3 Hoe komt het eigenlijk?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "3 Hoe komt het eigenlijk?"

Transcriptie

1 3 Hoe komt het eigenlijk? 3.1 Inleiding Zelfs bij gezonde personen kan de slaaptoestand tot het optreden van ademhalingsstoornissen leiden. De verklaring hiervoor ligt in het feit dat de overgang van waak naar slaap wordt gekenmerkt door een toename van de weerstand in de bovenste luchtweg en een verandering in de ademhalingscontrole vanuit het ademhalingscentrum in de hersenen (de zogenoemde ademhalingsstimulus). Of het in de bovenste luchtweg gaat flapperen (snurken) en of deze al dan niet afsluit (apneu) wordt bepaald door individuele gevoeligheid die weer wordt bepaald door anatomische (structurele) factoren enerzijds en factoren in het spierzenuwstelsel anderzijds. We lopen die in dit hoofdstuk stuk voor stuk langs. Naast aanleg en gedrag heeft leeftijd een belangrijke invloed. Met het ouder worden neemt het vetweefsel rond de bovenste luchtweg toe en worden de spieren in dit gebied slapper. 3.2 Bouw en gedrag In vergelijking met controlepersonen hebben snurkers en OSASpatiënten een structureel kleinere bovenste luchtweg die sterker geneigd is dicht te vallen. Er zijn verschillende factoren die hieraan in meer of mindere mate bijdragen: erfelijke belasting, vetstapeling rond de bovenste luchtweg, veranderingen in de doorbloeding en oppervlaktespanning van het slijmvlies van de bovenste luchtweg en veranderingen in longvolume.

2 40 Leven met snurken en apneu Bij de meerderheid van de OSAS-patiënten vindt de bovenste luchtwegobstructie op meerdere plaatsen (neus, verhemelte, tongbasis) tegelijkertijd plaats. Waar de obstructie optreedt kan ook variëren, afhankelijk van slaapstadium en slaaphouding. Een en ander heeft belangrijke gevolgen voor de therapiekeuze. Tijdens waak zorgen spieren dat de bovenste luchtweg wordt opengehouden. Tijdens slaap is de spieractiviteit minder, zodat de bovenste luchtweg gedeeltelijk of volledig kan samenvallen. Gebruik van alcohol, vermoeidheid of spierverslappende medicijnen, bijvoorbeeld tegen overspannenheid (valium etc.), kan bijdragen tot verminderde spieractiviteit van de bovenste luchtweg. 3.3 Erfelijkheid en familie Veel snurkers geven aan dat zij familieleden hebben die luid snurken. Uit Europees (Denemarken, Italië en Frankrijk) en Amerikaans onderzoek is inderdaad gebleken dat erfelijke factoren een rol spelen. Sociaal onacceptabele snurkers hebben driemaal vaker familieleden die snurken dan niet-snurkers. Bij eeneiige tweelingen snurkt 56% van de tweelingen beiden, bij twee-eiige tweelingen is dit 50%. Ook OSAS komt vaker in meer generaties in de familie voor. Bij erfelijke kenmerken valt te denken aan bouw: een korte gedrongen nek, een terugvallende kin, waardoor de achterste keelholte een geringere omvang heeft. Maar soms speelt gedrag ook een rol. In bepaalde families komt veel overgewicht voor door een bepaald eetpatroon, of is men gewend veel alcohol te gebruiken. 3.4 (Tijdelijk) verminderde neuspassage Bij snurken kan ook verminderde neusademhaling door anatomische afwijkingen een rol spelen, zoals een scheef neustussenschot, vergrote neusschelpen, neuspoliepen en een vergrote neusamandel. U of uw omgeving hebt zelf mogelijk wel eens gemerkt dat u harder snurkt bij een verkoudheid, als uw neus helemaal dichtzit. Ook mensen die een neusoperatie hebben ondergaan, en die gedurende enige dagen tampons in de neus hebben, snurken in deze periode harder. Het snurken kan overgaan in OSAS, of een bestaande OSAS kan in deze periode in ernst toenemen.

3 3 Hoe komt het eigenlijk? 41 Een vergelijkbaar verband is er met allergie. Allergieën kunnen leiden tot een verminderde neuspassage. Dan kan ook het snurken verergeren, of het aantal apneus toenemen. 3.5 Overgewicht Er is een overweldigende hoeveelheid literatuur die wijst op de samenhang tussen snurken, OSAS en overgewicht. Enkele voorbeelden: Snurken komt bij mensen met overgewicht driemaal vaker voor dan bij mensen met een normaal gewicht. Bij een lengte van 1,80 m neemt bij een gewichtstoename van twintig kilo de kans op OSAS met een factor 4 toe. Ook de nekomtrek is van belang: bij mannen met een nekomtrek van > 42 cm is de kans op OSAS verhoogd. Voor mensen die al OSAS hebben bleek uit onderzoek dat de AHI gemiddeld met 3% toeneemt voor elke 1% toename in lichaamsgewicht. Beeldvormend onderzoek (CT-scan en MRI) tijdens waak, maar ook tijdens slaap, laat bij overgewicht een duidelijke toename van vetafzetting in de zijwanden van de keel zien. Bij zwaarlijvige mensen met OSAS worden dit ook plaatsen voor obstructie. Hier zijn dan niet de huig, amandelen, verhemelte, of tongbasis, maar de zijwanden van de keel de boosdoener. Overgewicht (obesitas), is een toenemend, wereldwijd probleem in ontwikkelde landen. Nederland behoort tot de zwaarste landen ter wereld. Zowel bij kinderen als bij volwassenen neemt het gemiddelde gewicht gestaag toe. Terecht zijn er overheidscampagnes die proberen hieraan iets te doen. De veroorzakende factoren zijn bekend: over het algemeen berust overgewicht op een combinatie van te weinig lichaamsbeweging en te veel en ongezonde voeding. Overgewicht heeft verschillende effecten: te zwaar zijn geeft een toename van het vetweefsel rond de bovenste luchtweg; massawerking geeft aanleiding tot eerder samenvallen van de bovenste luchtweg. Zoals hiervoor vermeld worden snurken en OSAS niet alleen in grote mate veroorzaakt door overgewicht en obesitas, maar veroorzaakt OSAS op zichzelf ook overgewicht. Dat heeft consequenties voor de behandeling.

4 42 Leven met snurken en apneu 3.6 Alcohol Alcohol ontspant, geestelijk en lichamelijk. Het leidt overal tot spierverslapping, maar ook in de bovenste luchtweg. Door deze spierverslapping kan de bovenste luchtweg gemakkelijker samenvallen. Een ander werkingsmechanisme is dat alcohol ook direct op het centrale zenuwstelsel inwerkt. Het onderdrukt het ademhalingscentrum in de hersenen en onderdrukt de ontwaakreflex. Waarschijnlijk is het hebben van een kater deels terug te voeren op verstoorde slaap en te vaak ontwaken. Een glas alcohol voor het slapengaan kan al het verschil zijn tussen niet-snurken en snurken, snurken doen overgaan in (licht) OSAS, of bestaand OSAS verergeren. Hoe meer u drinkt, hoe groter het effect. Een belangrijke maatregel is dus beperking. 3.7 Roken Roken is voor alles slecht en ook voor snurken en OSAS. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de invloed ervan wel minder groot is dan die van alcohol. Toch kan ook roken het verschil maken tussen snurken en niet-snurken, snurken doen overgaan in OSAS en bestaand OSAS verergeren. Bevolkingsonderzoek in Amerika heeft aangetoond dat het voorkomen van snurken bij rooksters een factor 4 hoger is dan bij nietrooksters. Bij mannen is dit een factor 2,5 verhoogd. Opvallend is dat het na stoppen met roken tot vier jaar kan duren voor het snurken van een ex-roker weer afgenomen is tot het niveau van een nooitroker. Het werkingsmechanisme is niet geheel duidelijk. Tijdens het roken treedt zwelling van het slijmvlies in de neus op. Deze verminderde neusademhaling kan van invloed zijn. Dit verklaart echter niet waarom het zo lang kan duren tot het snurken weer is afgenomen tot normale proporties. Mogelijk heeft het te maken met een meer algemene ontstekingsreactie van het slijmvlies van de luchtwegen, dat langere tijd nodig heeft om te herstellen van de negatieve invloed van sigarettenrook. Ook hier geldt weer dat hoe meer men rookt, hoe groter de invloed. Het zal niet verbazen dat de combinatie roken en drinken tot verdere toename van snurken en OSAS leidt.

5 3 Hoe komt het eigenlijk? Slaapmiddelen en antidepressiva Slaapmiddelen, antidepressiva rustgevende medicatie zoals valium geven spierverslapping en kunnen het verschil maken tussen snurken en niet-snurken, snurken doen overgaan in OSAS en bestaande OSAS verergeren. Ongelukkigerwijs worden de symptomen van OSAS soms verward met burn-out en depressie (zie par. 2.15). Daarbij hoort medicatie die OSAS juist verergert. Als bekend is dat iemand snurkt of OSAS heeft, is het juist raadzaam bijzonder omzichtig om te gaan met slaapmiddelen en antidepressiva. Langdurig gebruik van slaapmiddelen wordt altijd afgeraden. Zij kunnen verslavend werken, terwijl op de langere duur de werkzaamheid afneemt. Dat is dus geen oplossing. Gebruik van slaapmiddelen door OSAS-patiënten ligt verder niet voor de hand. Door oververmoeidheid vallen zij meestal als een blok in slaap. Voor de onrust halverwege de nacht en de ochtend is het geen oplossing. Innemen halverwege de nacht moet ten strengste worden ontraden, omdat de slaaparchitectuur dan nog verder verstoord raakt. Dergelijke medicatie helpt iemand van de wal in de sloot. Langdurig gebruik van antidepressiva is soms niet te vermijden. Maar er zijn ook soorten op de markt die niet spierverslappend werken. Meld het de arts altijd wanneer er sprake is van snurken of OSAS. 3.9 Slaaphouding Veel partners van snurk(st)ers en OSAS-patiënten hebben de ervaring dat het gesnurk afhankelijk is van de houding waarin men ligt. Bij op de rug liggen is het gesnurk en zijn de apneus het ernstigst. Dit ligt voor de hand, omdat bij ontspanning van de spieren in rugligging de tong en weefsel van het zachte verhemelte gemakkelijker naar achteren zakken. Zijligging wordt dan ook aanbevolen. Positieafhankelijke slaapapneu is in medische termen gedefinieerd als een apneu-hypopneu-index (AHI) die meer dan tweemaal zo groot is bij slapen in rugligging als bij slapen in zijligging. Dit komt in 56% van de gevallen voor.

6 44 Leven met snurken en apneu 3.10 Samenvatting Snurken en OSAS hebben deels te maken met aanleg en bouw, die erfelijk kunnen zijn: een scheef neustussenschot, beperkte neusdoorgang, korte nek, terugvallende kin of een nauwe keelopening zonder meer. Hierdoor ontstaan gemakkelijk trillingen (snurken) en blokkades. Deels zijn snurken en OSAS een gevolg van leeftijd, waardoor de spieren slapper worden en in dit gebied gemakkelijker vetophopingen ontstaan. Met eenzelfde effect. Zeer overtuigend is het bewijs dat snurken en OSAS met overgewicht en obesitas te maken hebben. Dit zal dus altijd bestreden moeten

Obstructief slaapapneusyndroom OSAS

Obstructief slaapapneusyndroom OSAS Obstructief slaapapneusyndroom OSAS Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is het obstructief slaapapneusyndroom (OSAS)? 1 CSAS 2 Oorzaken 2 Wat zijn de verschijnselen? 3 Wat zijn

Nadere informatie

Snurken en slaapapneu. Afdeling KNO

Snurken en slaapapneu. Afdeling KNO Snurken en slaapapneu Afdeling KNO Snurken komt voor op alle leeftijden, maar op oudere leeftijd neemt het snurken toe en wordt het snurkgeluid harder. Op volwassen leeftijd snurkt ongeveer 1 op de 5 mannen

Nadere informatie

Wat bevordert het snurken

Wat bevordert het snurken Snurken Inleiding Deze folder geeft u informatie over oorzaken en behandeling van snurken. Als u recent voor deze aandoening bij een keel-, neus- en oorarts (kno-arts) bent geweest, dan kunt u in deze

Nadere informatie

Informatie. Snurken en/of OSAS Onderzoek en behandeling

Informatie. Snurken en/of OSAS Onderzoek en behandeling Informatie Snurken en/of OSAS Onderzoek en behandeling Inleiding Eén op de tien volwassenen snurkt. Dit is hinderlijk voor de omgeving, maar heeft verder geen nadelige lichamelijke gevolgen. Dat kan wel

Nadere informatie

Obstructief Slaapapneu syndroom OSAS

Obstructief Slaapapneu syndroom OSAS Obstructief Slaapapneu syndroom OSAS 2 Inhoudsopgave Pagina 1. Wat is het Obstructief Slaapapneu Syndroom? 4 2. Oorzaken 5 3. Wat zijn de verschijnselen? 6 4. Wat zijn de gevolgen? 7 5. De behandeling

Nadere informatie

Snurken en het Slaapapneusyndroom

Snurken en het Slaapapneusyndroom Slaap Waak Centrum Snurken en het Slaapapneusyndroom Afspraak op het Slaap Waak Centrum Een slaapprobleem of een slaapgerelateerd probleem heeft vaak een brede aanpak nodig. In het Slaap Waak Centrum werken

Nadere informatie

Zorgpad Slaap OSAS spreekuur

Zorgpad Slaap OSAS spreekuur Zorgpad Slaap OSAS spreekuur Uw huisarts of verwijzend specialist heeft u verwezen naar het Zorgpad Slaap van het Van Weel-Bethesda ziekenhuis. Dit is een multidisciplinair spreekuur, wat inhoudt dat u

Nadere informatie

Snurken en het obstructieve slaapapneusyndroom (OSAS)

Snurken en het obstructieve slaapapneusyndroom (OSAS) Snurken en het obstructieve slaapapneusyndroom (OSAS) Informatie voor patiënten F0608-1011 mei 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411,

Nadere informatie

Snurken en Slaapapnoe

Snurken en Slaapapnoe Wat is snurken en het obstructief slaapapneusyndroom? Snurken en het obstructieve slaapapneusyndroom (OSAS) worden gerekend tot de slaapafhankelijke ademhalingsstoornissen. Snurken kan hinderlijk voor

Nadere informatie

Snurken. Hinderlijk snurken en pauzes in de slaap van de ademhaling (slaapapneu), de oorzaken en wat ertegen gedaan kan worden

Snurken. Hinderlijk snurken en pauzes in de slaap van de ademhaling (slaapapneu), de oorzaken en wat ertegen gedaan kan worden Snurken Hinderlijk snurken en pauzes in de slaap van de ademhaling (slaapapneu), de oorzaken en wat ertegen gedaan kan worden 2 Uw behandelend arts heeft voorgesteld om vanwege uw snurkklachten een onderzoek

Nadere informatie

Snurken en slaapapneu

Snurken en slaapapneu Snurken en slaapapneu Gevolgen Eén op de tien volwassenen snurkt. Dit is hinderlijk voor de omgeving maar heeft verder geen nadelige lichamelijke gevolgen. Dit kan wel het geval zijn als er sprake is van

Nadere informatie

Slaapscopie Hoe onderzoeken en behandelen de KNO-artsen uw snurken?

Slaapscopie Hoe onderzoeken en behandelen de KNO-artsen uw snurken? Patiënteninformatie Slaapscopie Hoe onderzoeken en behandelen de KNO-artsen uw snurken? Inhoudsopgave Pagina Algemeen 4 Snurken en apneu 4 Waar komt het snurkgeluid vandaan? 5 Leefregels bij snurken 6

Nadere informatie

Verstoorde ademhaling tijdens de slaap

Verstoorde ademhaling tijdens de slaap Verstoorde ademhaling tijdens de slaap Diagnose en behandeling van slaapapneu Als u last heeft van een verstoorde ademhaling tijdens de slaap bent u zich daarvan niet altijd bewust. Een verstoorde ademhaling

Nadere informatie

Snurken Oorzaken en behandeling. Maatschap KNO IJsselland Ziekenhuis

Snurken Oorzaken en behandeling. Maatschap KNO IJsselland Ziekenhuis Snurken Oorzaken en behandeling Maatschap KNO IJsselland Ziekenhuis Inleiding Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over oorzaken en behandeling van snurken. Als u recent voor deze aandoening

Nadere informatie

Poli longziekten. Bezoek aan de OSAS-poli

Poli longziekten. Bezoek aan de OSAS-poli Poli longziekten Bezoek aan de OSAS-poli 1 U bent doorverwezen naar de OSAS-poli om te kijken of er bij u sprake is van OSAS. OSAS is de afkorting voor Obstructief Slaap Apneu Syndroom. In deze folder

Nadere informatie

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Snurken

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Snurken kno haarlemmermeer specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Snurken Wat is snurken? Snurken wil zeggen dat bij het ademhalen tijdens het slapen een zagend, ruisend-brommend geluid gemaakt wordt. Dit

Nadere informatie

Snurken en Obstructief Slaapapneu

Snurken en Obstructief Slaapapneu Snurken en Obstructief Slaapapneu (OSAS) Wat is snurken en het obstructief slaapapneusyndroom? Snurken en het obstructief slaapapneusyndroom (OSAS) zijn stoornissen in de ademhaling tijdens het slapen.

Nadere informatie

We spreken van OSAS als u s nachts meer dan vijf keer per uur een ademstilstand heeft en overdag zeer slaperig of vermoeid bent.

We spreken van OSAS als u s nachts meer dan vijf keer per uur een ademstilstand heeft en overdag zeer slaperig of vermoeid bent. OSAS Obstructief Slaapapneu Syndroom In deze folder leest u hoe Obstructief Slaapapneu Syndroom (OSAS) ontstaat en wat u zelf kunt doen om te proberen de OSAS te verminderen. Ook worden verschillende behandelmethodes

Nadere informatie

10 Auteurs en redacteuren 10 10 Auteurs 10 10 Redacteuren 10. 11 Voorwoord 11. 13 Voorwoord van de redactie 13

10 Auteurs en redacteuren 10 10 Auteurs 10 10 Redacteuren 10. 11 Voorwoord 11. 13 Voorwoord van de redactie 13 Inhoud 10 Auteurs en redacteuren 10 10 Auteurs 10 10 Redacteuren 10 11 Voorwoord 11 13 Voorwoord van de redactie 13 1 14 Introductie 14 1.1 14 Een eerste aftrap 14 1.2 15 Grote namen gingen u voor 15 2

Nadere informatie

Slaapapneu. Longgeneeskunde

Slaapapneu. Longgeneeskunde Slaapapneu Longgeneeskunde Waarom deze folder? Bij u werd de diagnose slaapapneu syndroom gesteld. Deze folder geeft een overzicht van de klachten, het onderzoek en de behandeling van het slaapapneu syndroom.

Nadere informatie

Bezoek aan de OSAS-polikliniek. Ziekenhuislocatie Scheper

Bezoek aan de OSAS-polikliniek. Ziekenhuislocatie Scheper Bezoek aan de OSAS-polikliniek Ziekenhuislocatie Scheper 1 U bent doorverwezen naar de OSAS-poli kliniek om te kijken of er bij u sprake is van OSAS. OSAS is de afkorting voor Obstructief Slaap Apneu Syndroom.

Nadere informatie

SNURKEN EN SLAAPAPNEU Keel-, Neus- en Oorheelkunde FRANCISCUS VLIETLAND

SNURKEN EN SLAAPAPNEU Keel-, Neus- en Oorheelkunde FRANCISCUS VLIETLAND SNURKEN EN SLAAPAPNEU Keel-, Neus- en Oorheelkunde FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding U bent door de huisarts verwezen omdat u last hebt van snurken en van slaapapneu. In deze folder staat de gang van zaken

Nadere informatie

Slaapapneu. Snurken en Obstructief Slaap Apneu Syndroom. poli Longgeneeskunde

Slaapapneu. Snurken en Obstructief Slaap Apneu Syndroom. poli Longgeneeskunde Slaapapneu Snurken en Obstructief Slaap Apneu Syndroom poli Longgeneeskunde 0 Snurken en Obstructief Slaap Apneu Syndroom Snurkt u hard? Snurken is echter geen onderwerp om mee te lachen! Hard snurken

Nadere informatie

PATIËNTENBROCHURE Snurken en obstructief slaapapneusyndroom

PATIËNTENBROCHURE Snurken en obstructief slaapapneusyndroom PATIËNTENBROCHURE Snurken en obstructief slaapapneusyndroom Snurken en obstructief slaapapneusyndroom (OSAS) Veel patiënten consulteren de NKO-arts owv snurken en/of slaapapneu. Wat is snurken? Snurkgeluiden

Nadere informatie

Snurken en obstructief slaapapneusyndroom (OSAS) Afdeling KNO

Snurken en obstructief slaapapneusyndroom (OSAS) Afdeling KNO Snurken en obstructief slaapapneusyndroom (OSAS) Afdeling KNO Snurken en obstructief slaapapneusyndroom (OSAS) Deze folder bevat informatie over oorzaken en behandeling van snurken en OSAS. Deze schriftelijke

Nadere informatie

Snurken en Slaapapneu

Snurken en Slaapapneu Snurken en Slaapapneu In deze folder vindt u uitgebreide informatie over de behandeling van snurkklachten en slaapapneu. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Wat is snurken? Snurken

Nadere informatie

Onderzoeken bij verdenking op het Obstructief Slaapapneu Syndroom(OSAS)

Onderzoeken bij verdenking op het Obstructief Slaapapneu Syndroom(OSAS) Onderzoeken bij verdenking op het Obstructief Slaapapneu Syndroom(OSAS) Omdat u gedurende de nacht snurkt en mogelijk lijdt aan het Obstructief Slaapapneu Syndroom heeft uw huisarts of medisch specialist

Nadere informatie

gedeeltelijk geblokkeerd volledig geblokkeerd

gedeeltelijk geblokkeerd volledig geblokkeerd 1/5 Slaapcentrum Slaapapneu (OSAS) Inleiding Uw behandelend specialist heeft bij u de diagnose: Slaapapneu gesteld. Een veel voorkomende klacht bij slaapapneu is snurken en vermoeidheid. In deze folder

Nadere informatie

Snurken en slaap-apneu. Behandelmogelijkheden van de KNOarts

Snurken en slaap-apneu. Behandelmogelijkheden van de KNOarts Snurken en slaap-apneu Behandelmogelijkheden van de KNOarts Inhoud Inleiding... 3 Wat is snurken?... 3 Multidisciplinaire zorg... 3 Diagnose... 4 Behandelingsmogelijkheden van de KNO-arts... 4 Chirurgische

Nadere informatie

Slaapstudie volwassenen. Campus Henri Serruys

Slaapstudie volwassenen. Campus Henri Serruys Inhoud Wat is polysomnografie? Wat brengt U mee naar het ziekenhuis Hoe verloopt uw verblijf in het ziekenhuis Welke zijn de meest voorkomende oorzaken van slaapstoornissen? Wat zijn de risicofactoren

Nadere informatie

Snurken en het slaap-apneu syndroom

Snurken en het slaap-apneu syndroom Snurken en het slaap-apneu syndroom Algemeen Bij u is er sprake van snurken en mogelijk het obstructief slaap-apneu syndroom. In deze folder wordt u meer informatie gegeven over beide diagnosen. Snurken

Nadere informatie

Slaapapneu. Ademstop tijdens de slaap. Bij volwassenen. Slaapapneu

Slaapapneu. Ademstop tijdens de slaap. Bij volwassenen. Slaapapneu Slaapapneu Ademstop tijdens de slaap Bij volwassenen Slaapapneu Inleiding 3 Snurken 3 Wat gebeurt er in mijn slaap? 4 Wat is slaapapneu? 6 Wat is een Centraal Slaapapneu Syndroom (CSAS)? 7 Obstructief

Nadere informatie

OSAS ( = obstructief slaapapneu

OSAS ( = obstructief slaapapneu OSAS ( = obstructief slaapapneu syndroom) Slaap-apneu Slaap is even belangrijk als eten en drinken. Alleen een regelmatig slaap-waakritme houdt ons op de lange duur lichamelijk en geestelijk gezond. Het

Nadere informatie

Behandelingen bij Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS)

Behandelingen bij Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS) Slaapcentrum Slingeland Keel-, neus- en oorheelkunde Longziekten Neurologie Behandelingen bij Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS) i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uit slaaponderzoek

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Snurken. Slaapcentrum Slingeland Keel-, neus- en oorheelkunde Longziekten Neurologie. Oorzaken en behandelingen

Patiënteninformatie. Snurken. Slaapcentrum Slingeland Keel-, neus- en oorheelkunde Longziekten Neurologie. Oorzaken en behandelingen Slaapcentrum Slingeland Keel-, neus- en oorheelkunde Longziekten Neurologie Snurken i Patiënteninformatie Oorzaken en behandelingen Slingeland Ziekenhuis Algemeen In deze folder leest u over de oorzaken

Nadere informatie

Slaapapneusyndroom (SAS)

Slaapapneusyndroom (SAS) Slaapapneusyndroom (SAS) Slaapcentrum Locatie Pasteurlaan Oosterhout Inleiding In deze folder vindt u informatie over het slaapapneusyndroom (SAS). U leest wat slaapapneu precies betekent en wat de meest

Nadere informatie

www.apneuvereniging.nl Snurkers opgelet De meeste mensen met apneu zijn stevige snurkers. En snurkers hebben meestal geen last van hun eigen gesnurk. Zij komen daarom zelden in actie. Ook omdat ze denken

Nadere informatie

Slaap apneu centrum Ikazia

Slaap apneu centrum Ikazia Ikazia 1 SLAAP APNEU CENTRUM IKAZIA Wat is slaapapneu? Het woord apneu is afgeleid van het Grieks: a betekent niet, pneu betekent lucht. Het woord apneu betekent dus letterlijk geen lucht. Er bestaan twee

Nadere informatie

Snurken en Slaapapneu

Snurken en Slaapapneu Snurken en Slaapapneu In deze folder vindt u uitgebreide informatie over de behandeling van snurkklachten en slaapapneu. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Wat is snurken? Snurken

Nadere informatie

Slaapapneu, wat nu? Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Slaapapneu, wat nu? Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Slaapapneu, wat nu? Uw longarts heeft u verteld dat u Obstructief Slaapapneu Syndroom (OSAS) heeft. Daarbij heeft u veel informatie gekregen. U kunt in deze folder alles nog eens rustig doorlezen. De folder

Nadere informatie

Uw nachtrust terug met een anti-snurkbeugel

Uw nachtrust terug met een anti-snurkbeugel Uw nachtrust terug met een anti-snurkbeugel marinadental.nl Snurken kan de slaap flink verstoren, met slaapapneu (OSAS), oververmoeidheid, hoofdpijn, concentratieverlies en hoge bloeddruk tot gevolg. Bovendien

Nadere informatie

Snurken, Zagen, OSAS, Slaap Apneu Syndroom

Snurken, Zagen, OSAS, Slaap Apneu Syndroom Snurken, Zagen, OSAS, Slaap Apneu Syndroom Wat is snurken? Snurken wil zeggen dat bij het ademhalen tijdens het slapen een zagend, ruisend-brommend geluid gemaakt wordt. Dit geluid is soms zo sterk dat

Nadere informatie

patiënteninformatie Het slaapapnoe-syndroom SLAAPKLINIEK GezondheidsZorg met een Ziel

patiënteninformatie Het slaapapnoe-syndroom SLAAPKLINIEK GezondheidsZorg met een Ziel i patiënteninformatie SLAAPKLINIEK Het slaapapnoe-syndroom GezondheidsZorg met een Ziel Mevrouw, mijnheer Slaapapnoe is een miskende ziekte waaraan volgens Amerikaans onderzoek 4 % van de volwassenen

Nadere informatie

Mandibulair Repositie Apparaat (MRA)

Mandibulair Repositie Apparaat (MRA) Mandibulair Repositie Apparaat (MRA) Anti-snurkbeugel marinaclinic.nl Snurken kan de slaap flink verstoren, met slaapapneu (OSAS), oververmoeidheid, hoofdpijn, concentratieverlies en hoge bloeddruk tot

Nadere informatie

Slaap- en waakstoornissen

Slaap- en waakstoornissen Slaap- en waakstoornissen Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over oorzaken en behandeling van slaap- en waakstoornissen, waaronder obsessief slaapapneusyndroom (OSAS) en/of snurken, evenals

Nadere informatie

KNO. Snurken en slaapapneu

KNO. Snurken en slaapapneu KNO Snurken en slaapapneu Snurken en slaapapneu Snurken komt veel voor en kan zeer luid zijn. Meer dan de helft van de volwassenen snurkt af en toe, een kwart regelmatig. Mannen snurken vaker dan vrouwen;

Nadere informatie

Mandibulair Repositie Apparaat (MRA) Bij snurken en Obstructief Slaapapneu Syndroom (OSAS)

Mandibulair Repositie Apparaat (MRA) Bij snurken en Obstructief Slaapapneu Syndroom (OSAS) Mandibulair Repositie Apparaat (MRA) Bij snurken en Obstructief Slaapapneu Syndroom (OSAS) Inleiding U heeft last van snurken of van het Obstructief Slaapapneu Syndroom (OSAS). Er zijn verschillende behandelmethoden

Nadere informatie

In deze folder vindt u informatie over snurken en het slaap-apneusyndroom en de behandeling daarvan.

In deze folder vindt u informatie over snurken en het slaap-apneusyndroom en de behandeling daarvan. Patiënteninformatie Snurken en het slaap-apneusyndroom In deze folder vindt u informatie over snurken en het slaap-apneusyndroom en de behandeling daarvan. Wat is snurken? Snurken wil zeggen dat bij het

Nadere informatie

OSAS Informatie na groepsvoorlichting

OSAS Informatie na groepsvoorlichting OSAS Informatie na groepsvoorlichting Albert Schweitzer ziekenhuis Maart 2008 Pavo 0518 Inleiding U hebt deelgenomen aan de groepsvoorlichting OSAS. De informatie die u daar hebt gekregen, kunt u in deze

Nadere informatie

Slaapdienst Verstoorde nachtrust

Slaapdienst Verstoorde nachtrust Slaapdienst Verstoorde nachtrust Tips voor een goede slaap. Ik kan niet slapen! Woelen, draaien, het maalt maar door in uw gedachten. Steeds bent u bezig met wat er die dag allemaal gebeurd is of wat u

Nadere informatie

Dit is een zijaanzicht van de neusholte:

Dit is een zijaanzicht van de neusholte: Snurken en OSAS Het Lievensberg ziekenhuis houdt zich bezig met de diagnosticering en behandeling van patiënten met snurken en slaapapneu. Snurken is een veel voorkomend probleem. Het geluid bij snurken

Nadere informatie

Snurken en het slaapapneusyndroom

Snurken en het slaapapneusyndroom Snurken en het slaapapneusyndroom Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over oorzaken en behandeling van snurken en het slaapapneusyndroom. SNURKEN Wat is snurken? Snurken wil zeggen dat bij

Nadere informatie

Snurkvragenlijst. Ik heb een afspraak op de snurk-/slaap apneupoli op: Snurkt u `s nachts? Sinds hoeveel jaar snurkt u?

Snurkvragenlijst. Ik heb een afspraak op de snurk-/slaap apneupoli op: Snurkt u `s nachts? Sinds hoeveel jaar snurkt u? Snurkvragenlijst Vul hier uw patiëntnummer in. Heeft u nog geen patiëntnummer, vul dan uw geboortejaar en postcode in volgens het volgende schema: 19661234AB Ik heb een afspraak op de snurk-/slaap apneupoli

Nadere informatie

Snurken en het slaapapneusyndroom

Snurken en het slaapapneusyndroom Keel-, Neus- en Oorheelkunde Snurken en het slaapapneusyndroom www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Snurken... 3 Wat is snurken?... 4 Wie snurkt?... 5 Wat kan het snurken bevorderen?... 5 Zijn er leefregels

Nadere informatie

Obstructief Slaapapneu Syndroom (OSAS)

Obstructief Slaapapneu Syndroom (OSAS) Longgeneeskunde Obstructief Slaapapneu Syndroom (OSAS) www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is het obstructief slaapapneu syndroom?... 3 Klachten... 3 Het stellen van de diagnose... 4 De behandeling...

Nadere informatie

Snurken en slaap-apneu bij kinderen

Snurken en slaap-apneu bij kinderen Snurken en slaap-apneu bij kinderen Patiëntenversie van de richtlijn OSAS bij kinderen Definitieve versie juni 2013 Definitieve versie juni 2013 pagina 1 van 14 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding Waar

Nadere informatie

Obstructief Slaapapneusyndroom

Obstructief Slaapapneusyndroom Obstructief Slaapapneusyndroom Onderzoek voor de operatie Informatie voor patiënten F0961-4350 november 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1

Nadere informatie

Snurken en het slaapapneusyndroom

Snurken en het slaapapneusyndroom Snurken en het slaapapneusyndroom Deze brochure geeft u informatie over snurken en het slaap-apneusyndroom. Wat is snurken? Snurken wil zeggen dat bij het ademhalen tijdens het slapen een zagend, ruisendbrommend

Nadere informatie

Behandeling met CPAP bij obstructief slaapapneu-syndroom

Behandeling met CPAP bij obstructief slaapapneu-syndroom Behandeling met CPAP bij obstructief slaapapneu-syndroom Informatie voor patiënten F0856-4350 mei 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Snurken en het slaap-apneu syndroom

Snurken en het slaap-apneu syndroom Snurken en het slaap-apneu syndroom KNO alle aandacht Algemeen Bij u is er sprake van snurken en mogelijk het obstructief slaap-apneu syndroom. In deze folder wordt u meer informatie gegeven over beide

Nadere informatie

MRA-behandeling bij snurken en obstructief slaapapneusyndroom (OSAS)

MRA-behandeling bij snurken en obstructief slaapapneusyndroom (OSAS) MRA-behandeling bij snurken en obstructief slaapapneusyndroom (OSAS) Inleiding Deze folder gaat over het gebruik van een individueel op maat gemaakte beugel om snurken of apneu (=ademstop) te behandelen.

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

OSAS ( = obstructief slaapapneu

OSAS ( = obstructief slaapapneu OSAS ( = obstructief slaapapneu syndroom) Inleiding Slaap is even belangrijk als eten en drinken. Alleen met een regelmatig slaap- waakritme blijven wij op de lange duur lichamelijk en geestelijk gezond.

Nadere informatie

Behandeling met CPAP bij obstructief slaapapneu-syndroom

Behandeling met CPAP bij obstructief slaapapneu-syndroom Behandeling met CPAP bij obstructief slaapapneu-syndroom Overzicht gegevens Vul deze pagina in zodat u deze informatie bij de hand heeft wanneer u telefonisch contact heeft met de CPAP-deskundige. Datum

Nadere informatie

Roncofer werkt voor u terwijl u slaapt en de resultaten zijn reeds vanaf de eerste nacht merkbaar. WAT IS RONCOFER? WAAR KOMT HET SNURKEN VANDAAN?

Roncofer werkt voor u terwijl u slaapt en de resultaten zijn reeds vanaf de eerste nacht merkbaar. WAT IS RONCOFER? WAAR KOMT HET SNURKEN VANDAAN? WAT IS RONCOFER? Roncofer is een intra-oraal anti-snurkapparaat waarmee de tong tijdens het slapen in dezelfde positie wordt gehouden, zodat deze niet naar achteren rolt en de luchtwegen blokkeert, wat

Nadere informatie

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Slaapapneu

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Slaapapneu kno haarlemmermeer specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Slaapapneu Wat is het slaap-apneusyndroom? Een apneu is een pauze van de ademhaling van meer dan 10 seconden. Bij een klein deel van de snurkende

Nadere informatie

Lifestylebegeleiding bij OSAS

Lifestylebegeleiding bij OSAS Lifestylebegeleiding bij OSAS 1 Secretariaat polikliniek longziekten/osas Tel: 0591-69 14 61 Longartsen Dhr. J.J.W. Liesker Dhr. D.G. Remmert Dhr. M.J. de Ruiter Dhr. S.R. Rutgers Verpleegkundig specialist

Nadere informatie

Behandelingen van slaapapneu en snurken

Behandelingen van slaapapneu en snurken Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Behandelingen van slaapapneu en snurken Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis

Nadere informatie

Obstructieve SlaapApneu Syndroom

Obstructieve SlaapApneu Syndroom Obstructieve SlaapApneu Syndroom (OSAS) U heeft het Obstructieve SlaapApneu Syndroom, of u krijgt hier onderzoek naar. Het Obstructieve SlaapApeu Syndroom wordt afgekort naar OSAS. In deze tekst gebruiken

Nadere informatie

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n. Snurken en slaapapneu

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n. Snurken en slaapapneu I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Snurken en slaapapneu 3 INHOUD Wat is slaapapneu?...4 Wat is obstructieve slaapapneu en hoe ontstaat het?...5 Hoe herkent u een obstructieve slaapapneu?...7

Nadere informatie

Snurken en het slaapapneusyndroom

Snurken en het slaapapneusyndroom Patiënteninformatie Snurken en het slaapapneusyndroom Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over oorzaken en behandeling van snurken en het slaapapneusyndroom. SNURKEN Wat is snurken? Snurken

Nadere informatie

Operatie aan de keelamandelen

Operatie aan de keelamandelen Operatie aan de keelamandelen Inleiding De keel-, neus- en oorarts (KNO-arts) heeft voorgesteld om uw keelamandelen te verwijderen. In deze folder staat informatie over een operatie aan de keelamandelen

Nadere informatie

Obstructief slaapapneu-syndroom

Obstructief slaapapneu-syndroom Obstructief slaapapneu-syndroom Behandeling Patiënteninformatie 1215900PR/1-2013 Behandeling Obstructief slaapapneu-syndroom De behandeling van OSAS De behandeling van OSAS is gericht op het helemaal wegnemen

Nadere informatie

Obstructieve slaapapneu syndroom (OSAS)

Obstructieve slaapapneu syndroom (OSAS) Obstructieve slaapapneu syndroom (OSAS) 2 U heeft misschien obstructieve slaapapneu syndroom, afgekort OSAS. We kunnen ons voorstellen dat u dan enkele vragen zult hebben. Hoe wordt de diagnose OSAS gesteld?

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu OSAS. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu OSAS. www.kinderneurologie.eu OSAS Wat is OSAS? OSAS is een aandoening waarbij kinderen tijdens de slaap met regelmaat even stoppen met ademhalen omdat er geen lucht meer door de keel naar de longen toe kan stromen door een tijdelijke

Nadere informatie

Welkom bij het Slaap Waak Centrum

Welkom bij het Slaap Waak Centrum Welkom bij het Slaap Waak Centrum Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2014 pavo 1085 Inleiding Binnenkort heeft u een afspraak bij het Slaap Waak Centrum van het Albert Schweitzer ziekenhuis. In deze folder

Nadere informatie

RFITT van het zachte gehemelte

RFITT van het zachte gehemelte RFITT van het zachte gehemelte 1 Inhoudsopgave Pagina Inleiding... 3 Wat is snurken... 4 Vooronderzoek... 5 De behandeling... 7 Na de behandeling... 9 Resultaten en complicaties... 10 Samenvatting... 11

Nadere informatie

Snurken en/of slaapapneu Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS)

Snurken en/of slaapapneu Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS) Snurken en/of slaapapneu Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS) Slaapcentrum locatie Eindhoven Inhoudsopgave Snurken kan minder onschuldig zijn dan u denkt 2 Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS) 2

Nadere informatie

Een operatie tegen slaapapneu en/of snurken

Een operatie tegen slaapapneu en/of snurken Een operatie tegen slaapapneu en/of snurken U heeft last van snurken en/of van het obstructief slaapapneusyndroom (osas). In overleg met uw arts heeft u besloten om hiervoor een operatie te ondergaan.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Slaapapneu Syndroom Slaapapneu Syndroom.indd 1

Patiënteninformatie. Slaapapneu Syndroom Slaapapneu Syndroom.indd 1 Patiënteninformatie Slaapapneu Syndroom 1260428 Slaapapneu Syndroom.indd 1 30-09-16 13:16 Slaapapneu Syndroom Martini Slaapcentrum Tel. (050) 524 5930 Algemeen Neem bij ieder bezoek aan het ziekenhuis

Nadere informatie

Patiëntenversie richtlijn obstructieve slaapapneusyndroom

Patiëntenversie richtlijn obstructieve slaapapneusyndroom Patiëntenversie richtlijn obstructieve slaapapneusyndroom Op basis van de definitieve richtlijn Diagnostiek en behandeling van het obstructieve slaapapneu-syndroom bij volwassenen uit 2009. Waar gaat deze

Nadere informatie

Obstructief slaapapneu syndroom OSAS

Obstructief slaapapneu syndroom OSAS Obstructief slaapapneu syndroom OSAS Amsterdam WaakSlaapCentrum INLEIDING Bij u is (mogelijk) sprake van een obstructief slaapapneu syndroom (OSAS). In deze folder kunt u informatie lezen over de aandoening

Nadere informatie

Adviezen om beter te slapen

Adviezen om beter te slapen Slaapcentrum Slingeland Medische psychologie en Maatschappelijk werk Adviezen om beter te slapen i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U heeft last van slapeloosheid. Dit kan invloed hebben

Nadere informatie

OPERATIE AAN DE AMANDELEN Volwassenen FRANCISCUS VLIETLAND

OPERATIE AAN DE AMANDELEN Volwassenen FRANCISCUS VLIETLAND OPERATIE AAN DE AMANDELEN Volwassenen FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding In deze folder staat informatie over ontstekingen aan de amandelen en de behandeling daarvan bij volwassenen. De amandelen Het lichaam

Nadere informatie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Van snurken tot apnoe s

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Van snurken tot apnoe s bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Van snurken tot apnoe s Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Van snurken tot obstructief... slaapapnoesyndroom (OSAS)... 05 03 Hoe wordt de diagnose gesteld?...

Nadere informatie

Over apneu. Snurkers opgelet! Bij ademstilstanden tijdens de slaap altijd naar de huisarts

Over apneu. Snurkers opgelet! Bij ademstilstanden tijdens de slaap altijd naar de huisarts Over apneu Snurkers opgelet! Bij ademstilstanden tijdens de slaap altijd naar de huisarts Snurkers opgelet Er zijn veel zware snurkers in Nederland. Meestal is dat alleen een probleem voor de partner.

Nadere informatie

Centrum voor Slaapstoornissen Algemene informatie

Centrum voor Slaapstoornissen Algemene informatie Centrum voor Slaapstoornissen Algemene informatie 2 Inleiding In deze folder vindt u informatie over het Centrum voor Slaapstoornissen. Het is van belang deze informatie goed te lezen, zodat u goed voorbereid

Nadere informatie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Van snurken tot apnoe s

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Van snurken tot apnoe s bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Van snurken tot apnoe s Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Van snurken tot obstructief... slaapapnoesyndroom (OSAS)... 05 03 Hoe wordt de diagnose gesteld?...

Nadere informatie

Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD)

Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD) Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1160 Wat zijn periodieke beenbewegingen van de slaap? Bij periodic limb movement

Nadere informatie

Informatieboekje. Slaapapneu

Informatieboekje. Slaapapneu Informatieboekje 1 Slaapapneu Inhoudsopgave Wat is slaapapneu? 3 Centraal slaapapneu Syndroom 3 Obstructief slaapapneu syndroom 3 Wat veroorzaakt OSAS? 4 Wat zijn de symptomen van OSAS? 4 Snurken 5 Wat

Nadere informatie

Slaapstoornissen bij ouderen

Slaapstoornissen bij ouderen Slaapstoornissen bij ouderen Een goede nachtrust is belangrijk. Tijdens de slaap krijgt het lichaam de tijd om te herstellen. Daarnaast lijkt slaap ook invloed te hebben op het geheugen. Met het ouder

Nadere informatie

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober Depressie Informatiefolder voor cliënt en naasten Zorgprogramma Doen bij Depressie Versie 2013-oktober Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen en welke oorzaken

Nadere informatie

Snurken en Slaap-apneusyndroom

Snurken en Slaap-apneusyndroom 356.0108 Snurken en Slaap-apneusyndroom Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over oorzaken en behandeling van snurken en het slaap-apneusyndroom. Het is bedoeld als extra informatie naast het

Nadere informatie

Antisnurk operatie UPPP

Antisnurk operatie UPPP Antisnurk operatie UPPP Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2013 pavo 0955 Inleiding U heeft last van snurken. Daarom wordt u door de KNO-arts geopereerd. In deze folder leest u meer over snurken en

Nadere informatie

Depressie. Informatiefolder voor zorgteam. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober

Depressie. Informatiefolder voor zorgteam. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober Depressie Informatiefolder voor zorgteam Zorgprogramma Doen bij Depressie Inleiding Deze folder is bedoeld voor afdelingsmedewerkers die betrokken zijn bij de zorg voor een cliënt bij wie een depressie

Nadere informatie

Operatie aan neustussenschot en neusschelpen neusseptumcorrectie en conchotomie

Operatie aan neustussenschot en neusschelpen neusseptumcorrectie en conchotomie Operatie aan neustussenschot en neusschelpen neusseptumcorrectie en conchotomie Afdeling keel-, neus- en oorheelkunde In deze folder krijgt u informatie over: de functie van de neus pagina 2 wanneer is

Nadere informatie

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS)

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1159 Wat zijn rusteloze benen? Het rusteloze benen syndroom (ofwel restless legs syndrome, afgekort RLS) is een

Nadere informatie

Snurken en het slaapapneusyndroom KNO

Snurken en het slaapapneusyndroom KNO Snurken en het slaapapneusyndroom KNO Inhoudsopgave Inleiding...5 Snurken...5 Wat is snurken?...5 Wie snurkt?...6 Wat voor omstandigheden bevorderen het snurken?...7 Zijn er leefregels om snurken te voorkomen?...8

Nadere informatie

patiëntenversie richtlijn obstructieve slaapapneusyndroom uit apneumagazine, september 2008

patiëntenversie richtlijn obstructieve slaapapneusyndroom uit apneumagazine, september 2008 patiëntenversie richtlijn obstructieve slaapapneusyndroom uit apneumagazine, september 2008 De osas-richtlijn is nagenoeg definitief. Op basis van dit wetenschappelijke stuk is een patiëntenversie geschreven

Nadere informatie

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten In dit proefschrift werd de relatie tussen depressie en het risico voor hart- en vaatziekten onderzocht in een groep

Nadere informatie