Deze kring maak ik graag deelgenoot van leerervaringen die misschien niet alleen voor mij waardevol zijn. Bij deze.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Deze kring maak ik graag deelgenoot van leerervaringen die misschien niet alleen voor mij waardevol zijn. Bij deze."

Transcriptie

1 Leeuwarden, september 2010 Na weer een verbazend rijk seizoen als Meeting Designer, kijk ik terug en probeer te begrijpen wat ik leerde in de afgelopen maanden. Ik heb dat maar eens in een briefachtig artikel vervat, geschreven aan de ruime kring mensen om me heen die ik met regelmatige onregelmatigheid ontmoet in mijn werk. Netwerk is niet helemaal het juiste woord, kring is beter. Want als je werk professionele intimiteit vraagt, verandert de betekenis van je netwerk. Er ontstaan zoiets als een kring van mensen die ook vaak bij elkaar passen volgens het Siciliaanse principe: your friend is my friend (I will not kill him). Deze kring maak ik graag deelgenoot van leerervaringen die misschien niet alleen voor mij waardevol zijn. Bij deze. In de voetnoten staan de projecten beschreven die me dit inzicht gaven dit jaar. Mijn leerconclusies heb ik onderstreept. Veel plezier met lezen en bel me als het gaat kriebelen bij een van de beschrijvingen: , Eric Hoe maak je een dialoog leuk, makkelijk en vruchtbaar? Dit seizoen stond absoluut in het teken van moeilijke dialogen. Let wel, niet inhoudelijk, Rocketscience-achtige, moeilijk. (Al lijkt me dat een heerlijk onderwerp!) Maar moeilijk vanuit het perspectief van de opdrachtgever vanwege de vraag hoe gaan we de dialoog in hemelsnaam zinvol vormgeven. Omdat het mijn werk is die moeilijke bijeenkomsten te laten slagen, denk ik veel na over de succesfactoren van dialoog. Hier zijn er een paar: Succesfactor Veiligheid Veiligheid is een absolute must als je een dialoog wilt laten slagen. Veiligheid voor de deelnemers om een stap extra te doen, iets uit te proberen, dingen te zeggen tegen onbekende anderen, open te zijn, te kunnen luisteren. En ook veiligheid voor de opdrachtgevende organisatie, om tot echt resultaat te komen, zonder gezichtsverlies. Vaak wordt veiligheid verward met conventionaliteit. 1 Dan maakt men de keus niet na te denken over de vraag of de conventionele bijeenkomstvormen toereikend zijn, vanuit de aanname dat vernieuwing sowieso onveilig is. En dat is niet zo. Niet per definitie! Ook nieuwe werkvormen kunnen heel veilig worden aangeboden! 2 Veiligheid opbouwen vraagt empathie. Je niet allen verplaatsen in andere individuen, maar vooral in GROEPEN andere mensen. Dat hoort bij het werk van een Meeting Designer. Want in het Design dient de veiligheid besloten te liggen. Bijvoorbeeld al in de aanloop naar een dialoog. Veiligheid ontstaat als je deelnemers een rustige opbouw gunt, 3 soms zelfs weken voor de bijeenkomst. Eerst een relatie leggen en dan binnen die relatie langzaamaan bewegen naar een werkvorm die de kern, de dialoog, beter blootlegt. Goed design gaat dus hand in hand met goede facilitering. Belangrijk is dat je als facilitator de inhoud goed blijft volgen, ook al is dat inhoud die je een paar weken daarvoor nog helemaal niet kende. Ik heb gemerkt dat het lekendom een pré kan zijn. Door als buitenstaander door te vragen gaat blijft het proces in de bijeenkomst transparant en komt de dialoog niet in doodlopende steegjes terecht. Dat geeft overigens instant veiligheid. Deelnemers voelen zich niet

2 op hun gemak als de bekende stokpaardjes voorbij galopperen. Als buitenstaander heb je dus een pré. 4 Vreemd genoeg zijn sociaal adequate mensen niet altijd direct in staat tot een goede dialoog. Het blijft onveilig om in de Nederlandse context te gaan staan en tegen een groep mensen te zeggen: ik weet dat gewoon wel. Daar stuit je op een culturele drempel. Wij Nederlanders vinden dat not done. Sociale vaardigheid is zeker geen garantie voor veiligheid tijdens plenaire participatie. 5 Internationaal zijn er grote verschillen in de mate waarin mensen zich velig voelen tijdens plenaire participatie. Amerikanen hebben duidelijk minder moeite met het positioneren van zichzelf. Ze gaan staan en zetten zichzelf moeiteloos in de schijnwerpers. Dat is soms heel anders. Ik zag ooit een Koreaanse minister op een congres in zijn eigen land beven als een rietje bij een voordracht vanaf een papier. Lees Geert Hofstede en je begrijpt waarom. Succesfactor Atmosfeer Een dialoog is een gebeurtenis die zich uitstrekt in de tijd, waarin minimaal twee mensen ideeën en zienswijzen uitwisselen en vervolgens op zoek gaan naar nieuwe inzichten. Essentieel voor een goed Meeting Design is de atmosfeer waarin mensen dat uitwisselen en zoeken normaal gaan vinden. De oude Griekse wijzen begonnen er in de Westerse wereld mee, vraag en antwoord op het centrale plein in de stad. Door zelf vragen te stellen, en interesse te tonen in het antwoord kwam de dialoog op gang. Ze gaven les door te vragen, en ongetwijfeld zelf ook veel te leren. Leren en onderwijzen is het zelfde proces maar dan van twee kanten bezien. Een goede onderwijzer kan ook goed luisteren en een goede leerling kan ook goed verwoorden wat hij of zij ziet. Zo vraagt het scheppen van een dialoog-atmosfeer een wederkerig proces, van zenden en ontvangen. De wet die altijd speelt is: aandacht voor mensen is besmettelijk. 6 En als dat goed gaat komt er veel inbreng. Die inbreng dient gekoesterd te worden. Deelnemers zijn altijd gespitst op wat er met hun inbreng gebeurt. Als ontwerper bouw je veel momenten in waarin deelnemers worden aangesproken op wat ze zelf weten, dat is goed voor de dialoog. Vervolgens zorg je er voor dat die uitspraken ook vorm krijgen door ze bijvoorbeeld op een bord te schrijven. Zo koester je de eigen inbreng, en ontstaat er de rust die nodig is om te blijven luisteren. Doordat hun inbreng zichtbaar is vastgelegd kunnen deelnemers door, anders blijven ze hangen. Niet oordelen maar vormgeven is de boodschap. 7 Succesfactor Design op basis van doelen Meeting Design is de kunst om werkvormen aaneen te rijgen die de doelen van de bijeenkomst naderbij brengen. In MindMeeting ontwikkelde ik twee tools om die doelen goed in kaart te brengen. Het eerste stuk gereedschap heet Content Flow Analyse en helpt de bijeenkomsteigenaar te beschrijven hoe de inhoud tijdens de bijeenkomst moet gaan stromen. Een goed beeld van de gewenste Content Flow levert essentieel begrip op om te gaan ontwerpen. 8 Als je dan gaat ontwerpen heb je als ontwerper gevoel voor opbouw nodig. Wat komt er eerst en wat is er nodig om het mentaal en fysiek voor deelnemers aantrekkelijk te houden. Een mens kan niet 3 uur op een stoel zitten naast steeds dezelfde andere personen. Niet als je tenminste dialoog nastreeft. Dat pikt het lijf gewoonweg niet. Dialoog betekent mentale beweging en mentale beweging kan niet zonder fysieke beweging. Een goede vriendin heeft op haar visitekaartje staan: If the body moves, the mind will change. De omgeving bepaalt hoe het lijf zich gedraagt, en dus hoe de geest beweegt. Dat geldt niet alleen voor bijeenkomsten maar ook voor de voorbereidende vergaderingen. Ik leerde daar een harde les over. Een beginnersfout bijna, ja, zo gaat dat soms. Een moeilijke dialoog in de voorbereiding behoeft ook Meeting Design. 9 Ook in de voorbereiding ben je Meeting Designer.

3 Om de gewenste ervaringskant van een bijeenkomst helder te definiëren gebruiken we de Experience Concept Analyse. We zoeken naar een bijeenkomst uit het alledaagse leven die precies die ingrediënten heeft die de opdrachtgever voor zijn bijeenkomst ook wil. Zo ontstaat een gemeenschappelijke verstandhouding over de Look and Feel van de bijeenkomst. Afgelopen zomer gaf ik met MindMeeting een driedaagse cursus Meeting Design in Italië, en spraken we met een internationaal gezelschap uitvoerig over deze zaken. We ontdekten dat mensen uit andere culturen andere blauwdrukken in zich meevoeren. Waardoor ze ook anders reageren op formats. Toen we een groep Fransen en Italianen hoorden samenvatten wat volgens hen de essentie van een Nederlands kraambezoek was waren we allemaal getroffen door de helderheid van hun analyse en de vreemdheid die in hun woordkeus lag besloten. En we werden er giechelig van als Nederlanders. Als Meeting Designers noemen we de blauwdrukken Elementary Meetings. Als Meeting Designer ben ik nog lang niet uitgeleerd hier over, maar 1 ding staat vast: De invloed van Elementary Meetings op gedrag van deelnemers is groot. 10 Als Meeting Designer heb je een heel arsenaal aan blauwdrukken tot je beschikking, die tot verschillend gedrag kunnen leiden als je ze toepast in de Design. Dat geeft de burger moed, zou mijn moeder zeggen. Ten Slotte. Meeting Design blijft een fascinerend vak dat volop in beweging is. Vanuit veschillende hoeken in het maartschappelijk veld komen bewegingsimpulsen. Vanuit de ICT- techniek komen er steeds nieuwe applicaties die groepsdialoog mogelijk maken desnoods met 1000 man tegelijk, bijvoorbeeld de techniek van Synthetron. 11 Het moderne hersenonderzoek, de bevindingen over de invloed van bepaalde stoffen op ons gedrag, hormonale wisselwerkingen en gedragsonderzoek bij mens en dier leveren voortdurend materiaal op om over na te denken. Malcolm Galdwell beschrijft in zijn boekje What the Dog Saw 12 hoe honden naar lichaamstaal kijken en welke conclusies ze daar uit trekken. Dat geeft te denken. Wat weten we eigenlijk al van de dynamiek tussen deelnemers en hoe dialoog verandert onder invloed van geur, kleur, het streepjespak van de dagvoorzitter en de warmte van de kop koffie die je vast hebt als je met een onbekende spreekt? Hoe ik aan dat laatste deel van de vraag kom? Ik zocht naar priming en vond een fascinerend onderzoek. 13 Conclusie: ik weet nog bijna niets. 14 Een goede herfst en veel mooie bijeenkomsten toegewenst, Eric Meeting Designer MindMeeting De Wet van Thomas

4 1 ETF werkt als EU agentschap in een politiek gevoelig veld aan beroepsonderwijs in landen buiten de Gemeenschap. Tijdens een conferentie in Brussel voorbeeldprojecten tonen, is dan ook geen sinecure. Wat laten we zien, wie kijkt er bij wie, wie staat er naast wie, en welke talen spreken we? We vonden de oplossing in een strak geregisseerde Powerstand tentoonstelling. Innovatief en toch veilig omdat het zo goed in elkaar zat. Maximaliseren van opbrengst door regie en een helder omkaderd concept. (een Powerstand is een symbolisch voorwerp op een voetstuk, dat een bepaald aspect van je project belichaamt) Door het voorbeeldproject 3D te maken voorkwamen we een eindeloze woordenvloed en bespaarde ETF op kosten voor stands met folderrekken en lullige zitjes. De veiligheid voor de organisatie zat hem in de gedegen uitleg en heldere regie. 2 Een zaal in Turijn vol vertegenwoordigers van onderwijsorganisaties uit 22 landen die samen een logo ontwerpen voor hun gezamenlijke project. Dat bedachten we voor een ander project van ETF. Samen met een grafisch kunstenaar die life tekende, en overleg gebogen over tekenvelletjes. Key was de stevige verankering bij de ETF mensen die het project dragen. Daardoor niet conventioneel maar wel heel veilig. En met een grote opbrengst: een echt gezamenlijke start, en een mooi logo. 3 Een accountantskantoor wilde met haar medewerkers praten over de toekomst. Ik bedacht een programma dat de ramen flink tegen elkaar open zette. Ik was me bewust van het afbreukrisico, dus 4 weken van te voren ging ik met een fotograaf naar het kantoor en vroeg aan mensen wat hun dierbaarste plek op het kantoor was. Daar maakte we een foto van, die we tijdens de bijeenkomststart geprint op canvas cadeau deden. De fotosessie ging niet ongemerkt voorbij, en werkte als een eerste kennismaking met anders en toch leuk! Op de dag zelf gebruikten we dans, fotografie en filosofie om de vraag te benaderen hoe de toekomst van het kantoor er uit zou kunnen zien. Ooit een accountant zien dansen samen met 4 vrouwelijke medewerkers? 4 Voor een Hogeschool begeleidde ik een tweedaagse op Ameland, om met alle docenten het curriculum van de betreffende opleiding te herontwerpen. Mijn lijn was: wat doe je als opleiding? Voor wie doe je het? Op welke onderscheidende wijze? En vanuit welke Identiteit? Door die lijn vast te houden ontstond er een nieuw grid waar de, deels bekende, argumenten van de docenten een nieuwe positie in kregen. Dat werkte! Terwijl ik van de inhoud zelf weinig afweet, is het zo toch prima te begeleiden. 5 Dat merkte ik in het ontwerp van een ochtend voor Verenigingsbegeleiders van de KNVB. Leuke mensen, met veel sociale ervaring, met inzicht in de proceskant van hun werk en met contacten vol aanwezig in de maatschappij. Toen ik ze vroeg met antwoorden te komen op praktische vragen van collega s stokte het even. De veiligheid om plenair met antwoorden te komen, was er zeker maar dat is soms nog niet genoeg om echt tot vooruitgang te komen. Met heel veel aandacht en rust kwam het toch op gang, en werd de bijeenkomst een model voor crowdsourcing: welke antwoorden zijn er in een grote groep mensen op vragen die die zelfde groep stelt? Iedere verenigingbegeleider heeft een document waarin de oplossingen staan beschreven met naam en toenaam van degene die de oplossing heeft ingebracht, en ook al eerder uitgevoerd overigens! 6 Een grote bijeenkomst met Contractors van een oliemaatschappij over veiligheid begon met een interview met drie slachtoffers van bedrijfsongevallen. Ik stelde korte vragen en reageerde op de antwoorden. Doodse stilte en intense aandacht van de hele zaal. De rest van de dag was er veel aandacht voor elkaars

5 motieven. Het slot was een gesprek met de directie die heel adequaat reageerde op voorstellen van de zaal. Een dialoogdag optima forma. 7 Als procesbegeleider was ik verantwoordelijk voor de totstandkoming van het halffabricaat Deltaplan Fryske Tsjerken (Friese kerken) in opdracht van de provincie Fryslân. We startten met twee bijeenkomsten waarin kerkbestuurders en betrokkenen elkaar ontmoetten en we ze lieten praten over hun problemen rond het behoud van hun kerkgebouw. Door hun uitspraken in te vullen op een matrixbord konden we in de tweede helft van de bijeenkomst mensen die hun kerk WEL succesvol beheren laten reageren met oplossingen voor de diverse problemen. Zo ontstond een beeld van actuele problemen en actuele oplossingen. Met als conclusie dat veel problemen wel op te lossen zijn, als je maar luistert naar anderen. Deze matrixborden zijn de basis gaan vormen voor het plan. 8 Voor de Politieacademie ontwierp ik een Kennisdag rond nieuwe media. De Content Flow Analyse leverde een beeld op hoe deelnemers zich mentaal en fysiek zouden moeten bewegen in het overvloedige aanbod van allerhande workshops, lezingen en experimenten. Ineens werd duidelijk dat sommige workshops helemaal niet integraal bezocht hoefden te worden, en andere wel, en dat er een gezamenlijke maaltijd aan het eind moest plaatsvinden. Het was een fascinerend proces, waarin ik intensief met twee medewerkers van de Academie tot werkvormen kwam. Door interne strubbelingen is de Kennisdag 2010 uiteindelijk afgelast. Was ik dan toch de veiligheid binnen de organisatie vergeten te bewaken? 9 Voor de WHO in Geneve werkte ik 8 uur aan een advies over een conferentie in Bangkok. Halverwege de middag legde ik mijn ideeën voor aan het team, mensen van een afdeling die ook logistiek organisatorisch voor de conferentie verantwoordelijk zijn. We zaten in een benauwd kamertje, tegenover elkaar, met te weinig introductietijd en een geïmproviseerde agenda. Er volgde een merkwaardig gesprek met als uitkomst: prima operatie, patiënt overleden. Te veel onrust, te veel onwennigheid, te weinig geestelijke en fysieke ruimte om nieuwe ideeën binnen te laten. Jammer. Soms kan snel, sneller, snelst gewoon niet. 10 Ik ontwierp een competitief ideeën spel voor tijdens een grootschalige netwerkbijeenkomst ergens in Noordnederland. In mijn ogen straalde de netwerkbijeenkomst vanaf het allereerste moment voor de deelnemers maar 1 boodschap uit: U bevindt zich op een beurs. Dat bracht beursgedrag met zich mee, waardoor deelnemers zich veel consumptiever opstelden dan een netwerkbijeenkomst eigenlijk vraagt. In de uitvoering van ons eigen onderdeel merkten we dat deelnemers geen vanzelfsprekendheid ervoeren in het participeren in dialoog. De wetmatigheden die bij een bepaald soort bijeenkomst horen zijn niet meer uit te wissen als ze eenmaal omarmt zijn. Je gaat toch tijdens een kerkdienst ook geen vragen stellen aan de dominee? Als Meeting Designer probeer je in de aanvangsfase van een bijeenkomst zo goed mogelijk het gewenste gedrag te introduceren door deelnemers duidelijk te maken in welk soort bijeenkomst ze zich bevinden. Gaat dat mis dan kan je niet meer terug, gaat het goed dan heb je er er de hele dag plezier van Het onderzoek komt in grote lijnen neer op het volgende: Als je een warm voorwerp vasthoudt terwijl je met een onbekende spreekt zal je die persoon

6 ongemerkt een warmer karakter toedichten dan wanneer je een koud voorwerp vast houdt. Ik hoop dat je deze brief als een warm voorwerp ervaart 14 Hopelijk net genoeg om als Meeting Designer van nut te kunnen zijn. Laat ik overigens wel helder zijn over de ambitie die in mijn vak besloten ligt. Ik denk dat Meeting Design bijvoorbeeld de Klimaatconferentie in Kopenhagen had kunnen redden, dus er is nog een hoop goeds te doen, en dat hoop ik samen met jullie te kunnen doen.

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

Researchverslag: rituelen Joanna Siccama GAR1-B 11-10-2014 leraar: Harald Warmelink

Researchverslag: rituelen Joanna Siccama GAR1-B 11-10-2014 leraar: Harald Warmelink Researchverslag: rituelen Joanna Siccama GAR1-B 11-10-2014 leraar: Harald Warmelink Inleiding Om onderzoek te doen naar rituelen is het in eerste plaats belangrijk om te definiëren wat een ritueel is.

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

FLIPPEN. Naam: Ruben van Dijk Datum van inlevering: 28/11/06 Klas: M1C Tutorgroep: 2

FLIPPEN. Naam: Ruben van Dijk Datum van inlevering: 28/11/06 Klas: M1C Tutorgroep: 2 FLIPPEN Naam: Ruben van Dijk Datum van inlevering: 28/11/06 Klas: M1C Tutorgroep: 2 Verantwoording: Opleiding: Media Vormgeven School: Media college Amsterdam Jaar: 1 Projectomschrijving: Het maken van

Nadere informatie

Reflectieverslag Master pedagogiek

Reflectieverslag Master pedagogiek Reflectieverslag Master pedagogiek Voor + achternaam: Jan- Hessel Boermans Studentnummer: 277827 Soort verslag: reflectieverslag Master Pedagogiek Cohortjaar: 2013 Opleiding: Master Pedagogiek, Leren en

Nadere informatie

Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30

Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30 IN NAVOLGING VAN CLARA Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30 januari jl. hield Marieke drent, studente TheoloGie (fhtl, utrecht) een boeiende voordracht

Nadere informatie

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014)

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Inleiding De kern van (autisme)vriendelijke communicatie is echt contact, gebaseerd op

Nadere informatie

7 e Leergang De regionale ambtenaar als regisseur

7 e Leergang De regionale ambtenaar als regisseur 7 e Leergang De regionale ambtenaar als regisseur RegioAcademie 2012-2013 De regionale samenwerking De regionale samenwerking tussen gemeenten is niet meer weg te denken in bestuurlijk Nederland. Ruwweg

Nadere informatie

- vaardigheden en praktijk ontwikkelen om op basis van een professionele dialoog met scholen samen te werken.

- vaardigheden en praktijk ontwikkelen om op basis van een professionele dialoog met scholen samen te werken. Opbouw Basistraining Cultuureducatie boven C-niveau/Zeeland Versie aanbieders/culturele instellingen 1 Bedoeling Doel van de basistraining is, om binnen de keuzes die Zeeland heeft gemaakt voor de invulling

Nadere informatie

Gemeente in Christus,

Gemeente in Christus, Meditatie voor de dienst op 24 mei 2015, Pinksteren Gemeente in Christus, De grote vraag waar we ons als OP de laatste maanden over buigen, is: hoe blijven wij op een goede en verantwoorde manier kerk?

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Groep 5 Thema- overzicht Thema- overzicht Kijken is een kunst Groep 5 Museum De Buitenplaats Kern van het thema Mensen laten graag iets van zichzelf aan anderen

Nadere informatie

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK!

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! In dit E-book leer je hoe je door het inzetten van je eigen netwerk je bedrijf kan laten groeien. WAAROM DIT E-BOOK? Veel ondernemers beginnen

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

Welke krachten en drempels ervaren deelnemers door de workshops van Artability in Thessaloniki?

Welke krachten en drempels ervaren deelnemers door de workshops van Artability in Thessaloniki? 7. Bijlage Resultaten enquête Welke krachten en drempels ervaren deelnemers door de workshops van Artability in Thessaloniki? 1. Waarom ben je aan het project begonnen? (Για ποιό λόγο ξεκίνθςεσ να ςυμμετζχεισ

Nadere informatie

Herinrichting Schoolplein mavo 3

Herinrichting Schoolplein mavo 3 Herinrichting Schoolplein mavo 3 Pagina 1 van 7 Inleiding Binnenkort ga je aan de slag met het project Herinrichting van het schoolplein. Alle leerlingen van het derde leerjaar gaan ervoor zorgen dat ons

Nadere informatie

-RKQ/HHUGDP3YG$µ-HNXQWQLHWYRRUHHQKDEEHNUDWVRSGH HHUVWHULM]LWWHQ

-RKQ/HHUGDP3YG$µ-HNXQWQLHWYRRUHHQKDEEHNUDWVRSGH HHUVWHULM]LWWHQ -RKQ/HHUGDP3YG$µ-HNXQWQLHWYRRUHHQKDEEHNUDWVRSGH HHUVWHULM]LWWHQ Bezuinigingen? Welke bezuinigingen? John Leerdam reageert enigszins geïrriteerd op de vraag hoe het voelt om als politicus tegenover oud-collega

Nadere informatie

ONLINE MARKETING ANGELCOACHING

ONLINE MARKETING ANGELCOACHING ONLINE MARKETING ANGELCOACHING MARCA VAN DEN BROEK Met mijn bedrijf AngelCoaching zet ik me in voor succesvol ondernemen als kunstenaar//creatief. WAAR GAAT HET OM? Zichtbaarheid Onderscheidend (en authentiek)

Nadere informatie

WIE SAMENWERKT, EXCELLEERT

WIE SAMENWERKT, EXCELLEERT WIE SAMENWERKT, EXCELLEERT Iedereen werkt samen: met collega s in de organisatie en met externe partijen. In projectteams, met leidinggevenden en met medewerkers om leiding aan te geven. Ook privé werk

Nadere informatie

Dorpsstraat EN Harmelen T E. omarm het leven

Dorpsstraat EN Harmelen T E. omarm het leven omarm het leven Dorpsstraat 70 3481 EN Harmelen T. 0348-44 35 44 E. gaza@zorggroepsintmaarten.nl omarm het leven Welkom. Omarm het leven Gaza is een woonzorgcentrum en onderdeel van Zorggroep Sint Maarten.

Nadere informatie

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn NIEUWSBRIEF Follow your it knows the way Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn Nieuwsbrief nr. 6 23 augustus 2015 De lessen gaan weer beginnen! De zomervakantie is voorbij, wat gaat de tijd toch snel.

Nadere informatie

Inleiding. Inleiding

Inleiding. Inleiding Inleiding Inleiding Voor jou als professional is het van belang dat je vakkundig kunt presenteren. Dat begint wellicht met jezelf introduceren op een bijeenkomst of het geven van een workshop. Later kan

Nadere informatie

Communiceren met ouderen

Communiceren met ouderen Communiceren met ouderen 1. Introductie a) Het SEE-GREEN project Het SEE-GREEN project is een Europees initiatief om de gevolgen voor de oudere generatie burgers in onze gemeenschappen te bepalen wanneer

Nadere informatie

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling.

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Leerzaam, leuk, nieuwe contacten opgedaan, nieuwe ideeën. Het open Space concept is geweldig. Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Ontspannen maar

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren WE DOEN HET SAMEN Over samenwerking en feedback geven www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren Situering In een inloophuis werk je bijná altijd samen met twee of drie mensen. Vaak is

Nadere informatie

SUCCES MET PROFESSIONEEL OPLEIDEN DE TRAININGSBUREAUVERSNELLER VOOR TRAININGS- EN OPLEIDINGSBUREAUS

SUCCES MET PROFESSIONEEL OPLEIDEN DE TRAININGSBUREAUVERSNELLER VOOR TRAININGS- EN OPLEIDINGSBUREAUS SUCCES MET PROFESSIONEEL OPLEIDEN DE TRAININGSBUREAUVERSNELLER VOOR TRAININGS- EN OPLEIDINGSBUREAUS DE BASISVERWACHTING VAN UW KLANT* De organisatie van het trainingsbureau is flexibel Rekening houdend

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

De rots in de branding

De rots in de branding 1 De rots in de branding Volgens Van Dale rots de; v(m) -en steenmassa uit één stuk, boven de aardbodem uitstekend bran ding de; v het schuimend breken van de golven tegen het strand 25 Barack Obama over

Nadere informatie

Jeroen Bessems Rubriks. Jeroen Bessems. Rubriks

Jeroen Bessems Rubriks. Jeroen Bessems. Rubriks Jeroen Bessems INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave Samenwerken Specialist Ondernemend Generalist Methodisch & gestructureerd Originaliteit & creativiteit Informatievaardig Onderbouwing & verantwoording Kritische

Nadere informatie

kunstlessen voor het primair onderwijs

kunstlessen voor het primair onderwijs 2013 2015 kunstlessen voor het primair onderwijs kunst gaat over nu over jou en over mij In kunst kan en mag bijna alles. Je kunt het zo gek niet bedenken of je kunt het maken. Met kunst kun je dromen

Nadere informatie

28% 72% 30% 70% Aantal geregistreerde deelnemers : 141 Periode evaluatie : 19 maart 2014 t/m 6 april 2014 Aantal evaluaties : 101

28% 72% 30% 70% Aantal geregistreerde deelnemers : 141 Periode evaluatie : 19 maart 2014 t/m 6 april 2014 Aantal evaluaties : 101 Aantal geregistreerde deelnemers : 11 Periode evaluatie : 19 maart 01 t/m 6 april 01 Aantal evaluaties : 101 8% ingevuld niet ingevuld % 0% anoniem niet anoniem 0% RESULTATEN EVALUATIE ICT-PRAKTIJKDAG

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Het 5V- proces van Appreciative Inquiry is een uitstekend instrument voor het houden van een waarderend gesprek of interview. Je kunt de stappen in het

Nadere informatie

ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA

ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA VOORWOORD Hoe leiden we elke student op tot de professional voor de wereld van morgen? Met de blik op 2025 daagt die vraag

Nadere informatie

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS @ ----- Managers en REC-vorming ----- AB ZONDER VOORTREKKERS GEEN VOORUITGANG De wereld van de REC-vorming is volop beweging. In 1995 werden de eerste voorstellen gedaan en binnenkort moeten 350 scholen

Nadere informatie

Beeldcoaching in het onderwijs

Beeldcoaching in het onderwijs Beeldcoaching in het onderwijs Leren coachen met video V i s i e I n B e e l d H u z a r e n l a a n 2 4 7 2 1 4 e c E p s e Gebruik van video is de duidelijkste en snelste manier om te reflecteren op

Nadere informatie

Curriculum Vitae Paula Ingelse

Curriculum Vitae Paula Ingelse Curriculum Vitae Paula Ingelse Paula Ingelse is opvoedkundige en werkt vanuit eigen praktijk LiefdevolleLeiding. Ze adviseert gezinnen met vragen én zorgen rond het grootbrengen van hun kinderen. Ze is

Nadere informatie

SLOT #JEUGDIMPULS. Impressie eindconferentie, 27 nov 2014, Utrecht

SLOT #JEUGDIMPULS. Impressie eindconferentie, 27 nov 2014, Utrecht SLOT #JEUGDIMPULS Impressie eindconferentie, 27 nov 2014, Utrecht Binnen het programma #Jeugdimpuls gaf het RIVM Centrum Gezond Leven de afgelopen jaren, samen met veel partners en met jongeren, een stevige

Nadere informatie

CARLA TORHOUDT LAAG PER LAAG NAAR DE ESSENTIE

CARLA TORHOUDT LAAG PER LAAG NAAR DE ESSENTIE KUNST CARLA TORHOUDT LAAG PER LAAG NAAR DE ESSENTIE Ze stond met beide voeten stevig en succesvol in het zakenleven sales & marketing, bonussen & BMW s, die regionen - maar ergens had ze het vage onbestemde

Nadere informatie

Innoveren bij de (semi)overheid: van denken naar doen! Gezocht

Innoveren bij de (semi)overheid: van denken naar doen! Gezocht Innoveren bij de (semi)overheid: van denken naar doen! De wereld om ons heen is volop in beweging. Economische en maatschappelijke ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo op. Bezuinigingen, decentralisaties

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

Digibiz en Stevens Van Dijck realiseren dynamische en aansprekende website

Digibiz en Stevens Van Dijck realiseren dynamische en aansprekende website Digibiz en Stevens Van Dijck realiseren dynamische en aansprekende website Digibiz.com - (073) 6 100 795 PAGINA 1 VAN 5 1 of 15 SAMENWERKING MET AMBITIE 'Kunnen jullie voor ons een website bouwen die beter

Nadere informatie

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie.

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. De cliënt krijgt een groot vel papier en kleurkrijt. De opdracht is: Teken je gezin van herkomst rond de etenstafel. Een werkvorm

Nadere informatie

Navigators Studenten Verenigingen. Praktische uitdagingen om te groeien in een getuigende levensstijl

Navigators Studenten Verenigingen. Praktische uitdagingen om te groeien in een getuigende levensstijl Navigators Studenten Verenigingen Praktische uitdagingen om te groeien in een getuigende levensstijl Voorwoord Binnen NSV zijn we in de Bijbelkringen vaak op een cognitieve manier bezig met de Bijbel.

Nadere informatie

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te SAMENVATTING VAN DE REDEVOERINGEN GEHOUDEN VOOR DE JEUGD IN SURINAME EN DE NEDERLANDSE ANTILLEN Willemstad, 19 oktober 1955, Oranjestad, 22 oktober 1955. Paramaribo, 5 november t 955 WIJ zijn hier gekomen

Nadere informatie

Kaart Naam Handleiding

Kaart Naam Handleiding Lesbrief Dialoog Lesoverzicht In deze les wordt de gespreksvorm Dialoog geïntroduceerd. De les is gebaseerd op een aantal kaarten uit de kinderkennisbank. In het overzicht hieronder kun je zien welke.

Nadere informatie

Het gerecht. Ingrediënten

Het gerecht. Ingrediënten Recept 2: Wat wil de cliënt? Een recept voor maatwerk en passende zorg voor de cliënt Het gerecht Het resultaat: maatwerk, oftewel passende zorg voor de cliënt. Ieder mens is uniek en heeft andere wensen

Nadere informatie

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten Van de redactie Wat wonen we toch in een prachtige wijk! Ja, zult u zeggen, dat weten we wel. Maar je kijkt toch anders naar je wijk wanneer een buitenstaander, die hier nooit eerder geweest is, dat zegt.

Nadere informatie

DE 12 VAN DOK12. Dit ben ik

DE 12 VAN DOK12. Dit ben ik Dit ben ik Op DOK12 verwerf ik kennis, vaardigheden en ontwikkel ik mij als persoon. Ik krijg ruimte om mijzelf goed te leren kennen, te zijn wie ik ben en mijn talenten te ontwikkelen. Ook leer ik oog

Nadere informatie

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Van de voorzitter Ik heb in de eerste nieuwsbrief van dit jaar gezegd dat er nieuws moet zijn voor een nieuwe nieuwsbrief En nieuws hebben we zeker weer. Nieuwe bestuursleden

Nadere informatie

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo WERKVORMEN MAGAZIJN Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Voorwoord Voor u heeft u Thema boekje 1 Wat is netwerken? Dit themaboekje is een onderdeel van de lessenserie Netwerken.

Nadere informatie

HappyHarvest verzamelt moed, dromen en ideeën voor groen onderwijs van straks

HappyHarvest verzamelt moed, dromen en ideeën voor groen onderwijs van straks Voortgang project, na bespreking vrijdag 30/1/15 HappyHarvest verzamelt moed, dromen en ideeën voor groen onderwijs van straks plant - dier - voeding - natuur HappyHarvest De hele wereld ziet dat Nederland

Nadere informatie

De drijfveren zijn ontwikkeld en aangeleverd door Coert-Jan Tomassen van CJT for Sales: Coert-Jan Tomassen info@cjtforsales.com www.cjtforsales.

De drijfveren zijn ontwikkeld en aangeleverd door Coert-Jan Tomassen van CJT for Sales: Coert-Jan Tomassen info@cjtforsales.com www.cjtforsales. Drijfveren Tool 1.0 Carolien van Herrikhuyzen www.cforcycling.nl www.cforcycling.com carolien@cforcycling.nl Om wat handvaten te hebben voor een gesprek met ons begeleidingsteam bij het formuleren van

Nadere informatie

WINTER SCHOOL EEN NIEUWE KOERS. 9 tot 12 januari Een vierdaags programma van The School of Life om 2017 in volle vaart te starten.

WINTER SCHOOL EEN NIEUWE KOERS. 9 tot 12 januari Een vierdaags programma van The School of Life om 2017 in volle vaart te starten. WINTER SCHOOL EEN NIEUWE KOERS 9 tot 12 januari 2017 Een vierdaags programma van The School of Life om 2017 in volle vaart te starten professional winter school: een nieuwe koers In januari begint jouw

Nadere informatie

Netwerktips lid bereid te geven een tip Bereid je voor Onderhoud je contacten Schrijf Mis geen kansen positief niet al te moeilijk

Netwerktips lid bereid te geven een tip Bereid je voor Onderhoud je contacten Schrijf Mis geen kansen positief niet al te moeilijk Netwerktips Hieronder een aantal tips op een rijtje: niet uitputtend, maar gewoon een selectie van mogelijkheden om in contact te komen met potentiele nieuwe klanten. 1. Word lid van een club, een mailinglist,

Nadere informatie

- het formuleren van een onderdeel voor een beleidsplan cultuureducatie op maat van de school.

- het formuleren van een onderdeel voor een beleidsplan cultuureducatie op maat van de school. Opbouw Basistraining Cultuureducatie boven C-niveau/Zeeland Versie ICC 1 Bedoeling Doel van de basistraining is, om binnen de keuzes die Zeeland heeft gemaakt voor de invulling van Cultuureducatie met

Nadere informatie

ICLON Powerpoint sjabloon

ICLON Powerpoint sjabloon ICLON Powerpoint sjabloon Een voorbeeld van een ICLON presentatie Piet Presentator & Co Copresentator (ICLON) Coby Collega (Leiden University) Max Medewerker (Instituut voor Cooperatie) [Congresnaam, Plaats,

Nadere informatie

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht 1 Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht Betty: Ik ben Betty Cerda de Palou. Ik woon in Maastricht al 32 jaar. Ik ben 63 jaar. Ik ben arts, maar

Nadere informatie

Lesvoorbereiding. Datum: 19 februari 2013 aantal leerlingen: 33 tijd: Groep: 4

Lesvoorbereiding. Datum: 19 februari 2013 aantal leerlingen: 33 tijd: Groep: 4 Zakelijke gegevens Naam student: Jessica Gotink Lesvoorbereiding Stageschool: Daltonbasisschool de Vlier Winterswijk Iselinge klas: VR3C mentor/mentrix: Natascha Hulzink Datum: 19 februari 2013 aantal

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

Lesbrief. Vliegende Koe

Lesbrief. Vliegende Koe Lesbrief Vliegende Koe De Stilte danst Vliegende Koe U gaat met de kinderen naar een voorstelling kijken van dansgezelschap De Stilte. Ter introductie van het gezelschap kunt u het volgende filmpje bekijken.

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

mind heart body food home

mind heart body food home Inleiding 7 Een moment voor jezelf 11 Retreat your mind 16 Retreat your heart 36 Retreat your body 50 Retreat your food 82 Retreat your home 106 Extra tips 118 Dankwoord 125 Retreat Yourself_binnenwerk2.indd

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

Wat neem ik mee naar aanleiding van de bijeenkomst op 25 september bij Sioo

Wat neem ik mee naar aanleiding van de bijeenkomst op 25 september bij Sioo Wat neem ik mee naar aanleiding van de bijeenkomst op 25 september bij Sioo Uit jullie antwoorden op de twee vragen Wat neem ik mee? En welke vragen heb ik nog? Halen we het volgende: Wat neem ik mee?

Nadere informatie

Opening van zondag 19 april 2009. Gerda van Leeuwen Thea Peters Carla de Kievid

Opening van zondag 19 april 2009. Gerda van Leeuwen Thea Peters Carla de Kievid Opening van zondag 19 april 2009 Gerda van Leeuwen Thea Peters Carla de Kievid De opening Hans Siegmund oud-docent van de exposanten begon de openingstoespraak met te zeggen dat hij wel eerst wat glaasjes

Nadere informatie

Wat wil jij? Wat wil ik?

Wat wil jij? Wat wil ik? Alle formulieren bij het boek Wat wil jij? Wat wil ik? ALLE PAGINACIJFERS KOMEN OVEREEN MET DE PAGINANUMMERS IN HET BOEK UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER eens oneens 1 Ik vind mijzelf aantrekkelijk

Nadere informatie

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS Huisartsenpraktijk Dalfsen ARGO BV 2014 Rapportage wachtkamerinterview Inleiding Onder de cliënten van huisartsenpraktijk Dalfsen zijn de afgelopen 2 jaren tevredenheidsonderzoeken

Nadere informatie

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s Babylichaamstaal Van te vroeg geboren baby s Inleiding Voor een pasgeboren baby is lichaamstaal de eerste en enige manier om te vertellen wat hij wel of niet prettig vindt. Omdat hij nog niet kan praten,

Nadere informatie

Werken vanuit Essentie

Werken vanuit Essentie Werken vanuit Essentie (midden- en hoger management) - van leidinggeven naar LEIDERSCHAP Leergang Werken vanuit Essentie - van leidinggeven naar leiderschap - Angelique Schueler & Inez Dirkzwager Juni

Nadere informatie

Kennismaken met Planetree info@planetree.nl www.planetree.nl

Kennismaken met Planetree info@planetree.nl www.planetree.nl Kennismaken met Planetree info@planetree.nl www.planetree.nl ONDERWIJS & PLANETREE Interesse in het mee doorvertalen van Planetree naar onderwijs en onderwijs organisaties? Neem neem contact op met jim@planetree.nl

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015???

Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015??? Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015??? ROC in verandering Doel van de structuurverandering: goed, kleinschalig en betrokken onderwijs organiseren/faciliteren Nu overgangsfase van een oude, naar

Nadere informatie

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE ARTISTIEK ONDERZOEK MASTER KUNSTEDUCATIE Willem de Kooning Academie Piet Zwart Instituut te Rotterdam april 2012 Marieke van der Hoek-Vijfvinkel begeleiding: Annette Krauss - MaikoTanaka ? KUNST ONDERZOEK

Nadere informatie

e-tip Workshops/bijeenkomst organiseren

e-tip Workshops/bijeenkomst organiseren e-tip Workshops/bijeenkomst organiseren Een workshop organiseren? Veel werk, maar ook erg leuk! Hieronder vindt je wat tips en aandachtspunten die je vast en zeker van pas zullen komen. De lijst is natuurlijk

Nadere informatie

Samenhangend cultuuronderwijs op het Praedinius

Samenhangend cultuuronderwijs op het Praedinius Samenhangend cultuuronderwijs op het Praedinius! 1 en 2 oktober 2013 Het Praedinius Gymnasium 2 De Praediniaan 3 Is er een probleem? Status van cultuurprofielen is laag. Cultuuronderwijs op het Praedinius

Nadere informatie

laat zien wie je bent

laat zien wie je bent laat zien wie je bent Wilhelminastraat 150 7573 AK Oldenzaal T 053 537 56 66 gereia@zorggroepsintmaarten.nl laat zien wie je bent Welkom. Laat zien wie je bent. 03 Welkom Gereia in Oldenzaal Gereia is

Nadere informatie

15 tips om het maximum uit uw congres- en beursdeelname te halen

15 tips om het maximum uit uw congres- en beursdeelname te halen 15 tips om het maximum uit uw congres- en beursdeelname te halen Winfried Mortelmans Business Manager Kluwer Opleidingen - Linkpower winfried.mortelmans@kluwer.be twitter.com/winfriedmor 2011 Kluwer Opleidingen

Nadere informatie

Johannes 15:1-10. Colofon. Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW

Johannes 15:1-10. Colofon. Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW Johannes 15:1-10 preek Johannes 15:1-10 Colofon Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW orde morgendienst welkom zingen Psalm 84,2.5 Psalm 36,2.3 stil gebed votum en groet zingen Opwekking

Nadere informatie

Uitvinders Ontdekkers en hervormers Groep 8 Handleiding voor de leerkracht Informatie voor de geschiedenislessen Hoofdopdrachten

Uitvinders Ontdekkers en hervormers Groep 8 Handleiding voor de leerkracht Informatie voor de geschiedenislessen Hoofdopdrachten Uitvinders Ontdekkers en hervormers Groep 8 Handleiding voor de leerkracht Deze handleiding en de opdrachten zijn bedoeld als aanvulling op de geschiedenislessen over de ontdekkers en hervormers. De lesonderdelen

Nadere informatie

Hoe bouw ik een goede website?

Hoe bouw ik een goede website? Hoe bouw ik een goede website? Inleiding Stel, u heeft een eigen bedrijf en u wilt een website. U hebt gezien dat u zelf een site kunt bouwen met behulp van gratis tools die sommige providers aanbieden.

Nadere informatie

Dossier opdracht 12. Vakproject 2: Vakdidactiek

Dossier opdracht 12. Vakproject 2: Vakdidactiek Dossier opdracht 12 Vakproject 2: Vakdidactiek Naam: Thomas Sluyter Nummer: 1018808 Jaar / Klas: 1e jaar Docent Wiskunde, deeltijd Datum: 12 november, 2007 Samenvatting Dit document is onderdeel van mijn

Nadere informatie

U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen.

U leert in deze les toestemming vragen. Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. TOESTEMMING VRAGEN les 1 spreken inleiding en doel U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. Bij toestemming vragen is het belangrijk dat je het op een

Nadere informatie

Verkondiging Maartenskerk zondag 18 mei 2014 Johannes 21, Teun Kruijswijk Jansen

Verkondiging Maartenskerk zondag 18 mei 2014 Johannes 21, Teun Kruijswijk Jansen Verkondiging Maartenskerk zondag 18 mei 2014 Johannes 21, 15-19 Teun Kruijswijk Jansen Eerst een associatie bij de lezing uit het evangelie van vanmorgen. Mijn tekenleraar op de middelbare school vroeg

Nadere informatie

Beste vrienden en sympathisanten van ons project Hope For The Children in Cambodja,

Beste vrienden en sympathisanten van ons project Hope For The Children in Cambodja, Beste vrienden en sympathisanten van ons project Hope For The Children in Cambodja, We vonden dat het tijd werd dat we jullie, sponsors van ons project, op de hoogte houden van wat er allemaal gebeurt

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

De Meest Effectieve & Persoonlijke Consulting Skills Training voor Professionals!

De Meest Effectieve & Persoonlijke Consulting Skills Training voor Professionals! - Consulting Skills Training Pagina 1 van 6 De Meest Effectieve & Persoonlijke Consulting Skills Training voor Professionals! Los van de inhoud van je advies is het belangrijk om je advies zo goed mogelijk

Nadere informatie

Klanten vinden, binden, boeien en behouden Realiseer, optimaliseer en registreer uw Social Media succes!

Klanten vinden, binden, boeien en behouden Realiseer, optimaliseer en registreer uw Social Media succes! Klanten vinden, binden, boeien en behouden Realiseer, optimaliseer en registreer uw Social Media succes! Social Media Ontzorging voor bedrijven en ondernemers MKB-ers met ambitie zien hun kans: social

Nadere informatie

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Kees van Dusseldorp - Schildwolde, juni 2015 Leuk dat je met deze belijdeniscursus aan het werk gaat! Graag praat ik je even bij over de achterliggende

Nadere informatie

Lesprogramma LeS-Lokaal Breda

Lesprogramma LeS-Lokaal Breda Lesprogramma LeS-Lokaal Breda Bij LeS-Lokaal kun je (weer) ervaren hoe het is om te leren. LeS staat voor Leren En Samen doen. Iedereen is gewoon student en alle lessen zijn gratis te volgen. Persoonlijke

Nadere informatie

Oefeningen bij Masterclass Organisatieopstellingen

Oefeningen bij Masterclass Organisatieopstellingen Oefeningen bij Masterclass Organisatieopstellingen Kennismaken met opstellingen Deze oefening werkt goed als eerste kennismaking met opstellingen. Dit is een hele goede oefening om mensen te laten ervaren

Nadere informatie

Loop het levensparelpad

Loop het levensparelpad Loop het levensparelpad Deze werkvorm duurt één tot anderhalf uur, afhankelijk van hoe uitgebreid u het programma wilt maken. De levensparels zijn achttien parels aan een fairtrade armbandje, ontwikkeld

Nadere informatie

RESEARCH CONTENT. Loïs Vehof GAR1D

RESEARCH CONTENT. Loïs Vehof GAR1D RESEARCH CONTENT Loïs Vehof GAR1D INHOUD Inleiding ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ blz. 2 Methode -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

15 tips om het maximum uit uw congres- en beursdeelname te halen

15 tips om het maximum uit uw congres- en beursdeelname te halen 15 tips om het maximum uit uw congres- en beursdeelname te halen Miek Wouters Learning Consultant, Kluwer Opleidingen miek.wouters@kluwer.be Twitter: @KluwerLearning www.kluweropleidingen.be 2013 Kluwer

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie