Duurzaamheid, klimaat en energie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaamheid, klimaat en energie"

Transcriptie

1 Duurzaamheid, klimaat en energie

2 ENERGIE KLIMAAT GROEN ECOLOGIE PUBLIEKE RUIMTE BODEM MOBILITEIT DIVERSITEITLANDSCHAP ERFGOED WATER LUCHT RECYCLING SOCIALE MIX CRADLE2CRADLEMATERIALEN OPEN RUIMTE Klimaatcrisis, energiecrisis, uitputting van grondstoffen, overstromingen; de overheid, burgers en het bedrijfsleven staan voor grote uitdagingen. Alleen vanuit een gezamenlijk perspectief kunnen we deze complexe problemen oplossen en werken aan een duurzame toekomst. Maar hoe geef je dit vorm, wie neemt het initiatief en wie betaalt? Wij willen onze opdrachtgevers vóórgaan en hen ondersteunen bij deze boeiende materie. Bijvoorbeeld door het uitwerken van energieconcepten, de ontwikkeling van duurzame gebouwen, het stimuleren van duurzaam ruimtegebruik en het bieden van oplossingen voor wateroverlast. Met onze duurzame bril kunnen wij zorgen voor een gezamenlijke verandering van perspectief. Zo komen we tot gedragen oplossingen, met oog voor de omgeving. Deze publicatie laat hoopvolle voorbeelden zien van hoe je samen met Antea Group kunt werken aan een duurzame toekomst. Duurzaamheid Klimaat Energie Klimaat, energie en duurzaamheid

3 Duurzaam ondernemen is geen keuze, het is een noodzaak. Samen kunnen we een goede balans tussen mens, milieu en economie realiseren. Die balans is cruciaal voor een toekomstbestendige samenleving. Antea Group biedt de markt al 25 jaar duurzame oplossingen voor onze leefomgeving en legt de lat steeds hoger. Wij zien daarbij drie pijlers: > Verantwoordelijkheid nemen. Duurzaamheid vertalen in de eigen bedrijfsvoering, zoals duurzame huisvesting, energiebesparing en bewust inkoopbeleid. Daar begint het mee. Het is een opdracht voor iedereen die duurzaamheid serieus neemt. > Toonaangevend zijn. Voorop lopen, kansen zien én benutten. Nieuwe dingen uitproberen die worden erkend in de markt. Dat vraagt lef. Maar het leidt tot innovatieve oplossingen en nieuwe wegen naar een toekomstbestendige samenleving. > Partner zijn in de keten. Een duurzaam ondernemer zoekt verbinding en partnerschap. Duurzaamheid vraagt om samenwerking en interactie. Bijvoorbeeld in gesprek gaan met leveranciers over duurzaamheid en samen met partners duurzame initiatieven realiseren. Deze pijlers zijn voor elk bedrijf en elke overheid van belang. Antea Group helpt klanten om de pijlers te concretiseren en investeert zelf ook in duurzaamheid. Planet Profit People Duurzaamheid

4 Breeam BREEAM is de meest toonaangevende beoordelingsmethode om de duurzaamheid van een gebouw of een site te evalueren. De BREEAM certificatie geldt als een erkenning dat het gebouw met de grootste zorg ontworpen en beheerd wordt met een zo laag mogelijke ecologische impact. De BREEAM methode is een transparante en objectieve scoringsmethode waarbij alle aspecten van duurzaamheid op een objectieve manier worden geëvalueerd. Als totaalscore krijgt een nieuw gebouw of gebied 1 tot 5 sterren (Pass, Good, Very Good, Excellent of Outstanding). BREEAM maakt de beoordeling op basis van meetbare criteria en dit voor alle aspecten van duurzaamheid: energie en comfort, water, afval, materiaal, transport en management. BREEAM is ooit geïntroduceerd om het duurzaam bouwen te stimuleren maar wordt tegenwoordig vaak gebruikt om gebouwen te analyseren en te verbeteren. Als Breeam Assessor begeleiden we dit proces en bepalen wij voor u de optimale mix voor het bepalen van uw ambitieniveau

5 Carbon Footprint De koolstofdioxide voetafdruk (carbon footprint) is een maatstaf van de invloed van menselijke activiteit op het milieu gemeten in hoeveelheid broeikasgassen. Met de methode van carbon footprint brengen we de milieu-impact van uw proces of uw product nauwgezet in kaart. Hierbij worden gegevens over het verbruik van energie en andere grondstoffen omgezet naar de bijbehorende uitstoot van broeikasgassen. Om een betere analyse mogelijk te maken groeperen we ze tot fasen, waarna deze kunnen worden samengeteld. Op deze wijze wordt dan de totale milieu-impact bekomen in termen van broeikaseffect. De carbon footprint is echter geen steriel cijfer, maar is een instrument om prioriteiten te bepalen en een richting aan te geven op de weg naar een duurzame samenleving. Met deze methodiek kunnen namelijk ook mogelijke maatregelen geëvalueerd worden om na te gaan welk concreet milieuvoordeel deze tot gevolg zullen hebben. Antea Group begeleidt u om de carbon footprint te analyseren en verbetervoorstellen te formuleren om uw milieu-impact te reduceren of te compenseren. Samen met u zetten we een campagne op om uw organisatie te mobiliseren, de bewustwording aan te scherpen en een beleidsvisie te formuleren, onderbouwd met operationele doelstellingen om jaar na jaar de milieu-impact te beheren en te verbeteren

6 Omgevingskwaliteit Omgevingskwaliteit is de waardering die mensen in een gebied op een bepaald tijdstip aan de ruimte toekennen. Het is geen eenduidig gegeven dat bovendien door iedereen verschillend wordt ingevuld. Belanghebbenden verschillen onderling in de waarde die ze aan functies (natuur, landbouw, recreatie, wonen, ) in een gebied toekennen en in het belang dat ze hebben bij het bestendigen of ontwikkelen ervan. Als de ruimte onvoldoende is afgestemd op de waarde die ze ervan verwachten, dan zal deze niet voldoen aan hun kwaliteitsbeeld. Verbetering van de omgevingskwaliteit is gericht op het ontwikkelen van een toegevoegde waarde door het aanpassen van het fysiek systeem en/of het veranderen van de waardering ervan door bewustwording, sensibilisering, Antea Group schenkt in haar planningsopdrachten bijzondere aandacht aan omgevingskwaliteit. In elk project spelen ruimtelijke en milieukwaliteitsambities een bepalende rol bij de afweging en evaluatie welke functie een gebied krijgt en hoe dit wordt ingevuld. Ook de Vlaamse overheid schenkt in haar Milieubeleidsplan aandacht aan het begrip leef- en omgevingskwaliteit. Antea Group begeleidt het departement LNE bij het opstellen van kwaliteitsambities en een meetinstrument voor omgevingskwaliteit voor 3 gebiedstypes (stedelijk gebied, randstedelijk gebied en landelijk gebied). Een gebied met een hoge omgevingskwaliteit is een gebied met een hoge gebruikswaarde (de waarde voor het huidige gebruik van een gebied), een hoge belevingswaarde (de subjectieve beleving van de ruimte) en een hoge toekomstwaarde (de waardering doorheen de tijd). Vuilbeekvallei te Woluwe (Antea Group 2012)

7 Duurzaam plannen en ontwerpen Antea Group heeft een ruime kennis m.b.t. de geïntegreerde opmaak van ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP s), masterplannen en gebiedsvisies enerzijds, en de integratie van de milieubeoordeling onder de vorm van een plan-mer (of plan-mer-screening) anderzijds. De uitgangshouding die door Antea Group als ontwerper wordt ingenomen, is deze van duurzame planning waarbij er gestreefd wordt naar een maximale aandacht voor milieucondities, ecologie, landschap, (recreatief) medegebruik en sociale integratie. Doelstelling van het MER-onderzoek is het bestuderen van de verwachte milieueffecten t.g.v. de genomen basisopties in het RUP, het aangeven van mogelijke milderende maatregelen en op basis daarvan aanvullende (externe) criteria te laten voortvloeien m.b.t. randvoorwaarden, mogelijkheden en inrichting van het plangebied. Doordat de milieubeoordeling integraal deel uitmaakt van het ontwerpproces, is het mogelijk om bij het opstellen van het RUP rekening te houden met de conclusies uit de milieubeoordeling, en kunnen, volgens het voorzorgsbeginsel mogelijke effecten (in de verschillende disciplines) reeds in de planfase worden afgetoetst. De resultaten van het MER-onderzoek worden rechtstreeks verwerkt bij de opmaak van het voorontwerp RUP en nadien in de memorie van toelichting beschreven. Stuivenberg te Mechelen (Antea Group 2011)

8 Duurzaam waterbeheer Een duurzame oplossing zoeken voor één aspect van de waterkringloop, betekent doorgaans dat het volledige watersysteem integraal moet benaderd worden. Antea Group heeft de verschillende disciplines in huis om deze integrale aanpak te waarborgen. Het duurzame waterbevoorradingssysteem dat Antea Group voor de Nationale plantentuin in Meise uittekende, illustreert dit op een treffende manier. De uitdaging was om een duurzaam waterbevoorradings-systeem voor de plantentuin uit te tekenen, waarbij kan overgeschakeld worden van de bestaande diepe grondwaterwinning naar alternatieve waterbronnen, zoals hemelwater, ondiep grondwater, oppervlaktewater of recuperatiewater. Hierbij zijn heel diverse aspecten van het integraal waterbeheer aan bod gekomen: uitputting van de grondwatervoorraden, afstemmen van watervraag en aanbod, overstromingsproblematiek en watertoets, afkoppelen, bufferen en hergebruik van hemelwater, waterzuivering, ecohydrologie en landschap, milieuvergunningen. Dit concrete voorbeeld van een multidisciplinaire aanpak kenmerkt het duurzaam waterbeheer zoals het bij Antea Group in de praktijk wordt omgezet. Plantentuin te Meise (Antea Group 2009) foto: Donar Reiskoffer

9 Duurzaam bouwen Duurzaam bouwen is een manier van bouwen waar we niet meer omheen kunnen. Duurzaam bouwen, efficiënt omspringen met energie, zelfvoorzienend zijn in uw energievraag; de (her)ontwikkeling van een gebouw biedt veel mogelijkheden. Dit vraagt in een vroeg stadium om weloverwogen keuzes. Maar hoe bepaalt u uw ambitieniveau, wat levert het op en is het comfort en het energieverbruik gegarandeerd? De ingenieurs van Antea kennen de antwoorden en de best practices van concepten die robuust, eenvoudig en betaalbaar zijn. Daarnaast vertalen wij uw ambities in de keuze voor bouwtechnieken, materialen, constructies en installaties. Dit begint met een goed programma van eisen, waarin de projectdoelen, het proces en ieders taken en verantwoordelijkheden helder zijn vastgelegd. Ons multidisciplinair team zorgt voor een integraal ontwerp dat rekening houdt met alle duurzaamheidsaspecten: energie, comfort, water, transport, afval, management, veiligheid en materiaalgebruik. Als Breeam assessor zoeken wij samen met u naar het optimale evenwicht door pragmatisch te handelen en deze uitdaging effectief aan te pakken. Bouwprojecten realiseren met aandacht voor de drie pijlers van duurzaamheid is geen sinecure. Het managen van duurzame bouwprojecten vraagt om een effectieve bewaking van prestaties en afspraken. Het contracteren van de verschillende partijen voor de realisatie van deze projecten, kan op verschillende manieren gebeuren. Onze adviseurs regisseren deze contractvorming en bepalen samen met u de reële wensen, de passende contractvorm die de optimale balans biedt tussen prijs, tijd en kwaliteit en bewaken en sturen dit proces in uw naam

10 Structuurplanning als basis voor een duurzame toekomst Antea Group is in staat een breed spectrum van strategische planning en onderzoek tot een duurzaam resultaat te brengen: brownfields en greenfields, commerciële centra, lokale en regionale bedrijventerreinen, openbaar domein en openbare voorzieningen, erfgoed, zonevreemde functies en activiteiten. Antea Group is ontwerper voor de actualisatie en herziening van diverse gemeentelijke ruimtelijke structuurplannen zoals in Borgloon, Wellen, Olen en Kortessem. Binnen deze projecten komt telkens een ruime waaier aan disciplines en specialiteiten aan bod zoals behoefteramingen inzake wonen en bedrijvigheid, ruimtelijk onderzoek en ontwerpend onderzoek en specifiek ook een aantal actuele problematieken zoals de inpassing van windturbines op lokaal niveau. Met als finaliteit een ambitieuze en tegelijk doordachte en realistische toekomstvisie. Ook strategische planning op macroniveau is Antea Group niet vreemd: de afbakening van stedelijke gebieden, zeehavens, de agrarische en natuurlijke structuur op Vlaams niveau, enz. behoren tot de jarenlange ervaring van ons team ruimtelijke planners. Kleinstedelijk gebied Asse (Antea Group -HNS 2012)

11 Reconversie van brownfields De reconversie van brownfields is misschien wel hét typevoorbeeld van duurzaam ruimtegebruik. Nochtans is het saneren en herontwikkelen van verontreinigde gronden allerminst een voor de hand liggende opgave. Antea Group integreert alle nodige disciplines in één planproces, waarbij duurzaam plannen en ontwerpen centraal staat. Momenteel ondersteunt Antea Group de WVI en de provincie West-Vlaanderen bij de reconversie van de voormalige suikerfabriek te Veurne. Deze brownfield is strategisch gelegen nabij het station en de kern van Veurne, en werd dan ook aangeduid als een zone voor gemengde functies (wonen, werken, recreatie, natuur en publieke ruimte). Op diverse vlakken ondersteunt Antea Group de opmaak van het masterplan, PRUP en plan-mer, zoals de huidige en toekomstige waterhuishouding, beheer- en instandhoudingsmaatregelen voor de waardevolle fauna en flora die zich in het gebied heeft gevestigd, beheer van de publieke ruimte, bodemsanering, grondverzet, mobiliteitseffecten en het ontwerp van allerhande infrastructuren (wegenis, rioleringen ). Het duurzaamheidsprincipe is een rode draad doorheen de ontwerpkeuzes die worden gemaakt. Suikerfabriek te Veurne foto: Thomas Vandenberghe

12 Ons klimaat verandert. Sinds het begin van de twintigste eeuw nam de gemiddelde oppervlaktetemperatuur op aarde met 0,6 C toe. In Europa zelfs met 0,95 C. Deze verandering is ongewoon, zowel in omvang als in snelheid. Ze overtreft ruimschoots de natuurlijke klimaatfluctuaties van de laatste 1000 jaar. Het afgelopen decennium ( ) was het warmste sinds het begin van de waarnemingen in het midden van de negentiende eeuw. Door de klimaatverandering zijn momenteel al effecten merkbaar op neerslagpatronen, volksgezondheid, eco- en landbouwsystemen. Naast het terugdringen van de CO2-uitstoot het mitigeren van de oorzaken van klimaatverandering dienen we ons aan te passen te adapteren aan de gevolgen van klimaatverandering. Teneinde dit op een gecoördineerde manier aan te pakken wordt hiertoe op gewestelijk niveau een Vlaams klimaatplan opgesteld. De acties zullen evenwel door verschillende sectoren en op verschillende beleidsniveaus dienen te worden gerealiseerd. Antea Group verleent verschillende adviesdiensten op het gebied van klimaatbestendigheid. Zo kunnen wij instaan voor de opmaak van een (gemeentelijk) wind- en klimaatbeleidsplan of ruimtelijke plannen toetsen aan klimaatbestendigheid. Stedelijke en landelijke watersystemen en ecologische verbindingen kunnen we robuuster maken zodat ze functioneren als klimaatbuffer. Klimaat

13 Klimaatverandering en ruimtelijk beleid Iedereen heeft de mond vol over klimaatverandering, maar heel wat minder duidelijk is te voorspellen wat nu juist de lokale ruimtelijke impact van deze global change zal zijn op het Vlaamse grondgebied. Toch heeft het departement Ruimtelijke ordening, Woonbeleid en Onroerend erfgoed zich voorgenomen om een gecoördineerde territoriale aanpak uit te werken voor klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Daarbij worden niet alleen strategieën uitgewerkt voor een andere en meer klimaatgerichte omgang met ons patrimonium en bodemgebruik, maar wordt ook specifiek onderzocht wat de rol van de ruimtelijke planning hierin is. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Antea Group i.s.m. Alterra Universiteit Wageningen

14 Verzekeringstool voor wateroverlast In het kader van de uitbreiding in België van de woningverzekering naar schade door overstroming heeft men nood aan een instrument om de schade door overstroming te kunnen inschatten. Antea Group heeft daartoe een integraal pakket ontwikkeld, dat bijvoorbeeld al door tal van verzekeringsmaatschappijen wordt gehanteerd en ook door beleidsmakers op lokaal en regionaal niveau kan worden ingezet. Om een goede inschatting te kunnen doen van de overstromingskans werden diverse complementaire methodes ontwikkeld die elkaar aanvullen en ertoe bijdragen om het geïntegreerde eindresultaat te optimaliseren. Deze methodes zijn gebaseerd op: Het berekenen van het effect van nabijheid van rivieren en de hoogteligging; Effectief voorgekomen schade-registraties van overstromingen; Een hydrologisch model; Overstroming vanuit de zee en getijgebonden rivieren. De wettelijke risicokaarten van de overheid

15 Klimaatneutraal beleidsplan Steeds meer organisaties willen klimaatneutraal worden, maar worstelen daarbij met hun aanpak; hoe pak je dat aan en hoe voorkom je dat je wordt beschuldigd van greenwashing? Antea Group stelt een ambitieniveau voor en de emissies die meegenomen kunnen worden. Vanuit deze nulaudit formuleren we dan maatregelen die zinvol zijn om klimaatneutraal te worden. We hanteren daarbij de regel: 80% milieu-impactreductie aan 20% van de totaalkost. De maatregelen betreffen in eerste instantie energiebesparing en inzetten op duurzame energie. De CO2-uitstoot die nog overblijft kan worden gecompenseerd via aankoop van groene energie. Samen met u stellen we een meerjarenplanning op om het beheer en onderhoud van gebouwen en ruimte te optimaliseren. Antea Group biedt inzicht in kosten en kwaliteit van uw vastgoed en dit zowel op bouwkundig als technisch vlak. We zorgen voor bewustwording van kosten en opbrengsten bij de exploitatie. Op basis hiervan maken wij keuzes voor de optimalisatie van uw portefeuille met uw doelstelling van klimaatneutraliteit als driver. De resultaten zijn gerichte beheerstrategieën, onderhouds-scenario s en daarop afgestemde beheerplannen; op strategisch, tactisch en operationeel niveau

16 Urban water management Klimaatverandering zal eveneens sterk voelbaar zijn in het beheer van het stedelijk water. Voorspellingen geven aan dat buien met grotere intensiteit frequenter zullen optreden, wat aanleiding zal geven tot bijkomende knelpunten in het stedelijk afwateringsstelsel. Versterken van bronmaatregelen, afkoppelen van hemelwater en het uitbouwen van een adequaat regenwaterstelsel zijn een belangrijk deel van de oplossing, naast een gedegen ruimtelijke visie voor het stadsweefsel. Antea Group is, als marktleider in modellering van rioolstelsels en ruimtelijke planning, uw partner voor de opmaak van een dergelijk masterplan, het identificeren van de bestaande of potentiële knelpunten en doelgericht oplossingen definiëren in het kader van een globale visie omtrent het stedelijk weefsel in parallel met het beheer en de uitbouw van een stedelijk afwateringsstelsel

17 Kwetsbaarheid / resilience van de bevolking in kaart brengen De verandering van het klimaat heeft effecten op de gebieden waarin we wonen, werken en recreëren. De kwetsbaarheid van mensen in bijvoorbeeld overstromingsgevoelige gebieden is echter niet overal gelijk. De demografie, socio-economische toestand en organisatie van een dorp, stad, regio of land spelen hierbij een doorslaggevende rol. Maatregelen die de kans op overstroming verminderen moeten in parallel bestudeerd worden met maatregelen die de kwetsbaarheid van de bevolking bij overstroming doen afnemen. Antea Group bestudeert deze aspecten van klimaatverandering in verschillende nationale en internationale projecten via diverse instrumenten. Zo ontwikkelt Antea Group een GIS-tool om de kwetsbaarheid in kaart te brengen van de landen rond de Zwarte Zee (http://envirogrids.net). Door zowel de fysieke kenmerken (de overstroming zelf), de sociaal-economische kenmerken en de vitale infrastructuur in kaart te brengen kan bepaald worden welke gebieden meer of minder kwetsbaar zijn. In een ander project wordt meer de focus gelegd op communicatie. Door betere risicocommunicatie, oefeningen met de hulpdiensten, etc. kan in de toekomst sneller geanticipeerd worden op risico s. Zo kunnen de hulpdiensten (politie, brandweer, diensten van de gouverneur) bijvoorbeeld al van te voren een goed beeld hebben van waar zich de kwetsbare bevolking bevindt. Ook kunnen knelpunten inzichtelijk worden gemaakt, door bijvoorbeeld een evacuatiemodel te koppelen aan een kwetsbaarheidskaart. Als derde component zijn er projecten zoals Afromaison (www.afromaison.net) die sterk ingaan op de participatie en het zoeken naar ruimtelijke oplossingen voor effecten van klimaatverandering in samenspraak met de lokale bevolking en beleidsmakers

18 Klimaatkaart als planningstool voor een klimaatbestendige stad Gemiddeld stedelijk hitte-eiland effect augustus 2011 [ C] < Ons klimaat verandert. De inrichting van onze steden moet hierop anticiperen, zodat niet alleen klimaatverandering wordt tegengegaan (klimaatmitigatie), maar ook effecten van de klimaatverandering worden gemilderd (klimaatadaptatie). Methodes en ontwerprichtlijnen hoe een dergelijke stad moet ingericht worden staan op dit moment nog in de kinderschoenen. Eén van de instrumenten zijn stedelijke klimaatkaarten. Deze geven een analyse weer van het lokale stedelijke klimaat op grond van weergegevens en stedelijke karakteristieken. Klimaatkaarten worden gebruikt om planningsprocessen te ondersteunen en voor de analyse van kwetsbaarheid aan weer- en klimaatverbonden risico s zoals verbetering van luchtkwaliteit, inperking van overstromingsrisico s en verbetering van thermisch comfort door stedelijk ontwerp (zogenaamde hittekaarten ). Voor optimale ondersteuning van stedelijk beleid, ontwerp en planning bestaat een klimaatkaart uit een analyse- en een visiekaart. De analysekaart geeft inzicht in de kwetsbare en robuuste plekken van de stad en haar omgeving: waar warmt de stad het meest op? Waar blijft het regenwater lang op straat staan? Waar heeft de wind een groot verkoelend effect? De visiekaart vertaalt de klimatologische analyse in concrete aanbevelingen voor stedenbouwkundig ontwerp: klimaatadaptieve maatregelen die oplossingen bieden van stads- tot perceelsniveau binnen de thema s vegetatie, water, bebouwingsvorm, materialen, Omwille van eigen specifieke klimatologische omstandigheden en kenmerken vereist iedere stad een eigen klimaatkaart als planningsinstrument. Door een mix van stedenbouwkundigen, hydrologen, klimaatdeskundigen en GIS-specialisten heeft Antea Group alle profielen in huis om onze Vlaamse steden hierin te ondersteunen

19 Productie en gebruik van energie wordt een steeds complexer geheel waarin alle elementen onderling verbonden zijn. Bovendien bereikt het prijspeil van energie ongekende hoogten en vormt de uitputting van de fossiele brandstoffen een korte termijnprobleem. Antea Group heeft uitgebreide ervaring met het onderzoek, het ontwerp en de realisatie van duurzame energiesystemen. Wij ondersteunen u door te kijken naar de beste combinaties van energiebronnen en de best beschikbare technieken passend bij uw behoeften. Onze diensten omvatten: Evalueren van de haalbaarheid van innovatieve technieken Ontwikkelen van energieconcepten voor vraagreductie en aanbod van energie en dit op schaal van gebouwen, regio s en sites Opzetten van een masterplan om uw ambities te vertalen in een concreet beleid en de bewaking ervan in een energiemanagementsysteem Ons inzicht in de doeltreffendheid van energieconcepten en in de dagelijkse problemen bij de praktische implementatie ervan, helpt ons bij het opstellen van realistische voorstellen. Robuuste en betaalbare voorstellen leveren organisaties niet enkel milieu- en maatschappelijke voordelen op maar zorgen ook voor een kostenbesparing en beheersing. Energie

20 Energie-audits: doorlichting van de performantie Een energie-audit biedt inzicht in je energieverbruik en de mogelijke besparingsmaatregelen voor gebouwen en bedrijfsprocessen. Antea Group onderzoekt de organisatorische, bouwkundige en technische maatregelen en bepaalt de meest haalbare en interessante toepassingen. We hechten veel belang aan effectieve metingen van comfort en rendement, omdat installaties vaak slecht ingeregeld zijn en optimale inregeling behoorlijke financiële winsten kan opleveren. Op basis van een grondige analyse van het energieverbruik en de verbruiksprofielen, maken we een scenario-analyse waarbij de best beschikbare en technisch toepasbare technieken tegenover elkaar worden afgewogen. We houden rekening met de interactie tussen maatregelen om de optimale investeringsmix te bepalen. Op basis van de TCO (total cost of ownership) selecteren we de meest duurzame oplossingen.

21 Smart Grids, groene warmte uit afval Netwerken opzetten voor duurzame energievoorziening, de zogenaamde Smart Grids, bieden uitdagingen voor de toekomst. De klimaatdoelstellingen leggen de EU-lidstaten de verplichting op om meer beroep te doen enerzijds op hernieuwbare energiebronnen, anderzijds op energie-efficiëntere technieken zoals bv. warmtekrachtkoppeling, ORC of andere. Antea Group ontwikkelt en realiseert nieuwe energieconcepten voor decentrale productie van energie en het gebruik van restwarmte. Het gaat hierbij in eerste instantie om de nuttige toepassing van (afval) reststromen, en de productie en distributie van duurzame energie. We voeren haalbaarheidsstudies uit voor het bepalen van het tracé, de juiste technologie en de integratie van productiesystemen waarbij zowel de Capex als Opex van het smart Grid op een realistische manier in kaart worden gebracht. Antea Group verzorgt voor gebiedsontwikkelingen geïntegreerde totaalprojecten die innoveren op het vlak van energie en milieu, sociale mix en mobiliteit. De nieuwe regelgeving en EU richtlijnen bieden immers mogelijkheden om te excelleren.

22 Masterplan Energie: visie op integraal energiebeleid Uw organisatie is in volle ontwikkeling en u hebt een groeiende behoefte aan elektriciteit, warmte en koeling. Een masterplan levert een duidelijk antwoord aan het management op welke wijze op deze behoefte kan worden ingespeeld. We bepalen de implicaties op uw energievoorziening, bepalen de besparingsmogelijkheden en stellen prognoses op van uw verbruik. Op basis hiervan worden kwalitatieve, betaalbare en duurzame energievoorzieningen op een integrale wijze geconcipieerd. Als greenlight endorser maken we lichtplannen op voor gemeenten voor openbare verlichting. We bepalen waar verlichting nodig is en waar niet en welke techniek men best kiest om een bepaald lichtniveau te halen. Antea rekent scenario s door rond hernieuwbare energie, energieneutraliteit en energieconcepten om te bepalen op welke manier organisaties kunnen voldoen aan de nieuwe Europese wetgeving rond energiecertificaten en labelling, de Energy Performance Building Directive

23 Gemeentelijk beleidskader voor windturbines 6m/s zeer gunstig gunstig 6m/s 5m/s minder gunstig 4m/s In het licht van de klimaatswijziging en duurzaam energiegebruik neemt de belangstelling voor kleinschalige energieproductiesystemen de laatste jaren sterk toe. Het streven naar een vorm van energieonafhankelijkheid speelt hierbij een belangrijke rol. In het zog van fotovoltaïsche zonnepanelen neemt de belangstelling voor kleine windturbines (KWT s) de laatste jaren toe. KWT s maken het mogelijk om windenergie te benutten voor de elektriciteitopwekking op locaties waar dat met grote windturbines niet mogelijk is. Het gaat om locaties in de bebouwde omgeving, hoogdynamische gebieden (zoals industriegebieden) en de landelijke omgeving. De opgewekte elektriciteit wordt ter plekke verbruikt of teruggeleverd in het net. Veel aanvragen voor de bouw van KWT s een gemeentelijke bevoegdheid worden momenteel geweigerd, omwille van strijdigheden met de planologische bestemming van het gebied, het feit dat de plannen niet verenigbaar zijn met de goede ruimtelijke ordening van de omgeving en redenen die verband houden met het veiligheidsaspect, de visuele en geluidshinder. Antea Group heeft een specifieke werkaanpak opgesteld die een leidraad kan vormen bij het adviseren en beoordelen van concrete stedenbouwkundige vergunningsaanvragen voor kleine windturbines. Eén en ander kan eveneens juridisch verankerd worden via een stedenbouwkundige verordening. Het gemeentelijk windplan geldt dan als een voorbereidende visievorming op de verordening. Dit kan zowel via een apart visieplan (windplan) als via een apart hoofdstuk bij de opmaak/herziening van het GRS of in het kader van een gemeentelijk RUP. 5m/s 4m/s ongunstig minder gunstig ongunstig Gemiddelde windsnelheid op 10m hoogte 4m/s 4m/s

24 Haalbaarheidsstudie hernieuwbare energie Investeringen in hernieuwbare energie vormen een belangrijke motor van een groene economie en lijken daarmee ook snel uitvoerbaar en economisch rendabel. Is dit in werkelijkheid ook zo? Wilt u inzicht krijgen in de haalbaarheid van uw idee of concept dan biedt een haalbaarheidsonderzoek de uitkomst. Een haalbaarheidsonderzoek geeft een overzicht van de alternatieve energietechnieken die voor uw project in aanmerking komen en geeft een transparant overzicht van de voor- en nadelen. Een haalbaarheidsonderzoek voor iedere investering is dan ook zeer belangrijk. Antea Group heeft de specialisten in huis die over alle relevante technieken - warmtekrachtkoppeling, zonneboiler, fotovoltaïsche panelen, warmtepompen, biomassa, windenergie, koude-warmte-opslag, geothermie en andere activiteiten voor hernieuwbare energie advies kunnen geven. Uiteraard kunnen wij ook voor u de betreffende vergunningen en bouwbegeleiding verzorgen

25 Oost-Vlaanderen energielandschap Op 1 oktober 2011 ging het project Oost-Vlaanderen Energielandschap van start. Dit project kadert in de Vlaamse subsidieregeling van projecten die uitvoering geven aan het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. Het project heeft tot doel de energietransitie in Oost-Vlaanderen te ondersteunen, faciliteren en waar mogelijk initiëren. Tegen 2020 wil de Vlaamse overheid immers 13 % van alle energie uit hernieuwbare energie betrekken. Het project Oost-Vlaanderen Energielandschap wil deze energiedoelstelling mee helpen realiseren, door in Oost-Vlaanderen energielandschappen te realiseren. Dat moet heel letterlijk worden verstaan. De productie van hernieuwbare energie is immers, in tegenstelling tot energie die geproduceerd wordt in een kerncentrale, veel meer zichtbaar in het landschap. De vraag die zich stelt is hoe projecten inzake hernieuwbare energie gerealiseerd kunnen worden zodat voldaan is aan alle milieuhygiënische randvoorwaarden en de 2020-doelstelling op vlak van hernieuwbare energie toch gehaald wordt. Antea Group ontwerpt in dit kader samen met H+N+S landschapsarchitecten een masterplan en provinciaal ruimtelijk uitvoeringsplan voor het realiseren van een concentratiezone van winturbines langs de E40. Voor de integrale zone vanaf Aalter tot Aalst wordt onderzocht op welke locaties en onder welke condities grootschalige windturbines zouden kunnen worden geïntegreerd in het landschap

26 ISO : energiemanagement De ISO norm reikt organisaties en bedrijven beheersstrategieën aan om hun energie-efficiëntie te verhogen, kosten te besparen en hun milieuprestatie te verbeteren. De norm biedt richtlijnen voor zowel kleine als grote organisaties die hun energieprestaties willen beoordelen en verbeteren. Door het invoeren van een Europees erkend energiemanagementsysteem kan systematisch gewerkt worden aan energiebesparing en broeikasgasreductie. De norm sluit goed aan bij de bestaande norm ISO voor milieumanagementsystemen. ISO is daardoor ook goed te integreren in een bestaand milieuzorgsysteem. De methodiek is gebaseerd op de PDCA-methodiek en start met het vastleggen van een energiebeleidsdoelstelling die wordt vertaald naar operationele doelstellingen. Antea Group heeft de experten die u begeleiden bij het opzetten en het invoeren van een energiemanagementsysteem en ondersteunt u bij het doorlichten van uw verbruik, het vastleggen van de doelstellingen op basis van een energie-audit en de communicatie van de resultaten

27 Kris Van Malderen CEO +32 (0) Jan Parys Directeur +32 (0) Renaat De Sutter Contract Manager Water +32 (0) Patrick Verdonck Contract Manager Duurzaamheid en energie +32 (0) Geert t Kindt Contract Manager Milieumanagement, veiligheid en energie +32 (0) Cedric Vervaet Account Manager Milieubeleid (overheden) +32 (0) Gert Stappaerts Account Manager ontwerp (centraal) +32 (0) Marten Dugernier Account Manager planning (centraal) +32 (0) Wim Smeets Account Manager planning en ontwerp (oost) +32 (0) Alexander Maekelberg Account Manager planning en ontwerp (west ) +32 (0) Gert Pauwels Account Manager Milieubeleid (bedrijven) +32 (0) Antwerpen 2600 Antwerpen Genk Jaarbeurslaan Genk Gent Poortakkerstraat Gent Namen Chaussée de Louvain Namur Leuven Diestsevest Leuven Waregem Eugène Bekaertlaan Waregem

Duurzaamheid, klimaat en energie

Duurzaamheid, klimaat en energie Duurzaamheid, klimaat en energie ENERGIE KLIMAAT GROEN ECOLOGIE PUBLIEKE RUIMTE BODEM MOBILITEIT DIVERSITEITLANDSCHAP ERFGOED WATER LUCHT RECYCLING SOCIALE MIX CRADLE2CRADLEMATERIALEN OPEN RUIMTE Klimaat,

Nadere informatie

Leiedal in 120 minuten Thema Ruimte. Infovergadering 19/02/2013

Leiedal in 120 minuten Thema Ruimte. Infovergadering 19/02/2013 Leiedal in 120 minuten Thema Ruimte Infovergadering 19/02/2013 5 werkvormen, 9 werkgebieden 5 werkvormen: 1. Dienstverlening aan de aangesloten gemeenten 2. Intergemeentelijke samenwerking 3. Regionale

Nadere informatie

Aanvullende nota milieuscreening PRUP 'Reconversie verblijfsrecreatie Stekene fase 1'

Aanvullende nota milieuscreening PRUP 'Reconversie verblijfsrecreatie Stekene fase 1' directie Ruimte dienst Ruimtelijke Planning Aanvullende nota milieuscreening PRUP 'Reconversie verblijfsrecreatie Stekene fase 1' 1. Inleiding Deze nota behandelt de adviezen die zijn binnengekomen in

Nadere informatie

BREEAM COMMUNITIES. De duurzame schakel in uw masterplan

BREEAM COMMUNITIES. De duurzame schakel in uw masterplan BREEAM COMMUNITIES De duurzame schakel in uw masterplan BREEAM COMMUNITIES BREEAM is een internationaal toonaangevend certificatiesysteem dat vandaag vooral gebruikt wordt om de duurzaamheidsprestatie

Nadere informatie

passie voor uw project studie en advies

passie voor uw project studie en advies passie voor uw project studie en advies Antea Group is gespecialiseerd in studie en advies voor projecten en full-service oplossingen op het gebied van ruimte, milieu, engineering en water. Door strategisch

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Brengt ideeën tot bloei. DLV glas & energie. Onafhankelijk. Deskundig. Internationaal. Keuze uit veel specialisten. Voor u één aanspreekpunt

Brengt ideeën tot bloei. DLV glas & energie. Onafhankelijk. Deskundig. Internationaal. Keuze uit veel specialisten. Voor u één aanspreekpunt Brengt ideeën tot bloei DLV glas & energie Onafhankelijk Deskundig Internationaal Keuze uit veel specialisten Voor u één aanspreekpunt www.dlvge.nl Als ondernemer investeert u voortdurend in de toekomst

Nadere informatie

Advies. Besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energiesystemen

Advies. Besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energiesystemen Brussel, 12 september 2007 091207 Advies besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energie Advies Besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energiesystemen Inhoud Inhoud... 2 1. Inleiding en krachtlijnen...

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

stedenbouw & ruimtelijke planning studie en advies

stedenbouw & ruimtelijke planning studie en advies stedenbouw & ruimtelijke planning studie en advies Antea Group is gespecialiseerd in studie en advies voor projecten en full-service oplossingen op het gebied van ruimte, milieu, engineering en water.

Nadere informatie

KLIMAATADAPTATIE IN DE STAD. Proeftuinen Den Haag en Arnhem

KLIMAATADAPTATIE IN DE STAD. Proeftuinen Den Haag en Arnhem KLIMAATADAPTATIE IN DE STAD Proeftuinen Den Haag en Arnhem BOSCH SLABBERS Klimaatadaptatie in de stad Proeftuinen Den Haag en Arnhem Opdrachtgever Ministerie van VROM In samenwerking met Gemeenten Den

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Ruimte voor Energie. Partnerforum Gent 18 oktober 2016

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Ruimte voor Energie. Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Ruimte voor Energie Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Energie uitdagingen VISIE 2050: 7. energietransitie Daling uitstoot broeikasgassen in EU met 80-95% t.o.v.

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

De wind in de zeilen voor Dilbeek

De wind in de zeilen voor Dilbeek De wind in de zeilen voor Dilbeek Op zoek naar geschikte locaties voor windturbines in Dilbeek aan de hand van het Windplan Vlaanderen en de Vlaamse Omzendbrief Windenergie Waarom windenergie? Op zoek

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 24 september 2015 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Luk Lemmens Telefoon: 03 240 52 65 Agenda nr. 2/1 Uitvoering RSPA : PRUP Marnixdreef Lier voorlopige

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN Centraal Netwerk geïnstalleerd Vandaag werd in Antwerpen het

Nadere informatie

Hernieuwbare Energiescan. Karen Dhollander

Hernieuwbare Energiescan. Karen Dhollander Hernieuwbare Energiescan Karen Dhollander Dienst Ruimtelijke planning Werken aan oplossing = werken aan draagvlak 3 PIJLERS 1. Ruimtelijke, planmatige aansturing (dienst ruimtelijke planning) Obv beleidskader

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl 12-11-2007Sheet nummer 1 Ontwikkelingen wereldwijd Heeft de Al Gore film impact?

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary)

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary) Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015 Versie 3.0 (Summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: Augustus 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

adviezen n.a.v. planmer-screening

adviezen n.a.v. planmer-screening adviezen n.a.v. planmer-screening RUP nr. 6 Kragenwiel gemeente Bornem september 2012 ADVIES ONTWERPER colofon project: RUP Kragenwiel opdrachtgever: GEMEENTE BORNEM opdrachtnemer: OMGEVING cvba uitbreidingstraat

Nadere informatie

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid Duurzaamheid in : kansen en inspiratie Het s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid Leefomgeving Dit project draagt bij aan een gezond woon- en werkklimaat

Nadere informatie

Energiezorg. Een zorg voor de toekomst. Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Energiezorg. Een zorg voor de toekomst. Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest WG Energiezorg. Een zorg voor de toekomst Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Naar een rationeel energiebeleid De klimaatsverandering zet ons aan om maatregelen

Nadere informatie

reating ENERGY PROGRESS

reating ENERGY PROGRESS reating ENERGY PROGRESS 2012 ENERGIE EN MILIEU: Opwarming van de aarde: Drastische vermindering CO 2 -uitstoot Energie: De energiekosten fluctueren sterk en zullen alleen maar stijgen Behoud van het milieu

Nadere informatie

Besluit van de Deputatie

Besluit van de Deputatie vergadering van Besluit van de Deputatie aanwezig, kenmerk betreft verslaggever 1. Feitelijke en juridische gronden, dossiernummer: zittingnummer: termijn: Het provinciedecreet, inzonderheid artikel 57.

Nadere informatie

Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen

Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen 7 juni 2007 inhoud energie waarom windenergie voor- en nadelen van windenergie windaanbod vergunningen en regelgeving aspecten van belang: windplan Vlaanderen

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele Regio-overleg milieu HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding Ingelmunster 14 maart 2013 Dominiek Vandewiele agenda 8:30 onthaal en inleiding 8:45 Inleiding: Europese, Vlaamse en lokale beleidsprioriteiten

Nadere informatie

PROVINCIE ANTWERPEN STAD HERENTALS GEMEENTE GROBBENDONK RUIMTELIJK UITVOERINGSPLAN HAZENPAD VERZOEK TOT RAADPLEGING BIJLAGE BUNDELING ADVIEZEN

PROVINCIE ANTWERPEN STAD HERENTALS GEMEENTE GROBBENDONK RUIMTELIJK UITVOERINGSPLAN HAZENPAD VERZOEK TOT RAADPLEGING BIJLAGE BUNDELING ADVIEZEN PROVINCIE ANTWERPEN STAD HERENTALS GEMEENTE GROBBENDONK RUIMTELIJK UITVOERINGSPLAN HAZENPAD VERZOEK TOT RAADPLEGING BIJLAGE BUNDELING ADVIEZEN bvba Advies Ruimtelijke Kwaliteit (bvba ARK) Augustijnenlaan

Nadere informatie

Bouwen is Vooruitzien

Bouwen is Vooruitzien Bouwen is Vooruitzien Energie van visie tot projecten Peter Op t Veld Inhoud Waar staan we? Europees energie en klimaatbeleid Tegenstelling collectief belang individueel belang Waar gaan we naar toe?

Nadere informatie

Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST

Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST DEFINITIEVE VASTSTELLING SEPTEMBER 2011 STEDENBOUWKUNDIGE VOORSCHRIFTEN Inhoudstafel

Nadere informatie

AANVULLENDE NOTA VERZOEK TOT ONTHEFFING VAN DE PLAN-MER PLICHT

AANVULLENDE NOTA VERZOEK TOT ONTHEFFING VAN DE PLAN-MER PLICHT Aanvullende nota screeningsnota PRUP Regionaal bedrijf Waeyaert - Vermeersch - Kortemark PROVINCIE WEST-VLAANDEREN Dienst Ruimtelijke Planning AANVULLENDE NOTA VERZOEK TOT ONTHEFFING VAN DE PLAN-MER PLICHT

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0 Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 4.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: oktober 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Antwerpen, Duurzame stad voor iedereen. Focus energie en milieu

Antwerpen, Duurzame stad voor iedereen. Focus energie en milieu Antwerpen, Duurzame stad voor iedereen Focus energie en milieu Forum 19 juni 2012 1.Beleidsnota: wat is de ambitie? 2.Projecten: wat doen we al? 1. Beleidsnota: Wat is de ambitie? Waarom wil Antwerpen

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Infomoment Ranst 23 september 2015 20u 1 Ranst timing 1. Voorstelling project aan schepencollege + goedkeuring: 12/2 2. werkgroep energie & klimaat: 19/3

Nadere informatie

ASPIRAVI. Project Blankenberge

ASPIRAVI. Project Blankenberge ASPIRAVI Project Blankenberge Groei naar een duurzame samenleving Europese doelstelling tegen de opwarming van het klimaat : 20-20-20 tegen 2020 : 20% minder CO 2 uitstoot 20% minder energie verbruiken

Nadere informatie

Duurzame energie in Lennik

Duurzame energie in Lennik Duurzame energie in Lennik Op zoek naar mogelijkheden voor duurzame energie in Lennik met speciale aandacht voor de mogelijkheden van windenergie in Lennik 1 Waarom duurzame energie? 1 Streek voorbereiden

Nadere informatie

ASPIRAVI. Project E403 Lichtervelde en Wingene

ASPIRAVI. Project E403 Lichtervelde en Wingene ASPIRAVI Project E403 Lichtervelde en Wingene Groei naar een duurzame samenleving Europese doelstelling tegen de opwarming van het klimaat : 20-20-20 tegen 2020 : 20% minder CO 2 uitstoot 20% minder energie

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

Caro De Brouwer 27/11/2013

Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 2e Master Irw Energie, KUL Erasmus Imperial College London Thesis: Solvent storage for postcombustion CCS in coal fired plants Voorzitter YERA Young Energy Reviewers

Nadere informatie

E-Transitie S3H Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen

E-Transitie S3H Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen 1 E-Transitie S3H Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander Strategie 8 november

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Handboek EnergieManagementSysteem

Handboek EnergieManagementSysteem Handboek EnergieManagementSysteem Bedrijfsgegevens: Naam ALFEN bv Adres Hefbrugweg 28 Plaats 1332AP Almere Tel 036 549 3400 website www.alfen.com KvK nr. 3903 7364 Pagina 1 van 6 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING...

Nadere informatie

Maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA)

Maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA) Maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA) Een introductie Inhoud Deel 1 - Theorie Wat is een MKBA? Hoe stel ik een MKBA op? Voor- en nadelen Deel 2 - Praktijk Praktijkvoorbeeld: bedrijventerrein t Heen

Nadere informatie

DGBC: Onafhankelijke organisatie 360 participanten uit alle geledingen

DGBC: Onafhankelijke organisatie 360 participanten uit alle geledingen DGBC: Onafhankelijke organisatie 360 participanten uit alle geledingen Eén taal voor duurzaamheid in bebouwde omgeving Duurzaamheid meetbaar / verhandelbaar Duurzaamheid is Dezelfde taal spreken Missie:

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie

Arthur Verhaegenstraat 20 9000 Gent www.enprove.be. Opleidingsaanbod

Arthur Verhaegenstraat 20 9000 Gent www.enprove.be. Opleidingsaanbod 1. Basisopleiding energie: begrippen, kader en energie becijferen 2. Energiebeheer en boekhouding 3. Energiemanagement: ISO 50001 op maat van uw bedrijf 4. Hoe slim is uw CO2-strategie? 5. Koelsystemen

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

Handboek Energiemanagementsysteem

Handboek Energiemanagementsysteem Croon Elektrotechniek B.V. Facilitaire Diensten Hoofdkantoor Rotterdam Schiemond 20-22 3024 EE Rotterdam Postbus 6073 3002 AB Rotterdam Telefoon +31 10-448 33 44 www.croon.nl Handboek Energiemanagementsysteem

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064

HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064 HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064 VAN AANNEMINGSBEDRIJF GEBR. DE KONING B.V. Naam Functie Datum Paraaf Opstelling: A.P. Kleiberg KAM-coördinator 12-03-2010 Autorisatie: M.

Nadere informatie

ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN. 3 oktober 2013

ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN. 3 oktober 2013 ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN code: B1308 3 oktober 2013 datum: 3 oktober 2013 referentie: lak code: B1308 blad: 3/8 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 2. Onderdelen van het energiemanagement actieplan 5 2.1

Nadere informatie

RUP Hernieuwenburg Wielsbeke. Bewonersvergadering OC Hernieuwenburg 24/08/2015

RUP Hernieuwenburg Wielsbeke. Bewonersvergadering OC Hernieuwenburg 24/08/2015 RUP Hernieuwenburg Wielsbeke Bewonersvergadering OC Hernieuwenburg 24/08/2015 Inhoud Wat is een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP)? Situering van het plangebied Aanleiding aan te pakken ruimtelijke vraagstukken

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat?

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad Klimaatadaptatie van stedelijk gebied staat sinds kort prominent op de publieke agenda. Op Prinsjes dag heeft het kabinet de Deltabeslissing

Nadere informatie

HOE REAGEREN OP DE KENNISGEVING VAN EEN PLAN- MILIEUEFFECTRAPPORT?

HOE REAGEREN OP DE KENNISGEVING VAN EEN PLAN- MILIEUEFFECTRAPPORT? HOE REAGEREN OP DE KENNISGEVING VAN EEN PLAN- MILIEUEFFECTRAPPORT? 1. Wat is een milieueffectrapport? Er wordt een bepaald project of plan opgevat in uw gemeente. De uitvoering daarvan zal mogelijk effecten

Nadere informatie

BREEAM-NL Infra. Keurmerk voor duurzame infrastructuur. Jeroen van Haasteren DGBC

BREEAM-NL Infra. Keurmerk voor duurzame infrastructuur. Jeroen van Haasteren DGBC BREEAM-NL Infra Keurmerk voor duurzame infrastructuur Jeroen van Haasteren DGBC Inhoud Introductie DGBC Introductie BREEAM Toelichting BREEAM-NL Infra Tot slot Vragen De Dutch Green Building Council Primaire

Nadere informatie

Oost-Vlaanderen Energielandschap

Oost-Vlaanderen Energielandschap Oost-Vlaanderen Energielandschap Een strategisch Moira Callens project Coördinator Werken aan oplossing = werken aan draagvlak 3 PIJLERS 1. Ruimtelijke, planmatige aansturing (dienst ruimtelijke planning)

Nadere informatie

Beleidsplan MVO 2015-2017

Beleidsplan MVO 2015-2017 Beleidsplan MVO 2015-2017 CB Concreet Duurzaam April 2015 Inleiding Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) speelt een belangrijke rol binnen de prestatie- en groeistrategie van Cementbouw. Als een

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Vertrek van de Plek. Integraal benaderen van duurzame gebiedsontwikkeling

Vertrek van de Plek. Integraal benaderen van duurzame gebiedsontwikkeling Vertrek van de Plek Integraal benaderen van duurzame gebiedsontwikkeling Vertrek van de Plek Integraal benaderen van duurzame gebiedsontwikkeling Methodiek Vertrek van de plek Praktijkvoorbeelden Lonneke

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt Urgenda ESCo-project Peter Odermatt Inleiding Ambitie Urgenda: Vergroten energie efficiency in NL Beter benutting hernieuwbare energie potentieel in NL Verkennen onder welke voorwaarden ESCo s een bijdrage

Nadere informatie

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Energietransitie Papierketen De ambities binnen Energietransitie Papierketen: Halvering van het energieverbruik per eindproduct in de keten per

Nadere informatie

Urbanisatie en klimaatverandering: zowel meer droogte als meer overstromingen in Vlaanderen

Urbanisatie en klimaatverandering: zowel meer droogte als meer overstromingen in Vlaanderen Urbanisatie en klimaatverandering: zowel meer droogte als meer overstromingen in Vlaanderen prof. dr. ir. Patrick Willems KU Leuven Departement Burgerlijke Bouwkunde Afdeling Hydraulica Kasteelpark Arenberg

Nadere informatie

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! Goed energiemanagement leidt tot hoge

Nadere informatie

Duurzame bedrijventerreinen

Duurzame bedrijventerreinen Duurzame bedrijventerreinen Duurzaamheid: meer dan enkel energie Duurzaam bedrijventerrein Energie, water, afval, sociale aspecten, samenwerkingen, Wordt ingewikkelde oefening Gegevens? Project SIS (Sustainable

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

VNG Raadsledencampagne

VNG Raadsledencampagne Duurzaam Drimmelen VNG Raadsledencampagne Klimaat niet zonder de Raad Invloed raadsleden Borging beleid Collegiaal bestuur Collegeakkoord 2010-2014 Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien

Nadere informatie

Bouwen in overstromingsgebieden

Bouwen in overstromingsgebieden Bouwen in overstromingsgebieden Wim Verhaegen- adjunct van de directeur Dienst Lokaal Waterbeheer- Team Watertoets www.watertoets.be De watertoets als instrument in het IWB juridisch kader Decreet Integraal

Nadere informatie

Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan Kruishoutem

Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan Kruishoutem Gemeente Kruishoutem Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan Kruishoutem Ontwerp Bindend gedeelte Uitgave Datum 1 november 2004 2 februari 2005 3 mei 2005 4 oktober 2005 5 april 2006 Studiebureau VDS b.v.b.a.

Nadere informatie

Motivatienota Onteigeningsplan. Recreatiezone Melsbroek

Motivatienota Onteigeningsplan. Recreatiezone Melsbroek Motivatienota Onteigeningsplan Recreatiezone Melsbroek 1. LIGGING PLANGEBIED De gemeente Steenokkerzeel is gelegen in Vlaams-Brabant, ten noord-oosten van Brussel, tussen de gemeenten Machelen, Zaventem,

Nadere informatie

Handboek EnergieManagementSysteem

Handboek EnergieManagementSysteem Legal Entity Department Handboek EnergieManagementSysteem Bedrijfsgegevens : Naam International Paint (Nederland) bv Adres Kleidijk 88 Plaats 3160 AB Rhoon Tel 010-5033566 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING...

Nadere informatie

Slim. Zakelijk. Dynamisch. Maasterras Drechtsteden. Kansen voor Duurzaamheid

Slim. Zakelijk. Dynamisch. Maasterras Drechtsteden. Kansen voor Duurzaamheid Slim Maasterras Drechtsteden Zakelijk Kansen voor Duurzaamheid Dynamisch Voorbeeld van hoogwaardig functioneel groen in stedelijke context Boston Children s Museum Plaza, Boston Michael van Valkenburg

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Dr. Walter Mondt, ECOREM 26 november 2013 1 Inhoud Voorstelling Ecorem NV Context van de studie Werkingsprincipe van het energieatol Opbouw van het energieatol

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

Bestaand regionaal bedrijf

Bestaand regionaal bedrijf Gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Bestaand regionaal bedrijf N.V. Wijckmans te Ham Bijlage II: stedenbouwkundige voorschriften Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan

Nadere informatie

Workshop watertoets 4

Workshop watertoets 4 Workshop watertoets 4 Juridische aangelegenheden VMM 1 Watertoets Doel : nagaan of wat men vergund wil zien een schadelijk effect op watersysteem kan hebben(1). Is dat zo, dan moet men maatregelen opleggen

Nadere informatie

Verduurzaming Gouvernement

Verduurzaming Gouvernement Verduurzaming Gouvernement Agenda Welkomstwoord Omschrijving van de case door Provincie Limburg Van vraagstelling naar aanpak BREEAM als leidraad Analyse en scenario s Duurzaamheidskeuzes (interactief

Nadere informatie

Vastgoed met visie. Strategie voor maatschappelijk vastgoed

Vastgoed met visie. Strategie voor maatschappelijk vastgoed Vastgoed met visie Strategie voor maatschappelijk vastgoed Onze adviseurs Samen met u komen wij tot de beste vastgoedstrategie Iedereen heeft bijna dagelijks te maken met maatschappelijk vastgoed. En dat

Nadere informatie

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be Vlaanderen is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN Een nieuwe procesaanpak www.complexeprojecten.be U heeft het als bestuur of als private initiatiefnemer wellicht reeds meegemaakt. De opstart en uitvoering

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST

SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST E u r o p e s e Commissie INFORMATIESYSTEEM VOOR STRATEGISCHE ENERGIETECHNOLOGIEËN SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST http://setis.ec.europa.eu Europese Commissie Informatiesysteem voor strategische

Nadere informatie

RICHTLIJNEN VOOR EEN GEÏNTEGREERDE HAALBAARHEIDSSTUDIE

RICHTLIJNEN VOOR EEN GEÏNTEGREERDE HAALBAARHEIDSSTUDIE RICHTLIJNEN VOOR EEN GEÏNTEGREERDE HAALBAARHEIDSSTUDIE 1. CONTEXT In het kader van de Ordonnantie houdende de energieprestatie en het binnenklimaat van gebouwen van 7 juni 2007 dient een geïntegreerde

Nadere informatie

Energie Management ACTIE Plan

Energie Management ACTIE Plan 1. Inleiding Het Energie Management ACTIE Plan (EMAP) geeft weer hoe binnen Schulte en Lestraden B.V. de zogenaamde stuurcyclus (Plan-Do-Check-Act) wordt ingevuld om de prestaties en doelstellingen van

Nadere informatie

Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw

Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw Energie in België EHA! 8 mei 2008 Nieuwerkerken 25 oktober 2007 Dirk Knapen Projectmedewerker energie en klimaat Inplanting van

Nadere informatie

Opmaak van een strategisch meerjarenplan?

Opmaak van een strategisch meerjarenplan? Opmaak van een strategisch meerjarenplan? Hypothetisch voorbeeld opgemaakt door medewerkers van de VVSG - zomer 2013 De VVSG helpt u graag op weg bij de opmaak van de strategische meerjarenplanning. Naast

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014 TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid Programmalijnen en speerpunten 2014 Programmalijnen en aandachtspunten 1. Energiemanagement voor fleibiliteit van energiesysteem 2. Informatie en control

Nadere informatie

- - - - - - - - o o o - - - - -

- - - - - - - - o o o - - - - - o o o o o o Zorg voor groene groei in een circulaire, biobased economie Centrale vragen: Wat zijn ambities van RWS in het thema? Hoe raken andere beleidsvelden/partijen en RWS elkaar? Wat moet je

Nadere informatie

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe-

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- Vallei & Eem Veluwe Oost Veluwe Noord WELL DRA Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- februari 2015 concept De aanpak handelingsperspectieven Ontwikkelingen maatschappij

Nadere informatie