Het school - ouder contract

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het school - ouder contract"

Transcriptie

1 Het school - ouder contract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder Cor Verbeek Gaby de Vrije Gerben Heldoorn

2 Cor Verbeek Gaby de Vrije Gerben Heldoorn HET SCHOOL - OUDERCONTRACT Naar een betere samenwerking tussen school en ouders

3 CPS Onderwijsontwikkeling en advies, 2011 Auteurs Redactie Vormgeving Druk Cor Verbeek, Gaby de Vrije, Gerben Heldoorn Elise Schouten Digitale Klerken Ipskamp Drukkerij Deze publicatie is tot stand gekomen dankzij de medewerking van: Openbare Basisschool de Brink, Lelystad Dutch Big Picture Havo, Maassluis Johannes Calvijnschool, Amersfoort College de Opmaat, Bussum R.K. Basisschool Sint Jan, Schiedam 2 Geraadpleegde personen: Hans Christiaanse (CEDIN) Annet Hermans (Forum, instituut voor multiculturele vraagstukken) Esmee Hornstra (PO-raad) Veronique Janssen (CPS) Peter Lucas (VO-raad) Peter de Vries (CPS) CPS Onderwijsontwikkeling en advies Postbus BN Amersfoort Tel Deze publicatie is in het kader van Research & Development ontwikkeld door CPS in opdracht van het ministerie van OCW. CPS vervult op het gebied van R&D een scharnierfunctie tussen de wetenschap en het onderwijsveld. Het is toegestaan om in het kader van een educatieve doelstelling niet bewerkte en niet te bewerken (delen) van teksten uit deze publicatie te gebruiken, zodanig dat de intentie en aard van het werk niet worden aangetast. Het is toegestaan om het werk in het kader van educatieve doelstellingen te verveelvoudigen, op te slaan in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar te maken in enige vorm, zoals elektronisch, mechanisch of door fotokopieën.

4 INHOUD Inleiding School en ouders; wat zegt de literatuur? Begrippen Waarom ouderbetrokkenheid? Vormen van ouderbetrokkenheid Randvoorwaarden Invloed op schoolprestaties? Wederzijdse verwachtingen Kanttekeningen School-ouderovereenkomsten in Engeland en Vlaanderen Engeland Vlaanderen Ervaringen in Nederland Contract? Wie bepaalt de inhoud van de overeenkomst? Wat zijn de voordelen? Zijn er ook nadelen? Wat als de overeenkomst wordt geschonden? Wordt de overeenkomst geëvalueerd? Wat zijn de effecten? Uitkomsten van een dialoog Visie Invulling Suggesties voor de inhoud... 38

5 5. Handreikingen Voorwaardelijk Inhoud Implementatie Literatuur Bijlagen Werkvormen Met elkaar in gesprek Voorbeeld school-ouderovereenkomst primair onderwijs Voorbeeld school-ouderovereenkomst voortgezet onderwijs Communicatieplan school-ouders Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

6 INLEIDINg De samenwerking tussen school en ouders staat volop in de belangstelling. Het Regeerakkoord (2010) stelt dan ook dat scholen worden gestimuleerd contracten te sluiten met ouders over bijvoorbeeld het meedoen aan ouder gesprekken, tegengaan van verzuim en spijbelen, fatsoenlijk gedrag en het spreken van Nederlands op school. Het kabinet ziet het gebruik van schooloudercontracten als een belangrijk hulpmiddel om educatief partnerschap van school en ouders gestalte te geven. In een school-oudercontract worden de verantwoordelijkheden, rechten en plichten van scholen en ouders vastgelegd. Vooronderstelling is dat een juist gebruik van zo n contract duidelijkheid schept, een gemeenschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel bevordert en voorkomt dat de betrokkenheid van ouders vrijblijvend is. 5 Wanneer het gaat over de relatie tussen school en ouders worden er in Nederland veel verschillende begrippen gebruikt, zoals ouderbetrokkenheid, educatief partnerschap, ouderparticipatie, oudercontracten, maatschappe lijke betrokkenheid, school-ouderovereenkomst, actief partnerschap en pedagogisch partnerschap. Welke woorden er ook worden gebruikt, steeds gaat het erom de samenwerking tussen de school en ouders te verbeteren. In deze publicatie staat het oudercontract centraal. Omdat uit onze gesprekken op scholen naar voren kwam dat het woord contract zowel bij ouders als bij scholen negatieve associaties oproept, spreken wij in deze publicatie van een school- ouderovereenkomst. Deze publicatie wil een bijdrage leveren aan de discussie over het gebruik van overeenkomsten tussen de school en de ouders 1. Daarnaast geven we antwoord 1 Waar in deze publicatie wordt gesproken over ouders wordt bedoeld: een ieder die verantwoordelijk is voor de opvoeding van het kind in de thuissituatie. Inleiding

7 op de volgende vragen: waarom is het belangrijk dat scholen investeren in de samenwerking tussen school en ouders? Waarom zouden scholen de samenwerking willen vastleggen in een overeenkomst? Hoe kunnen scholen de overeenkomst opstellen? Waar letten zij op bij het implementeren van een school-ouderovereenkomst? En tot slot: welke inhoud heeft de overeenkomst? We gaan allereerst in op deze vragen door te beschrijven wat de literatuur hierover zegt (hoofdstuk 1). Vervolgens gaat hoofdstuk 2 kort in op de situatie in Engeland en Vlaanderen, waar al langer wordt gewerkt met school-ouderovereenkomsten (agreement en engagementsverklaring). Hoofdstuk 3 zoomt in op een aantal Nederlandse scholen voor primair en voortgezet onderwijs die werken met overeenkomsten. We beschrijven de ervaringen op basis van interviews die we op deze scholen afnamen. Samen met deskundigen uit het veld voerden we een dialoog over school-ouderbijeenkomsten. De uitkomsten hiervan worden kort samengevat in hoofdstuk 4. Dit alles resulteert in een aantal handreikingen voor scholen die aan de slag willen met een school-ouderovereenkomst (hoofdstuk 5). 6 Cor Verbeek Gaby de Vrije Gerben Heldoorn Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

8 1 SCHOOL EN OUDERS; wat zegt DE LITERATUUR? Dit hoofdstuk geeft een overzicht van onderzoeksgegevens over partnerschap tussen school en ouders. Na een definiëring van begrippen, gaan we in op het waarom en het hoe van ouderbetrokkenheid. Vervolgens verkennen we wat de wetenschap zegt over het vastleggen van wederzijdse verwachtingen en over de mogelijkheden en onmogelijkheden van een school- ouder overeenkomst. 1.1 Begrippen De verbondenheid van ouders met het onderwijs en de school van hun kinderen komt op verschillende manieren tot uiting. Het varieert van leesmoeders in het basisonderwijs, ouders die gastlessen verzorgen in het voortgezet onderwijs tot het helpen bij het huiswerk maken thuis. Er worden in dit kader veel verschillende begrippen gebruikt, maar deze geven niet altijd precies aan wat er van ouders wordt verwacht. 7 Educatief partnerschap Al vele jaren wordt de term educatief partnerschap gebruikt. In 2003 geeft de Onderwijsraad aan dat opvoeding en onderwijs steeds meer worden beschouwd als een gedeelde verantwoordelijkheid van ouders en school. Bij educatief partnerschap zijn ouders en school volgens de Onderwijsraad gezamenlijk verantwoordelijk voor de ontwikkeling van kinderen. Uitgangspunt van educatief partnerschap is dat de school en de ouders rekening houden met elkaar, hun inspanningen op elkaar afstemmen en elkaar steunen (Herweijer & Vogels, 2004). Smit e.a. (2006) beschrijven educatief partnerschap als een proces waarin betrokkenen erop uit zijn elkaar wederzijds te ondersteunen en waarin ze proberen hun bijdrage zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen, met als doel het leren, 1. School en ouders; wat zegt de literatuur?

9 de motivatie en de ontwikkeling van de leerlingen te bevorderen. De Wit (2008) stelt dat het niet alleen gaat om een beweging van ouders richting de school, maar ook om een beweging van de school naar de thuissituatie. Dan is er sprake van gelijkwaardig partnerschap, waarbij de school eindverantwoordelijk is voor wat er in de school gebeurt en de ouders voor wat er thuis gebeurt. Deze wederzijdse ondersteuning heeft dus betrekking op zowel onderwijskundige als pedagogische aspecten (Klaassen, 2008). Het betreft het geheel van wederzijdse verwachtingen en eindverantwoordelijkheden van de school, de ouders en de leerling (de pedagogische driehoek). Ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie Naast educatief partnerschap worden de begrippen ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie gebruikt. Betrokkenheid verwijst naar het zich betrokken voelen, het identificeren met de organisatie en daarvoor extra inspanningen leveren, medeplichtigheid en verbondenheid. Participatie staat voor een meer actieve vorm: het deelnemen aan iets, het hebben van een aandeel in iets. 8 Karsten e.a. (2006) vinden ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie tamelijk vage en brede begrippen. De eerder genoemde leesmoeders, gastlessen en huiswerkondersteuning kunnen volgens hen immers moeiteloos worden aangevuld met tientallen activiteiten, bijvoorbeeld belangstelling tonen voor de verrichtingen van de eigen kinderen, participeren in de ouderraad of het organiseren van activiteiten op school. De Onderwijsraad (2010) beschrijft het verschil tussen ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie als volgt: ouderbetrokkenheid is de betrokkenheid van ouders bij de opvoeding en het onderwijs van hun eigen kind, thuis en op school. Ouderparticipatie is de actieve deelname van ouders aan activiteiten op school. Bij ouderparticipatie wordt onderscheid gemaakt tussen niet- geïnstitutionaliseerde participatie (hand- en spandiensten leveren) en geïnstitutionaliseerde participatie (zitting hebben in ouderraad, MR of schoolbestuur). Volgens De Vries (2010) is er sprake van ouderbetrokkenheid als ouders in hun gedrag laten zien dat zij zich gedeeld verantwoordelijk voelen voor de ontwikkeling van hun kind. In deze opvatting manifesteert ouderbetrokkenheid zich zowel thuis als op school en staat het kind centraal. Bij ouderparticipatie staat volgens De Vries de school centraal. Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

10 Veel auteurs (o.a. De Vries, 2010) maken onderscheid tussen ouderbetrokkenheid op school en ouderbetrokkenheid thuis. Ouderbetrokkenheid thuis uit zich onder meer in onderwijsondersteunend gedrag van ouders in het gezin, bijvoorbeeld met het kind praten over school, helpen met huiswerk, voorlezen en de talige interactie tussen ouders en kind. Ouderbetrokkenheid op school manifesteert zich bijvoorbeeld in het bijwonen van contactmomenten, helpen bij activiteiten op school of zitting nemen in de ouderraad. 1.2 waarom ouderbetrokkenheid? Waarom is samenwerking tussen school en ouders van belang? Het pleidooi voor educatief partnerschap komt voort uit het idee dat samenwerkende ouders en scholen elkaars pedagogische en onderwijskundige invloed versterken. Klaassen (2008) merkt in dit verband op dat samenwerking op pedagogisch gebied in de huidige tijd van belang is, omdat de afstemming van waarden, normen, opvoedingswensen en handelingspatronen tussen gezin en school niet meer zo vanzelfsprekend is als vroeger. Naast het pedagogisch belang, zijn er onderwijskundige motieven voor samenwerking tussen school en ouders. Educatief partnerschap kan een belangrijk kwaliteitskenmerk zijn van de school. De samenwerking tussen school en ouders heeft volgens onderzoek van Klaassen een positieve invloed op de cognitieve ontwikkeling en de prestaties van kinderen en op de houding van ouders tegenover de school. 9 Zowel als gevolg van overheidsbeleid als vanuit maatschappelijk belang houden scholen zich steeds meer bezig met waarden en normen, actief burgerschap en het bevorderen van integratie en sociale cohesie. Hierdoor liggen opvoedingstaken, die voorheen vooral onder de verantwoordelijkheid van ouders vielen, nu voor een groot deel ook bij de school. Daarom is er afstemming nodig tussen ouders en school. Herweijer & Vogels (2004) noemen meerdere redenen om de inbreng van ouders te vergroten: Die inbreng is niet slechts bedoeld om afstemming te bevorderen van het onderwijsaanbod op de wensen van ouders. Daarnaast is het de verwachting dat de inbreng van ouders bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs: het ideaal is dat ouders en school samen optrekken als partners in onderwijs en opvoeding. 1. School en ouders; wat zegt de literatuur?

11 De Onderwijsraad (2010) maakt onderscheid in de volgende motieven voor ouderbetrokkenheid: een pragmatisch motief: ouderbetrokkenheid leidt tot taakverlichting voor de school, een pedagogisch motief: een betere afstemming tussen ouders en school over de opvoeding, een onderwijspsychologisch motief: ouderbetrokkenheid komt het leerproces ten goede, een maatschappelijk motief: ouderbetrokkenheid draagt bij aan democratisering en culturele integratie. 10 Ook Klaassen (2008) onderscheidt verschillende doelen van het partnerschap tussen school en ouders: een pedagogisch doel, waarbij het gaat om een goede afstemming van het opvoedkundig denken en handelen, een organisatorisch doel, waarbij het gaat om het optimaliseren van de dagelijkse gang van zaken op school, een democratisch doel, waarbij het gaat om het informeel en formeel meedenken en meebeslissen van ouders en om het verantwoording afleggen door de school. Menheere & Hooge (2010) beschrijven verschillende doelen van ouder betrokkenheid en ouderparticipatie. Daar waar ouderparticipatie - naast organisatorische doelen - een democratisch doel in zich lijkt te hebben, heeft ouderbetrokkenheid met name een pedagogisch doel, namelijk de afstemming tussen wat er op school en wat er thuis gebeurt. Dit pedagogische doel hangt nauw samen met het toerustingsdoel: de ontwikkeling van het kind optimaliseren. 1.3 Vormen van ouderbetrokkenheid De manier waarop ouderbetrokkenheid gestalte krijgt, wordt op verschillende manieren beschreven. We geven hier twee voorbeelden: de indeling van Epstein (2001) en de indeling van De Vries (2010). Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

12 In de literatuur wordt veel verwezen naar de typologie van Epstein (De Vries, 2010), die zes vormen van ouderbetrokkenheid onderscheidt: Ouders begeleiden hun kinderen en voeden hen op in een gunstig pedagogisch klimaat, waardoor zij het kind ondersteunen bij het leren op school. Er is sprake van een effectieve communicatie tussen school en ouders over zaken zoals schoolprogramma s en vorderingen van de leerlingen. De school presenteert de informatie op een begrijpelijke manier en de ouders geven hierop respons. Ouders doen vrijwillig activiteiten in en om de school. Zij helpen de leraar bijvoorbeeld in de klas, doen administratief werk, beheren de bibliotheek of assisteren bij sportdagen en excursies. Ouders ondersteunen hun kinderen thuis bij het schoolwerk; zij helpen het kind bij huiswerkopdrachten van de school. Ouders zijn betrokken bij het beleid en het bestuur van de school door zitting te nemen in het schoolbestuur, de ouderraad of andere commissies. Ouders vervullen een actieve rol in de gemeenschap, waarvan de school en zijzelf deel uitmaken. De school maakt actief gebruik van deze gemeenschap. In het schoolontwikkelingsmodel ouderbetrokkenheid onderscheidt De Vries (2010) vijf fasen van ouderbetrokkenheid: In de informatiegerichte fase stelt de school nauwelijks eisen aan ouders, omdat zij actieve ouderbetrokkenheid nog amper heeft vormgegeven. De contacten met de ouders zijn vooral formeel. Als ouders informatie willen over hun kind, krijgen zij formele informatie. In de structuurgerichte fase wil de school vooral duidelijkheid geven aan de ouders. De taken en verantwoordelijkheden van school en ouders liggen vast en de ouders weten bij wie ze waarvoor moeten zijn op school. De school stelt snel en adequaat relevante informatie beschikbaar en is zorgvuldig en accuraat als het gaat om het verzamelen, verstrekken en archiveren van informatie. In de relatiegerichte fase investeert de school in een goede relatie met ouders. Alle medewerkers op school streven hiernaar en het handelen van de school is pro-actief: gericht op het voorkomen en oplossen van problemen. De school is erop gericht goede (individuele) contacten met ouders aan te gaan en te onderhouden. Dit geldt ook voor de formele contacten School en ouders; wat zegt de literatuur?

13 In de samenwerkingsgerichte fase ervaart de school ouders als belangrijke partners. De school bekijkt voortdurend waar ouders vanuit hun specifieke verantwoordelijkheid kunnen worden ingeschakeld en probeert de samenwerking met ouders steeds te verbeteren. De school is extravert, de leraren hebben een open houding. De school is uit op maximale samenwerking met ouders. In een innovatieve school opereren school en ouders als partners in het proces van continue schoolverbetering. Ze voelen zich hiervoor even verantwoordelijk en spreken elkaar hierop aan. De school maakt geen beleidskeuzes zonder inbreng van ouders en er is een besluitvormingsstructuur waarin ouders een gelijkwaardige positie innemen. Kortom: school en ouders zijn samen gericht op het continu verbeteren van het onderwijs, de school en de omgeving. 1.4 Randvoorwaarden 12 Voor de implementatie en vormgeving van educatief partnerschap/ouderbetrokkenheid is het pedagogisch en onderwijskundig leiderschap van schooldirecties of afdelingsleiders (VO) van belang. Net zoals bij veranderingen in de school, moet allereerst draagvlak worden gecreëerd bij leraren. Alleen dan zullen zij de vaardigheden, visie en grondhouding kunnen ontwikkelen die vereist zijn voor een goede samenwerking met ouders. Uit onderzoek van Menheere & Hooge (2010) blijkt dat ouderbetrokkenheid niet los kan worden gezien van goed ouderschap in de thuissituatie. Zij verwijzen daarbij naar onderzoek van Desforges & Abouchaar (2003), waarin goed ouderschap inhoudt dat ouders een veilige en stabiele omgeving bieden, de intellectuele ontwikkeling van het kind stimuleren en de discussie en dialoog aangaan met het kind. Naast het functioneren als rolmodel, is het belangrijk dat ouders het belang van onderwijs verwoorden en hoge verwachtingen hebben van hun kind. Herweijer & Vogels (2004) wijzen erop dat ouders liever zelf de touwtjes in handen houden en weinig voelen voor bemoeienis van de school met de opvoeding. Ouders onderschrijven volgens hen zonder uitzondering dat de school streng moet optreden tegen zaken zoals pesten, vandalisme en geweld, maar zij voelen niet veel voor een inmenging die verder gaat dan het hanteren van algemeen aanvaarde basisregels, zoals die bijvoorbeeld zijn opgenomen in anti-pestprotocollen. Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

14 Wellicht is er meer draagvlak voor een open, meer procesmatige benadering, die leerlingen aanzet tot bezinning op en ontwikkeling van normen en waarden, maar de inhoud openlaat. Dat hier nog drempels zijn te overwinnen blijkt ook uit de volgende bevindingen van Menheere & Hooge (2010): De opvattingen van de school zijn niet neutraal, maar vertegenwoordigen in het algemeen de cultuur van de autochtone middenklasse. Er zijn verschillen in waarden en normen en in het denken over opvoedingsstijlen. Er zijn duidelijke milieuverschillen in de wijze van communiceren. De positie van ouders uit lagere sociaaleconomische milieus en uit etnische minderheidsgroepen is zwak. Leraren vinden het soms moeilijk om partnerschap gestalte te geven, omdat zij het zien als een bedreiging of afbreuk van hun professionaliteit en status. Sommige opvoeders zien zichzelf niet als partner van de school. Zij hebben alleen contact met de school als dat noodzakelijk is. Andere opvoeders stellen zich op als consument en hebben een kritische of afwachtende houding tegenover de school. Ook zijn er ouders die andere opvoedingsideeën hebben dan de school. Smit e.a (2005) merken op dat allochtone ouders over het algemeen moeite hebben met het opbouwen van een partnerschapsrelatie met de school. Dit komt vooral voort uit taalproblemen, culturele verschillen in communicatie en verschil in opvatting over de verantwoordelijkheid voor opvoeding en onderwijs. Uit dit onderzoek naar de opvattingen van allochtone ouders over onderwijs blijkt dat opvoeding en onderwijs bij deze ouders vaak naast elkaar plaatsvinden. Er is weinig afstemming tussen school en ouders over de opvoeding thuis en op school. 13 Het is voor scholen een moeilijke opgave om al deze verschillen tussen ouders samen te brengen in een visie op de samenwerking tussen school en opvoeders. Vanuit de school gezien vereist de samenwerking met ouders ook van leraren dat ze betrokken zijn bij de thuissituatie van het kind. Daarom is het van belang dat scholen inzicht hebben in de opvoedingsideeën van ouders (Herweijer & Vogels, 2004). Smit e.a. (2005) benoemen enkele belangrijke verschillen tussen autochtone en allochtone ouders wat betreft betrokkenheid, opvoedingsdoelen, de communicatie en de visie op partnerschap. 1. School en ouders; wat zegt de literatuur?

15 Betrokkenheid Autochtone ouders participeren actiever dan allochtone ouders. Hoger opgeleide allochtone ouders (Turken, Marokkanen, Surinamers, Kaapverdianen en Pakistani) participeren meer dan lager opgeleide allochtone ouders. Bij Antillianen, Somaliërs, Joegoslaven en Russen is dit verschil te verwaarlozen. Opvoedingsdoelen Allochtone ouders hechten veel waarde aan het leren hanteren van regels, terwijl autochtone ouders het van groot belang vinden dat hun kinderen leren samenwerken. Communicatie Vragen van allochtone ouders zijn gericht op de aard, frequentie en verbetering van het contact met de school, terwijl autochtone ouders meer geïnteresseerd zijn in de organisatie en het beleid van de school en in specifieke problemen met kinderen. Visie van ouders op partnerschap Traditionele allochtone ouders vinden dat leerkrachten te informeel met hun kinderen omgaan. Bij autochtone ouders staan de autonomie en zelfontplooiing van kinderen voorop Invloed op schoolprestaties? Er is brede overeenstemming over dat taken op het gebied van persoonlijkheidsvorming en sociale vorming bij de ouders liggen en dat de school taken heeft op het gebied van vakinhoudelijke aspecten, zoals het aanleren van taal- en rekenvaardigheden en het behalen van een diploma. In onze maatschappij bestaat het beeld dat de maatschappelijke vorming van het kind zowel een taak is van de school als van de ouders. Op welke wijze kan er een wederzijdse en wederkerige verantwoordelijkheid tot stand komen zodat er sprake is van partnerschap? Hierbij is het van belang dat de school werkt aan het opbouwen van goede samenwerkingsrelaties met ouders. Zo moeten scholen ouderbetrokkenheid bijvoorbeeld opnemen in het schoolplan en maakt het onderhouden van goede relaties met ouders deel uit van de bekwaamheidseisen van de leraar. Maar ook ouders moeten verantwoordelijkheid nemen voor het opbouwen van een goede relatie met de school. Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

16 Sykes (2001) stelt dat er in de relatie tussen ouders en school veelal sprake is van impliciete aspecten. Hierdoor bestaat het risico dat ouders onwetend blijven over zaken die van belang zijn voor de relatie tussen school en ouders. Daarom pleit Sykes ervoor dat school en ouders samen expliciet vaststellen welke aspecten van belang zijn voor de relatie tussen school en ouders. Veel onderzoekers stellen dat partnerschap tussen school en ouders betekent dat ouders als gelijkwaardige partij worden gezien en een eigen en aanvullende verantwoordelijkheid hebben in de opvoeding en ontwikkeling van hun kind (Karsten, 2006). Bovendien wordt bij gelijkwaardig partnerschap veel waarde gehecht aan een goede samenwerking tussen school en thuis. Deze samenwerking leidt mogelijk tot betere leerresultaten, maar veel empirisch bewijs is er hiervoor nog niet. Hoewel er verschillen in zijn in operationalisatie en onderzoeksopzet, wijzen veel onderzoeken erop dat betrokkenheid van ouders een positieve invloed heeft op de schoolse ontwikkeling van kinderen (Menheere & Hooge, 2010). Ouders hebben met name een positieve invloed op de schoolprestaties van hun kind als zij hoge verwachtingen van hun kind hebben en dit ook uitspreken (Fan & Chen, 2001). Als het gaat om onderzoek naar de invloed van ouders op de schoolprestaties van kinderen, benadrukken zij dat het belangrijk is om de invloed van ouders zorgvuldig te operationaliseren en meetbaar te maken. 15 Karsten (2006) concludeert dat ondersteuning van ouders bij onderwijsactiviteiten thuis belangrijker is voor de schoolprestaties van leerlingen dan bijvoorbeeld contacten met leraren of deelname aan activiteiten op school. Dit sluit aan bij constatering dat leraren het vooral belangrijk vinden dat ouders toezicht houden op wat kinderen thuis voor school moeten doen (Karsten, 2006). Hiermee wordt overigens niet alleen het maken van huiswerk bedoeld, maar ook het bijbrengen van goede manieren, verantwoordelijkheden en discipline. Menheere & Hooge (2010) halen Patall, Cooper & Robinson (2008) aan die op basis van een meta-analyse vaststellen dat er geen eenduidige conclusies kunnen worden getrokken over de relatie tussen ouderbetrokkenheid en leerprestaties, omdat ouderbetrokkenheid een brede materie is. Net zoals Fan & Chen (2001) concluderen zij dat de definiëring en operationalisering van ouderbetrokkenheid in onderzoeken verschilt, waardoor het moeilijk is om tot betrouwbare resultaten en conclusies te komen. 1. School en ouders; wat zegt de literatuur?

17 Een aantal conclusies lijkt echter wel zichtbaar (voor overzicht van bronnen zie Menheere & Hooge, 2010): Als ouders kinderen thuis met schoolwerk helpen, heeft dit niet zonder meer een positieve invloed op de leerresultaten. Ouders zijn niet altijd goed in staat om leermomenten te herkennen en te benutten, zeker niet als ze zelf weinig leerervaring hebben. Er is een positief verband tussen ouderbetrokkenheid en taalprestaties van kinderen, vooral bij jonge kinderen. Als de ouders zich intensief met rekenhuiswerk bezighouden, heeft dit een negatief effect op de rekenprestaties. 16 Overigens plaatsen Menheere & Hooge (2010) op basis van hun literatuurstudie ook nog wat kanttekeningen bij het educatief partnerschap. Zo stellen zij dat leraren helemaal geen gelijken willen zijn van ouders. Hierbij wordt verwezen naar onderzoek van Todd & Higgins (1998) waarin gesteld wordt dat de realisatie van gelijkwaardig partnerschap tussen leraren en ouders wordt beperkt door het gegeven dat macht altijd een rol speelt in deze relatie, impliciet en expliciet, zelfs in situaties waarin beide partijen hetzelfde doel nastreven, namelijk het bevorderen van het leren en de ontwikkeling van kinderen. 1.6 wederzijdse verwachtingen Onderzoek leert ons dat scholen hun visie op ouderbetrokkenheid niet altijd voldoende uitwerken in helder beleid. De Weerd & Krooneman (2002) en De Wit (2008) concluderen dat scholen hierdoor hun verwachtingen van ouders weinig expliciet naar de ouders communiceren. Zij beschouwen dit als de oorzaak van veel conflicten en problemen tussen ouders en school. Ouders voelen zich juist hierdoor niet altijd serieus genomen (Smit e.a., 2007). Smit e.a. (2006) concluderen dat ouderbetrokkenheid - en in het bijzonder de betrokkenheid van moeilijk bereikbare ouders - wordt vergroot wanneer het schoolteam nadrukkelijk rekening houdt met de achtergronden, wensen en verwachtingen van de ouders. Om tot een betekenisvolle samenwerking te komen, is het belangrijk dat de verwachtingen expliciet worden uitgesproken. Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

18 Markenstein (2010) beschrijft in dit licht het belang van verwachtingenmanagement. Hij constateert dat verwachtingen vaak niet worden uitgesproken. Wie verwachtingen koestert staat er niet bij stil. Markenstein neemt daarbij zijn eigen persoon als voorbeeld. Voor hem zijn verwachtingen zo vanzelfsprekend, dat hij er niet aan denkt ze te expliciteren en uit te spreken. Iedereen heeft verwachtingen, ze worden zelden uitgesproken, maar ze zijn er wel. Vaak blijken verwachtingen een hoofdrol te spelen in situaties waarin dingen niet goed lopen, maar men is zich hiervan meestal niet bewust. Daarom pleit Markenstein ervoor om wederzijdse verwachtingen te expliciteren. Door verwachtingen te bespreken weet men beter wat de ander wil en wordt helder of en aan welke verwachtingen men kan voldoen. Hierdoor kunnen teleurstellingen worden voorkomen. Wanneer school en ouders elkaars verwachtingen kennen, is er niet alleen overeenstemming over de zaken die moeten (zoals bijvoorbeeld de leerplicht), maar ook over de zaken die beide partijen wel of niet nastreven (bijvoorbeeld de manier van omgaan met elkaar). Zoals eerder genoemd, is het goed om als schoolteam te onderzoeken vanuit welke verwachtingen het gesprek met ouders over samenwerking wordt gevoerd. Soms gaat het daarbij om zaken die sterk met de persoonlijkheid verbonden zijn en die raken aan onze diepste waarden, zoals respect en openheid. Dat maakt de afspraken persoonlijker en daardoor ook sterker en dat brengt mensen altijd dichter bij elkaar. Een gesprek over verwachtingen kan veel indringender zijn dan een gesprek over zakelijke kwesties. Spreken over verwachtingen is het managen van verwachtingen. De communicatie tussen school en ouders wordt beter als zij meer met elkaar durven en kunnen bespreken. 17 Klijn & Van Twist (2007) beschrijven het proces van verwachtingenmanagement. Partijen die samenwerken, hebben (vaak onuitgesproken) verwachtingen van elkaar en van het project waarop de samenwerking betrekking heeft. Omdat verwachtingen medebepalend zijn voor het verloop van het proces, verdienen de vorming en verandering van deze verwachtingen nadrukkelijk aandacht van de leidinggevende. Het managen van verwachtingen kan plaatsvinden op het niveau van afzonderlijke partijen, bijvoorbeeld via beïnvloeding van de beeldvorming over en weer. Op schoolniveau betekent dit bijvoorbeeld dat er bijeenkomsten worden georganiseerd waar school en ouders samen aan thema s werken en kennis met elkaar delen. Het gaat er dan om dat schoolleiders erover 1. School en ouders; wat zegt de literatuur?

19 nadenken en verwoorden wat zij van de ouders verwachten en dat ouders verwoorden wat ze van de school verwachten. Ditzelfde kan op het niveau van de leraar: wat verwachten leraren van ouders en wat verwachten de ouders van de leraren? Op deze manier kunnen onduidelijkheden worden voorkomen. De auteurs benadrukken dat het van belang is te beseffen dat verwachtingen verschillend zijn. Belangrijk is de constatering dat partijen over en weer verwachtingen hebben van elkaar. Die ondergaan ze niet passief. Integendeel zelfs. Ze doen er iets mee; ze leren ervan, reageren én anticiperen erop. Kortom partijen proberen actief verwachtingen te beïnvloeden en te sturen. 1.7 Kanttekeningen 18 De Onderwijsraad (2010) vindt dat een verdere formalisering van de verhoudingen tussen school en ouders negatieve consequenties kan hebben, zoals polariserende verhoudingen en het ontstaan van een claimcultuur. Uitgangspunt is volgens de raad dat afspraken over de verantwoordelijkheden van school en ouders in overleg tot stand komen en dat de verantwoordelijkheidsverdeling verandert naarmate het kind ouder wordt en de situatie waarin het kind opgroeit wijzigt. Het is daarbij van belang dat beide partijen open staan voor de wensen en inbreng van de andere partij. De raad merkt op dat scholen dit soms moeilijk vinden en dat ouders niet zonder meer bereid lijken de school toe te laten tot het gezinsdomein. Furedi (2011) vindt overeenkomsten tussen school en ouders onzin, vooral omdat daarmee de relatie tussen school en ouders te veel wordt geformaliseerd en omdat ouders worden geïnfantiliseerd. De Winter (2011) ziet niet zo veel bezwaren tegen een school-ouderovereenkomst, maar vindt dat er vanuit het oogpunt van democratisch burgerschap twee belangrijke voorwaarden zijn: de afspraken moeten tot stand komen via serieuze gesprekken tussen partners die elkaar voor vol aanzien, en de afspraken moeten wederkerig zijn. Legt de school ouders eenzijdig een overeenkomst voor, dan geeft zij de ouders daarmee volgens De Winter impliciet twee boodschappen: ten eerste dat ze als ouders niet deugen en ten tweede dat de school niet geïnteresseerd is in het verhaal van de ouders. Zo n eenzijdige en ongeïnteresseerde benadering is voor ouders uitermate vernederend en juist die vernedering staat een gelijkwaardige dialoog over Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

20 opvoeding in de weg. Of zulke overeenkomsten ethisch en democratisch verant woord zijn, doet dan volgens De Winter minder ter zake. Overigens merkt hij daarbij op dat overeenkomsten op dit moment vooral gericht zijn op kortetermijnresultaten. De aandacht voor de samenwerking tussen school en ouders heeft raakpunten met de discussie over de rol van het onderwijs in onze maatschappij. Volgens Furedi (2011) en Nussbaum (2011) lijkt het er vaak op dat de problemen van de samenleving worden verward met die van het onderwijs. Hierdoor worden scholen afgeleid van hun taak om de intellectuele en morele instelling van kinderen te cultiveren. In de visie van Furedi functioneert het onderwijs als het op zichzelf belangrijk wordt gevonden en als kinderen leren om het leren op zich te waarderen. Hij neemt afstand van de verregaande samenwerking tussen school en ouders. Volgens hem manipuleren scholen de ouderlijke zorg door ouders als onbetaalde docenten bij het onderwijs te betrekken. Versterking van de positie van ouders als beleidsinstrument onderstreept het gebrek aan vertrouwen van de overheid in de mogelijkheden van de school om problemen aan te pakken. Ouders kunnen volgens Furedi met name een waardevolle rol spelen door hun kinderen een stimulerende omgeving aan te bieden School en ouders; wat zegt de literatuur?

21 20 Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

22 2 SCHOOL-OUDEROVEREENKOMSTEN IN ENgELAND EN VLAANDEREN Er zijn Europese landen waar scholen verplicht zijn om met een school-ouderovereenkomst te werken. zo ondertekenen scholen en ouders in Engeland al sinds 1998 een Home-school Agreement en stellen Vlaamse scholen een zogenaamde engagementsverklaring op. Doel is de wederzijdse verwachtingen expliciet te maken en een optimale ouderbetrokkenheid te bewerkstelligen. Dat alles in het belang van het kind. 2.1 Engeland Sinds 1998 is het Home-school Agreement (HSA) 2 onderdeel van het Engelse regeringsbeleid en is deze school-ouderovereenkomst ingevoerd op alle scholen voor primair en voortgezet onderwijs. De overheid heeft een invoeringsplan opgesteld en heeft richtlijnen geformuleerd voor de onderwerpen die in een HSA worden beschreven. Ook heeft de overheid duidelijk aangegeven wat geen onderdeel uitmaakt van het HSA. 21 Tot juni 2011 waren de onderstaande onderdelen verplicht: The standard of education (kwaliteit) - Wat ouders kunnen verwachten van het curriculum. - Op welke wijze het onderwijs tegemoetkomt aan individuele leerlingen. The ethos of the school (normen en waarden) - Het karakter, de aard van de school (waarden en normen) en hoe dit gestalte krijgt in de omgang met elkaar en met de omgeving van de school. Regular and punctual attendance (aanwezigheid) - De verantwoordelijkheden van de ouders voor de aanwezigheid van de leerling en de wijze waarop ouders de school in kennis stellen van afwezigheid School-ouderovereenkomsten in Engeland en Vlaanderen

23 Discipline and behaviour (regels) - Het bevorderen van goed gedrag en het naleven van regels maakt onderdeel uit van de samenwerking tussen school en ouders. In het HSA is opgenomen dat de leerling de schoolregels respecteert en het anti-pest beleid respecteert. Homework (huiswerk) - Wat er wordt verwacht van leerlingen, ouders en leraren met betrekking tot huiswerk. The information schools and parents will give one another (informatie) - Op welke wijze school en ouders met elkaar communiceren. 22 In juni 2011 is het HSA aangepast. De onderdelen van het HSA worden niet langer voorgeschreven. Daarvoor in plaats worden thema s aangereikt die scholen kunnen opnemen in het HSA: The ethos of the school (normen en waarden). The importance of, and responsibility for, regular and punctual attendance (aanwezigheid). The importance of, and responsiblity for, good discipline and behavior (regels). What is expected from schools, parents and pupils in relation to homework (huiswerk). The information schools and parents will give one another (informatie). Een aantal zaken mag niet worden opgenomen in het HSA, zoals onderwerpen die niet wettelijk of niet redelijk zijn. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de verplichting tot een financiële bijdrage of een verbod op het niet dragen van een schooluniform om religieuze redenen. Aan het HSA en het toelatingsbeleid van de school is een aantal voorwaarden verbonden. Zo mogen scholen een ouder of kind de overeenkomst niet laten tekenen voordat het kind is toegelaten tot de school. Wel mag het tekenen van de overeenkomst een onderdeel zijn van de toelatingsprocedure. Tot slot mag een school een leerling niet weigeren op basis van de veronderstelling dat de ouders de overeenkomst naar alle waarschijnlijkheid niet zullen tekenen. Wanneer er speciale omstandigheden zijn in relatie tot de ouder of het kind, kunnen scholen afzien van de ondertekening van de overeenkomst. Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

24 Om zoveel mogelijk ouders het HSA te laten ondertekenen, moet de school de overeenkomst in begrijpelijke taal opstellen. Scholen mogen de leerling alleen laten tekenen als ze ervan overtuigd zijn dat de leerling de overeenkomst begrijpt. De overeenkomst moet regelmatig worden herzien. Daarvoor moeten de ouders worden geraadpleegd. Als ouders de overeenkomst niet tekenen of nakomen, mag dit geen consequenties hebben voor de leerling. Het is niet mogelijk ouders die het HSA niet tekenen of nakomen te bestraffen en dit kan ook niet worden aangevochten voor de rechter. Het HSA maakt duidelijk wat er wordt verwacht van de leerlingen en de ouders, op welke wijze de school het onderwijs heeft ingericht en welke gedragsnormen de school hanteert. Onderzoek van Sykes (2001) naar de werking van het HSA op vier inner-city primary schools in Londen geeft aan dat alle partners zich betrokken voelen bij de overeenkomst als daarin belangrijke onderwerpen zijn opgenomen, bijvoorbeeld pesten en huiswerk. Door thema s expliciet te maken ontstaat volgens Sykes de mogelijkheid om over deze thema s met elkaar in gesprek te gaan. Hij merkt tevens op dat er als gevolg van de focus op verantwoordelijkheden wrijving kan ontstaan tussen thuis en school. 23 Voorbeelden uit een Home-school Agreement We wish to create a culture of learning, where children are happy, enthusiastic, motivated and ambitious. The school will help children to understand their role in the village community. The parents will work in partnership with the school to develop positive attitudes towards those from different cultures and races and with different feelings, values and beliefs. As a parent I will encourage my/our child to contribute fully to all aspects of school life including extracurricular activities. As a student I will bring the proper equipment and books for every lesson. The school will set, mark and monitor your child s school and homework. 2. School-ouderovereenkomsten in Engeland en Vlaanderen

25 2.2 Vlaanderen De Vlaamse overheid is van mening dat (een minimale) betrokkenheid van ouders bij het schoolleven van hun kind noodzakelijk is. Daarom zijn alle Vlaamse scholen voor primair en voortgezet onderwijs verplicht om te werken met een engagementsverklaring, een overeenkomst waarin wederzijdse afspraken tussen school en ouders zijn vastgelegd. De school maakt duidelijk welke inspanningen en initiatieven ze neemt om de dialoog met ouders vlot te laten verlopen en de ouders zeggen toe dat zij betrokkenheid tonen bij de school. Met de engagementsverklaring wil de overheid de onderwijskansen van kinderen vergroten. 24 In de overeenkomst komen de volgende thema s aan de orde: Het ouder-schoolcontact: de school beschrijft bijvoorbeeld hoe ze omgaat met ouders die om welke reden dan ook niet aanwezig zijn op de klassieke oudercontactmomenten. De aanwezigheid van de leerling: de school licht bijvoorbeeld haar spijbelbeleid toe. De deelname van de leerling aan vormen van individuele begeleiding: de school beschrijft haar beleid bij bijvoorbeeld leermoeilijkheden. Een positief engagement ten aanzien van de onderwijstaal van de school: hier is beschreven dat ouders hun kind aanmoedigen om Nederlands te leren. De engagementsverklaring wordt opgesteld door het schoolbestuur en maakt deel uit van het schoolreglement, dat moet worden onderschreven door de schoolraad. Het schoolbestuur kan zelfstandig invulling geven aan de inhoud van de verklaring. Belangrijk hierbij is dat de wederzijdsheid aan bod komt: wat biedt de school aan de ouders en waartoe engageren de ouders zich? Als ouders de bepalingen in het schoolreglement niet naleven, kan de school de ouders daarop aanspreken. Een schorsing of uitsluiting van de leerling, boetes of andere financiële sancties zijn niet toegestaan. Wel kan de school weigeren een leerling in te schrijven als de ouders niet akkoord gaan met de bepalingen in het schoolreglement. Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

26 Voorbeelden uit een engagementsverklaring We verwachten dat u zich als ouder samen met ons engageert om nauw samen te werken rond de opvoeding van uw kind en steeds ingaat op onze uitnodigingen tot oudercontact. Wij verwachten van de ouders dat ze er alles aan doen om hun kind, ook in de vrije tijd, te stimuleren bij het leren van het Nederlands. Dit kan onder meer door uw kind zich te laten aansluiten bij een jeugdbeweging of sportclub. Het is goed dat u zicht hebt op de werking van de school. Daarvoor plannen we in september in elke klas een infoavond voor de ouders. De lessen beginnen om 8.10u. Wij verwachten dat alle leerlingen dan aanwezig zijn en dat de ouders hierop toezien. Wij houden van transparantie. De doelstellingen van ons opvoedingsproject willen we realiseren in een open dialoog, zeker met de ouders. Contacten tussen ouders en school, zowel directie of leerkrachten, kunnen voor het doorgeven van gewenste informatie, evenals voor het voorkomen en ophelderen van problemen van zeer groot nut zijn School-ouderovereenkomsten in Engeland en Vlaanderen

27 26 Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

28 3 ERVARINgEN IN NEDERLAND wat zijn de ervaringen van scholen in Nederland die werken met een schoolouderovereenkomst? Om antwoord te krijgen op deze vraag bezochten we drie scholen voor basisonderwijs en twee scholen voor voortgezet onderwijs die ervaring hebben met school-ouderovereenkomsten. Er zijn interviews afgenomen met schoolleiders, leraren en in enkele gevallen met leerlingen en ouders. 3.1 Contract? Al gebruiken de geïnterviewden regelmatig het woord contract, formeel kiezen de scholen bij voorkeur voor een andere benaming. Er wordt gesproken over een handelingsplan, een overeenkomst voor deelname aan de Plusklas, een samenwerkingsovereenkomst of een overeenkomst tussen school en ouders. Veel scholen en ouders vinden dat contract te zakelijk klinkt. De scholen benadrukken dat het gaat om de samenwerking tussen school en ouders en dat het niet de bedoeling is elkaar erop af te rekenen als het niet goed gaat. Dat laatste is een associatie die het woord contract bij zowel ouders als scholen oproept. 27 Wij hebben het bewust geen contract genoemd. Het gaat om samenwerking ten gunste van de leerling. Samenwerking is anderzijds ook weer niet helemaal vrijblijvend. Ik vind samenwerking vanzelfsprekend, maar sommige dingen moeten extra benadrukt worden. Vanzelfsprekende dingen moet je expliciet maken, voor de helderheid. 3. Ervaringen in Nederland

29 Dutch Big Picture Havo te Maassluis De Dutch Big Picture Havo is een onderdeel van Lentiz te Maassluis. Het doel van Dutch Big Picture is dat de leerling zelfkennis, zelfvertrouwen en een lerende houding ontwikkelt, die hem klaarmaakt voor een leven lang leren. De leerlingen worden het grootste gedeelte van de week door een docent begeleid. Het werken op een laptop is een belangrijk onderdeel van de lessen. Opvallend is dat de leerlingen met elkaar lunchen in het klaslokaal. De presentaties die de leerlingen driemaal per jaar verzorgen spelen een belangrijke rol. Aan de ouders wordt dan ook gevraagd om bij deze presentaties aanwezig te zijn. Tijdens het intakegesprek met een nieuwe leerling en de ouders wordt gesproken over de verwachtingen die school en ouders/leerlingen van elkaar hebben. De school werkt met een formulier waarop die verwachtingen worden beschreven. Op dit formulier is er ruimte voor (aanstaande) leerlingen en hun ouders, maar de school overweegt om het formulier aan te passen en ook schrijfruimte te creëren voor de school. 28 Uit de overeenkomst: Ik ben aanwezig op de presentatie momenten van de groep. Ik zet mij zoveel mogelijk in bij groepsactiviteiten wie bepaalt de inhoud van de overeenkomst? De inhoud van de school-ouderovereenkomst komt op verschillende manieren tot stand. Soms wordt deze bepaald door een externe instantie, bijvoorbeeld de gemeente. Op verschillende basisscholen is de overeenkomst samen met de ouders opgesteld. In een panelgesprek is samen met de ouders nagedacht over de inhoud van de overeenkomst. Daardoor ontstaat volgens deze scholen en ouders een gevoel van gezamenlijkheid. In andere scholen is de overeenkomst opgesteld door de directeur van de school. Overigens geven alle respondenten Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

30 aan dat het belangrijk is om ouders te betrekken bij de opstelling van de overeenkomst, omdat dat draagvlak creëert en helderheid geeft. De overeenkomst is opgesteld samen met de ouders. Daarover zijn de ouders ook geïnformeerd. Dat gaf betrokkenheid. Doordat ik als ouder betrokken werd bij de opstelling, merkte ik dat de school écht met ons wil samenwerken en dat onze mening belangrijk is. Je gaat dan samen voor het kind. 3.3 wat zijn de voordelen? Scholen hebben verschillende motieven om met een overeenkomst te werken. Soms is een specifiek onderwijsconcept hiervoor de aanleiding, bijvoorbeeld bij de Plusklas en bij de Dutch Big Picture school. In andere scholen wordt de overeenkomst opgesteld voor individuele leerlingen en hun ouders, bijvoorbeeld in het kader van het werken met handelingsplannen. Vaak staat de invoering van een school-ouderovereenkomst in het teken van een breder traject om de betrokkenheid van ouders bij het onderwijs van hun kind te versterken. De overeenkomst staat dus niet op zichzelf en wordt ook niet beschouwd als een doel op zich. Het is vooral een middel om de betrokkenheid van ouders bij het onderwijs te vergroten. 29 Vooral de basisscholen merken op dat ze bij de binnenkomst van een kind graag het gesprek aangaan met ouders. Door de school-ouderovereenkomst hierbij te gebruiken, wordt helder gemaakt wat school en ouders van elkaar kunnen verwachten. Het gaat niet om afwachten, maar om verwachten: het resultaat is dat iedereen elkaars verwachtingen kent. Dat is een goed teken. Niet alleen schoolleiders en leraren, maar ook de geïnterviewde ouders geven dit aan. Het is niet de bedoeling om hier een politieschool op te richten, maar met name om gewoon helderheid te geven over: wat mogen jullie van ons vragen, verwachten? Waar staan we voor? Waar willen we aan voldoen? Maar ook: wat mogen we van ouders verwachten? En de ervaring is dat dat goed is, 3. Ervaringen in Nederland

31 want je hebt een opening voor een gesprek daarover. Wat betekent het dat uw kind hier op school komt? Daar hebben we die overeenkomst voor gemaakt, om die vrijblijvendheid weg te nemen, en de ouders helder te maken, duidelijk te maken: het is een overeenkomst aan twee kanten. Openbare basisschool De Brink te Lelystad 30 De Brink maakt deel uit van een school-buurtproject. In het gebouw komen buurtcentrum, peuterspeelzalen voor- en naschoolse opvang én basisschool samen. In samenwerking met de gemeente Lelystad en Flevomeer heeft de school voor leerlingen van groep 5 tot en met 8 een na-schoolse Plusklas ingericht. Het doel van de Plusklas is om leerlingen voor te bereiden op een succesvol vervolg in het voortgezet onderwijs. Naast taalontwikkeling wordt in de Plusklas gewerkt aan sociale vaardigheden. Voor de Plusklas wordt gewerkt met een overeenkomst, die geldig is voor één schooljaar. Deze overeenkomst is opgesteld door de gemeente Lelystad. Om zoveel mogelijk ouders te betrekken bij de Plusklas, worden de ouders van de overwegend allochtone leerlingen begeleid bij het bespreken van de overeenkomst. Bij de evaluatie van de overeenkomst is naar voren gekomen dat het taalgebruik van de overeenkomst beter moet worden afgestemd op de gebruikersgroep. Uit de overeenkomst: De directeur verplicht zich tot het mede organiseren van een uitstapje voor ouders en leerlingen. De ouder verplicht zich deel te nemen aan drie Plustijdbijeenkomsten voor ouders op school. Het school-oudercontract Naar een betere samenwerking tussen school en ouder

32 3.4 zijn er ook nadelen? Directe nadelen van de overeenkomst worden door de scholen en ouders niet genoemd. Wel vragen sommige ouders en leraren zich af of een overeenkomst wel echt nodig is als er al een goed contact is tussen ouders en school en als er sprake is van een sterke ouderbetrokkenheid. Sommige leraren hebben het gevoel dat de overeenkomst niet leidt tot een sterkere betrokkenheid van ouders bij het onderwijs. Zij ervaren het als een extra taak die er ook weer bijkomt. Je hebt het over een groter geheel: ouderbetrokkenheid. Daar is het contract een onderdeel van. Je bereikt ouderbetrokkenheid niet door een contract alleen. Ouderbetrokkenheid staat of valt niet met het ondertekenen van een contract. Natuurlijk ondertekenen die ouders voor het feit dat ze aanwezig willen zijn op ouderavonden, contactavonden. Nou dat is een hele goede verwachting om uit te spreken. Maar daarmee zijn die ouders nog niet per definitie betrokken. Daar is meer voor nodig. 31 R.K. Basisschool Sint Jan te Schiedam De samenwerking met de ouders is op deze school duidelijk op initiatief van de directeur tot stand gekomen. Het doel van de samenwerking is het onderwijs en de ontwikkeling van de leerling te versterken. Dit doet de school door steeds met ouders in gesprek te gaan en elkaars rollen niet over te nemen. De school heeft de overeenkomst opgesteld in samenwerking met ouderpanels en ziet deze als een onderdeel van het beleid ten aanzien van ouderbetrokkenheid. Hierbij wordt de school ondersteund door een externe organisatie. De overeenkomst is vanuit de kernwaarden van de school opgesteld. In de overeenkomst worden expliciet de wederzijdse verwachtingen van de school en de ouders beschreven. De leerkrachten ervaren dat de betrokkenheid van ouders sterker is geworden. Dat komt zeker door het door de school gevoerde beleid. Daarnaast wordt er op school op een andere manier over ouders gesproken. 3. Ervaringen in Nederland

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school

3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school 3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school Waarom goede contacten en de roep om contracten? Waarom openheid en onderling overleg over oudercontracten? Regelen contracten het wantrouwen tussen ouders

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Ouderbetrokkenheid en participatie. Ouderbetrokkenheid en participatie. Opbrengstgericht werken

KWALITEITSKAART. Ouderbetrokkenheid en participatie. Ouderbetrokkenheid en participatie. Opbrengstgericht werken ALITEITSKAART Opbrengstgericht werken PO Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits Opbrengstgericht Werken zijn te vinden op www.schoolaanzet.nl. Deze website bevat

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Een goede relatie tussen ouders en school komt het leerresultaat ten goede en dat is wat we allemaal willen! Convenant Impuls Kwaliteitsverbetering Onderwijs

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken (OGW)

Opbrengstgericht werken (OGW) Opbrengstgericht werken (OGW) Ouderbetrokkenheid en participatie Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits Opbrengstgericht Werken Ouderbetrokkenheid en participatie

Nadere informatie

Beleidsnotitie Ouderbetrokkenheid OBS DE BOUWSTEEN

Beleidsnotitie Ouderbetrokkenheid OBS DE BOUWSTEEN Beleidsnotitie Ouderbetrokkenheid OBS DE BOUWSTEEN ouderbetrokkenheid Pagina 1 De identiteit van de school Obs de Bouwsteen is een openbare basisschool. Een school met ruimte en respect voor alle levensbeschouwingen.

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

Protocol ouders en school

Protocol ouders en school Protocol ouders en school Voorwoord De St. Plechelmusschool ziet ouders als participanten van de school, neemt ouders serieus en betrekt ouders daarom bij de vele activiteiten van de school. Het mede-eigenaarschap

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid 3.0

Ouderbetrokkenheid 3.0 Programma Ouderbetrokkenheid 3.0 Van informeren naar samenwerken Woord vooraf Het is belangrijk om te melden dat CPS het uitgangspunt heeft dat: Alle ouders betrokken zijn en hun kind willen ondersteunen

Nadere informatie

Vernieuwende elementen 1. Visie op ouderbetrokkenheid is gestimuleerd vanuit het bovenschools management

Vernieuwende elementen 1. Visie op ouderbetrokkenheid is gestimuleerd vanuit het bovenschools management Nederlandse Hervormde Basisschool De Lelie Driebruggen pagina 1 De Lelie: samen bouwen aan een veilig schoolklimaat en onderwijs op maat, in afhankelijkheid en vertrouwen De Lelie in Driebruggen is een

Nadere informatie

Planmatig samenwerken met ouders

Planmatig samenwerken met ouders Ouderparticipatie Team Planmatig samenwerken met ouders Samen vooruit! Tamara Wally Tamara Wally (MSc.) is werkzaam bij de CED- Groep. Ze werkte mee aan de publicatie Samen vooruit, over planmatig werken

Nadere informatie

Kanjertraining: koploper in pedagogisch partnerschap ouders en school

Kanjertraining: koploper in pedagogisch partnerschap ouders en school Kanjertraining: koploper in pedagogisch partnerschap ouders en school Het Instituut voor Kanjertrainingen betrekt al jaren ouders bij het pedagogisch klimaat op school. Vandaar ook dat het instituut regelmatig

Nadere informatie

Beleidsplan voor ouderbetrokkenheid op Montessorischool Zuid

Beleidsplan voor ouderbetrokkenheid op Montessorischool Zuid Beleidsplan voor ouderbetrokkenheid op Montessorischool Zuid INLEIDING Wat is ouderbetrokkenheid? Ouderbetrokkenheid betekent in essentie niets anders dan dat ouders meeleven met het wel en wee van hun

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo

Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo factsheet Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het, het en het mbo Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft in 2012 een enquête over ouderbetrokkenheid gehouden onder ouders in het, het en het middelbaar beroepsonderwijs.

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl 2013 Actief burgerschap 0 Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl Inhoudsopgave Pagina Inleiding 2 Hoofdstuk 1 : 3 Hoofdstuk 2 : : een doel en een middel

Nadere informatie

Ouderbeleidsplan. Sbo de Bonte Vlinder. September 2014

Ouderbeleidsplan. Sbo de Bonte Vlinder. September 2014 Ouderbeleidsplan Sbo de Bonte Vlinder September 2014 1 Inleiding De meerwaarde van een ouderbeleidsplan Een ouderbeleidsplan vormt de grondslag voor de activiteiten die een school met en voor ouders ontplooit.

Nadere informatie

Introductie. Page 1. Beste ouder/verzorger,

Introductie. Page 1. Beste ouder/verzorger, Introductie Beste ouder/verzorger, U staat op het punt om een vragenlijst over het educatieve partnerschap tussen u en uw school in te vullen. Met educatief partnerschap wordt de relatie tussen ouders/verzorgers

Nadere informatie

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Wenst u de participatie en betrokkenheid van ouders binnen uw school, peuterspeelzaal, kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang (of in brede schoolverband)

Nadere informatie

Educatief partnerschap met ouders

Educatief partnerschap met ouders Maartje Reitsma en Mireille Wagener Educatief partnerschap met ouders Pedagogisch Leiderschap: Van Controle naar Visie CNV Schoolleiders, 7 november 2013 Wie zijn wij? Wie bent u? Waarom bent u hier? Optimale

Nadere informatie

Ouderplan Koetsveldschool

Ouderplan Koetsveldschool Ouderplan Koetsveldschool Visie op ouderbetrokkenheid. Iedere leerling heeft recht op een goede samenwerking tussen school en ouders. Ouderbetrokkenheid is daarom een niet-vrijblijvende en gelijkwaardige

Nadere informatie

De speerpunten van de SPCO-scholen

De speerpunten van de SPCO-scholen Meerjaren Plan 2012-2015 De speerpunten van de SPCO-scholen Inleiding Strategische speerpunten Hart voor kinderen Met veel genoegen presenteren wij de samenvatting van ons strategisch meerjarenplan Hart

Nadere informatie

Beleid ouderbetrokkenheid

Beleid ouderbetrokkenheid VAN OUDERBETROKKENHEID NAAR PARTNERSCHAP Beleid ouderbetrokkenheid 2013 C B S PR I N S M A U R I T S D I R K S L A N D 1 Inhoud Inleiding... 3 Hoofdstuk 1 Belang ouderbetrokkenheid... 4 1.1 Wat is het

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 5

Inhoudsopgave. Inleiding... 5 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Hoofdstuk 1 - Ouderbetrokkenheid 3.0... 9 1.1 De verschillende stadia van ouderbetrokkenheid.... 9 1.2 Ouderbetrokkenheid 3.0 in de praktijk... 10 1.3 Een Ouderbetrokkenheid

Nadere informatie

Een onderzoek naar het optimaliseren van ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie in het primair onderwijs

Een onderzoek naar het optimaliseren van ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie in het primair onderwijs Literatuuronderzoek Een onderzoek naar het optimaliseren van ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie in het primair onderwijs Daphne Liebrand 110467 Begeleider/tutor: Elizabeth Rigg 18 november 2011 Literatuurstudie

Nadere informatie

Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie

Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie BLANCO gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6463 Inboeknummer 15bst01200 Beslisdatum B&W 8 september 2015 Dossiernummer 15.37.551 Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie 2015-2018 Inleiding

Nadere informatie

Samen, met hart voor het kind!

Samen, met hart voor het kind! Samen, met hart voor het kind! Inhoudsopgave: Inleiding Blz. 3 Hoofdstuk 1 Blz. 4 Ouderbetrokkenheid 1.1 Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid Blz. 4 1.2 De ouder en de school Blz. 4 1.3 De GLANS- techniek

Nadere informatie

Oudercafé Someren. Ouderbetrokkenheid

Oudercafé Someren. Ouderbetrokkenheid Oudercafé Someren Ouderbetrokkenheid Programma van vanavond 1. Welkom (Joost/ Rien) à doelen van de avond 2. Feiten over het onderwijs; leuk om te weten! 3. Ouderbetrokkenheid: Wat is dat? En nu? 4. Stellingen:

Nadere informatie

Nota. Ouderbeleid Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Hilversum

Nota. Ouderbeleid Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Hilversum Nota Ouderbeleid Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Hilversum 1 Inhoud Inleiding... 3 Doel... 3 Leeswijzer... 3 Visie en uitgangspunten... 4 Visie... 4 Uitgangspunten... 4 Indicatoren... 5 Gemeentelijk

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid in breder perspectief Presentatie landelijk congres Beter presteren, Amersfoort 13 juni 2012

Ouderbetrokkenheid in breder perspectief Presentatie landelijk congres Beter presteren, Amersfoort 13 juni 2012 Ouderbetrokkenheid in breder perspectief Presentatie landelijk congres Beter presteren, Amersfoort 13 juni 2012 Dr. Ron Oostdam Lector Maatwerk in leren en instructie Onderzoeksdirecteur Kenniscentrum

Nadere informatie

Koersplan - Geloof in de toekomst

Koersplan - Geloof in de toekomst Koersplan - Geloof in de toekomst Storytelling als innerlijk kompas De s8ch8ng hanteert het verhaal van Springmuis voor draagvlak en gemeenschappelijke taal. Springmuis gaat op reis naar het onbekende.

Nadere informatie

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Auteurs: Drs. G. van der Meulen Referentie: WvdJ/SL 11.0426 Datum: maart 2007 Het lectoraat Morele vorming in het

Nadere informatie

Moderne vormen van effectieve communicatie, samenwerking en medezeggenschap

Moderne vormen van effectieve communicatie, samenwerking en medezeggenschap Maartje Reitsma, 23 november 2011 Moderne vormen van effectieve communicatie, samenwerking en medezeggenschap Partnerschap met ouders, school en buurt Programma 1. Thema onderzoeken - Verkenning - Inspirerende

Nadere informatie

Moderne vormen van effectieve communicatie, samenwerking en medezeggenschap

Moderne vormen van effectieve communicatie, samenwerking en medezeggenschap Maartje Reitsma, Meesterklas 2012 Moderne vormen van effectieve communicatie, samenwerking en medezeggenschap Partnerschap met ouders, school en leerlingen Kennismaking Wie bent u? Ervaringen en vraagstukken

Nadere informatie

BREDE MARIA SCHOOL REUSEL

BREDE MARIA SCHOOL REUSEL BREDE MARIA SCHOOL REUSEL Pedagogisch beleid Brede Mariaschool Visie De Brede Mariaschool werkt vanuit een visie waarbij het welbevinden van de aan de Brede Mariaschool toevertrouwde kinderen centraal

Nadere informatie

OUDERPROGRAMMA VVE VERSTERKEN BESCHIKBAAR MATERIAAL VANUIT BEN IK IN BEELD UITWERKING PER DOELSTELLING OUDERPROGRAMMA GROEP NUL

OUDERPROGRAMMA VVE VERSTERKEN BESCHIKBAAR MATERIAAL VANUIT BEN IK IN BEELD UITWERKING PER DOELSTELLING OUDERPROGRAMMA GROEP NUL BESCHIKBAAR MATERIAAL VANUIT Ben ik in Beeld maakt gebruik het programma Puk en Ko thuis. Daarnaast zijn er aanvullingen beschikbaar: Het bronnenboek Ouderbetrokkenheid en een ouderwerkplan. Materiaal

Nadere informatie

OUDERBETROKKENHEID : Inleiding. Openbare basisschool

OUDERBETROKKENHEID : Inleiding. Openbare basisschool OUDERBETROKKENHEID : Inleiding Een beleidsplan ouderbetrokkenheid vormt de grondslag voor de activiteiten die een school met en voor ouders ontplooit. Het is niet alleen een agenda met te ontplooien activiteiten,

Nadere informatie

betreffende het vergroten van de verantwoordelijkheid van ouders voor de succesvolle schoolloopbaan van hun leerplichtige kinderen

betreffende het vergroten van de verantwoordelijkheid van ouders voor de succesvolle schoolloopbaan van hun leerplichtige kinderen stuk ingediend op 969 (2010-2011) Nr. 1 16 februari 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van de heer Marino Keulen en de dames Marleen Vanderpoorten en Irina De Knop betreffende het vergroten van de

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

In deze workshop Burgerschap is gediscussieerd in een groep van zo n 15 deelnemers aan de hand van voornoemde stellingen.

In deze workshop Burgerschap is gediscussieerd in een groep van zo n 15 deelnemers aan de hand van voornoemde stellingen. Workshop-01 Burgerschap Stellingen: Hoe om te gaan met verschillen in de samenleving? Is diversiteit van normen en waarden eerder een verarming of juist een verrijking? Hoe kan men zich zelf ontwikkelen

Nadere informatie

Resultaten enquête. Onderzoek van Leen Leys. Master in de pedagogische wetenschappen

Resultaten enquête. Onderzoek van Leen Leys. Master in de pedagogische wetenschappen Resultaten enquête Onderzoek van Leen Leys Master in de pedagogische wetenschappen Voorwoord van de directie BESTE OUDERS, In wat volgt, tonen we de resultaten van een enquête die tijdens het eerste trimester

Nadere informatie

Een doorgaande lijn in. Van voorschool naar vroegschool. Een handreiking

Een doorgaande lijn in. Van voorschool naar vroegschool. Een handreiking Een doorgaande lijn in Ouderbetrokkenheid Van voorschool naar vroegschool Een handreiking Voor de ontwikkeling van kinderen is partnerschap tussen school en de ouders belangrijk. Ouders en school hebben

Nadere informatie

School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014

School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014 School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014 Programma Introductie Voorstellen Doel en opzet workshop Wat is ouderbetrokkenheid? Ouderbetrokkenheid, begin er (niet)

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

Actief Burgerschap. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen

Actief Burgerschap. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen Actief Burgerschap Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen OBS De Hobbitstee Leerdam 2010 Met open vizier.. 2 Inhoudsopgave Inleiding 4 Hoofdstuk 1 : Actief Burgerschap: een nadere kennismaking

Nadere informatie

beleidsplan Ouderbetrokkenheid Dè reden om in ouderbetrokkenheid te investeren is omdat het kind er voordeel van zal hebben

beleidsplan Ouderbetrokkenheid Dè reden om in ouderbetrokkenheid te investeren is omdat het kind er voordeel van zal hebben beleidsplan Ouderbetrokkenheid Dè reden om in ouderbetrokkenheid te investeren is omdat het kind er voordeel van zal hebben Opgesteld door : Gea Veurink Intern begeleider Alb.Risaeusschool Hardenberg april

Nadere informatie

Educatief Partnerschap

Educatief Partnerschap Educatief Partnerschap Educatief partnerschap Hoe ouderbetrokkenheid vorm krijgt in wederzijdse verwachtingen. 1. Maatschappelijke context 2. Aanleiding 3. Proces 4. Invoering & Borging Bijlage: School/ouderovereenkomst

Nadere informatie

KWALITEITSKAART OUDERBETROKKENHEID. Uitgewerkt. in een protocol voor basisschool Merijntje

KWALITEITSKAART OUDERBETROKKENHEID. Uitgewerkt. in een protocol voor basisschool Merijntje KWALITEITSKAART OUDERBETROKKENHEID Uitgewerkt in een protocol voor basisschool Merijntje Mei 2011 Files\Low\Content.IE5\QO1XG778\kwaliteitskaart%20ouderbetrokkenheid%20versie%202011[1].doc 1 / 5 Lowys

Nadere informatie

Voorwoord 4. Leeswijzer 6. Inleiding 8. 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben?

Voorwoord 4. Leeswijzer 6. Inleiding 8. 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben? Inhoud Voorwoord 4 Leeswijzer 6 Inleiding 8 1. Focus op leren: een helder en overtuigend doel 13 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben? 29 3. Wat

Nadere informatie

Leraar Leerling Ouders!!! Rapport Keuring Schreuderschool Amsterdam ! 1

Leraar Leerling Ouders!!! Rapport Keuring Schreuderschool Amsterdam ! 1 Leraar Leerling Ouders Rapport Keuring Schreuderschool Amsterdam 1 2 Algemeen Naam school Schreuderschool Directie O. Vrijhof Adres Van de Veldestraat 10 Postcode 1071 CW Plaats Amsterdam Telefoonnummer

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen.

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen. Pedagogisch project 1. situering onderwijsinstelling 2. levensbeschouwelijke uitgangspunten 3. visie op ontwikkeling en opvoeding 4. het schoolconcept 1. Situering onderwijsinstelling 1.1 Een gemeenteschool:

Nadere informatie

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool De vakantieschool is een bijzonder moment, waarbij de sfeer op school anders is dan anders. Er is extra aandacht voor de leerlingen en de

Nadere informatie

Mei 2016 Wout Neutel. Rapportage van het onderzoek naar de ervaringen met en mening over huisbezoeken in het onderwijs

Mei 2016 Wout Neutel. Rapportage van het onderzoek naar de ervaringen met en mening over huisbezoeken in het onderwijs Mei 2016 Wout Neutel Rapportage van het onderzoek naar de ervaringen met en mening over huisbezoeken in het onderwijs Aanleiding. Op 21 mei 2015 hield Verus-voorzitter Wim Kuiper tijdens de landelijke

Nadere informatie

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Elementen van een pedagogisch project 1 GEGEVENS M.B.T. DE SITUERING VAN

Nadere informatie

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting Een brede kijk op onderwijskwaliteit E e n o n d e r z o e k n a a r p e r c e p t i e s o p o n d e r w i j s k w a l i t e i t b i n n e n S t i c h t i n g U N 1 E K Samenvatting Hester Hill-Veen, Erasmus

Nadere informatie

Schoolbeleid en ontwikkeling

Schoolbeleid en ontwikkeling Schoolbeleid en ontwikkeling V. Maakt gedeeld leiderschap een verschil voor de betrokkenheid van leerkrachten? Een studie in het secundair onderwijs 1 Krachtlijnen Een schooldirecteur wordt genoodzaakt

Nadere informatie

Informatieboekje

Informatieboekje Informatieboekje 2016-2017 Basisschool Windekind Van Weerden Poelmanstraat 192 6417 ES HEERLEN E: info.windekind@innovo.nl T: 045-5419761 W; www.bswindekind.nl Beste ouders/verzorgers, In dit boekje informeren

Nadere informatie

Investeren in educatief partnerschap; positief opgroeien, opvoeden & samenwerken

Investeren in educatief partnerschap; positief opgroeien, opvoeden & samenwerken Partnerschap als vanzelfsprekend het hoort er bij! Investeren in educatief partnerschap; positief opgroeien, opvoeden & samenwerken Project voor Brede basisschool, Stichting Cambium Veluwe NO Inspiratiebronnen:

Nadere informatie

Samen werken, samen ontwikkelen

Samen werken, samen ontwikkelen Samen werken, samen ontwikkelen Strategisch beleid ROOBOL 2015-2019 Willem Wouda/ Reiny Kas Siderius SAMENVATTING Het strategisch beleidsplan 2015-2019 bevat de missie en visie van Stichting ROOBOL. De

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

Handboek gedragscodes voor leerkrachten, directie en ouders van Openbaar Onderwijs Alblasserdam

Handboek gedragscodes voor leerkrachten, directie en ouders van Openbaar Onderwijs Alblasserdam 1 Handboek gedragscodes voor leerkrachten, directie en ouders van Openbaar Onderwijs Alblasserdam Doel We vinden het belangrijk om een gedragscode voor leerkrachten, ouders en directie op te stellen, waarin

Nadere informatie

Onderwijskwaliteit? Dan moet u bij de schoolbesturen zijn...

Onderwijskwaliteit? Dan moet u bij de schoolbesturen zijn... Onderwijskwaliteit? Dan moet u bij de schoolbesturen zijn... Edith Hooge Hans van Dael Selma Janssen Rolvastheid en toch kunnen variëren in bestuursstijl Schoolbesturen in Nederland beschikken al decennia

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE DOELSTELLING De Linde is een school voor buitengewoon lager onderwijs. Onze doelstelling kadert volledig binnen de algemene doelstelling van de Vlaamse Overheid met betrekking

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE Heutink ICT ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE op de C.B.S. De Bruinhorst 22-5-2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Pagina 1. Burgerschap op de Bruinhorstschool 3 2. Kerndoelen 3 3. Visie 4 4. Hoofddoelen

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

Onderzoeksfiche e00032.pdf. 1. Referentie

Onderzoeksfiche e00032.pdf. 1. Referentie 1. Referentie Referentie Verhoeven, J.C., Stassen, K., Devos, G. & Warmoes, V. (2003). Ouders op school en thuis. Onderwijskundig onderzoek in opdracht van de Vlaamse Minister van onderwijs en vorming.

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

Toelichting competenties

Toelichting competenties Toelichting competenties De vraag van dit onderzoek was of leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders die werken met nieuwkomers aanvullende of extra competenties nodig hebben bovenop de bekwaamheidseisen

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

Competenties Schoolleider. Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit

Competenties Schoolleider. Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit Competenties Schoolleider Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit SOPOH Competenties schoolleiding 1 Inleiding: Voor het benoemen van de competenties voor de functionerings-/

Nadere informatie

OUDERPROGRAMMA VVE VERSTERKEN KALEIDOSCOOP BESCHIKBAAR MATERIAAL VANUIT KALEIDOSCOOP UITWERKING PER DOELSTELLING OUDERPROGRAMMA GROEP NUL

OUDERPROGRAMMA VVE VERSTERKEN KALEIDOSCOOP BESCHIKBAAR MATERIAAL VANUIT KALEIDOSCOOP UITWERKING PER DOELSTELLING OUDERPROGRAMMA GROEP NUL 1 BESCHIKBAAR MATERIAAL VANUIT Uitgebreide achtergrondinformatie over ouderbetrokkenheid (Hoofdstuk 7, Actief Leren). Handleiding ouderbijeenkomsten. Handleiding Pak eens een knuffel : taalstimulering

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ P.C.B.S. MEESTER VAN DER BRUG

RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ P.C.B.S. MEESTER VAN DER BRUG RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ P.C.B.S. MEESTER VAN DER BRUG Plaats: Woudsend BRIN-nummer: 06PI Onderzoeksnummer: 116884 Onderzoek uitgevoerd op: 7 en 8 mei 2009 Conceptrapport verzonden

Nadere informatie

Omgaan met ouders. Eigen praktijken keuren en uitwisselen

Omgaan met ouders. Eigen praktijken keuren en uitwisselen Omgaan met ouders Eigen praktijken keuren en uitwisselen Voor meer info www.koen-mattheeuws.be Het vertrekpunt: drie actoren De SCHOOL De LLN ONDER- WIJS verstrek ken De OUDER Partnerschapsmodel: 3 actoren

Nadere informatie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie 201-2017 Actief burgerschap en sociale integratie Inhoudsopgave: Kwaliteitszorg actief burgerschap en sociale integratie Visie en planmatigheid Visie Doelen Invulling Verantwoording Resultaten Risico s

Nadere informatie

spoorzoeken en wegwijzen

spoorzoeken en wegwijzen spoorzoeken en wegwijzen OVERZICHT OPLEIDINGEN OPBRENGSTGERICHT LEIDERSCHAP Opbrengstgericht leiderschap Opbrengstgericht werken en opbrengstgericht leiderschap zijn termen die de afgelopen jaren veelvuldig

Nadere informatie

oudervragenlijst 2014

oudervragenlijst 2014 oudervragenlijst 2014 Uitslagen Vragenlijst C.B.S. De Ark Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 3 De vragenlijst... 3 Gegevens... 6 Organisatiegegevens... 6 Periode van afname... 6 Aantal respondenten...

Nadere informatie

Pestprotocol. Plagen en pesten. Pesten op school, hoe gaan we er mee om?

Pestprotocol. Plagen en pesten. Pesten op school, hoe gaan we er mee om? Pesten op school, hoe gaan we er mee om? Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen willen zien en op onze school serieus willen aanpakken. Plagen en

Nadere informatie

SWV Zaanstreek PO. Handelingsgericht arrangeren Wat merken de ouders (en kind) ervan dat zij er toe doen? In uw handelen als IB-er

SWV Zaanstreek PO. Handelingsgericht arrangeren Wat merken de ouders (en kind) ervan dat zij er toe doen? In uw handelen als IB-er SWV Zaanstreek PO Handelingsgericht arrangeren Wat merken de ouders (en kind) ervan dat zij er toe doen? In uw handelen als IB-er Mirella van Minderhout NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige Cognitief

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

Beoordelingsrapport. Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V.

Beoordelingsrapport. Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V. Beoordelingsrapport Keimaat is een product van b&t begeleiding en training B.V. Beoordelingsrapport van: mevr. K. Rozegeur Dit beoordelingsrapport is gemaakt op: 8 juli 2010 Beoordelingsperiode: augustus

Nadere informatie

Brochure. Kindcentrum

Brochure. Kindcentrum Brochure Kindcentrum Positive Action Positive Action is een programma waarmee kinderen ondersteund en uitgedaagd worden in het ontwikkelen van hun unieke talenten. Het gaat daarbij niet alleen over goede

Nadere informatie

Pedagogisch Beleid. Nanny Association

Pedagogisch Beleid. Nanny Association Pedagogisch Beleid Nanny Association Rijen, juni 2006 Inhoud Inleiding 1. Nanny Association 2. Profiel nanny 3. Functie- en taakomschrijving 4. Accommodatie en materiaal 5. Ouderbeleid 6. Pedagogische

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

Horizon College Alkmaar pagina 1

Horizon College Alkmaar pagina 1 Horizon College Alkmaar pagina 1 Horizon College: workshops voor ouders Samen werk maken van je opleiding. Dat is het leidend principe van het ROC Horizon College. Jacqueline Koutstaal, stafmedewerker

Nadere informatie

Advies overgang vmbo naar havo Opgesteld naar aanleiding van de Monitor toelatingsbeleid vmbo-havo, tweede meting 1

Advies overgang vmbo naar havo Opgesteld naar aanleiding van de Monitor toelatingsbeleid vmbo-havo, tweede meting 1 NOTITIE Aan: de staatssecretaris van het ministerie van OCW, de heer drs. S. Dekker Van: Paul Rosenmöller, voorzitter van de VO-raad Datum: 1 juli 2015 Betreft: Advies overgang vmbo naar havo Advies overgang

Nadere informatie

Gemeente Den H aag. 17. Ouderbetrokkenheid als factor voor brede schoolsucces.

Gemeente Den H aag. 17. Ouderbetrokkenheid als factor voor brede schoolsucces. 17. Ouderbetrokkenheid als factor voor brede schoolsucces. Meer Kansen Met Ouders De weg van de Van Ostadeschool. Bewustwording Communicatie Bewustwording Communicatie Programma: - Bevorderen van ouderbetrokkenheid

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Workshop Ouderbetrokkenheid en een positieve leesopvoeding Agenda

Workshop Ouderbetrokkenheid en een positieve leesopvoeding Agenda Workshop Ouderbetrokkenheid en een positieve leesopvoeding Agenda Ouderbetrokkenheid Leesopvoeding Meer over ouders Opbouwen van ouderbetrokkenheid Succesvolle aanpak Kansen met / door ouderbetrokkenheid

Nadere informatie

Ouderbeleid Kids First COP groep

Ouderbeleid Kids First COP groep Ouderbeleid Kids First COP groep Vastgesteld januari 2015 Kids First COP groep Friesestraatweg 215 b 9743 AD Groningen T 050 3 12 43 25 E info@kidsfirst.nl www.kidsfirst.nl Ouderbeleid Kids First COP groep,

Nadere informatie

Succesvol implementeren

Succesvol implementeren Succesvol implementeren Waarom begeleiding bij implementeren? Idealiter wordt een verandering op een school ingezet vanuit de onderwijsvisie. Deze veranderingen zijn veelal geformuleerd in het schoolplan

Nadere informatie

Werken met data in de onderzoekende school

Werken met data in de onderzoekende school Werken met in de onderzoekende school SOK-congres Affligem, 6 juni 2014 Meta Krüger Lector leiderschap in het onderwijs Waarom onderzoeksmatig werken? Onderzoekende scholen: perspectieven op werken met

Nadere informatie

1. De school heeft een School & ouders partnerplan

1. De school heeft een School & ouders partnerplan Johan Willem Friso School, Leeuwarden pagina 1 Johan Willem Frisoschool: op weg naar educatief partnerschap met ouders Opvoeden en begeleiden bij het leren doe je samen, ouders en school. De medewerkers

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie