is de eigenaar van een klein autobedrijf (FIAT De Beer

Nadere informatie

PROEFEXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden

PROEFEXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden PROEFEXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden Periodeafsluiting Beschikbare tijd 2 uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van de Examencommissie en dient, tezamen met de uitwerkingen

Nadere informatie

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 1 vrijdag 22 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 1 vrijdag 22 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2015 tijdvak 1 vrijdag 22 mei 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Achter dit examen is een erratum opgenomen. Dit examen bestaat

Nadere informatie

Regels voor activa ; Waarderingsgrondslagen

Regels voor activa ; Waarderingsgrondslagen www.jooplengkeek.nl Regels voor activa ; Waarderingsgrondslagen De waarderingsgrondslag is de wijze waarop de activa (bezit) wordt gewaardeerd in de administratie (boekhouding, balans). Voor welke prijs?

Nadere informatie

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Basiskennis Calculatie (BKC ) Examenopgaven voorbeeldexamen Belangrijke informatie Dit voorbeeldexamen bestaat uit 26 vragen. Dit voorbeeldexamen bestaat uit de volgende documenten: examenopgaven correctiemodel

Nadere informatie

Uitwerking opgaven Brugboek 19.3, 19.5, 19.6 t/m 19.20 en 19.22

Uitwerking opgaven Brugboek 19.3, 19.5, 19.6 t/m 19.20 en 19.22 Uitwerking opgaven Brugboek 19.3, 19.5, 19.6 t/m 19.20 en 19.22 T/m 19.12 zijn activiteitskengetallen. Vanaf 19.13 Rentabiliteitskengetallen Opgave 19.3 A. Bereken de gemiddelde voorraad over 2013 Q1 1-1

Nadere informatie

Eindexamen m&o havo 2001-II

Eindexamen m&o havo 2001-II Opgave 1 In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Bandino B.V. is een handelsonderneming in autobanden die de voorraad waardeert tegen de historische aanschafprijs. Op 31 december 2000 lagen 243

Nadere informatie

Het eigen interieuradviesbureau (vaardigheidstoets)

Het eigen interieuradviesbureau (vaardigheidstoets) Het eigen interieuradviesbureau (vaardigheidstoets) MODULE 4: LOGISTIEK & VERKOOP Inhoud: Technische en economische voorraad Voorraadkosten Servicegraad Bestellen Verkopen en brutowinst Handelen Verkopen

Nadere informatie

9 Uitwerkingen proefwerktrainingen deel 2

9 Uitwerkingen proefwerktrainingen deel 2 Docentenhandleiding Hoofdstuk 25 9 Uitwerkingen proefwerktrainingen deel 2 a Per november 2008 wordt aan huur vooruitontvangen: 400 3 650 = 780.. b Per december wordt achteraf ontvangen: 25 3 720 = 270..

Nadere informatie

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 4: Balans M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H4: Balans Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

Bij een resultatenbegroting (ook wel exploitatiebegroting genoemd) wordt een overzicht gemaakt van de opbrengsten en van de kosten.

Bij een resultatenbegroting (ook wel exploitatiebegroting genoemd) wordt een overzicht gemaakt van de opbrengsten en van de kosten. De liquiditeits - en resultatenbegroting Een bedrijf wil graag weten of hij aan zijn betaalverplichtingen kan voldoen. Daarom wordt een planning gemaakt in de ontvangsten en de uitgaven (vaak binnen een

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Ondernemingsplan. Persoonlijk plan Marketingplan Financieel plan Organisatieplan

Hoofdstuk 31. Ondernemingsplan. Persoonlijk plan Marketingplan Financieel plan Organisatieplan www.jooplengkeek.nl Ondernemingsplan Persoonlijk plan Marketingplan Financieel plan Organisatieplan Persoonlijk plan Persoonsgegevens Motivatie om ondernemer te worden Sterke punten & zwakke punten 1 Ondernemingsplan

Nadere informatie

Een lening met een onroerend goed als onderpand. 5. Waarom is het handig een boekhouding bij te houden (noem 2 redenen).

Een lening met een onroerend goed als onderpand. 5. Waarom is het handig een boekhouding bij te houden (noem 2 redenen). Sectie economie 2012-2013 1 Antwoorden opgave 1 1. Wat zijn crediteuren? Leveranciers op rekening 2. Wat zijn debiteuren? Afnemers op rekening 3. Wat is een hypotheek? Een lening met een onroerend goed

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2008-I

Eindexamen m&o vwo 2008-I Opgave 1 De productlevenscyclus geeft de ontwikkeling van de afzet van een product gedurende de tijd weer. De productlevenscyclus bestaat uit vijf fasen. 2p 1 Noem de vijf fasen van de productlevenscyclus

Nadere informatie

UNIFORM EINDEXAMEN MULO tevens TOELATINGSEXAMEN VWO/HAVO 2010

UNIFORM EINDEXAMEN MULO tevens TOELATINGSEXAMEN VWO/HAVO 2010 MINISTERIE VAN ONDERWIJS EN VOLKSONTWIKKELING EXAMENBUREAU UNIFORM EINDEXAMEN MULO tevens TOELATINGSEXAMEN VWO/HAVO 200 VAK : BEDRIJFSREKENEN DATUM : DINSDAG 06 JULI 200 TIJD : 09.45.25 UUR (MULO-III KANDIDATEN)

Nadere informatie

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 24 vragen en geeft een beeld van het examen Basiskennis Boekhouden (BKB ) / Elementair Boekhouden.

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 24 vragen en geeft een beeld van het examen Basiskennis Boekhouden (BKB ) / Elementair Boekhouden. Basiskennis Boekhouden (BKB ) / Elementair Boekhouden Examenopgaven voorbeeldexamen Belangrijke informatie Dit voorbeeldexamen bestaat uit 24 vragen en geeft een beeld van het examen Basiskennis Boekhouden

Nadere informatie

Cursus financieel management

Cursus financieel management Cursus financieel management Toelichting op de cursus De Investeringsbegroting BTW Santana Joop Lengkeek Kamer H0.012 Email: Lengkeek.J@NHTV.nl www.jooplengkeek.nl Cursus Financieel Management Even voorstellen:

Nadere informatie

Debet Balans per 9 januari Credit Gebouw 150.000 Eigen vermogen 129.000

Debet Balans per 9 januari Credit Gebouw 150.000 Eigen vermogen 129.000 Elementair Boekhouden Antwoordenboek Hoofdstuk 2 Opgave 2.1 a. Het bezit Goederen neemt toe met 10.000. De schuld Crediteuren neemt toe met 10.000. Debet Balans per 6 januari Credit Gebouw 150.000 Eigen

Nadere informatie

Examen VWO. Economische wetenschappen II en recht (oude stijl)

Examen VWO. Economische wetenschappen II en recht (oude stijl) Economische wetenschappen II en recht (oude stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 30 mei 13.30 16.30 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen;

Nadere informatie

Optiek Het Oog De kritieke financiële situatie De onderneming

Optiek Het Oog De kritieke financiële situatie De onderneming ! "## $ % %& % %& Optiek Het Oog Anneth en Karel Brinke, beiden opticien, zijn de eigenaren van Optiek het Oog, gevestigd in het centrum van s-hertogenbosch, vlakbij de Sint Janskathedraal. Anneth en Karel,

Nadere informatie

1. Debet 020 Inventaris Credit Datum Omschrijving Bedrag Datum Omschrijving Bedrag 1 feb Van balans 78.200,-

1. Debet 020 Inventaris Credit Datum Omschrijving Bedrag Datum Omschrijving Bedrag 1 feb Van balans 78.200,- Hoofdstuk 1 Opgave 1.1 1. Debet 020 Inventaris Credit 1 feb Van balans 78.200,- Debet 060 Eigen vermogen Credit 1 feb Van balans 86.180,- Debet 071 4% Onderhandse lening o/g Credit 1 feb Van balans 44.000,-

Nadere informatie

MODULE 3: Het eigen adviesbureau De eigen winkel (vaardigheidstoets voor de opleidingen Modestyling en Interieuradviseur) Inhoud:

MODULE 3: Het eigen adviesbureau De eigen winkel (vaardigheidstoets voor de opleidingen Modestyling en Interieuradviseur) Inhoud: Het eigen adviesbureau De eigen winkel (vaardigheidstoets voor de opleidingen Modestyling en Interieuradviseur) MODULE 3: BTW Inhoud: Consumentenprijs Verkoopprijs Te betalen btw Verschuldigde btw Af te

Nadere informatie