CBFA. Belgian Q&A. QIS4 - List of Methodological Issues Raised by participants. Peter De Vos 6/26/2008. General Disclaimer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "CBFA. Belgian Q&A. QIS4 - List of Methodological Issues Raised by participants. Peter De Vos 6/26/2008. General Disclaimer"

Transcriptie

1 CBFA Belgian Q&A QIS4 - List of Methodological Issues Raised by participants Peter De Vos 6/26/2008 General Disclaimer The answers given below are not official CBFA positions but tentative answers referring to QIS4 only. The document contains questions asked by the Belgian participants of the QIS4 exercise for which an answer was given by CBFA. For some of these questions the CEIOPS - QIS4 Task Force provided the answer. Other questions still need to be answered because additional information was requested and was not yet received. Stakeholders are free to comment on this document. Please use the following address to that end:

2 Table of contents 1. General 2. Section 1: Valuation of Assets and Liabilities 3. Technical provisions 4. Annex 1: IFRS-Accounting/Solvency adjustments for the valuation of assets and other liabilities under QIS4/ and Annex 2: Proxies 5. Section 2: Own Funds 6. Section 3: Solvency Capital requirement: the standard formula/ SCR general remarks 7. SCR Risk Mitigation 8. SCR Calculation Structure 9. SCR Market risk module 10. SCR Counterparty risk module 11. SCR Life underwriting risk module 12. SCR Health underwriting risk module 13. SCR Non-Life underwriting risk module 14. Section 4: Solvency capital requirement: Internal models 15. Section 5: Minimum Capital requirement 16. Section 6: Groups 17. Annexes The questions below have been regrouped according to the chapters of the table of contents.

3 CHAPTER 1 Question 1.1.: Op de CEIOPS-site wordt er een excel met helper tabs ter beschikking gesteld. Volgen hier ook nog verdere instructies over wat en hoe in deze tabs juist dient ingevuld te worden? Answer 1.1.: The instructions are included in the spreadsheet instructions, starting on page 114. Question 1.2.: The difference between the QIS4 balance sheet calculations and the IFRS or local GAAP calculations will in most cases highlight a substantial release in buffer reserves. Does this available capital (locked in current accounting provisions) need to be reported under I. General tab row 152 "Valuation adjustments to liabilities). If this is the case, should this include a tax reduction? Answer 1.2.: Regarding cel F152, the spread sheet instructions refer to cells E46 to E54 which include insurance liabilities. Question 1.3.: I m writing you to know if for each release and update from CEIOPS concerning the Solo spreadsheet, an automatic update related to the patching tool is provided or we have to use the only one we had up to date for all the further update. Answer 1.3.: The patching tool for the solo spreadsheet works with any solo spreadsheet version.a little background info: The patching tool is designed in such a way that it uses the dataset structure of the new spreadsheet to find out what inputs it shall copy from its predecessor s input sheet. For the differently designed other workbooks however, we have to provide a different solution. CHAPTER 2 Question 2.1.: Helper RM Non Life : wat is definitie average duration? formule simplified MVM maakt steeds gebruik van intrest termstructure 2007 en Dit is toch afwijkend van de formule in TS.II.C.25 Answer 2.1.: Question 2.2: Wordt de afwikkeling van driehoeken met chain Ladder methode op basis van Paid en Incurred als 2 verschillende methoden gezien (paragraaf TS.II.E.20)? Answer 2.2.: Our understanding is that the method is identical but that the data used are different. However, the exact content of the quoted paragraph in our view does not imply that undertakings are obliged to use two different methods (..some general principles are suggested:...) although this is highly recommended. Question 2.3.: Waar moet de reserves voor Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds opgenomen worden in QIS 4? Dient dit bij overige technische voorzieningen opgenomen te worden? Moet deze reserve meegenomen worden bij de bepaling van de Best Estimate van de schadereserves BA Auto? Answer 2.3.: The provision " Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds" is a claims provision and should be included in the determination of the best estimate. Question 2.4.: Worden de te gebruiken indexen voor inflatie per LOB gepubliceerd of opgegeven of dient elke onderneming apart een inschatting te maken van de te gebruiken index? Answer 2.4.: Indexen voor inflatie worden niet gepubliceerd. Mocht inflatie een rol spelen dan moet

4 daarmee rekening worden gehouden in de modellisering van de cash flows. CHAPTER 3 Question 3.1.: Fiscale gevolgen en behandeling vrijval reserves door verschil boekhoudkundige reserves en marktconforme waardering reserves (BE + RM) (belastingslatentie)? Answer 3.1.: In principle, Solvency II should be tax neutral. The supervisory authorities are not competent with tax matters and therefore for this kind of questions the fiscal authorities should be seized. Question 3.2.: Hoe gebeurt de bepaling van BE en RM van de vergrijzingsreserves bij individuele hospitalisatie? Answer 3.2.: As the best estimate is the present value of future cash flows, in principle the ageing provision will no longer be required as it will automatically be part of the overall best estimate plus risk margin. Question 3.3.: Behandeling toekomstige premies in niet-leven meer bepaald levenslange dekking in individuele hospitalisatie : tacit renewals = inschatting maken van percentage van portefeuille dat komende jaar gaat vernieuwen of enkel degenen die niet meer kunnen opzeggen (3 maanden voor vervaldag)? Answer 3.3.: It may be helpful to clarify the treatment of future renewal premiums by reference to the broader narrative included within the CFO Forum Elaborated Principles ( EP, the relevant extract is included in an annex to this Q&A document for your information) which sought to distinguish recurring premiums (future premiums which form part of the existing contract) and renewal premiums (premiums paid for a new contract). It is the intention to include the former and exclude the later. According to CFO Forum Elaborated Principles the expected cash flows from a contract should be taken into account beyond the first year if the insurer does not have the ability to freely and independently re-price and re-underwrite this contract on an annual basis. However, in the case of a contract that is re-priced and re-underwritten annually, no future renewal premiums would be taken into account since there is no stand ready obligation beyond 1 year in respect of this particular contract with a term of only 1 year. For further details on the treatment of future premiums, please refer to annex 1 of this document. Annex 1: Extract from CFO Forum Elaborated Principles D. Policyholder behaviour, including recurring premiums and lapses, should be reflected in the measurement of liabilities. Renewal options or provisions that obligate the insurer to continue to provide coverage should be recognised to the extent they are included in the contract. BC45) There are two different types of renewal premiums. Future premiums that form part of a contract (recurring premiums) and premiums paid for a new contract (renewal premiums e.g. on a motor policy). In addition, renewal options occur where the insured has the right to renew the current contract with or without underwriting or re-pricing. BC46) Both renewal options and recurring premiums need to be reflected in the measurement of liabilities. However, renewal premiums for a new contract, which can be underwritten and re-priced, should not. BC47) The occurrence and amount of different payments (claim, maturity, surrender, paid up)

5 are contingent on the payment of premiums. Equally, the payment of recurring premiums is contingent on the non-occurrence or occurrence of insured events or policyholder lapses. It is not possible to consider one element of the cash flows without considering the impact on all other elements. BC48) Further, for some risks, notably life and health cover, the risk of a claim increases over time, while the recurring annual premium is usually kept level throughout the term. As a result, in the later stages of a contract, the policyholder continues to renew because it would not be possible to obtain the same cover for the same premium under a new contract. In this manner, the payment of recurring premiums is related to the level of cover yet to be provided. Recurring premiums EP35) The cash flows included in the estimate of the insurance liability should only include cash flows associated with the current insurance contract and any existing ongoing obligation to service policyholders. This should not include expected renewals that are not included within the current insurance contract EP36) Recurring premiums should be included in the determination of future cash flows, with an assessment of the future persistency based on actual experience and anticipated future experience. BC49) Policyholders decisions to lapse policies or take renewal options are based on a wide range of factors, such as personal circumstances and preferences, or institutional factors (e.g. changes in tax treatment, changes in regulations and legal changes) and the financial consequences of the decision being taken. Although it may be in all policyholders financial interest, under certain economic conditions, to lapse their policy and purchase a new one, in practice many policyholders will continue with their existing policies, perhaps because they would not be able to obtain a similar policy on the same or better terms, for example, due to impaired health. Similarly, policyholders decisions on whether to take up a guaranteed renewal option will depend on not only the financial aspects of the guarantee but also on their personal circumstances, for example, whether they need that type of policy and whether they would be able to obtain an alternative policy. BC50) Most current insurance accounting approaches include all cash flows from the current contract in the measurement of the liability. As a contractual relationship exists between the insurer and the policyholder, the contract will normally be amended if premiums are not paid, so it is appropriate to include all future cash flows expected to arise during the current contract term. Renewal options EP37) Where a contract includes options or guarantees that provide rights under which the policyholder can obtain a further contract on favourable terms (for example, renewal with restrictions on re-pricing or further underwriting) then the value of these guarantees and options should be included in the evaluation of the insurance liability arising under the existing contract. Where no such restrictions on re-pricing or underwriting exist, there is no ongoing obligation to service policyholders. BC51) Insurers issue some contracts that include the option to increase or renew insurance coverage. Under these contracts, the value of the option varies in line with the insurer s ability to re-underwrite the risk or change the premium. Under other contracts, the insurer is constrained in its ability to adjust the terms of the option. Where an insurer has the ability to re-underwrite risks fully, on a policy-by-policy basis, it is likely that the option will have zero value. Where there is limited ability to re-price, for example, the current rate for new business must be charged for renewals, there will be some potential cost. Options to effect additional insurance on fixed terms are likely to give rise to the most onerous additional cost. BC52) Such renewal options should be valued as a cost arising during the term of the current

6 contract and included in the measurement of the liability. The valuation approach may involve projecting the additional future cash flow arising from the option. However, this projection is aiming to establish a cost, not bring forward cash flows from future contracts. Question 3.4.: Tijdens de opleidings-sessie van levensverzekeringen werd gesteld dat igv opeenvolgende koopsommen enkel die koopsommen moeten meegenomen worden waar vandaag reeds de voorwaarden (oa garantierente) gekend zijn. Indien dit niet zo is, moeten deze koopsommen niet meegenomen worden bij de berekeningen. Als ik deze redenering doortrek voor Universal Life produkten waar voor de toekomstige premies het tarief niet vastligt (garantierente niet, maar ook sterftetarief en kosten in het tarief kunnen gewijzigd worden voor lopende contracten), dan betekent dit dat voor dergelijke produkten nooit toekomstige premiestortingen moeten beschouwd worden. VRAAG: Is bovenstaande stelling correct? Answer 3.4.: See question 3.3. Question 3.5.: aansluitend op vorige vraag Indien zuivere overlijdensverzekeringen worden aangeboden zonder tariefgarantie (dwz dat voor bestaande contracten het tarief en dus ook de toekomstige premies kunnen worden aangepast), dan zou ook daar geen toekomstige premies in rekening gebracht moeten worden. Echter, indien geen toekomstige premies in rekening gebracht moeten worden, zal de overlijdensdekking niet voor de ganse contractperiode verzekerd kunnen blijven. VRAAG: Mag dan bij de bepaling van de toekomstige kasstromen gesteld worden dat van zodra de reserve niet meer toereikend is, de polis gestopt wordt (wat met zekerheid voor de einddatum van het contract gesitueerd is, als nog niet alle premies betaald werden)? Answer 3.5: In this particular case only the cash flows for the coming year are to be taken into consideration. CHAPTER 4 Question 4.1.: Zullen gemiddelde durations van verschillende LOB s voor de Belgische markt gepubliceerd worden (voor eventuele toepassing van discounting proxy)? Answer 4.1.: De durations zijn gepubliceerd op de CBFA-website tesamen met de marktontwikkelingspatronen per tak van verzekering. CHAPTER 5 Question 5.1.: Vrijwillig aangelegde egalisatievoorziening valt weg binnen IFRS en bijgevolg ook hier? Answer 5.1.: Egalisation provisions will in principle no longer exist under solvency II as unforeseen losses are to be covered by capital. Under QIS4 they can entirely be taken up as own funds. With regard to the final solvency II regime and the possibility of having egalisation provisions, we need further reflexion on the subject. Question 5.2.: Wat gebeurt er met de wettelijk aan te leggen egalisatievoorziening (bvb Brand)? Komen die in de Balance sheet economic vision onder onder other liabilities, fully loss absorbent? Answer 5.2.: In our view part of the provisions may go into the best estimate, the remainder becoming own funds. See also question 7.

7 Question 5.3.: Aangezien er impact van egalisatiereserves in health on dutch market is op standaarddeviatie premium & reserving risk is er dan ook geen impact voor België? In de laatste versie van TS onder TS.XII.C.10 als voetnoot nl. For the calculation of the premium and reserve risk in health business subject to the risk mitigating effects of a market-wide and mandatory equalisation system, as exists in the Dutch market, a specific treatment would be justified. For example, the Dutch market proposes to calibrate (M, prem,lob) and (res,lob) for QIS4 purposes to 1%. Note that the shock is contingent on the status of the equalisation system and may change accordingly in the future. For more information, see Annex SCR5 - TS.XVIIG Answer 5.3.: The treatment proposed for the Dutch health insurance is based on a thorough study by the industry on how the mitigating effect of the equalisation provisions impacts on volatities. To our knowledge, no such study was done for the Belgian insurance market. It follows that it is very difficult for CBFA to propose an alternative for the standard methodology given that simply taking over what is proposed for the Dutch market is not an option because of the divergencies in markets. CHAPTER 6 Question 6.1.: Existe-t-il un moyen dans le cadre du QIS4 de considérer le business non modélisé. En effet, une partie de notre business (moins de 1%) n est pas modélisé dans notre logiciel actuariel de projection. Est-il possible d effectuer les chocs et autres résultats demandés uniquement sur le business modélisé et de renseigner la partie résiduelle d une autre manière? Answer 6.1.: The non modelised part of the business could be considered to be not material and therefore even be left out of the QIS4 reporting. This is however not the prefered option. We refer to paragraphs TS.I.B.7 to TS.I.B.13 that explain what a participant needs to do when the conditions of paragraph TS.I.B.12 are fulfilled. Question 6.2.: Quels sont les produits qui doivent être regroupés sous le vocable 'Health'? (adaptation au marché belge)? Est-ce tous les produits baptisés 'Health' dans les spécifications du QIS4 (ou dans le projet de directive) doivent être traités avec le module 'Health underwriting risk module' ou est-ce qu'on peut avoir des produits 'Health' traités dans les module Vie et/ou nonvie? (si oui, lesquels?). Answer 6.2.: We refer to the chapter on segmentation of risks for non-life and health insurance business (paragraphs TS.VI.B) that clearly states how to deal with the health risk. Further, we also refer to question 2 of chapter 3 and question 1 of chapter 12 of the Q&A document that you can find on the CEIOPS-website. Question 6.3.: Connexe tarieven Voor wat betreft het mortaliteitsrisico en de daarbijbehorende schok wordt er gevraagd om de dekking leven van de dekking overlijden te scheiden onder bepaalde voorwaarden. Er is sprake van een contract. Volgens de economische logica zou mijn inziens een connex tarief als 1 contract behandeld moeten worden. Volgens de letter van de tekst volgens mij als aparte contracten. Wat is uw mening hieromtrent? Answer 6.3.: We refer to the chapter on segmentation of risks for non-life and health insurance business (paragraphs TS.VI.B) that clearly states how to deal with the health risk. Further, we also refer to question 2 of chapter 3 and question 1 of chapter 12 of the Q&A document that you can find on the CEIOPS-website.

8 Question 6.4.: Hoe gebeurt de berekening van de deferred taxes in de praktijk? Is hierover meer info beschikbaar? Answer 6.4.: We refer to the content of the specification (TS.VI.I.). As to more practical details, deferred taxes are treated exactly as FPS. We refer to paragraph TS.VIII.A.2. CHAPTER 7 Question 7.1.: If during the projected 12 months period ceded reinsurance treaties are expiring before the end of this 12 months period (for example when the SCR is calculated at 31/03, 30/06, etc.), can we assume: that these treaties will be renewed as expiring, or should we take into account a potential change in the conditions, or should we calculate a capital charge as if there will be no ceded reinsurance anymore after the expiration date? Answer 7.1.: Since under QIS4 there is no capital charge taking into account a potential change in the conditions so far, it will be difficult to accept those renewals as they are. On the other hand, if there is already a cover note for the renewal, the treaty will probably be renewed, back to the potential change in conditions. CHAPTER 8 Question 8.1.: Pourriez-vous nous donner plus d informations pratiques sur le calcul du ADJ(deferred taxes) à prendre en compte dans le calcul du SCR global? Answer 8.1.: We refer to the content of the specification (TS.VI.I.). As to more practical details, deferred taxes are treated exactly as FPS. We refer to paragraph TS.VIII.A.2. Question 8.2.: Voor de berekeningen van de SCR is het noodzakelijk om voor het winstdelings-gedeelte een BE te bepalen van het gedeelte mbt de reeds in het verleden toegekende WD en mbt de toekomstige WD. Dit betekent dat alle toekomstige kasstromen strikt gescheiden moeten kunnen bepaald worden. In produkten waarbij het overlijdenskapitaal gelijk is aan het maximum van een vooraf vastgesteld bedrag en de totale reserve (contractueel + WD), is het niet éénvoudig te bepalen welk deel van het uit te keren overlijdenskapitaal toe te schrijven is aan de toekomstige WD. Zeker zolang er een risicokapitaal bestaat, dient met verdeelsleutels bepaald te worden welke deel naar WD (toekomst en verleden apart) gaat en welk deel naar het contractuele deel. VRAAG: Mag hier een verdeling gebruikt worden welke ook gehanteerd wordt voor de bepaling van de fiscale afhoudingen (waarbij ook het deel WD en contractueel moet vastgelegd worden)? Answer 8.2.: Question 8.3.: Le premier calcul du SCR de chaque module est effectué sur la base des prévisions de versements de PB cohérentes avec les pratiques actuelles : cela suppose-t-il bien de maintenir un taux constant de taux de PB (en pourcentage des produits financiers, et techniques), ou plutôt un montant constant (en pourcentage des provisions revalorisées), donc aucune absorption de perte ni même de diminution du rendement des actifs financiers? Puis le calcul des nscr s effectue o (a) suivant les intentions du management o (b) pour le lower boundary nscr au taux minimum prévu par la

9 réglementation et les contrats. Answer 8.3.: The specification does not prescribe the way in which the profit sharing is to be modelized, hence it is perfectly possible that the undertaking assumes a fixed profit sharing percentagen or a fix amount or something else. CHAPTER 9 Question 9.1.: Dans le calcul du risque de concentration, doit-on inclure le cash? Answer 9.1.: The second part of TS.IX.G.4 provides an answer to this question: "Bank deposits with a term of less than 3 months terms, of up to 3 million Euros, in a bank that has a minimum credit rating of AA are also exempted from an application of this module." CHAPTER 10 Question 10.1.: For internal reinsurance we use a Bermuda based entity. It is an unrated entity with a solvency ratio of 297%, based on Bermudan solvency rules. Is it possible to assume a AAA rating for the entity as it suggests in the QIS4 guidance? The Solvency margin calculation is not risk based and is almost the same as the current Solvency I basis that we currently use. The guidance is slightly unclear as the ratio table does not say whether it should be on a Solvency II basis or the local basis. The entity is used solely for internal reinsurance throughout the world. Answer 10.1.: For QIS4 purposes, participants are requested to assess the solvency ratios based on Solvency II rules. Question 10.2.: Is it correct that mortgage loan portfolios, aside from the interest rate module, also have to be considered under the counterparty default module and treated as an unrated exposure? This treatment is considered disproportionate as the stress factor that has to be used is rather high given the possible risk selection. Could you please confirm this point of view and comment the rather severe treatment under counterparty default. Answer 10.2.: It is correct that mortgage loans should be considered under counterparty default risk as other credit exposure. Concerning disproportionate treatment, this might be alleviated by considering the collateral effect of a mortgage. Contrary to exposures to reinsurers or in financial derivatives, the counterparty default risk does not explicitly takes into account collateral for exposures to intermediaries or for other credit exposures. Instead participants might include the collateral implicitly as a risk mitigation instrument in the calculation of the best estimate of the credit exposure, given that the risk mitigation principles outlined in TS.VII apply. Especially with respect to mortgage loans it might usually be assumed that the principles are fulfilled. Question 10.3.: We do not think that we can perform a Solvency II calculation for our unrated non-eea reinsurer which we use for internal reinsurance only, so we will not be able to apply the method in TS.X.A.19. How should we then assess the counterparty default risk for this firm? Answer 10.3.: For QIS4 purposes, a treatment according to TS.X.A.19 requires the calculation of an SCR of the intragroup reinsurer following the methodology laid out in the Technical Specifications. If such a calculation is not possible, TS.X.A.11 applies in order to determine the probability of default of the reinsurer (probability of default for an unrated reinsurer not subject to Solvency II regulation: 30.41%). Participants are invited to comment on this approach when answering the qualitative questionnaire.

10 Question 10.4.: I have a question regarding the loans and the scope of the spread/concentration/default modules. Is it correct to include the loans in the spread/concentration calculation. In fact both submodules are part of the market risk module. As loans are held to maturity and they are not exposed to the market spreads, it will be incorrect to cover them in the spread/concentration modules. Answer 10.4.: With regard to spread risk, I think we can agree that there is no need to include loans there as the value of the loan is not influenced by a change in creditworthiness of the borrower. We are not sure however about concentration risk where in our view the risk should be taken into account although it is probably close to impossible to have a capital charge coming thereoff. Question 10.5.: In TS.X.A.16 (Counterparty Default Risk), the formula for the calculation of Default of counterparty "i", regarding an implicit correlation R=1, is: Def(i)=LGD(i)*min(100*PD(i),1) This means that the probability of default applied for counterparty "i" is equal to min(100*pd(i),1). For the different solvency ratios described in page 158, using the formula described above means applying the following default probability (Probability Used): I understand that for R=1 (meaning a Herfindahl coefficient =1, which is possible when there is only 1 counterparty), we should be using the probability of Default that corresponds to that unique counterparty. I would like to know why the probability of default is increased by 100 times when it is less or equal than 0.24%. Answer 10.5.: Given the 99.5% calibration of the SCR, a 1-in-200-years event is assumed in the counterparty default risk module. Expected default probabilities (related to rating) are shocked in such a scenario: In stressed circumstances the rating goes down and therefore the probability of default increases. Putting the factor at 100 translates the assessment of the downgrading of the counterparty and is a calibration element which you might want to comment when answering the qualitative questionnaire. Question 10.6.: TS.X.A. SCR def counterparty default risk, it is about formula given for LGD (TS.X.A.3). It is stated the following: LGD = 50% max(recoverables + SCR gross u/w - SCR net u/w - Collateral;0) net I understand SCR u/w is the SCR calculated with the standard formula (net of reinsurance, for all counterparties - NOT by counterparty), and about SCR gross u/w : Is this gross of counterparty "i", meaning that we should quantify the effect of "not counting on" counterparty "i"? If this is true: how would you suggest to make this calculations? We find some difficulties in this part. If this gross means without reinsurance at all (without all counterparties), the difference will be much bigger and will be counted as "exposure" for each

11 counterparty, which increase real exposure. Answer 10.6.: The Technical Specifications are indeed referring to the calculation of SCR nl on a counterparty by counterparty basis, both gross and net, where gross means disregarding the reinsurance effected with that counterparty. A possible approximation for the counterparty risk calculations for non-life reinsurance could be to calculate LGD as follows LGD = 50% Max(Recoverables + NL pr /V * (Recoverables + gross earned premiums net earned premiums) + Additional capital charge relating to reinsurance recovery in event of CAT losses Collateral; 0) where NL pr is the normal risk capital charge for premium and reserve risk for all non-life business (net of reinsurance) and V is the corresponding volume measure for all non-life business net of reinsurance. Recoverables and premiums each refer to the counterparty in question. The 'Additional capital charge relating to the reinsurance recovery in event of CAT losses' would be the notional capital charge calculated (by the formulae in TS.XII.C.6 or TS.II.C.10 as appropriate) in respect of the potential recoveries from that reinsurer that would arise in the event of the CAT losses envisaged in the calculation of NL CAT. This would avoid the need to make multiple calculations of the SCR component for underwriting risk. CHAPTER 11 Question 11.1.: Il est demandé pour le choc «expenses» de corriger les frais de gestion de 10%, puis le taux d inflation de 1% par an. Pour un taux d inflation la première année de 2%, cela signifie-t-il - une inflation de 3% pendant toutes les années suivantes? - ou une inflation de 2,02% l an 2, 2,04% l an 3, 3,3% l an 50? Answer 11.1.: See CEIOPS Q & A. (antwoord = Belgisch scenario) Question 11.2.: Meer instructies omtrent niet CATNAT catastrofes zoals bvb pandemie :a% aantal verzekerden in hospitalisatie x gemiddelde schadelast terrorrisme : aandeel aantal verzekerden in hospitalisatie t.o.v. inwoners in België x b x gemiddelde schadelast x c a,b,c te bepalen door CBFA voor de Belgische markt a afleiden uit Spaanse griep b aantal mensen op een evenement of luchthaven c verhoging van gemiddelde schadelast gezien extreme situatie Indien je een portefeuille hospitalisatie hebt, speelt dit toch een rol en zeker als je een laag eigenbehoud hebt in CATNAT Answer 11.2.: Meer instructies van CBFA voor niet CATNAT catastrofes zijn niet voorzien voor de QIS4 oefening. Ik neem uw opmerking echter wel mee in de voorbereiding van volgende oefeningen. Voor de Belgische markt werd er geopteerd om de scenari van QIS3 te behouden daar de feedback die wij terzake hebben gekregen niet meteen aangaf dat het aangewezen was op dit punt wijzigingen aan te brengen. In termen van QIS4-specificaties worden de ondernemingen verzocht methode 2 toe te passen. Dit betekent evenwel niet dat de ondernemingen zich moeten beperken tot de voorgeschreven regionale scenari. Immers, de specificatie voorziet onder methode 3 in de mogelijkheid om zelf scenari te ontwikkelen zo die representatiever zijn voor de onderneming. U kan uiteraard van deze mogelijkheid gebruik maken.

12 Question 11.3.: TS.XI.F.3: Please find in the table below a possible outcome for the shock to be tested. Is it correct and if not how should the shock be calculated? Baseline Shock expenses +10,0% inflation 2,0% inflation 3,0% year expenses year expenses 1 100, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,38 Answer 11.3.: The scenario outlined in the table mirrors the intentions of CEIOPS when designing the life expenses sub-module. CHAPTER 12 Question 12.1.: In Belgium long-term health products are sold with similar characteristics to the German ones (life long coverage, leveled premiums depending on the entry age and calculated with life insurance techniques, obligation to set up aging reserves, possibility to annually adjust premiums in order to maintain profitability, solvency margin calculated according to Life,...): should the underwriting risk for these products consequently be treated in the long-term health module, or in the life module? And what about guaranteed income (disability) and long-term care insurance, where we have leveled premiums and aging reserves as well? In what module should these be treated? Answer 12.1.: Firms should place these contracts in the most suitable module for the nature of the risks borne by the insurer in respect of these products, and explain their selection. Comments would also be welcome on the suitability of the approach described in Annex SCR6, or any other approach that firms may wish to propose. Question 12.2.: Waar moeten de Belgische individuele hospitalisatieverzekeringen, zoals gedefinieerd onder de nieuwe wet, ondergebracht worden? Onder short term (omwille van korte afwikkelingsperiode voor één voorvalsjaar) of long term (omwille van levenslang kararkter) health products? Indien onder long term graag extra toelichting hieromtrent. Answer 12.2.: De nieuwe wet op de ziekteverzekering verandert mijn inziens niets. Deze wet maakt een levenslange dekking voor de verzekeringnemer mogelijk maar verandert in wezen niets aan de aard van de prestaties die in de ziekteverzekering kunnen worden verzekerd. Het criterium

13 hetwelk wij in het QIS4 kader moeten hanteren is, de afwikkelingsperiode van de schadegevallen. I may add that there will of course be a difference regarding the treatment of future premiums because the premiums on these contracts qualify as recurring premiums in the sense of paragraph TS.II.B.33. See also question 14. Question 12.3.: Impact van vergrijzingsreserve op SCR (en MCR)? Bij Health short term wordt in de standaardberekening enkel met de premiereserves en schadereserves rekening gehouden. Bij Health long term wordt er m.i. geen rekening gehouden met schadereserves. Answer 12.3.: See question 12. For long term health it appears that under claims expenditure solely claims payments are included. Question 12.4.: Kan je mij zeggen wat een arbeidsongevallen verzekeraar moet invullen in de sheet I.Health and Non-Life, cel E 165? Ik neem aan dat dit enkel de reserves zijn die worden behandeld als "Niet Leven" gezien dat er op dit volume een reserve risico wordt berekend. De kapitaalsvereisten voor de "annuities" worden berekend aan de hand van scenario's. Answer 12.4.: Indeed, only the non-life provisions are to be included. Question 12.5.: In paragraph TS.XII.B.28, claims expenditure is mentioned. Is this payments only or does it also include the change in the technical provisions? Answer 12.5.: It is not intended that claims expenditure in the health epidemic and accumulation risk covers any allocations to the technical provisions. Included, however, is any profit or loss resulting from the run-off of claims provisions. Additionally, any expenses incurred with the settlement of claims should be included. CHAPTER 13 Question 13.1.: In the QIS4 methodology spreadsheet the premium risk is defined as "TS.XIII.B.2 Premium risk is understood to relate to future claims arising during and after the period until the time horizon for the solvency assessment. The risk is that expenses plus the volume of losses (incurred and to be incurred) for these claims (comprising both amounts paid during the period and provisions made at its end) is higher than the premiums received (or if allowance is made elsewhere for the expected profits or losses on the business, that the profitability will be less than expected). " If one wants to report the premium risk, using an internal model (which models + premiums - costs - losses), should the required capital (that will be compared with the QIS4 SCR) then be calculated as the difference between the 99,5% Var and the expected value (and hence the expected profit should be included somewhere in available capital), or should the required capital rather be defined as the difference between the 99,5% VaR and zero (and hence expected profit is used as first cushion for risk)? When an internal model is used to forecast the result of 1 year of (expected) earned premium, in most cases the technical P&L is modelled: + premium (comes in); - Costs and commission (are paid) - Claims (stochastic) are paid + Reinsurance recoveries are received (also stochastic) - Reinsurance premium is paid (also stochastic). = Technical P&L (discounted or not)

14 In this case the expected result (mean) equals the expected proft, whereas in a 1/200 VaR scenario, one could end up with a significant loss. Based on TS.XIII.B.2 there are two options given: The risk (=capital) is that the volume of losses exceed the premium => capital is defined as the difference between zero and the above obtained 99.5%VaR (which is negative) Or - if allowance is made elsewhere for the expected profit (which I assume should then be included in the available capital) - that the profitability will be less then expected (and hence capital is defined as the difference between the expected profit and the 99.5%VaR loss). Based on how premium risk is defined in QIS4 (TS.XIII.B.17), I assume that it is the first option (and hence the profit included in the premium acts as a first buffer for capital). But I would like confirmation on that. Otherwise it would be difficult for us to provide the results of internal models. Answer13.1.: CHAPTER 14 CHAPTER 15 CHAPTER 16 CHAPTER 17 Question 17.1.: When solely considering the definition (contractual or legal arrangement whereby part of the assets or eligible surplus of the company are strictly segregated from the rest of the company's investments or resources and can only be used to meet the insurance and/or resinsurance obligations with respect to which the ring-fenced fund has been established), we understand that the belgian segregated accounts should be considered as such structures. However, reading further on the specifications, we understand that the "non-transferability" of the own funds held within the ring-fenced structures should be the decision criterion. In our understanding, this is not the case for our segregated accounts. You invited us to consider own funds as they are defined within the SII framework which leads more or less (rather more than less) to identify segregated accounts as ring-fenced structures. Answer 17.1.: Contacts with concerned regulators abroad lead us to the conclusion that indeed the Belgian seggregated accounts can be considered ring-fenced structures. We recognize that insurers in Belgium operate with-profit business, of which some part of this business is managed as seggregated funds. However, we have no formal legislation that limits the transfer of assets or excess own funds of such funds to other businesses or entities within a group, and therefore we have not provided national guidance on the treatment of local withprofit business for the purpose of QIS4. On the other hand, we do expect that insurers contractually set restrictions and apply internally these restrictions since the assets are dedicated to seggregated fund policyholders only, and are not available to cover losses elsewhere. Therefore, no diversification effects can be recognized by pooling assets or liabilities of seggregated and non-seggregated funds. This limitation would also apply within a group context. Concretely, we would propose the following treatment for QIS4:

15 For local calculation: step 1: separation of individual seggregated funds from non-seggregated funds business step 2: calculate SCR for the non-seggregated funds business, taking into account diversification effects step 3: calculate for each seggregated fund the SCR step 4: sum all SCR's of seggregated funds step 5: add the sum of SCR's of seggregated funds to the SCR of non-seggregated funds business For group calculation: step 1: eliminate all local seggregated funds from the scope of consolidation step 2: use consolidated SCR calculation of the group, excluding the local seggregated funds step 3: add the sum of SCR's of seggregated funds (as in step 4 for local calculation) to the consolidated SCR (as in step 3)

copyright DJB International

copyright DJB International copyright DJB International copyright DJB International Your Insurance Cy, since 19XX Still going strong copyright DJB International copyright DJB International Directive 2009/138/EC of 25 nov 2009 On

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

30/11/2011. AG Insurance Jean-Michel Kupper 30/11/2011 page 1

30/11/2011. AG Insurance Jean-Michel Kupper 30/11/2011 page 1 AG Insurance Jean-Michel Kupper 30/11/2011 page 1 1 Sécurité des pensions Solvabilité Solvency II Chaire UCL Sécurité des pensions Crise financière 2008 Evolution Solvency II Crise financière 2011 Obligations

Nadere informatie

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015 Resultaten Derde Kwartaal 2015 27 oktober 2015 Kernpunten derde kwartaal 2015 2 Groeiend aantal klanten 3 Stijgende klanttevredenheid Bron: TNS NIPO. Consumenten Thuis (alle merken), Consumenten Mobiel

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

2 Are you insured elsewhere against this damage or loss? o yes o no If so, Company:

2 Are you insured elsewhere against this damage or loss? o yes o no If so, Company: GENERAL CLAIM FORM ACE European Group Limited, attn. Claims Department, PO Box 8664, 3009 AR Rotterdam. Tel. +31 010 289 4150 Email: beneluxclaims@acegroup.com Important: - fill in all applicable questions

Nadere informatie

Inhoud Deze pdf bevat de volgende Engelstalige voorbeeldrapportages van sectie II, deel 3 HRA:

Inhoud Deze pdf bevat de volgende Engelstalige voorbeeldrapportages van sectie II, deel 3 HRA: Handleiding Regelgeving Accountancy Engelstalige voorbeeldteksten Inhoud Deze pdf bevat de volgende Engelstalige voorbeeldrapportages van sectie II, deel 3 HRA: 1.1.1.4: Goedkeurende controleverklaring,

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen

Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen Zoals u wellicht al in de media heeft vernomen, is de overheid voornemens de spaarloonregeling en de levensloopregeling te laten

Nadere informatie

Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland

Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland verzekerde patiënten Ook als u geen ziektekostenverzekering heeft of in het buitenland verzekerd bent, kunt u voor behandeling terecht

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

it would be too restrictive to limit the notion to an "inner circle" in which the individual may live his own personal life as he chooses and to exclude therefrom entirely the outside world not encompassed

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Tentamen Analyse 8 december 203, duur 3 uur. Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als jeeen onderdeel

Nadere informatie

Aanvraagformulier. Aansprakelijkheidsverzekering. Particulieren

Aanvraagformulier. Aansprakelijkheidsverzekering. Particulieren Aanvraagformulier Aansprakelijkheidsverzekering voor Particulieren Rialto. Tóch verzekerd BELANGRIJK: toelichting op de reikwijdte van de mededelingsplicht Als aanvrager / kandidaat-verzekeringnemer bent

Nadere informatie

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ EXPLANATORY NOTES TO THE LEGAL MERGER PROPOSAL Het bestuur van: The management board of: Playhouse Group N.V., een naamloze Vennootschap, statutair gevestigd te Amsterdam,

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Working with Authorities

Working with Authorities Working with Authorities Finding the balance in the force field of MUSTs, SHOULDs, CANs, SHOULD-NEVERs, CANNOTs Jacques Schuurman SURFnet-CERT Amsterdam, 24 February 2006 Hoogwaardig internet voor hoger

Nadere informatie

Informatiefolder. Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012

Informatiefolder. Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012 Informatiefolder Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012 Kinderbijschrijvingen worden afgeschaft Met ingang van 26 juni 2012 kunnen kinderen

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

Fact Sheet 2b - Vereenvoudigde berekeningsmethodiek uurtarief voor Nederlandse partners

Fact Sheet 2b - Vereenvoudigde berekeningsmethodiek uurtarief voor Nederlandse partners - Vereenvoudigde berekeningsmethodiek uurtarief voor Nederlandse partners Valid from Version 1 27.04.15 Valid to This Fact Sheet only applies to The Netherlands. All beneficiaries in The Netherlands must

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4. In te vullen door de student: Naam: Groep: Collegiale toetsing

In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4. In te vullen door de student: Naam: Groep: Collegiale toetsing In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4 In te vullen door de student: Naam: Studentnummer: Docent: Groep: Collegiale toetsing FN2VS2FE01-1 HEEJM Aanwijzingen: N.B. Lees

Nadere informatie

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Over dit formulier About this form Waarom dit formulier? Dit formulier is bestemd

Nadere informatie

FW: Aigemene verordening gegevensbescherming Bijlage 1 aangepaste versie.docx; Bijlage 2.docx

FW: Aigemene verordening gegevensbescherming Bijlage 1 aangepaste versie.docx; Bijlage 2.docx BRE-JBZ From: Sent: To: Subject: Attachments: Kaai, Geran vrijdag 3 april 2015 16:00 Verweij, Ellen FW: Aigemene verordening gegevensbescherming Bijlage 1 aangepaste versie.docx; Bijlage 2.docx From: [mailto

Nadere informatie

Instruction project completion report

Instruction project completion report Instruction project completion report The project completion report is in fact a final progress report providing a comparison between the start of the project and the situation at the end of the project.

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Extreem veilig Het product Alle koppeling zijn speciaal ontworpen en vervaardigd uit hoogwaardig RVS 316L en uitgevoerd met hoogwaardige pakkingen. Op alle koppelingen zorgt het gepatenteerde veiligheid

Nadere informatie

How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK)

How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK) (for Dutch go to page 4) How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK) The Illumina HD offers dictionary support for StarDict dictionaries.this is a (free) open source dictionary

Nadere informatie

INBURGERING 2015 / 16

INBURGERING 2015 / 16 INBURGERING 2015 / 16 JAMILAA (18) HAD NOOIT GEDACHT DAT ZIJ DE NEDERLANDSE TAAL ZO SNEL ONDER DE KNIE ZOU HEBBEN. INBURGEREN? BEREID U VOOR! WIE ALS BUITENLANDER GEEN PASPOORT HEEFT VAN EEN LAND UIT DE

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp BT Makelaars Aalsmeerderweg 606 Rozenburg Schiphol Postbus 3109 2130 KC Hoofddorp Telefoon 020-3 166 166 Fax 020-3 166 160 Email: info@btmakelaars.nl Website : www.btmakelaars.nl PROJECT INFORMATION Building

Nadere informatie

IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt

IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt Live Webinar IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt DIRK BROUNEN JAY TAHTAH 28 AUGUSTUS 2013, 13:00 Agenda Welkom, een korte uitleg Dirk Brounen - Hoogleraar vastgoedeconomie, TiasNimbas Business School

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 4.2.2005 COM(2005) 27 definitief Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 1883/78 betreffende de algemene regels

Nadere informatie

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement Learnings from 2011 case for: Erdee Media Group Cebuco, Amsterdam BY Martin Leeflang (Validators) Esomar Paper Augustus 2011

Nadere informatie

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 QUICK GUIDE B Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 Version 0.14 (July 2015) Per May 2014 OB10 has

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1996 Nr. 209

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1996 Nr. 209 25 (1996) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1996 Nr. 209 A. TITEL Protocol tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Tsjechische Republiek tot wijziging van de Overeenkomst

Nadere informatie

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

Usage guidelines. About Google Book Search

Usage guidelines. About Google Book Search This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world s books discoverable online. It has

Nadere informatie

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik Over dit boek Dit is een digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliotheekplanken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat doen we omdat we alle boeken ter wereld online

Nadere informatie

Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels. Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English. Juli 2012 Versie 2.

Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels. Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English. Juli 2012 Versie 2. Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English Voorbeelden machtigingsformulieren standaard Europese incasso Examples of authorisation

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter?

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Emiel Krahmer, Erwin Marsi & Paul van Pelt Site visit, Tilburg, November 8, 2007 Plan 1. Introduction: A short

Nadere informatie

1a. We werken het geval voor het tandenpoetsen uit. De concepten zijn (we gebruiken Engelse termen en afkortingen):

1a. We werken het geval voor het tandenpoetsen uit. De concepten zijn (we gebruiken Engelse termen en afkortingen): Uitwerking Huiswerkopgave Inleiding Modelleren Hoofdstuk 3 1a. We werken het geval voor het tandenpoetsen uit. De concepten zijn (we gebruiken Engelse termen en afkortingen): tube=[cap:{open,close},hand:{l,r,none}]

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Van Commissionaire naar LRD?

Van Commissionaire naar LRD? Van Commissionaire naar LRD? Internationale jurisprudentie en bewegingen in het OESO commentaar over het begrip vaste inrichting (Quo Vadis?) Mirko Marinc, Michiel Bijloo, Jan Willem Gerritsen Agenda Introductie

Nadere informatie

Nieuwe product naam: RELX ISIN code: NL0006144495 Euronext code: NL0006144495 Nieuwe symbool: RELX

Nieuwe product naam: RELX ISIN code: NL0006144495 Euronext code: NL0006144495 Nieuwe symbool: RELX CORPORATE EVENT NOTICE: Toewijzing van aandelen REED ELSEVIER N.V. LOCATIE: Amsterdam BERICHT NR: AMS_20150610_04040_EUR DATUM: 10/06/2015 MARKT: EURONEXT AMSTERDAM - Change of Issuer name and trading

Nadere informatie

Fact Sheet 2b - Vereenvoudigde berekeningsmethodiek uurtarief voor Nederlandse partners binnen het Interreg-programma V/B Noordzee Regio

Fact Sheet 2b - Vereenvoudigde berekeningsmethodiek uurtarief voor Nederlandse partners binnen het Interreg-programma V/B Noordzee Regio - Vereenvoudigde berekeningsmethodiek uurtarief voor Nederlandse partners binnen het Interreg-programma V/B Noordzee Regio Valid from Version 1 27.04.15 Valid to This Fact Sheet only applies to The Netherlands.

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

[BP-ebMS-H-000] Welke versie van Hermes moet er gebruikt worden?

[BP-ebMS-H-000] Welke versie van Hermes moet er gebruikt worden? [BP-ebMS-H-000] Welke versie van Hermes moet er gebruikt worden? Gebruik altijd de laatste versie omdat er serieuse bug-fixes in kunnen zitten. Check altijd de release notes en openstaande bugs. Er is

Nadere informatie

Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren

Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren 5082IMOP6Y maandag 16 november 2015 13:00 15:00 Schrijf je naam en studentnummer op de regel hieronder. Sla deze pagina niet om tot de surveillant vertelt dat het

Nadere informatie

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo zijn opgemaakt (ook onder IFRS) IAS 7 maakt gebruik van cashstroom tabellen,

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

VRAGENLIJST ONTWERP DESIGN LAW TREATY

VRAGENLIJST ONTWERP DESIGN LAW TREATY VRAGENLIJST ONTWERP DESIGN LAW TREATY In de bijlage vindt u de ontwerpartikelen betreffende de Design Law Treaty (DLT), en het ontwerpprocedurereglement, in haar versie van december 2012. Het DLT heeft

Nadere informatie

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011 Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6 Jaarverslag / Auditor s report 2011 1 2 Het bestuur van de NGO All for Children heeft op 26 mei 2012 het volgende jaarverslag vastgesteld

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Resultaatsturing Mark Smit Teamleider Informatie-,Proces-,Projectmanagement Gemeente Zaanstad

Resultaatsturing Mark Smit Teamleider Informatie-,Proces-,Projectmanagement Gemeente Zaanstad Resultaatsturing Mark Smit Teamleider Informatie-,Proces-,Projectmanagement Gemeente Zaanstad Legal Disclaimer This Presentation contains forward-looking statements, including, but not limited to, statements

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

GMPZ herziening 2013 H7 Uitbestede werkzaamheden Pagina 1 van 6

GMPZ herziening 2013 H7 Uitbestede werkzaamheden Pagina 1 van 6 -Z Hoofdstuk 7 Uitbestede werkzaamheden Inleiding Voor het uitbesteden van de gehele bereiding of een onderdeel daarvan geldt de. De -principes van dit hoofdstuk zijn van toepassing op het uitbesteden

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas IPFOS Bestuurders Conferentie Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas SCENARIO PLANNING DE TOEKOMST VOOR PENSIOENFONDSEN? Onno de Vrij, SAS HET

Nadere informatie

9. Uitnodiging eerste gesprek (bevestiging van reeds overeengekomen datum)

9. Uitnodiging eerste gesprek (bevestiging van reeds overeengekomen datum) Brieven aan sollicitanten (Ned/Eng.) 1. Ontvangstbevestiging n.a.v. open sollicitatie 2. Ontvangstbevestiging n.a.v. vacature 3. Ontvangstbevestiging (ver) na deadline om te reageren 4. Ontvangstbevestiging

Nadere informatie

Welke functies moeten ingevuld worden?

Welke functies moeten ingevuld worden? Welke functies moeten ingevuld worden? De herziene Wod van papier naar praktijk! Jan-Bas Prins 17 juni 2014 Relevante documenten Europa 2010/63/EU EC Implementation, interpretation and terminology of Directive

Nadere informatie

AANKOOP EIGEN WONING: DIRECT GELD VAN DE BELASTINGDIENST? J.C. SUURMOND & ZN. BELASTINGADVISEURS www.jcsuurmond.nl

AANKOOP EIGEN WONING: DIRECT GELD VAN DE BELASTINGDIENST? J.C. SUURMOND & ZN. BELASTINGADVISEURS www.jcsuurmond.nl AANKOOP EIGEN WONING: DIRECT GELD VAN DE BELASTINGDIENST? J.C. SUURMOND & ZN. BELASTINGADVISEURS www.jcsuurmond.nl U hebt een eigen woning gekocht (of u bent dit van plan) De aankoop van een eigen woning

Nadere informatie

Seminar 360 on Renewable Energy

Seminar 360 on Renewable Energy Seminar 360 on Renewable Energy Financieren van duurzame energie initiatieven ING Lease (Nederland) B.V. Roderik Wuite - Corporate Asset Specialist - Agenda I 1. Introductie 2. Financiering van duurzame

Nadere informatie

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014 If you have a client logo or other co-branding to include, this should go here. It should never be larger than the Deloitte logo. Waarom kiezen voor een shared services center? Succesfactoren en valkuilen

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1995 Nr. 252

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1995 Nr. 252 49 (1995) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1995 Nr. 252 A. TITEL Tweede Protocol bij de op 29 mei 1991 te s-gravenhage ondertekende Overeenkomst tussen het Koninkrijk der

Nadere informatie

Swiss Life verkoopt zijn Nederlandse en Belgische onderdelen aan SNS REAAL voor EUR 1535 miljoen (CHF 2510 miljoen)

Swiss Life verkoopt zijn Nederlandse en Belgische onderdelen aan SNS REAAL voor EUR 1535 miljoen (CHF 2510 miljoen) Zürich, 19 november 2007 Swiss Life verkoopt zijn Nederlandse en Belgische onderdelen aan SNS REAAL voor EUR 1535 miljoen (CHF 2510 miljoen) Swiss Life Holding en SNS REAAL N.V. hebben overeenstemming

Nadere informatie

Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R.

Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R. Tilburg University Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R. Published in: Bedrijfskunde: Tijdschrift voor Modern Management Publication date: 1991 Link to publication Citation

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Prove Everything or Die Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Een stelling Met een PR- budget van 20.000 hebben we een mediawaarde gerealiseerd van 60.000 en 500 nieuwe fans op Facebook

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Intermax backup exclusion files

Intermax backup exclusion files Intermax backup exclusion files Document type: Referentienummer: Versienummer : Documentatie 1.0 Datum publicatie: Datum laatste wijziging: Auteur: 24-2-2011 24-2-2011 Anton van der Linden Onderwerp: Documentclassificatie:

Nadere informatie