MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN STAND VAN ZAKEN OGGZ REGIO KENNEMERLAND 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN STAND VAN ZAKEN OGGZ REGIO KENNEMERLAND 2011"

Transcriptie

1 MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN STAND VAN ZAKEN OGGZ REGIO KENNEMERLAND 2011 MEI 2012 EPIDEMIOLOGIE EN OGGZ Saskia Mérelle Regina Overberg Hans Lodder 1

2 2

3 1. DOEL RAPPORT EN CONTACT MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN Achtergrond Doel- en vraagstelling OPZET MONITOR Theoretische achtergrond Indeling monitor Onderwerpen monitor Bronnen monitor Lokale bronnen Landelijke bronnen Analyse Presentatie resultaten RISICOFACTOREN VAN SOCIALE KWETSBAARHEID Werk en inkomen Voortijdige schoolverlaters Laag opgeleid Lage sociaaleconomische status Afhankelijk van uitkering Moeite met rondkomen Gezin en relatie Gebroken gezin Gebroken relatie Gezondheid Psychische problemen Eenzaamheid Gepest worden Slechte gezondheid Ouderen met beginnende dementie Genotmiddelen Overmatig drinken Actueel, incidenteel drugsgebruik (Basis)vaardigheden Geringe schriftelijke vaardigheden Geringe probleemoplossende vaardigheden SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN Werk en inkomen Mensen in een schuldhulpverleningstraject Gezin en relatie Slachtoffers van huiselijk geweld Ouderen die mishandeld worden Multiprobleemgezinnen Tienermoeders Woonsituatie Mensen die hun huis dreigen uitgezet te worden Mensen die overlast bezorgen Mensen die hun woning vervuilen Gezondheid Mensen met een verstandelijke beperking Veiligheid Veelplegers SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN DIE UITVALLEN Harddrugsverslaafden Bemoeizorgklanten Zwerfjongeren/dakloze jongeren Daklozen (feitelijk en residentieel) CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Conclusies Aanbevelingen...47 REFERENTIES

4 4

5 1. DOEL RAPPORT EN CONTACT Van de monitor sociaal kwetsbare groepen 2011 staan in een factsheet de resultaten beschreven voor de regio Kennemerland. Dit rapport heeft tot doel achtergrondinformatie over het onderzoek te geven en alle beschikbare resultaten te presenteren, inclusief de cijfers per gemeente. Hoofdstuk 2 beschrijft de achtergrond, doel- en vraagstelling van de monitor en hoofdstuk 3 beschrijft de onderzoeksopzet. Vervolgens worden de resultaten voor de risicofactoren van sociale kwetsbaarheid (hoofdstuk 4), sociaal kwetsbare groepen (hoofdstuk 5) en sociaal kwetsbare groepen met ernstige meervoudige problemen (hoofdstuk 6) beschreven. Dit rapport eindigt met conclusies en beleidsaanbevelingen in hoofdstuk 7. Als u vragen of opmerkingen heeft over de factsheet of dit rapport kunt u contact opnemen met Saskia Mérelle of Regina Overberg, epidemiologen. Hans Lodder, beleidsmedewerker OGGZ, heeft de analyses van het cliëntregistratiesysteem Schakelnet uitgevoerd. U kunt hem ook benaderen voor vragen. De epidemiologen zijn te bereiken via telefoonnummer of via Medewerkers van het OGGZ-team zijn te bereiken via telefoonnummer MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN 2.1. Achtergrond De openbare geestelijk geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) wordt gedefinieerd als alle activiteiten op het terrein van de geestelijke gezondheid die niet worden voorafgegaan door een vrijwillige, individuele hulpvraag van een cliënt. De OGGZ richt zich op het signaleren en bestrijden van risicofactoren van sociale kwetsbaarheid en het bereiken en begeleiden van sociaal kwetsbare personen [1]. De primaire doelgroep van OGGZ bestaat uit de sociaal kwetsbaren. Dit zijn mensen die onvoldoende in hun eigen bestaansvoorwaarden kunnen voorzien [1]. Ze hebben vaak meerdere problemen tegelijk (schulden, verwaarlozing en sociaal isolement) en krijgen vanuit het perspectief van de hulpverleners niet de zorg die nodig is. Kenmerkend voor deze groep is dat ze zelf geen hulpvraag stellen. Familie, buren of omstanders vragen om hulp, het is vaak ongevraagde bemoeienis [2]. Voor deze sociaal kwetsbare groepen zijn vangnetvoorzieningen nodig. Daarnaast richt de OGGZ zich op mensen bij wie gelijksoortige problemen zich opstapelen en die een gebrek aan steun hebben [3]. Bijvoorbeeld mensen met problematische schulden of slachtoffers van huiselijk geweld. Voor deze sociaal kwetsbare groepen zijn doelgroepvoorzieningen nodig. Verder richt de OGGZ zich op mensen met een verhoogd risico in de gehele bevolking. Dit zijn mensen die het risico lopen om sociaal kwetsbaar te worden. Bijvoorbeeld mensen met psychische problemen die afhankelijk zijn van een uitkering. Preventieve activiteiten kunnen helpen om erger te voorkomen [1]. Het Loket Brede Centrale Toegang (BCT) en het Meldpunt Zorg & Overlast van GGD Kennemerland bieden directe hulp en begeleiding naar zorg- en dienstverlening. Daarnaast creëert de GGD zorgnetwerken en brengt ze moeilijk bereikbare groepen in beeld. De GGD registreert alle meldingen vanuit de BCT en andere bronnen en aanpak van cliënten in Schakelnet. Hierdoor is er meer zicht gekomen op moeilijk grijpbare groepen. Daarnaast voeren epidemiologen van de GGD elk jaar een gezondheidsmonitor uit. Dit is een vragenlijstonderzoek uitgevoerd onder een steekproef van de bevolking. Momenteel zijn gegevens beschikbaar over risicofactoren onder de jeugd (12 t/m 18 jaar), volwassenen (19 t/m 64 jaar) en ouderen (65 plus) [4-6]. De gezondheidsmonitor onder de jongste jeugd (0 t/m 12 jaar) is nog in ontwikkeling. De OGGZ is één van de prestatievelden in de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) en valt daarmee direct onder verantwoordelijkheid van gemeenten [1]. 5

6 Gemeenten kunnen de cijfers van de Monitor gebruiken om hun beleid voor sociaal kwetsbare groepen te concretiseren. GGD en worden in 2013 wettelijk verplicht om gegevens aan te leveren over risicogroepen OGGZ aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) [7]. Dit rapport presenteert voor het eerst gegevens van deze landelijke indicatoren. 2.2 Doel- en vraagstelling Het doel van de monitor sociaal kwetsbare groepen is het ondersteunen van de beleidsmakers van de GGD en die van de tien gemeenten in de regio Kennemerland door: 1) het in kaart brengen en inschatten van de omvang van sociaal kwetsbare groepen, en 2) het aanleveren van de wettelijk verplichte indicatoren van IGZ. In de monitor staan drie vragen centraal: 1) welke risicofactoren van sociale kwetsbaarheid zijn er in de regio Kennemerland en hoeveel inwoners hebben deze risicofactoren? 2) welke sociaal kwetsbare groepen zijn er in de regio Kennemerland en om hoeveel inwoners gaat het? 3) welke sociaal kwetsbare groepen met ernstige meervoudige problemen zijn er in de regio Kennemerland en om hoeveel inwoners gaat het? 3. OPZET MONITOR Dit hoofdstuk beschrijft de theoretische achtergrond van de monitor ( 3.1), indeling van de monitor ( 3.2), onderwerpen ( 3.3) bronnen ( 3.4), analyse ( 3.5) en presentatie resultaten ( 3.6). 3.1 Theoretische achtergrond De monitor sociaal kwetsbare groepen is afgeleid van het model van de OGGZ-ladder en de indeling van de OGGZ-trechter [8,9]. Beide conceptuele modellen worden in deze paragraaf besproken. De OGGZ-ladder ordent de verschillende doelgroepen van de OGGZ in vijf fictieve treden (zie figuur 1). Elk van de treden wordt gekenmerkt door een toenemende mate van ernst en complexiteit van de problematiek en door interventies die daarbij aansluiten [8]. Figuur 1. De OGGZ-ladder 6

7 Trede 0 1 : Algemene bevolking. Men heeft een redelijke tot goede gezondheid, doet actief mee in de maatschappij en kan tegenslagen opvangen dankzij voldoende sociale steun. Trede 1: Risicogroepen. Het gaat om uiteenlopende risicogroepen waarbij sprake is van verminderd welzijn en minder goed in staat eigen problemen op te lossen. Dankzij voldoende steun van familie en vrienden, blijven de problemen beheersbaar. Trede 2: Kwetsbaar in de gemeenschap. De problemen nemen in ernst toe. Er is sprake van opeenstapeling van problemen en ze houden langer aan. Steun uit de omgeving is gebrekkig of valt weg. De situatie is kwetsbaar en kan na een ingrijpende gebeurtenis snel verslechteren. Trede 3: Kwetsbaar in instituties. Mensen worden afhankelijk van voorzieningen voor maatschappelijke opvang, psychiatrische en/of verslavingszorg. Zij hebben uiteenlopende, vaak meervoudige problemen. De afhankelijkheid van opvang en zorg kan tijdelijk of langdurig zijn. Trede 4: Kwetsbaar op straat. De bodem van het bestaan is bereikt. Deze feitelijk daklozen hebben geen huisvesting. Zij maken beperkt gebruik van de opvang- en zorgvoorzieningen. Zij overnachten op straat, vinden tijdelijk onderdak bij vrienden of familie, of komen bij de nachtopvang. Op elke trede is een aantal interventies mogelijk door gemeente en instellingen. Op de nulde en eerste trede is preventie aan de orde. De tweede trede vraagt om signalering en vroeginterventie en toeleiding naar zorg. Op de derde en vierde trede hebben mensen passende opvang en zorg nodig. De OGGZ-trechter 2 bouwt voort op de OGGZ-ladder en gaat uit van een driedeling: risicofactoren in de gemeenschap, kwetsbare groepen en kwetsbare groepen die uitvallen (zie figuur 2) [9]. Voorbeelden van risicofactoren in de gemeenschap zijn mensen met een laag inkomen, weinig scholing, werkeloosheid, sociaal isolement en psychiatrische problemen. Voorbeelden van kwetsbare groepen zijn mensen die hun woning vervuilen, slachtoffer zijn van huiselijk geweld, in de prostitutie zitten, een verstandelijke beperking hebben en veelplegers. Kwetsbare groepen die uitvallen zijn mensen die niet in hun eigen bestaansvoorwaarden kunnen voorzien, meerdere problemen hebben, niet de hulp krijgen die nodig is en waar een hulpvraag ontbreekt. Voorbeelden hiervan zijn daklozen en harddrugsverslaafden. Figuur 2. De OGGZ-trechter Riscofactoren in de gemeenschap: preventie Kwetsbare groepen: doelgroepvoorzieningen Kwetsbare groepen die uitvallen: vangnetvoorzieningen Een preventieve aanpak is nodig voor mensen in de gemeenschap die risico lopen om sociaal kwetsbaar te worden en af te glijden naar de laag eronder in de trechter. Doelgroepvoorzieningen zijn nodig voor kwetsbare groepen. Met geschikte voorzieningen kan voorkomen worden dat deze groepen afglijden naar de onderste laag van de 1 Beschrijving van de OGGZ-ladder is ontleend van H.Tielen, monitor OGGZ , Zuid- Holland Noord, pag Dit figuur is ontleend van de presentatie van B. van Hemert, gehouden op de Vakgroep Epidemiologie, 9 december

8 trechter. Vangnetvoorzieningen zijn nodig voor kwetsbare groepen die niet zelfstandig kunnen functioneren en afhankelijk zijn van opvang en zorg. 3.2 Indeling monitor De theoretische achtergrond van de OGGZ-ladder en OGGZ-trechter is vertaald naar een driedeling om sociaal kwetsbare groepen in te delen. Driedeling monitor OGGZ Risicofactoren in de gemeenschap: dit zijn mensen met een risicofactor, die in combinatie met andere risicofactoren problematisch kan zijn. Een preventieve aanpak is nodig. Kwetsbare groepen: dit zijn groepen sociaal kwetsbare mensen met meerdere, elkaar beïnvloedende risicofactoren. Signalering en toeleiding naar reguliere zorg is nodig via doelgroepvoorzieningen. Kwetsbare groepen die uitvallen: dit zijn groepen sociaal kwetsbare mensen met meerdere complexe en veelomvattende problemen. Er is stagnatie in de toeleiding naar de reguliere zorg of in de bestaande zorg. Vangnetvoorzieningen zijn nodig. Alle mensen in de bevolking lopen risico om sociaal kwetsbaar te worden. Dit risico is groter als mensen meer risicofactoren hebben. Bijvoorbeeld mensen met psychische problemen, die in combinatie met een andere risicofactor, zoals afhankelijkheid van uitkering, tot problemen leidt. Een preventieve aanpak is nodig om erger te voorkomen. Vervolgens zijn er groepen mensen met meerdere risicofactoren die begeleiding nodig hebben naar reguliere zorg. Dit zijn bijvoorbeeld mensen met problematische schulden en die geen structurele dagbesteding hebben. Tot slot zijn er groepen mensen die meerdere complexe en veelomvattende problemen hebben. Zo is er vaak sprake van een combinatie van dak- en thuisloosheid, geweldsproblematiek, schulden, opvoedingsproblemen, psychiatrische, somatische en/of verslavingsproblemen en/of werkloosheid of het ontbreken van een zinvolle dagbesteding [10]. Kenmerkend voor deze groepen is dat er stagnatie is in de toeleiding naar de reguliere zorg of in de bestaande zorg. Vangnetvoorzieningen zijn nodig zoals de nachtopvang voor daklozen. 3.3 Onderwerpen monitor De onderzoeksgroep bestaat uit sociaal kwetsbaren uit alle leeftijdsgroepen in de regio Kennemerland: jeugdigen (0 t/m 18 jaar), volwassenen (19 t/m 64 jaar) en ouderen (65 jaar en ouder). De regio Kennemerland bestaat uit de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Velsen en Zandvoort. De samenstelling van de onderzoeksgroep is zowel bottom-up als top-down bepaald. Bottom-up: medewerkers van het OGGZ-team en team Advies & Onderzoek Publieke Gezondheid brachten risicofactoren en groepen in, die zij vaak in de praktijk tegenkomen, en die zij als trends signaleren. Top-down: de kwetsbare groepen die de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft benoemd als OGGZ-risicogroepen [7,11]. Dit zijn de risicogroepen OGGZ volgens IGZ: (Dreigende) huisuitzettingen, Aanvragen schuldhulpverlening, Veelplegers, Residentieel daklozen, Harddrugsverslaafden, Woningvervuilingen, Bemoeizorgklanten in zorg en Multiprobleemgezinnen [7]. Voor zes van de acht risicogroepen zijn bruikbare landelijke standaarden ontwikkeld. De indicator multiprobleemgezinnen is een landelijke basisindicator maar heeft een voorlopige status omdat hij is gekoppeld aan de ontwikkeling van de verwijsindex ten behoeve van het jeugdbeleid. Voor de twee ontwikkelindicatoren woningvervuilingen en bemoeizorgklanten in zorg is meer onderzoek nodig [11]. Deze monitor presenteert alle indicatoren, aangevuld met de indicator inzicht in de omvang van huiselijk geweld. 8

9 Van sommige onderwerpen zijn nog onvoldoende betrouwbare of valide gegevens beschikbaar in de regio. Volgend jaar worden de gegevens geüpdatet en zal de monitor worden aangepast en uitgebreid. Een belangrijke aanpassing zijn de nieuwe gegevens van de gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen die in het najaar 2012 wordt uitgevoerd. Onderstaand schema laat de keuze van onderwerpen zien en bijbehorende bron(nen). De bronnen die wij hanteren worden in de volgende paragraaf toegelicht. Het peiljaar betreft de periode waarin de gegevens verzameld zijn. Schema Onderwerpen, bronnen en peiljaar Risicofactoren van sociale kwetsbaarheid Bron Peiljaar Schooluitval KIT Verwey-Jonker instituut 2008 Lage opleiding jeugdigen, volwassenen, Gezondheidsmonitors GGD KL, CBS ouderen Sociaaleconomische status SCP 2010 Afhankelijk uitkering, AOW CBS, Gezondheiddsmonitor GGD KL 2011, 2007 Moeite met rondkomen Gezondheidsmonitors GGD KL 2007, 2008 Gebroken gezin/gebroken relatie Gezondheidsmonitors GGD KL, JGZ Psychische problemen Gezondheidsmonitors GGD KL, JGZ Eenzaamheid Gezondheidsmonitors GGD KL 2007, 2008 Pesten Gezondheidsmonitors GGD KL 2009 Slechte gezondheid Gezondheidsmonitors GGD KL Ouderen met beginnende dementie RIVM 2003 Overmatig alcoholgebruik Gezondheidsmonitors GGD KL Actueel, incidenteel drugsgebruik Gezondheidsmonitors GGD KL 2008, 2009 Geringe schriftelijke vaardigheden Adult Literacy and Life Skills Survey 2008 Geringe probleemoplossende vaardigheden Gezondheidsmonitor GGD MN 2008 Geringe pedagogische vaardigheden Geen onderzoeksgegevens beschikbaar Sociaal kwetsbare groepen Mensen in een schuldhulpverleningstraject RGI GGD Nederland (Bureau WSNP), gemeenten Slachtoffers van huiselijk geweld Gezondheidsmonitor GGD KL, 2008, 2011 Steunpunt Huiselijk Geweld Ouderen die mishandeld worden Gezondheidsmonitor GGD G & V, 2008, 2011 Steunpunt Huiselijk Geweld Multiprobleemgezinnen Digitaal Dossier JGZ GGD KL en 2011 Verwijsindex Risicojongeren Tienermoeders CBS, Schakelnet GGD KL, Bemoeizorg 2011 Haarlemmermeer Immigranten die zich nergens thuis Geen onderzoeksgegevens beschikbaar voelen, tussen twee culturen Mensen die hun huis dreigen uitgezet te Ministerie BZK, gemeenten 2010, 2011 worden Mensen die overlast bezorgen Schakelnet GGD KL 2011 Mensen die hun woning vervuilen Schakelnet GGD KL 2011 Verstandelijke handicap CIZ, MEE Noordwest Holland 2011 Veelplegers RGI GGD Nederland (HKS-basislijst), politie Kennemerland 2010 Sociaal kwetsbare groepen met ernstige meervoudige problematiek Harddrugsverslaafden RGI GGD Nederland (LADIS) 2009 Bemoeizorgklanten Schakelnet GGD KL 2011 Zwerfjongeren/dakloze jongeren Schakelnet GGD KL 2011 Daklozen (residentieel) en feitelijk Schakelnet GGD KL

10 3.4 Bronnen monitor Er is altijd gezocht naar regionale bronnen. Indien deze er niet waren, is gekeken naar gegevens van landelijke onderzoeksinstituten Lokale bronnen Schakelnet is een digitaal registratiesysteem (cliëntvolgsysteem) dat wordt gebruikt door medewerkers van het OGGZ-team. In januari 2010 is in de centrumgemeente Haarlem het fysieke loket van de Brede Centrale Toegang geopend (BCT). De GGD brengt voor dit loket de groep daklozen in beeld, organiseert de benodigde zorg en voorzieningen en volgt de voortgang van deze groep. Het meldpunt Zorg & Overlast valt ook onder de BCT. Via dit meldpunt komen de andere sociaal kwetsbare groepen binnen, die niet bij de reguliere zorg aankomen. Het betreft dan vaak financiële problematiek, huiselijke geweld, jeugdgerelateerde problemen, overlast, vervuiling, alle vragen om informatie en advies en mensen met meerdere problemen (psychisch, sociaal en lichamelijk functioneren). Zowel het fysiek loket als het meldpunt Zorg & Overlast registreren in Schakelnet. Een andere lokale bron zijn de gezondheidsmonitors die worden uitgevoerd door epidemiologen van de GGD. Het uitvoeren van een gezondheidsmonitor is een wettelijke taak van de GGD vanuit de Wet Publieke Gezondheid (WPG). Volgens de WPG draagt de gemeente zorg voor: het verwerven van, op epidemiologische analyse gebaseerd, inzicht in de gezondheid van de bevolking. Iedere gemeente is verplicht iedere vier jaar een nota lokaal gezondheidsbeleid vast te stellen. GGD Kennemerland onderzoekt daarom elk jaar een bepaalde leeftijdsgroep (jeugd 0-12 jaar, jeugd jaar, volwassenen jaar, ouderen 65 +) [4-6]. De jongste jeugd (0-12 jaar) is in ontwikkeling. De methode van een gezondheidsmonitor is een vragenlijstonderzoek, uitgevoerd bij een representatieve steekproef in de bevolking. Hiermee wordt informatie verkregen over de gezondheidssituatie van inwoners uit de regio en over factoren die deze gezondheidssituatie kunnen beïnvloeden. Aanvullend op de gezondheidsmonitors zijn registratiegegevens van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van GGD Kennemerland gebruikt. JGZ heeft elk jaar contact met 5-jarigen, leerlingen van groep 7 van het basisonderwijs en klas 2 van het voortgezet onderwijs door middel van een screening en een preventief gezondheidsonderzoek op indicatie. Voor sommige onderwerpen zijn gegevens bij gemeenten en ketenpartners opgevraagd (Steunpunt Huiselijk Geweld, MEE, politie Kennemerland) Landelijke bronnen Landelijke bronnen zijn gebruikt voor demografische onderwerpen zoals inwonersaantallen en uitkeringsgerechtigden. Het Centraal Bureau voor de Statistiek is hiervoor de aangewezen bron (CBS Statline). Voor sommige indicatoren van IGZ zijn de landelijke datasets van de werkgroep Regionale Gezondheidsinformatie (RGI) van GGD Nederland gebruikt. Het Nationaal Kompas van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is geraadpleegd voor de achtergrondinformatie. Ten slotte zijn resultaten van andere GGD en soms gebruikt om een schatting te maken van de situatie in de regio Kennemerland. 3.5 Analyse De analyse bestaat uit beschrijvende statistiek: het berekenen van prevalenties en absolute aantallen. In een gezondheidsmonitor wordt uitgerekend bij welk percentage van de inwoners in de regio en per gemeente een bepaalde risicofactor voorkomt (prevalenties). Voor deze monitor is met behulp van de inwonersaantallen van 2011 van CBS Statline berekend om hoeveel inwoners in de regio het gaat (absolute aantallen). Omdat de gezondheidsmonitors vóór 2011 zijn uitgevoerd, zijn deze aantallen niet exact. 10

11 De aantallen kunnen in werkelijkheid hoger of lager zijn omdat de percentages iets veranderd kunnen zijn. De gezondheidsmonitor onder jeugdigen is uitgevoerd onder leerlingen van klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs (havo/vwo en vmbo). Omrekening naar absolute aantallen is gebaseerd op deelnemersaantallen (12 t/m 18 jaar) van het voortgezet onderwijs én mbo in schooljaar Aangenomen wordt dat de percentages van het voortgezet onderwijs ook van toepassing zijn op dezelfde leeftijdsgroep in het mbo. Verder wordt aangenomen dat klas 2 representatief is voor de jongste leerlingen, en klas 4 representatief is voor de oudste leerlingen. De gezondheidsmonitor onder ouderen is uitgevoerd vóór de fusie van de gemeenten Bloemendaal en Bennebroek. Daarom worden twee percentages gepresenteerd. Ten tijde van het ouderenonderzoek maakte de gemeente Haarlemmermeer nog geen deel uit van de GGD-regio. Omrekening naar absolute aantallen voor de regio is gebaseerd op inwonersaantallen 2011 inclusief Haarlemmermeer. Uit andere GGD-onderzoeken blijkt dat de gemeente Haarlemmermeer gemiddeld scoort op gezondheidsuitkomsten. De richtlijnen van IGZ voor de landelijke indicatoren zijn gevolgd voor de analyse van sociaal kwetsbare groepen Vaak betreft dit het berekenen van het absolute aantal van een bepaalde risicogroep per inwoners in de GGD-regio. Voor de overige sociaal kwetsbare groepen is deze methode waar mogelijk toegepast om resultaten onderling te kunnen vergelijken. Daar waar de GGD zich specifiek richt op bepaalde groepen of hun problematiek zijn de aantallen uit Schakelnet nauwkeurig. Denk aan feitelijk daklozen, bemoeizorgcliënten of woningvervuilingen. In andere gevallen geven ze een indicatie over de omvang in de regio, maar zijn aanvullende gegevens nodig. Bijvoorbeeld het aantal verslaafden, multiprobleemgezinnen of tienermoeders. De analyses van bestanden uit Schakelnet hebben betrekking op het aantal nieuwe meldingen per jaar per afdeling van de GGD. In sommige gevallen is een cliënt een paar keer per jaar gemeld. De hier gepresenteerde gegevens zijn teruggebracht tot aantallen gebaseerd op unieke personen (of gezinnen). 3.6 Presentatie resultaten Van elke onderwerp wordt eerst de problematiek beschreven, waarbij de gevolgen voor de gezondheid centraal staan. Vervolgens wordt een definitie van de onderzoeksgroep gegeven en een omvangschatting. In de tabellen zijn de resultaten voor de regio Kennemerland te zien en voor elk van de tien gemeenten. Een vergelijking tussen regio Kennemerland en Nederland is voor sommige onderwerpen mogelijk. In de volgende monitor zullen meer landelijke referentiecijfers beschikbaar zijn. De resultaten zijn onderverdeeld in categorieën (zie Legenda). Per resultaat geeft een afbeelding aan om welke categorie het gaat. Legenda resultaten Werk en Inkomen Gezin en relatie Genotmiddelen Gezondheid (Basis) vaardigheden Combinatie ernstige problemen Veiligheid Woonsituatie 11

12 4. RISICOFACTOREN VAN SOCIALE KWETSBAARHEID Dit hoofdstuk beschrijft de volgende risicofactoren in onderstaande categorieën: Legenda resultaten risicofactoren Paragraaf Afbeelding Categorie Risicofactoren 4.1 Werk en inkomen Voortijdige schoolverlaters Laag opgeleid Lage sociaaleconomische status Afhankelijk uitkering Moeite met rondkomen 4.2 Gezin en relatie Gebroken gezin: kinderen die niet bij beide eigen ouders wonen Gebroken relatie: alleenstaanden 4.3 Gezondheid Psychische problemen: psychosociale problemen, psychisch ongezond, sombere of depressieve gevoelens, onder behandeling voor depressieve klachten, risico op angststoornis of depressie Eenzaamheid Gepest worden Slechte gezondheid: ervaren gezondheid Beginnende dementie 4.4 Genotmiddelen Overmatig drinken: bingedrinkers, zware drinkers, gewoontedrinkers Drugsgebruik: gebruikt hasj/wiet, gebruikt harddrugs 4.5 (Basis)- vaardigheden Geringe schriftelijke vaardigheden Geringe probleemoplossende vaardigheden 4.1 Werk en inkomen Voortijdige schoolverlaters Leerlingen die voortijdig de school verlaten zijn kwetsbaar omdat zij minder kans van slagen hebben op de arbeidsmarkt en daardoor minder kans hebben om een goede plek in onze maatschappij te veroveren [12]. In 2009 was 9 van de 15- t/m 24-jarigen, die regulier onderwijs volgden, een voortijdig schoolverlater. Dat wil zeggen dat ze geen startkwalificatie hadden: een afgeronde beroepsopleiding op mbo-2-niveau of een havo/vwo-diploma [www.cbs.nl]. Dit minimale opleidingsniveau is nodig om kans te maken op duurzaam werk. Het percentage voortijdige schoolverlaters in de regio is het aantal leerlingen in de regio dat zonder startkwalificatie het onderwijs verlaat per aantal deelnemers aan het voortgezet onderwijs en mbo. Tabel 1. Percentage jeugdigen dat voortijdig school verlaat (voortgezet onderwijs en mbo). Jeugdigen Regio 4 Beverwijk 5 Bloemendaal 3 Haarlem 5 Haarlemmerliede c.a. 2 Haarlemmermeer 4 Heemskerk 4 Heemstede 3 Uitgeest 3 Velsen 4 Zandvoort 4 12

13 In de regio Kennemerland is vier procent van de jeugdigen een voortijdige schoolverlater. Deze omvang is gelijk aan het landelijke percentage. Het zijn omgerekend circa jeugdigen. Dit aantal is een onderschatting van de werkelijke problematiek, omdat de groep jongvolwassenen ontbreekt (19 t/m 24-jarigen) Laag opgeleid Het gemiddelde opleidingsniveau van de Nederlandse bevolking is toegenomen: 32 van de jarigen was in 2009 hoogopgeleid (hbo of universiteit), 41 was middelbaar opgeleid en 27 was laagopgeleid. Ondanks deze toename blijven ongelijke onderwijskansen bestaan. Gezondheidsverschillen tussen opleidingsniveaus blijven groot Laagopgeleiden leven gemiddeld korter (mannen 7 jaar, vrouwen 6 jaar) en leven minder jaren in als goed ervaren gezondheid (mannen 19 jaar, vrouwen 21 jaar). Diverse risicofactoren komen ook vaker voor bij laagopgeleiden. Zo roken laagopgeleiden bijna twee keer zoveel als hoogopgeleiden. Verder komt zwaar drinken onder 18 van de laag opgeleide mensen voor, bij hoog opgeleiden is dat 10. Overgewicht vertoont een vergelijkbare trend. Ernstig overgewicht is de afgelopen jaren nog wel toegenomen onder laagopgeleiden, maar afgenomen onder hoogopgeleiden [www.nationaalkompas.nl]. Omgekeerd geldt hetzelfde verband: een slechtere gezondheid betekent een grotere kans op schoolverzuim, schooluitval en verminderde schoolprestaties. Hierdoor neemt de kans toe dat jeugdigen op latere leeftijd relatief laag op de maatschappelijke ladder terechtkomen [www.nationaalkompas.nl]. - Het percentage laag opgeleide jeugdigen in de regio is het aantal jarige leerlingen dat praktijkonderwijs of vmbo volgt (lage niveau) 3 per aantal jarige leerlingen aan het voortgezet onderwijs in de regio (praktijkonderwijs, vmbo, havo en vwo) 4. - Het percentage laag opgeleide volwassenen is het aantal 19- t/m 64-jarigen in de regio dat geen opleiding of alleen de lagere school heeft afgerond, of als hoogst voltooide opleiding LBO of MAVO heeft, per aantal 19- t/m 64-jarige respondenten. Voor ouderen (65-jarigen en ouder) is dit percentage op dezelfde wijze berekend. In de regio volgt bijna een kwart van de leerlingen een lage opleiding. Deze omvang komt overeen met het landelijke percentage (27). Dit zijn omgerekend circa jeugdigen. In de regio zijn drie op de tien volwassenen laag opgeleid. Dit zijn omgerekend circa volwassenen. In de regio is twee derde van de jarigen laag opgeleid en drie kwart van de 75 plussers. Dit zijn omgerekend in totaal omstreeks ouderen. 3 Het CBS maakt onderscheid tussen leerlingen die de basisberoepsgerichte en kaderberoepsgerichte leerweg volgen (lage niveau van vmbo) en leerlingen die de theoretische leerweg volgen (hoge niveau van vmbo). Beide leerwegen hebben ook leerwegondersteunend onderwijs (lwoo). 4 Het betreft jarige leerlingen van het leerjaar 3 en hoger. 13

14 Tabel 2. Percentage jeugdigen dat een lage opleiding volgt en volwassenen en ouderen dat laag is opgeleid. Jeugdigen Volwassenen Ouderen 1 Ouderen 2 Regio Beverwijk Bloemendaal / /49 Haarlem Haarlemmerliede c.a Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Uitgeest Velsen Zandvoort jarigen, 2 75 plussers, 3 Bennebroek/ oude Bloemendaal Lage sociaaleconomische status Een lage sociaaleconomische status (lage SES) gaat vaak samen met een slechtere gezondheid. Dit verband is voornamelijk oorzakelijk: mensen met lage SES hebben vaak een minder gezonde leefstijl en minder gunstige werk- en woonomstandigheden wat kan leiden tot een slechtere gezondheid en tot ziekte. Een klein deel van het verband kan andersom verklaard worden: een minder goede gezondheid leidt tot een lagere sociaaleconomische status, omdat men bijvoorbeeld door gezondheidsproblemen niet kan deelnemen aan het arbeidsproces [www.nationaalkompas.nl]. Voor ieder viercijferig postcodegebied in Nederland (met minimaal 5 huishoudens en/of 25 inwoners) is een statusscore berekend. Deze maat voor de sociale status van een postcodegebied is samengesteld uit drie elementen: inkomen, werkgelegenheid en opleidingsniveau. Op basis van deze statusscores is een rangorde gemaakt van alle postcodegebieden in Nederland, lopend van rangnummer 1 (hoogste sociale status in Nederland) tot rangnummer 3854 (laagste sociale status in Nederland) [SCP]. In tabel 3 is de volgende driedeling van rangnummers gebruikt: Lage sociale status: rangnummers 1 t/m 1285 Midden sociale status: rangnummers 1286 t/m 2570 Hoge sociale status: rangnummers 2571 t/m 3854 In de regio Kennemerland woont 21 van de inwoners in een postcodegebied met een lage sociale status (ongeveer inwoners) en 17 in een postcodegebied met een midden sociale status (ongeveer inwoners). 14

15 Tabel 3. Percentage inwoners (alle leeftijden) dat woont in een postcodegebied met een lage, midden of hoge sociale status 1. Laag Midden Hoog Regio Beverwijk Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede c.a Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Uitgeest Velsen Zandvoort Berekend over Afhankelijk van uitkering Personen met een uitkering op grond van de werkloosheidswet, een bijstands- (gerelateerde)wet of een arbeidsongeschiktheidswet en personen met alleen AOW hebben een laag inkomen. Mensen met een laag inkomen leven korter en ervaren hun eigen gezondheid als minder goed in vergelijking met mensen met hogere inkomens. Werkloosheid en daarmee een teruggang in het inkomen kan iemands leefomstandigheden verslechteren en de gezondheid negatief beïnvloeden. Onder werklozen is het aandeel mensen dat zich ongezond voelt twee keer zo hoog als onder werkenden. Psychische problemen en aandoeningen van het bewegingsapparaat zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van de arbeidsongeschiktheid [www.nationaalkompas.nl]. Personen met een uitkering worden gedefinieerd als personen jonger dan 65 jaar die een uitkering ontvangen op grond van de Werkloosheidswet (WW), een bijstands- (gerelateerde)wet (WWB, IOAW, IOAZ, WWIK, Bbz) of een arbeidsongeschiktheidswet (WAO, WIA, WAZ, Wajong, wet Wajong). Per regeling kan de leeftijdsondergrens verschillen. Een persoon met meerdere uitkeringen wordt in de resultaten één keer meegeteld. Personen met alleen AOW worden gedefinieerd als personen van 65 jaar of ouder die in vragenlijstonderzoek aangeven alleen AOW te ontvangen. In de regio hebben personen tot 65 jaar één of meerdere uitkeringen. Dit is 13 van alle 19- tot 65-jarigen in de regio. Alleen AOW heeft 14 van de jarigen en 15 van de 75-plussers. In totaal gaat het om ongeveer ouderen met alleen AOW. 15

16 Tabel 4. Percentage volwassenen met een uitkering in januari 2011 (Bron: CBS Statline, voorlopige cijfers) en ouderen met alleen AOW naar gemeente. Volwassenen Ouderen 1 Ouderen 2 Regio Beverwijk Bloemendaal / /7 Haarlem Haarlemmerliede c.a Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Uitgeest Velsen Zandvoort jarigen, 2 75 plussers, 3 Bennebroek/ oude Bloemendaal Moeite met rondkomen Mensen die moeite hebben met rondkomen kunnen veelal buiten de eerste levensbehoeften niets extra s betalen. Voor hen is het vaak onmogelijk om op vakantie te gaan of lid te worden van een sport- of muziekvereniging. Ook is er vaak te weinig geld achter de hand om tegenvallers op te vangen [www.nibud.nl]. Aangezien Nederland sinds een aantal jaren te maken heeft met een kredietcrisis, is het aannemelijk dat het aantal mensen dat moeite heeft met rondkomen de laatste jaren is gestegen. Onderstaande cijfers komen uit 2007 en 2008 en zijn dus waarschijnlijk een onderschatting. Het percentage volwassenen en ouderen dat de vraag of zij in de 12 maanden voorafgaand aan het vragenlijstonderzoek moeite hadden om van het inkomen van hun huishouden rond te komen beantwoord heeft met ja, enige moeite of ja, grote moeite. In de regio heeft één op de vijf volwassenen moeite met rondkomen. Dit zijn omgerekend ongeveer volwassenen. Vier procent heeft grote moeite met rondkomen (niet in tabel; ongeveer volwassenen). Van de ouderen heeft 16 van de jarigen en 12 van de 75-plussers moeite met rondkomen. Dit zijn omgerekend in totaal ongeveer ouderen. Tabel 5. Percentage volwassenen en ouderen dat moeite heeft met rondkomen. Volwassenen Ouderen 1 Ouderen 2 Regio Beverwijk Bloemendaal / /9 Haarlem Haarlemmerliede c.a Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Uitgeest Velsen Zandvoort jarigen, 2 75 plussers, 3 Bennebroek/ oude Bloemendaal 16

17 4.2 Gezin en relatie Gebroken gezin Wanneer ouders scheiden maken kinderen veel veranderingen mee. Na afloop van de spannende scheidingsperiode kunnen kinderen er nog steeds gevolgen van ondervinden. Met de meeste kinderen van gescheiden ouders gaat het na verloop van tijd weer goed. Toch hebben kinderen van gescheiden ouders vaker problemen dan kinderen die opgroeien bij beide eigen ouders. Het gaat dan om problemen als: externaliserende problemen (agressief gedrag, vandalisme en bij oudere kinderen delinquent gedrag en meer roken, blowen en drinken), internaliserende problemen (depressieve gevoelens, gevoelens van angst en een laag zelfbeeld), problemen op school en een lager eindniveau van de opleiding, een zwakkere band met de ouders en crimineel en riskant gedrag [www.nji.nl]. - Het percentage kinderen dat opgroeit in een gebroken gezin is het aantal onderzochte kinderen door JGZ in de regio (5-jarigen, groep 7 op de basisschool en klas 2 van het voortgezet onderwijs) dat niet bij beide eigen ouders woont per aantal onderzochte kinderen door JGZ. - Het percentage jeugdigen dat opgroeit in een gebroken gezin is het aantal jarigen op het voortgezet onderwijs dat niet bij beide eigen ouders woont per aantal jarige respondenten. Uit de registratiegegevens van JGZ blijkt dat 18 van de kinderen in de regio in een gebroken gezin opgroeit (10 eenoudergezin, 4 één ouder plus één stiefouder, 3 coouders en 1 ander woonverband). Uit het scholierenonderzoek blijkt dat een kwart van de leerlingen niet bij beide eigen ouders woont. Dit zijn omgerekend circa jeugdigen. Tabel 6. Percentage jeugdigen van het voortgezet onderwijs dat niet bij beide eigen ouders woont. Eén ouder Eén ouder + stiefouder Coouders Anders Totaal Regio Beverwijk Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede c.a Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Uitgeest Velsen Zandvoort

18 4.2.2 Gebroken relatie Alleenstaanden zijn personen die alleen wonen en dus een eenpersoonshuishouden vormen. Voor jongvolwassenen is het meestal een tijdelijke leefvorm, tussen het verlaten van het ouderlijk huis en het gaan samenwonen. Op middelbare leeftijd is het meestal een gevolg van (echt)scheiding. Op hogere leeftijd is alleenstaand meestal een gevolg van sterfte van de partner. In Nederland is 16 van de bevolking alleenstaand [www.nationaalkompas.nl]. Uit onderzoek blijkt dat alleenstaanden ongezonder leven en risicovoller dan gehuwden. Ernstig overgewicht komt vooral voor bij gescheiden mannen, zware rokers zijn oververtegenwoordigd onder gescheiden mannen en gescheiden vrouwen, en zware drinkers zijn het meest te vinden onder ongehuwde en gescheiden mannen. Gehuwde mensen leven ook langer dan nooit gehuwden en mensen die gescheiden of verweduwd zijn. Voor mannen geldt dit sterker dan voor vrouwen. Samenwonenden hebben in vergelijking met alleenstaanden ook een betere ervaren gezondheid [www.nationaalkompas.nl]. Uit een nieuwsbericht van het CBS (2011) blijkt dat volwassenen die gescheiden zijn of van wie de partner overleden is veel vaker psychische klachten hebben dan gehuwden. Het percentage volwassen en ouderen met een gebroken relatie is het aantal 19- t/m 64-jarigen in de regio dat ongehuwd of nooit gehuwd is geweest, gescheiden of verweduwd is per aantal 19- t/m 64-jarige respondenten. Voor ouderen (65-jarigen en ouder) is dit percentage op dezelfde wijze berekend. In de regio is 25 van de volwassenen alleenstaand. Dat zijn omgerekend circa volwassenen. In de regio is een kwart van de jarigen alleenstaand en de helft van de 75 plussers. Dit zijn omgerekend in totaal circa ouderen. Tabel 7. Percentage volwassenen en ouderen dat alleenstaand is. Volwassenen Ouderen 1 Ouderen 2 Regio Beverwijk Bloemendaal / /47 Haarlem Haarlemmerliede c.a Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Uitgeest Velsen Zandvoort jarigen, 2 75 plussers, 3 Bennebroek/ oude Bloemendaal 4.3. Gezondheid Psychische problemen Jeugdigen die psychisch niet goed functioneren voelen zich minder gelukkig en vertonen vaker schooluitval, criminaliteit, verslaving, geweld, zwerfgedrag en psychisch lijden. Bovendien zijn emotionele problemen en gedragsproblemen in de jeugd vaak een 18

19 voorbode van stoornissen bij (jong)volwassenen. Volwassenen met psychische klachten hebben moeite de eigen intellectuele en emotionele mogelijkheden te verwezenlijken [www.nationaalkompas.nl]. Personen met een angststoornis hebben een slechtere kwaliteit van leven dan de algemene bevolking. Ze ervaren hun gezondheid als minder goed, voelen zich minder vitaal en zijn door emotionele problemen minder in staat dagelijkse bezigheden uit te voeren. Ook heeft een angststoornis effect op het sociaal functioneren doordat bepaalde situaties of activiteiten vermeden worden (bijvoorbeeld bij sociale fobie of agorafobie) [www.nationaalkompas.nl]. Bij een depressie kampt iemand gedurende langere tijd met een hevige neerslachtigheid en een ernstig verlies aan interesse in bijna alle dagelijkse activiteiten. Mensen met depressie zijn vaak ernstig beperkt in hun sociaal en maatschappelijk functioneren. Met de duur van de depressie neemt ook de kans op lichamelijke ziekten toe door het optreden van weerstandsdaling of zelfverwaarlozing [www.nationaalkompas.nl]. - Psychosociale problematiek of daaraan gerelateerde problemen (geregistreerd in het dossier van kinderen): bevindingen van de JGZ-arts of JGZ-verpleegkundige tijdens de triage of preventief gezondheidsonderzoek dat een kind heeft bij de JGZ (jeugdgezondheidszorg). Onder psychosociale problematiek vallen: gedrags- en opvoedingsproblemen, ernstige zorgen (kindermishandeling) en overige psychosociale problemen zoals concentratieproblemen, problemen met leeftijdsgenoten, buik-/hoofdpijn zonder medische reden, somberheid, angst en niet-lekker-in-vel zitten. Gerelateerde problemen zijn: pesten, problematische gezinsomstandigheden, leerproblemen en veelvuldig schoolverzuim. De registraties van 5-jarigen, leerlingen van groep 7 van het basisonderwijs en leerlingen van klas 2 van het voortgezet onderwijs zijn geanalyseerd op psychosociale problematiek of daaraan gerelateerde problemen. - Psychische ongezondheid (gevraagd aan jeugdigen en ouderen): gemeten met de MHI-5 (Mental Health Inventory-5). Dit is een set van vijf vragen naar hoe vaak iemand de volgende gevoelens had in de vier weken voorafgaand aan het onderzoek: zenuwachtigheid, rustig voelen, neerslachtigheid, gelukkig voelen en in de put zitten. Iemand kan op deze vijf vragen in totaal 100 punten scoren. Een score van 60 of minder duidt op psychische ongezondheid. - Psychosociale problematiek (gevraagd aan jeugdigen): gemeten met de SDQ (Strengths and Difficulties Questionnaire). Dit is een set van 25 vragen naar hoe iemand zich voelde of gedroeg in de zes maanden voorafgaand aan het onderzoek: vijf vragen meten emotionele problemen, vijf meten gedragsproblemen, vijf meten hyperactiviteit, vijf meten problemen met leeftijdgenoten en vijf meten prosociaal gedrag. De vragen naar prosociaal gedrag worden hier buiten beschouwing gelaten. Op de overgebleven 20 vragen kan iemand in totaal 40 punten scoren. Iemand die 20 punten of meer scoort heeft psychosociale problematiek. Iemand die tussen de 16 en 19 punten scoort zit in het grensgebied. - Hoog risico op angststoornis en depressie (gevraagd aan volwassenen en ouderen): gemeten met de K10 (Kessler Psychological Distress Scale). Dit is een set van tien vragen naar hoe vaak iemand de volgende gevoelens had in de vier weken voorafgaand aan het onderzoek: vermoeid zonder reden, zenuwachtig, niet tot rust kunnen komen, hopeloos, rusteloos of ongedurig, niet meer stil kunnen zitten, somber of depressief, gevoel hebben dat alles veel moeite kost, nergens door opgevrolijkt kunnen worden, zichzelf afkeurenswaardig/minderwaardig/waardeloos vinden. Iemand kan op deze tien vragen in totaal 50 punten scoren. Iemand die 30 of meer punten scoort heeft een hoog risico op een angststoornis of depressie. - Angststoornissen (gevraagd aan volwassenen): middels vier vragen is gevraagd of iemand in de afgelopen maand een paniekaanval heeft gehad (paniekstoornis), sterke angst heeft gehad alleen uit huis te gaan of in een menigte te zijn (agorafobie), sterke angst heeft gehad om iets te doen in het bijzijn van anderen (sociale fobie) en of iemand zich het merendeel van de tijd bezorgd, zenuwachtig, gespannen of angstig heeft gevoeld. Er is gedefinieerd dat iemand een paniekstoornis, agorafobie of sociale fobie heeft als zowel de specifieke angstvraag met ja is beantwoord als ook de vraag over zich bezorgd, zenuwachtig, gespannen 19

20 of angstig voelen. Iemand heeft een gegeneraliseerde angststoornis als hij de vraag over zich bezorgd, zenuwachtig, gespannen of angstig voelen met ja heeft beantwoord en de andere drie vragen met nee. Bij 15 van de kinderen in de regio heeft JGZ psychosociale of daaraan gerelateerde problemen vastgesteld (JGZ-registratie schooljaar 2009/2010). Van de jeugdigen van het voortgezet onderwijs voelt 18 zich psychisch ongezond (ongeveer jeugdigen) en kampt 12 met psychosociale problematiek of zit in het grensgebied (ongeveer jeugdigen). Een hoog risico op een angststoornis of depressie komt in de regio voor bij 5 van de volwassenen (ongeveer personen) en 4 van de ouderen (ongeveer personen). Van de volwassenen heeft 11 (ongeveer personen) zich in de twaalf maanden voorafgaand aan het vragenlijstonderzoek gedurende twee weken of langer erg somber of depressief gevoeld. Ongeveer de helft van hen (6; ongeveer personen) is voor deze klachten onder behandeling of controle van huisarts, specialist of psycholoog geweest. Verder kampt 5 van de volwassenen met een gegeneraliseerde angststoornis (ongeveer personen), 2 met een sociale fobie (ongeveer personen), 2 met een paniekstoornis (ongeveer personen) en 1 met agorafobie (ongeveer personen). Van de jarigen voelt 15 zich psychisch ongezond en van de 75-plussers 19 (in totaal ongeveer personen) en heeft 21 een probleem dat hen dag en nacht bezighoudt (ongeveer personen). Tabel 8. Percentage jeugdigen, volwassenen en ouderen met psychische risico s. Jeugdigen - Zich psychisch ongezond voelen (MHI-5) Jeugdigen - Psychosociale problematiek, incl. grensgebied (SDQ) Volwassenen Hoog risico op angststoornis of depressie (K10) Ouderen 1 - Zich psychisch ongezond voelen (MHI-5) Ouderen 2 - Zich psychisch ongezond voelen (MHI-5) Regio Beverwijk Bloemendaal / /16 3 Haarlem Haarlemmerliede c.a Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Uitgeest Velsen Zandvoort jarigen, 2 75 plussers, 3 Bennebroek/ oude Bloemendaal Eenzaamheid Eenzame mensen hebben een minder gezonde leefstijl. Zo vermindert eenzaamheid lichaamsbeweging en vergroot het de kans op roken. Ook zijn er aanwijzingen dat eenzaamheid de kans op het krijgen van hartaandoeningen en Alzheimer vergroot. Verder kan eenzaamheid leiden tot depressie en zelfdoding, een lager oordeel van de eigen gezondheid en een hogere kans op overlijden [www.nationaalkompas.nl]. 20

21 Eenzaamheid is een negatieve situatie, gekenmerkt door gemis en teleurstelling. Het is de uitkomst van een persoonlijke waardering van een situatie waarin iemand zijn bestaande relaties afweegt tegen zijn eigen wensen of verwachtingen ten aanzien van relaties. Eenzaamheid is een persoonlijke, subjectieve ervaring. Het is moeilijk van buitenaf waar te nemen [www.nationaalkompas.nl]. Bij volwassenen en ouderen is eenzaamheid uitgevraagd middels elf uitspraken over sociale contacten, bijvoorbeeld Ik mis een echte goede vriend of vriendin. Voor elk van deze uitspraken kon men aangeven in hoeverre deze van toepassing is. Iemand kan op de elf uitspraken in totaal 11 punten scoren. Iemand die 9 of 10 punten scoort is ernstig eenzaam en iemand die 11 punten scoort is zeer ernstig eenzaam. In de regio is 6 van de volwassenen (zeer) ernstig eenzaam. Dat zijn omgerekend ongeveer volwassenen. Van de ouderen is 7 van de jarigen en 9 de 75-plussers (zeer) ernstig eenzaam. Dit zijn omgerekend in totaal ongeveer ouderen. Tabel 9. Percentage volwassenen en ouderen dat (zeer) ernstig eenzaam is. Volwassenen Ouderen 1 Ouderen 2 Regio Beverwijk Bloemendaal /4 9 3 /8 Haarlem Haarlemmerliede c.a Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Uitgeest Velsen Zandvoort jarigen, 2 75 plussers, 3 Bennebroek/ oude Bloemendaal Gepest worden Kinderen die herhaaldelijk en op verschillende manieren zijn gepest, hebben last van sociale en emotionele problemen. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat gepest worden gevoelens van eenzaamheid en depressie vergroot en bestaande problemen verergert. Slachtoffers gaan zichzelf door het pesten minder leuk vinden, vertrouwen hun leeftijdsgenoten niet en zijn bang om naar school te gaan. Die gevoelens kunnen leiden tot verder isolement en diepere depressie en nog meer pestgedrag uitlokken. Kinderen die gepest worden hebben vaker last van psychosomatische klachten, zoals hoofdpijn, slaapproblemen, buikpijn, bedplassen en vermoeidheid [www.nji.nl]. Het percentage jarigen dat op de vraag hoe vaak ze in de drie maanden voorafgaand aan het vragenlijstonderzoek gepest zijn op school antwoordt dat dit 2 keer per maand of vaker gebeurt. 21

22 Tabel 10. Percentage jeugdigen van het voortgezet onderwijs dat op school regelmatig gepest wordt. Jeugdigen Regio 7 Beverwijk 9 Bloemendaal 6 Haarlem 6 Haarlemmerliede c.a. 10 Haarlemmermeer 6 Heemskerk 7 Heemstede 6 Uitgeest 5 Velsen 8 Zandvoort 5 Van de jeugdigen die in de regio wonen wordt 7 regelmatig op school gepest. Dit zijn circa scholieren Slechte gezondheid Ervaren gezondheid is een samenvattende gezondheidsmaat van alle gezondheidsaspecten die relevant zijn voor de persoon in kwestie. Voorbeelden zijn ziekten, lichamelijke beperkingen en handicaps, fitheid, vermoeidheid en depressieve gevoelens. Ook leefstijlfactoren, zoals voeding, roken en lichamelijke activiteit bepalen het oordeel over de eigen gezondheid [www.nationaalkompas.nl]. De ervaren gezondheid is een goede voorspeller van sterfte en ziekte en het gebruik van medische voorzieningen [www.scp.nl]. Het merendeel van de Nederlandse bevolking beoordeelt de eigen gezondheid als goed of zeer goed. Er zijn echter verschillen tussen bevolkingsgroepen. Het percentage personen dat de gezondheid als (zeer) goed beoordeelt is relatief hoog onder mannen, jongeren, personen die getrouwd zijn of samenwonen, personen in hogere sociaaleconomische klassen en autochtonen [www.nationaalkompas.nl]. Dit betekent dat andere risicofactoren uit deze monitor, zoals alleenstaand zijn en een lage sociaaleconomische status hebben, vermoedelijk samenhangen met een slechte ervaren gezondheidstoestand. Het percentage jeugdigen, volwassen of ouderen met een slechte gezondheid is het aantal jarigen, 19-t/m 64-jarigen en 65-jarigen en ouder in de regio dat zijn gezondheid als matig of slecht ervaart per aantal respondenten in dezelfde leeftijdsgroep. In de regio beoordeelt 3 van de jeugdigen en 9 van de volwassenen de eigen gezondheid als matig of slecht. Dat zijn omgerekend in jeugdigen en circa volwassenen. Van de ouderen beoordeelt een kwart van de jarigen en 40 van de 75 plussers de eigen gezondheid als matig of slecht. Dit zijn omgerekend in totaal circa ouderen. 22

MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN

MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN STAND VAN ZAKEN OGGZ REGIO KENNEMERLAND 2011 NOODZAAK TOT PREVE NOODZAAK TOT PREVENTIE GENOTMIDDELEN GENOTMIDDELEN PROBLEMATISCHE PROBLEMATISCHE SCHULDEN SCHU WONINGVERVUILINGEN

Nadere informatie

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Sociaal kwetsbare burgers in Eersel Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Prestatievelden Wmo 1. Het bevorderen van sociale samenhang en leefbaarheid dorpen 2. Op preventie gerichte ondersteuning van jeugdigen

Nadere informatie

MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN

MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN STAND VAN ZAKEN OGGZ REGIO KENNEMERLAND 2011 NOODZAAK TOT PREVE NOODZAAK TOT PREVENTIE GENOTMIDDELEN GENOTMIDDELEN PROBLEMATISCHE PROBLEMATISCHE SCHULDEN SCHU WONINGVERVUILINGEN

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N PSYCHOSOCIALE GEZONDHEID V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 3 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R PSYCHOSOCIALE GEZONDHEID Jeugd 2010 4 K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

Kinderen in Zuid gezond en wel?

Kinderen in Zuid gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Zuid gezond en wel? 1 Wat valt op in Zuid? Voor Zuid zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Kinderen in West gezond en wel?

Kinderen in West gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in West gezond en wel? 1 Wat valt op in West? Voor West zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar)

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) 3a Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) Deze factsheet beschrijft de resultaten van de gezondheidspeiling najaar 2005 van volwassenen tot 65 jaar in Zuid-Holland Noord met betrekking tot de geestelijke

Nadere informatie

Kinderen in Centrum gezond en wel?

Kinderen in Centrum gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Centrum gezond en wel? 1 Wat valt op in Centrum? Voor Centrum zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van

Nadere informatie

SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO

SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO GEMEENTE HEEMSKERK SOCIAAL WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN SCHOLIERENONDERZOEK E-movo GEMEENTE HEEMSKERK Een onderzoek naar

Nadere informatie

OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID

OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID Gemeente Alkmaar afdeling Onderzoek en Statistiek februari 2006 auteur: Monique van Diest afdeling Onderzoek en Statistiek gemeente Alkmaar

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren tot 4 jaar Jongerenmonitor In 0 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO

SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO GEMEENTE BEVERWIJK SOCIAAL WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN SCHOLIERENONDERZOEK E-movo GEMEENTE BEVERWIJK Een onderzoek naar

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

OInleiding1c Psychische ongezondheid Psychische problemen Ervaren gezondheid Eenzaamheid

OInleiding1c Psychische ongezondheid Psychische problemen Ervaren gezondheid Eenzaamheid OInleiding 1 c Depressie is één van de belangrijkste psychische stoornissen waar met preventie gezondheidswinst is te behalen. Depressie is daarom als landelijk speerpunt gekozen. In deze factsheet zal

Nadere informatie

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen Ouderenmonitor 2011 Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen De Ouderenmonitor is een onderzoek naar de lichamelijke, sociale en geestelijke

Nadere informatie

SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO

SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO REGIO KENNEMERLAND SOCIAAL WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN SCHOLIERENONDERZOEK E-movo REGIO KENNEMERLAND Een onderzoek naar

Nadere informatie

Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland

Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland 1 Dit is een voorlopige uitgave. Na de zomer 2013 komen definitieve tabellen beschikbaar. Gezondheidsenquête: volwassenen en senioren

Nadere informatie

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013 Samenvatting Losser Versie 1, oktober 2013 Lage SES, bevolkingskrimp en vergrijzing punt van aandacht in Losser In de gemeente Losser wonen 22.552 mensen; 11.324 mannen en 11.228 vrouwen. Als we de verschillende

Nadere informatie

Geestelijke gezondheid

Geestelijke gezondheid In dit onderdeel wordt ingegaan op de geestelijke gezondheid van ouderen. De onderwerpen die worden aangesneden zijn psychische stoornissen en eenzaamheid. Volgens gegevens uit de Rapportage 2001 van het

Nadere informatie

Ouderenonderzoek Kennemerland

Ouderenonderzoek Kennemerland Ouderenonderzoek Kennemerland Een onderzoek naar de gezondheid en het wel bevinden van 65-plussers en hun behoefte aan voor zieningen, zorg en vervoer. Ouderenonderzoek Kennemerland HET ONDERZOEK In het

Nadere informatie

23 65-plussers in de regio Gelre-IJssel. Resultaten van de ouderenmonitor 2010

23 65-plussers in de regio Gelre-IJssel. Resultaten van de ouderenmonitor 2010 23 65-plussers in de regio Gelre-IJssel Resultaten van de ouderenmonitor 2010 2011 Het gaat over het algemeen goed met onze 65-plussers. Zij voelen zich beter dan vijf jaar geleden en de deelname aan sportieve

Nadere informatie

SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO

SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO SCHOLIERENONDERZOEK E-MOVO GEMEENTE VELSEN SOCIAAL WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN WELBEVINDEN SOCIAAL WELBEVINDEN SCHOLIERENONDERZOEK E-movo GEMEENTE VELSEN Een onderzoek naar de gezondheid,

Nadere informatie

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013 Samenvatting Twente Versie 2, oktober 2013 Twente varieert naar stad en platteland In Twente wonen 626.500 mensen waarvan de helft woont in één van de drie grote steden. Tot 2030 zal de Twentse bevolking

Nadere informatie

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen Gelderland-Zuid Factsheet Eenzaamheid Onderzoek onder volwassenen en ouderen Onderzoek naar eenzaamheid De Volwassenen- en ouderenmonitor is eind 2012 onder ruim 22.000 zelfstandig wonende inwoners van

Nadere informatie

Noord gezond en wel?

Noord gezond en wel? Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 gezond en wel? Meer dan twee derde van de inwoners van heeft een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

de bevolking van Aa en Hunze vergrijst, van 21% nu naar 35% in 2040.

de bevolking van Aa en Hunze vergrijst, van 21% nu naar 35% in 2040. Met deze factsheet biedt de GGD Drenthe u inzicht in de lokale gezondheidssituatie van de inwoners van de gemeente Aa en Hunze. U treft cijfers aan over de gezondheidsspeerpunten en risicogroepen. Hierbij

Nadere informatie

Samen tegen eenzaamheid

Samen tegen eenzaamheid Samen tegen eenzaamheid Van 25 september tot en met 4 oktober is de Week tegen de Eenzaamheid. Het thema dit jaar is: Herken eenzaamheid en handel op tijd. Hoe eerder eenzaamheid wordt gesignaleerd en

Nadere informatie

1 2 JUNI 2013. Raadsinformatie. Aan: CC: Onderwerp: Bijlagen:

1 2 JUNI 2013. Raadsinformatie. Aan: CC: Onderwerp: Bijlagen: Raadsinformatie Aan: CC: Onderwerp: Bijlagen: 1 2 JUNI 13 Raadsleden Fractieassistenten; Fractiemedewerkers; Raadsinformatie overig tactsheet gezondheidsmonitor MiniFactsheet_Gezondheidsonderzoek_Haarlemmermeer.pdf

Nadere informatie

De jeugd heeft de toekomst,

De jeugd heeft de toekomst, Datum 28-01-2014 1 De jeugd heeft de toekomst, maar minder voor de een dan voor de ander Greetje Timmerman, Hoogleraar Jeugdsociologie Rijksuniversiteit Groningen Datum 28-01-2014 2 Uitkomsten Gezond Opgroeien

Nadere informatie

VOLWASSENENONDERZOEK 2008

VOLWASSENENONDERZOEK 2008 VOLWASSENENONDERZOEK 2008 GEMEENTE UITGEEST SOCIALE OMGEVING WOONOMGEVING RISICOGROEPEN GEZONDHEIDSVOORZIENINGEN LEEFSTIJL ACHTERGRONDGEGEVENS ALGEHELE GEZONDHEID VOLWASSENENONDERZOEK GEMEENTE UITGEEST

Nadere informatie

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar speerpuntennotitie? Wat doen/deden we al? Welke gezondheidsproblemen

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

hoog risico angststoornis/depressie matig of hoog risico angststoornis/depressie hulp stress/spanningen 7 8 - te weinig regie over eigen leven

hoog risico angststoornis/depressie matig of hoog risico angststoornis/depressie hulp stress/spanningen 7 8 - te weinig regie over eigen leven Bron: Gezondheidsmonitor Regio Kennemerland 2012 Aantal ouderen (65 jaar en ouder) in Haarlemmermeer per 1-1-2013: 19.700 Functioneren en kwaliteit van leven Ziekten en aandoeningen Uitkomsten ouderen

Nadere informatie

VOLWASSENENONDERZOEK GEMEENTE HEEMSTEDE

VOLWASSENENONDERZOEK GEMEENTE HEEMSTEDE VOLWASSENENONDERZOEK 2008 GEMEENTE HEEMSTEDE SOCIALE OMGEVING WOONOMGEVING RISICOGROEPEN GEZONDHEIDSVOORZIENINGEN LEEFSTIJL ACHTERGRONDGEGEVENS ALGEHELE GEZONDHEID VOLWASSENENONDERZOEK GEMEENTE HEEMSTEDE

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R VOEDING, BEWEGING EN GEWICHT K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Jeugd 2010 6 Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD

Nadere informatie

Conclusies en aanbevelingen

Conclusies en aanbevelingen Achtergrondinformatie Opvoeding en opvoedingsondersteuning Gezondheid Lichamelijke en leefstijl gezondheid leefstijl en psychosociaal welbevinden Conclusies en aanbevelingen Ouderenmonitor Monitor kinderen

Nadere informatie

Kernpunten gezondheidsmonitors

Kernpunten gezondheidsmonitors Kernpunten gezondheidsmonitors als evaluatie en vertrekpunt voor het Wmo-beleid 2012 t/m 2015 van de gemeente Heeze-Leende 31 mei 2011 Mieke van Duijnhoven, Onderzoeksmedewerker Antje Eugster, Onderzoeksfunctionaris

Nadere informatie

VOLWASSENENONDERZOEK GEMEENTE HEEMSKERK

VOLWASSENENONDERZOEK GEMEENTE HEEMSKERK VOLWASSENENONDERZOEK 2008 GEMEENTE HEEMSKERK SOCIALE OMGEVING WOONOMGEVING RISICOGROEPEN GEZONDHEIDSVOORZIENINGEN LEEFSTIJL ACHTERGRONDGEGEVENS ALGEHELE GEZONDHEID VOLWASSENENONDERZOEK GEMEENTE HEEMSKERK

Nadere informatie

Gezondheid en sterfte naar onderwijsniveau

Gezondheid en sterfte naar onderwijsniveau Gezondheid en sterfte naar onderwijsniveau Den Haag, 28 maart 212 Jan-Willem Bruggink (Centraal Bureau voor de Statistiek) Seminar: De opleidingsgradiënt in de demografie Wat gaat er komen? Gezondheid,

Nadere informatie

Nieuw-West gezond en wel?

Nieuw-West gezond en wel? Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Nieuw-West gezond en wel? Twee derde van de inwoners van Nieuw-West heeft een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse

Nadere informatie

30 Gezondheid van volwassenen en ouderen in de regio Noord- en Oost-Gelderland

30 Gezondheid van volwassenen en ouderen in de regio Noord- en Oost-Gelderland 3 Gezondheid van volwassenen en ouderen in de regio Noord- en Oost-Gelderland resultaten van de monitor volwassenen en ouderen 12 13 Gezondheid is belangrijk! Mensen die zich gezond voelen kunnen beter

Nadere informatie

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Cretien van Campen m.m.v. Maaike

Nadere informatie

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Zuid gezond en wel? Van de inwoners van Zuid heeft 81% een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd oinleiding 1 c Gewichtsstijging ontstaat wanneer de energie-inneming (via de voeding) hoger is dan het energieverbruik (door lichamelijke activiteit). De laatste decennia zijn er veranderingen opgetreden

Nadere informatie

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 1 Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 Fact sheet juni 2015 De werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is voor het eerst sinds enkele jaren weer gedaald. Van de bijna 140.000 Amsterdamse jongeren

Nadere informatie

Handycard Zorgmonitor 1 SDQ en KIDSCREEN-27

Handycard Zorgmonitor 1 SDQ en KIDSCREEN-27 Handycard Zorgmonitor 1 SDQ en KIDSCREEN-27 SDQ (Strenghts and Difficulties Questionnaire) Meet de psychosociale aanpassing van de jeugdige. De SDQ wordt ingevuld door jeugdigen zelf (11-17 jaar) en ouders

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Hengelo

Kernboodschappen Gezondheid Hengelo Kernboodschappen Gezondheid Hengelo De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Hengelo epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Hengelo en de factoren die hierop van invloed

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

40 De Staat van de Stad Amsterdam VIII

40 De Staat van de Stad Amsterdam VIII 3 Gezondheid Gezondheid is een belangrijke voorwaarde om te kunnen participeren in de samenleving. Fysieke en psychische beperkingen kunnen participatie belemmeren, omgekeerd kan participatie de gezondheid

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N LICHAAMSBEWEGING EN GEWICHT V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 4 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in

Nadere informatie

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007)

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007) in Nederland (1998-2007) Juni 2009 In het kort Het aantal 55-plussers met een alcoholhulpvraag is sinds 1998 met 130% gestegen (89% gecorrigeerd voor vergrijzing). Het aandeel alcoholcliënten van 55 jaar

Nadere informatie

Afhankelijk van een uitkering in Nederland

Afhankelijk van een uitkering in Nederland Afhankelijk van een uitkering in Nederland Harry Bierings en Wim Bos In waren 1,6 miljoen huishoudens voor hun inkomen afhankelijk van een uitkering. Dit is ruim een vijfde van alle huishoudens in Nederland.

Nadere informatie

Jongeren op de arbeidsmarkt

Jongeren op de arbeidsmarkt Jongeren op de arbeidsmarkt Tanja Traag In 23 was 11 procent van alle jongeren werkloos. Jongeren die geen onderwijs meer volgen, hebben een andere positie op de arbeidsmarkt dan jongeren die wel een opleiding

Nadere informatie

Gezondheidsmonitoren jongeren en ouderen. Meta Moerman Cie Welzijn gemeente Neerijnen 19 juni 2012

Gezondheidsmonitoren jongeren en ouderen. Meta Moerman Cie Welzijn gemeente Neerijnen 19 juni 2012 Gezondheidsmonitoren jongeren en ouderen Meta Moerman Cie Welzijn gemeente Neerijnen 19 juni 2012 Wat is E-MOVO q Onderzoek onder 2 e en 4 e klassers, nu 3 e keer q Vragenlijst wordt digitaal in klas ingevuld

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen De GGD Twente verzamelt in opdracht van Noaberkracht Dinkelland Tubbergen epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Noaberkracht

Nadere informatie

Pensioenaanspraken in beeld

Pensioenaanspraken in beeld Pensioenaanspraken in beeld Deel 1: aanspraken naar geslacht en burgerlijke staat Elisabeth Eenkhoorn, Annelie Hakkenes-Tuinman en Marije vandegrift bouwen minder pensioen op via een werkgever dan mannen.

Nadere informatie

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren

Nadere informatie

Cijfers gezondheidssituatie gemeente Leeuwarderadeel

Cijfers gezondheidssituatie gemeente Leeuwarderadeel Cijfers gezondheidssituatie gemeente Leeuwarderadeel In onderstaande tabellen zijn cijfers weergegeven met betrekking tot de gezondheid van Friezen in de gemeente Leeuwarderadeel. Daarnaast vindt u ook

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N GENOTMIDDELEN V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 5 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

3 De WMO in zicht in de regio Gelre-IJssel

3 De WMO in zicht in de regio Gelre-IJssel 3 De WMO in zicht in de regio Gelre-IJssel SAMENVATTING Voor een goede ontwikkeling van beleid op het gebied van de WMO alsmede voor evaluatie van gevoerd beleid, zijn cijfers onontbeerlijk. De afdeling

Nadere informatie

Demografische gegevens ouderen

Demografische gegevens ouderen In dit hoofdstuk worden de demografische gegevens van de doelgroep ouderen beschreven. We spreken hier van ouderen indien personen 55 jaar of ouder zijn. Dit omdat gezondheidsproblemen met name vanaf die

Nadere informatie

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM Mantelzorg Op 10 november 2014 is het de Dag van de Mantelzorg. Dit jaar wordt deze dag voor de 16 e maal georganiseerd. De Dag van de Mantelzorg is bedoeld om mantelzorgers in het zonnetje te zetten en

Nadere informatie

Gezondheid in beeld: Gemeente Laarbeek

Gezondheid in beeld: Gemeente Laarbeek Gezondheid in beeld: Gemeente Laarbeek Gezondheidsmonitor 2012/2013 www.regionaalkompas.nl Inleiding Eind 2012 zijn de Volwassenenmonitor en Ouderenmonitor tegelijkertijd verzonden naar ongeveer 44.000

Nadere informatie

Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam

Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam Leen Heylen, CELLO, Universiteit Antwerpen Thomas More Kempen Het begrip eenzaamheid Eenzaamheid is een pijnlijke, negatieve ervaring die zijn oorsprong vindt in een

Nadere informatie

Resultaten van het EMOVO-onderzoek

Resultaten van het EMOVO-onderzoek Dit rapport geeft een beeld van de psychische gezondheid van schoolgaande jongeren van 12-18 18 jaar in Noord- Holland Noord. Deze resultaten komen uit het EMOVO-onderzoek dat de GGD Hollands Noorden in

Nadere informatie

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Nuth Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen

Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Haaksbergen epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Haaksbergen en de factoren die hierop

Nadere informatie

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen Arie de Graaf en Suzanne Loozen In 25 telde Nederland 4,2 miljoen personen van 18 jaar of ouder die zonder partner woonden. Eén op de drie volwassenen woont dus niet samen met een partner. Tussen 1995

Nadere informatie

VOLWASSENENONDERZOEK 2008

VOLWASSENENONDERZOEK 2008 VOLWASSENENONDERZOEK 2008 GEMEENTE HAARLEM SOCIALE OMGEVING WOONOMGEVING RISICOGROEPEN GEZONDHEIDSVOORZIENINGEN LEEFSTIJL ACHTERGRONDGEGEVENS ALGEHELE GEZONDHEID VOLWASSENENONDERZOEK GEMEENTE HAARLEM Een

Nadere informatie

Ouderenmonitor 2009-2010

Ouderenmonitor 2009-2010 A. Algemene kenmerken % Geslacht Man 44 43 Vrouw 56 57 Leeftijd 65 t/m 74 jaar 56 52 75 jaar en ouder 44 48 Burgerlijke staat Gehuwd/ samenwonend 62 62 Ongehuwd/ nooit gehuwd geweest 5 5 Gescheiden/ gescheiden

Nadere informatie

Kindermonitor Samenvatting van een grootschalig onderzoek onder 0 tot 12 jarige kinderen uit de Gemeente Zevenaar

Kindermonitor Samenvatting van een grootschalig onderzoek onder 0 tot 12 jarige kinderen uit de Gemeente Zevenaar Kindermonitor 2009 Samenvatting van een grootschalig onderzoek onder 0 tot 12 jarige kinderen uit de Gemeente Zevenaar H u l p v e r l e n i n g G e l d e r l a n d M i d d e n Gezondheid niet voor álle

Nadere informatie

Welzijn en (gezondheids)zorg

Welzijn en (gezondheids)zorg Hoofdstuk 14 Welzijn en (gezondheids)zorg 14.1 Inleiding Een belangrijke doelgroep voor het welzijns- en zorgbeleid zijn de ouderen. Dit hoofdstuk begint daarom met het in kaart brengen van deze groep

Nadere informatie

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt.

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt. IJsselland GENOTMIDDELEN Jongerenmonitor 1 4% ooit alcohol gedronken.163 jongeren School Klas 13-14 jaar Klas 4 1-16 jaar 4% weleens gerookt % ooit wiet gebruikt Genotmiddelen Psychosociale gezondheid

Nadere informatie

Resultaten Jongerenonderzoek

Resultaten Jongerenonderzoek Resultaten Jongerenonderzoek 2013 Groenewald GGD Zuid Limburg Geleen, april 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Resultaten van uw school 2.1 VMBO klas 2 3 2.2 VMBO klas 4 4 2.3 HAVO/VWO klas 2 5 2.4 HAVO/VWO

Nadere informatie

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Stein Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Sittard-Geleen Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk

Nadere informatie

Lokale Verkenning Gemeente Amersfoort 2011

Lokale Verkenning Gemeente Amersfoort 2011 Lokale Verkenning Gemeente Amersfoort 11 Met deze Lokale Verkenning biedt de GGD Midden-Nederland u inzicht in uw lokale gezondheidssituatie. U treft cijfers aan over gezondheidsspeerpunten en risicogroepen.

Nadere informatie

Samenvatting en Beschouwing 65-94 jaar

Samenvatting en Beschouwing 65-94 jaar 7b GEZONDHEIDSPEILING 2005 Het doel van de gezondheidspeiling is het volgen van ontwikkelingen in gezondheid en gezond gedrag. Ruim 10.800 personen in de leeftijd van 19 t/m 94 jaar in de regio Zuid-Holland

Nadere informatie

Gemeente Zaanstad en Molenwerf

Gemeente Zaanstad en Molenwerf Gemeente en Molenwerf Tabellenboek Jeugdmonitor Emovo 2013-2014 Dit tabellenboek beschrijft de resultaten van Emovo 2013-2014 voor de gemeente. Achtereenvolgens treft u: De samenvatting met daarin per

Nadere informatie

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede GGD Twente Drs. C. Smit Drs. M.

Nadere informatie

Totaal screening vo2 West-Brabant. 10 % % heeft soms

Totaal screening vo2 West-Brabant. 10 % % heeft soms 214 215 onderzoek onderzoeksperiode totaal aantal leerlingen klas 2 klas 2 sept 214 - juni 215 7857 aantal afwezig aantal aantal vragenlijsten tijdens screening vervolgonderzoeken ingevuld 336 288 7521

Nadere informatie

Resultaten screening. Boxmeer. 9 % % heeft soms 2014-2015. klas 2 VO 2014-2015. Medische problemen. gewicht. aandachtsleerlingen. ernstig ondergewicht

Resultaten screening. Boxmeer. 9 % % heeft soms 2014-2015. klas 2 VO 2014-2015. Medische problemen. gewicht. aandachtsleerlingen. ernstig ondergewicht 214-215 onderzoek onderzoeksperiode klas 2 VO 214-215 aantal mogelijke aandachtsleerlingen aantal vragenlijsten ingevuld 14 32 Medische problemen zien horen 9 heeft soms moeite met horen 17 2 ook met gehoorapparaat

Nadere informatie

Factsheet jeugdigen in Midden-Holland

Factsheet jeugdigen in Midden-Holland Factsheet jeugdigen in Midden-Holland Inleiding Gemeenten en regio s zijn op dit moment druk bezig met de beleidsvorming rond de transitie jeugdzorg. De hele jeugdzorg valt in 2015 onder de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn GGD Twente Drs. C. Smit Drs.

Nadere informatie

Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 2010-2011

Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 2010-2011 Feitenkaart Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 010-011 In september 007 is de uitvoering van het Rotterdamse leefstijlprogramma Van Klacht naar Kracht gestart. Het doel van het programma

Nadere informatie

MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN

MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN MONITOR SOCIAAL KWETSBARE GROEPEN Stand van zaken OGGZ, regio Zuidoost-Brabant 212 Colofon Uitgave GGD Brabant-Zuidoost, januari 214 Tekst Antje Eugster Contact GGD Brabant-Zuidoost, team onderzoek Postbus

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N LICHAMELIJKE GEZONDHEID V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 2 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

Volwassenen in Drenthe

Volwassenen in Drenthe Volwassenen in Drenthe Basisrapport van het volwassenenonderzoek 2013 Over de gezondheid en leefgewoonten van Drentse volwassenen December 2014 Versie 1.0 Colofon: Uitgave: GGD Drenthe Epidemiologie, Cluster

Nadere informatie

Gezondheid en welzijn

Gezondheid en welzijn JONGERENPEILING 0 De jongerenpeiling heeft als doel om op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Ruim.00 jongeren in de leeftijd van t/m jaar in

Nadere informatie

VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT

VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT IJsselland VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT Jongerenmonitor 2015 77% ontbijt dagelijks 10.3 jongeren School 13-14 jaar 15- jaar 76% een gezond gewicht 15% beweegt voldoende Genotmiddelen Psychosociale gezondheid

Nadere informatie

OUDEREN SAMENVATTING EN AANBEVELINGEN. Seniorenonderzoek 2008 Onderzoek bij zelfstandig wonenden van 65 jaar en ouder. Vitaal.

OUDEREN SAMENVATTING EN AANBEVELINGEN. Seniorenonderzoek 2008 Onderzoek bij zelfstandig wonenden van 65 jaar en ouder. Vitaal. Ouderen SAMENVATTING EN AANBEVELINGEN OUDEREN 11 Seniorenonderzoek 2008 Onderzoek bij zelfstandig wonenden van 65 jaar en ouder. De GGD Zuid-Holland West voorziet gemeenten in haar werkgebied van inzicht

Nadere informatie