Hoofdstuk 5. Dobbelen, echt en virtueel. > Maak in SPSS een nieuwe data-verzameling (File > New > Data). We gaan hier de

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 5. Dobbelen, echt en virtueel. > Maak in SPSS een nieuwe data-verzameling (File > New > Data). We gaan hier de"

Transcriptie

1 Hoofdstuk 5 Dobbelen, echt en virtueel 5.1 dobbelen In dit hoofdstukje gaan we de variabiliteit in een steekproef onderzoeken. Daarbij maken we gebruik van een beproefd stochastisch proces, nl het gooien met dobbelstenen. We nemen aan dat de uitslag van zo n worp alleen door het toeval wordt bepaald. > Maak in SPSS een nieuwe data-verzameling (File > New > Data). We gaan hier de resultaten van n = 50 worpen met 2 dobbelstenen in opslaan. Ga naar het nieuwe Data Editor venster, tabblad Data View, regel 1. Goed dan, aan de slag. Ga naar waar je met twee virtuele dobbelstenen aan de gang kunt. Werp de dobbelstenen, en noteer de geworpen punten voor de eerste dobbelsteen in de eerste kolom, en die voor de tweede dobbelsteen in de tweede kolom. Ga naar een nieuwe regel, werp opnieuw, en ga zo door tot je 50 worpen (regels) hebt, elk met 2 kolommen. > Noem de twee variabelen (kolommen) worp1 en worp2. Zorg ook voor het correcte aantal decimalen bij deze variabelen. Sla de gegevens op in een bestand dobbel.sav. > Als de dobbelstenen helemaal eerlijk zouden zijn, wat is dan het verwachte gemiddelde van worp1? En van worp2? Als de dobbelstenen helemaal eerlijk zouden zijn, dan volgen de variabelen worp1 en worp2 een zgn. uniforme kansverdeling, waarbij iedere uitkomst een even grote kans van voorkomen heeft. Een dobbelsteen heeft 6 vlakken, en ieder vlak heeft een kans van 1/6 om boven te liggen. > Wat is je verwachting van de gemiddelde waarde van een worp. Kun je de te verwachten standaarddeviatie ook exact uitrekenen? Doen! > Controleer of de werkelijke gemiddelden ongeveer overeenkomen met je verwachtingen. Hebben worp1 en worp2 dezelfde minima, maxima, variantie? 21

2 > Iedere variabele heeft 6 mogelijke uitkomsten. Zijn deze mogelijke uitkomsten even vaak voorgekomen in jouw experiment, m.a.w. heb je wel eerlijke dobbelstenen gebruikt? Baseer je antwoorden op de vorm van het histogram. [Een meer formele toets om te onderzoeken of de dobbelsteen eerlijk is, d.w.z. een uniforme verdeling volgt, kun je uitvoeren met de zgn. Kolmogorov-Smirnov-toets. Deze is te vinden via Analyze > Nonparametric > 1-Sample KS > Uniform. Dat hoef je nu nog niet te doen! Als je het wel doet: er wordt getest tegen H0: de verdeling is uniform. P<0.05 betekent dat H0 op dat niveau verworpen kan worden en de verdeling dus niet-uniform is.] 5.2 COMPUTE [dv 16] Je kunt in SPSS ook eenvoudige berekeningen uitvoeren met je variabelen (P&D 5.4, 7.4) Dat is vooral handig als je nieuwe variabelen wilt uitrekenen, op basis van je bestaande variabelen. > Maak een nieuwe variabele genaamd wsom die de som is van de twee worpen met de dobbelstenen. Daarvoor gebruiken we het commando COMPUTE. [Data Editor] Kies Transform > Compute... Er verschijnt dan een invulscherm waarin je linksboven de naam van de nieuw te berekenen variabele opgeeft (wsom), en rechtsboven de formule voor die nieuwe variabele. Die formule kun je rechtstreeks intypen (worp1+worp2) of interactief opbouwen met losse elementen van het invulscherm. Het opgebouwde commando kun je doorsturen naar de SPSS Engine(met knop OK) of naar een Syntax venster (knop Paste). Doe dit laatste. De nieuwe variabele komt rechts naast de reeds gedefinieerde variabelen in je data-verzameling. [Syntax] Met het commando: COMPUTE wsom = worp1+worp2. (5.1) > Maak nog een nieuwe variabele genaamd wversch die het verschil worp1-worp2 bevat van de twee worpen met de dobbelstenen. Zorg weer voor het correcte aantal decimalen bij deze nieuwe variabelen. Sla alle gegevens op in hetzelfde bestand dobbel.sav dat je zo juist hebt bewaard. 22

3 > Als de dobbelstenen helemaal eerlijk zouden zijn, wat is het verwachte gemiddelde van wsom? En van wversch? Verwacht je voor beide nieuwe variabelen dezelfde minima, maxima, variantie? Motiveer je antwoorden! [merk op: je kunt ook het absolute verschil abs(worp1-worp2) kiezen. Het verwachte gemiddelde daarvan is een stuk ingewikkelder te berekenen, het is (Σn 2 + Σn)/36, met de som van 1 tot 5.] > Controleer of de werkelijke gemiddelden, minima, maxima en varianties ongeveer overeenkomen met je verwachting. Bespreek eventuele opmerkelijke afwijkingen van je verwachtingen. 5.3 simuleren Het dobbelen in de vorige opdracht kunnen we ook door de computer laten doen. We spreken dan van simulatie (P&D 6.3). Simulaties zijn handig omdat we veel statistische vragen kunnen reduceren tot een vraag die we met simulatie kunnen beantwoorden. We hoeven dan geen dobbelstenen te gooien, gewassen te oogsten, doodsoorzaken te bepalen, of klinkerduren te meten lekker makkelijk dus. Bovendien kunnen we makkelijk what-if - spelletjes spelen, door parameters van de simulatie anders in te stellen. Dat is makkelijker dan dobbelstenen verzwaren, kunstmest strooien, behandelingsmethoden wijzigen, of spreekomstandigheden aanpassen. > Maak een nieuwe variabele genaamd simu1, die een computer-simulatie is van de eerste dobbelsteen. Daarvoor gebruiken we weer het commando COMPUTE. Doe dit via het Syntax venster; als je menu s gebruikt kies dan voor de knop Paste en niet voor OK. De formule die je opgeeft moet gebruik maken van de voorgedefinieerde functie RV.UNIFORM(min,max) die een random variabele met een continue uniforme verdeling tussen min en max oplevert. RV.UNIFORM behoort tot de functie groep: Random numbers. Welke waarden moet je invullen voor min,max? Denk eraan dat elk dobbelsteengetal een gelijke kans moet krijgen! Het resultaat van de functie RV.UNIFORM moet je nog wel afronden met behulp van de functie RND(). Zorg dat je als argument tussen de haakjes de complete functie voor het random number invult. Je wilt tenslotte datgene wat uit het algoritme RV.UNIFORM komt afronden, dus let op waar je haakjes staan en wat dit betekent voor het eindresultaat simu1. 23

4 > Doe hetzelfde voor een tweede nieuwe variabele simu2 voor de tweede virtuele dobbelsteen. Bereken ook weer de som (ssom) en het verschil(sversch). Zorg weer voor het correcte aantal decimalen bij alle nieuwe variabelen. Sla de uitgebreide data-verzameling weer op in hetzelfde bestand dobbel.sav dat je eerder hebt bewaard. > Inspecteer de overeenkomsten en verschillen tussen de echte en virtuele worpen met de eerste dobbelsteen, en idem met de tweede dobbelsteen. Doe hetzelfde met de echte en virtuele som- en verschil-variabelen. Zijn er opmerkelijke verschillen in frequentieverdeling, histogram, gemiddelde, interquartile range, minima, maxima, gemiddelde, variantie? > Welke variabelen liggen dichter bij de verwachtingen die je eerder hebt geformuleerd, die van de echte dobbelstenen of van de virtuele? Bespreek! 5.4 meer simuleren Je hebt vermoedelijk gemerkt dat het werpen van de echte dobbelstenen, en invoeren van de uitkomsten meer tijd heeft gekost dan het simuleren met virtuele dobbelstenen. Als je eenmaal de commando s voor de simulatie in het Syntax venster hebt staan, dan hoef je alleen maar die commando s door te geven aan de SPSS Engine. Je ziet dat om iets te simuleren, computers handiger zijn dan de echte wereld. > Noteer eerst het gemiddelde voor de variabele sversch dat je vond bij de vorige opdracht:.... Mooi. Nu gaan we de hele simulatie herhalen! We concentreren ons voorlopig op de variabele sversch. [Syntax] Nu blijkt het handig te zijn wanneer we de vorige opdracht via het Syntax venster hebben uitgevoerd. Selecteer de juiste commando s in het Syntax venster: als het goed is heb je drie COMPUTE commando s, plus een DESCRIPTIVES commando 6. Kies dan Run > Selection in dat venster. Denk eraan dat COMPUTE bestaande variabelen overschrijft zonder te vragen of je dat wel echt wilt. Maar in het Outputvenster wordt wel steeds het gemiddelde en standaarddeviatie van sversch neergezet en bewaard, waar je dan verder mee 6 [Syntax] Eventueel kun je tekst in het Syntax venster verplaatsen en bewerken; dat gaat ongeveer hetzelfde als in een standaard Windows editor. 24

5 kunt werken. Uiteraard kun je ook steeds nieuwe variabelen maken in je Syntax venster, maar voor ons doel is dat eigenlijk niet nodig. > Noteer het gemiddelde voor de nieuw berekende variabele sversch:.... Op dit punt hebben we een experiment waarin 2 dobbelstenen 50 worden geworpen, en het gemiddelde verschil bepaald tussen de twee uitkomsten, al tweemaal gesimuleerd. En met minder moeite dan het echte dobbelen. Dit zouden we een groot aantal keer kunnen herhalen, maar dat doen we niet. Verzamel gewoon alle waarden die gevonden zijn in de klas voor sversch. Dit kost te veel tijd, ga door naar het volgende hoofdstuk na wel nog even over de eerst volgende opdracht te hebben nagedacht! > Kun je eerst bedenken wat het verwachte gemiddelde zal zijn over alle gemiddelden van sversch die zijn gesimuleerd? (dwz het gemiddeld van het gemiddelde verschil!) Heb je verwachtingen over de variantie of standaarddeviatie hiervan, noteer die dan ook, en schrijf je motivaties voor deze verwachtingen uit bij je aantekeningen. > Voer de in de klas verzamelde gegevens weer in SPSS in. Geef de variabele een zinnige naam. Sla de gegevens op in SPSS formaat, in bestand simutotaal.sav in je cursus-directory. Inspecteer de variabele, met behulp van de grafische en numerieke technieken die we eerder behandeld hebben. Maak histogrammen met verschillende intervallen langs de horizontale as. Wat valt je op aan de frequentie-verdeling en/of histogram? Bekijk of de variabele normaal verdeeld is. Komt het gemiddelde ongeveer overeen met de verwachte waarde? Zijn de virtuele dobbelstenen nu eerlijk gebleken, of niet? Waarom is de zekerheid van deze uitspraak nu toegenomen ten opzichte van de opdracht in 5.3? Eigenlijk heb jullie nu samen één experiment gedaan waarin je n x 50 simulaties hebt gedaan. Je nieuwe dataverzameling is even accuraat als één experiment waarin je n x 50 maal met twee dobbelstenen hebt gegooit. Een normale verdeling is gebaseerd op een oneindig aantal worpen en je zal gezien hebben dat hoe vaker je gooit hoe nauwkeuriger de resultaten op een normale verdeling lijken en de gemiddelden gaan lijken op de verdeling die je wiskundig gezien verwacht. 25

Handleiding. Practicum Statistiek ( ) Gerrit Bloothooft

Handleiding. Practicum Statistiek ( ) Gerrit Bloothooft Handleiding Practicum Statistiek (200300427) Gerrit Bloothooft Gebaseerd op een document van Hugo Quené opleiding Taalwetenschap Universiteit Utrecht Trans 10, 3512 JK Utrecht Cursus 2010-2011 1 Hoofdstuk

Nadere informatie

Handleiding Practicum Statistiek ( )

Handleiding Practicum Statistiek ( ) Handleiding Practicum Statistiek (200300427) Hugo Quené hugo.quene@let.uu.nl opleiding Taalwetenschap Universiteit Utrecht Trans 10, 3512 JK Utrecht 9 mei 2007 c 2002 2007 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3

Nadere informatie

1. Introductie tot SPSS

1. Introductie tot SPSS 1. Introductie tot SPSS Wat is SPSS? SPSS is een statistisch computerprogramma dat door wetenschappers wordt gebruikt om gegevens te verzamelen, analyseren en te bewerken. Het wordt voornamelijk gebruikt

Nadere informatie

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen SPSS Introductiecursus Sanne Hoeks Mattie Lenzen Statistiek, waarom? Doel van het onderzoek om nieuwe feiten van de werkelijkheid vast te stellen door middel van systematisch onderzoek en empirische verzamelen

Nadere informatie

Hoofdstuk 4. Beschrijvende statistiek. 4.1 Beschrijvende statistiek voor één variabele

Hoofdstuk 4. Beschrijvende statistiek. 4.1 Beschrijvende statistiek voor één variabele Hoofdstuk 4 Beschrijvende statistiek Alle commando s voor statistische berekeningen en analyse bevinden zich onder de optie Analyze in het hoofdmenu. Hieronder worden de verschillende commando s besproken

Nadere informatie

SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen. Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014

SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen. Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014 SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014 Huidig kennis- en ervaringsniveau?????? Beginners Gevorderden 2 Inhoud 1. Wat doe

Nadere informatie

1. CTRL- en SHIFT-knop gebruiken om meerdere variabelen te selecteren

1. CTRL- en SHIFT-knop gebruiken om meerdere variabelen te selecteren SPSS: Wist je dat (1) je bij het invoeren van de variabelen in het menu door de CTRL-knop ingedrukt te houden, meerdere variabelen kunt selecteren die niet precies onder elkaar staan? Met de SHIFT-knop

Nadere informatie

5. Functies. In deze module leert u:

5. Functies. In deze module leert u: 5. Functies In deze module leert u: - Wat functies zijn; - Functies uitvoeren; - De verschillende functies van Calc kennen. - Naar een ander werkblad verwijzen. U kunt eenvoudige berekeningen, zoals aftrekken,

Nadere informatie

Tentamen Kansrekening en Statistiek (2WS04), dinsdag 17 juni 2008, van uur.

Tentamen Kansrekening en Statistiek (2WS04), dinsdag 17 juni 2008, van uur. Technische Universiteit Eindhoven Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Kansrekening en Statistiek (2WS4, dinsdag 17 juni 28, van 9. 12. uur. Dit is een tentamen met gesloten boek. De uitwerkingen

Nadere informatie

Notatieafspraken Grafische Rekenmachine, wiskunde A

Notatieafspraken Grafische Rekenmachine, wiskunde A Notatieafspraken Grafische Rekenmachine, wiskunde A Bij deze verstrek ik jullie de afspraken voor de correcte notatie bij het gebruik van de grafische rekenmachine. Verder krijg je een woordenlijst met

Nadere informatie

Populaties beschrijven met kansmodellen

Populaties beschrijven met kansmodellen Populaties beschrijven met kansmodellen Prof. dr. Herman Callaert Deze tekst probeert, met voorbeelden, inzicht te geven in de manier waarop je in de statistiek populaties bestudeert. Dat doe je met kansmodellen.

Nadere informatie

Statistiek voor Natuurkunde Opgavenserie 1: Kansrekening

Statistiek voor Natuurkunde Opgavenserie 1: Kansrekening Statistiek voor Natuurkunde Opgavenserie 1: Kansrekening Inleveren: 12 januari 2011, VOOR het college Afspraken Serie 1 mag gemaakt en ingeleverd worden in tweetallen. Schrijf duidelijk je naam, e-mail

Nadere informatie

Experiment: massadichtheid

Experiment: massadichtheid Inleiding In deze workshop willen we aan de hand van een praktijkvoorbeeld voor de lessen fysica in het derde jaar aangeven hoe de TI-83 plus een handig hulpmiddel kan zijn bij het verwerken van meetresultaten.

Nadere informatie

Macro s. 4.2 Een macro maken

Macro s. 4.2 Een macro maken 4.2 Een macro maken Een macro is een reeks van commando s die u kunt maken en die een programma uitvoeren. Wanneer u de macro in zijn geheel uitvoert, dan worden de acties opeenvolgend uitgevoerd. Elk

Nadere informatie

d. Maak een spreidingsdiagram van de gegevens. Plaats de x-waarden op de x-as en de z-waarden op de y-as.

d. Maak een spreidingsdiagram van de gegevens. Plaats de x-waarden op de x-as en de z-waarden op de y-as. Opdracht 6a ----------- Dichtheidskromme, normaal-kwantiel-plot Een nauwkeurige waarde van de lichtsnelheid is van belang voor ontwerpers van computers, omdat de elektrische signalen zich uitsluitend met

Nadere informatie

Bij het maken van deze opgave worden de volgende vragen beantwoord:

Bij het maken van deze opgave worden de volgende vragen beantwoord: Opdracht 1a ----------- Introductie Bij het maken van deze opgave worden de volgende vragen beantwoord: Hoe start ik S-PLUS op? Hoe lees ik gegevens in vanuit een ASCII-bestand in een tabel? Hoe kan ik

Nadere informatie

11. Eenvoudige programma s schrijven in Maxima

11. Eenvoudige programma s schrijven in Maxima 11. Eenvoudige programma s schrijven in Maxima We zullen in dit hoofdstuk een aantal eenvoudige Maxima programma s laten zien. 11.1. Aantal wortels van een vierkantsvergelijking Het onderstaande programma

Nadere informatie

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x.

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x. 1.0 Voorkennis Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x. 6x + 28 = 30 10x +10x +10x 16x + 28 = 30-28 -28 16x = 2 :16 :16 x = 2 1 16 8 Stappenplan: 1) Zorg dat alles met x links van het = teken komt te staan;

Nadere informatie

b. Maak een histogram van de verdeling van het groeiseizoen. Kies eerst klassen en maak een geschikte frequentietabel.

b. Maak een histogram van de verdeling van het groeiseizoen. Kies eerst klassen en maak een geschikte frequentietabel. Opdracht 2a ----------- Stamdiagrammen, histogrammen, tijdreeksgrafieken De Old Farmers Almanac vermeldt de groeiseizoenen voor de grote steden in de V.S., zoals gerapporteerd door het National Climatic

Nadere informatie

Grafiek van de temperatuur in de loop van de tijd

Grafiek van de temperatuur in de loop van de tijd Grafiek van de temperatuur in de loop van de tijd Hoe dramatisch zal de temperatuur stijgen in de volgende eeuw? Stap 1: Opstarten van EdGCM 1. Dubbelklik op het icoon op het bureaublad:. Er verschijnt

Nadere informatie

Opdracht 2. Deadline maandag 28 september 2015, 24:00 uur.

Opdracht 2. Deadline maandag 28 september 2015, 24:00 uur. Opdracht 2. Deadline maandag 28 september 2015, 24:00 uur. Deze opdracht bestaat uit vier onderdelen; in elk onderdeel wordt gevraagd een Matlabprogramma te schrijven. De vier bijbehore bestanden stuur

Nadere informatie

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week : de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week : het toetsen van gemiddelden: de t-toets week 5: het toetsen van varianties:

Nadere informatie

Numerieke benadering van vierkantwortels

Numerieke benadering van vierkantwortels HP Prime Grafische Rekenmachine Numerieke benadering van vierkantwortels Doel: De waarde van een vierkantswortel met een recursieve rij benaderen, het schrijven van een klein programma. Sleutelwoorden:

Nadere informatie

Het tsv-bestand gaan we nu inlezen in Coach. Open Coach; log in als docent; kies nieuwe activiteit ; meten. (Je hoeft geen meetpaneel te kiezen.

Het tsv-bestand gaan we nu inlezen in Coach. Open Coach; log in als docent; kies nieuwe activiteit ; meten. (Je hoeft geen meetpaneel te kiezen. Data analyse HiSPARC Analyse met Coach C.G.N. van Veen 1 Inleiding Dit werkblad helpt leerlingen en docenten om data analyse van HiSPARC met het software pakket Coach (6 of 7) te doen. Coach (6 of 7) is

Nadere informatie

Spreadsheets (Excel 2003)

Spreadsheets (Excel 2003) Spreadsheets (Excel 2003) 14 Toevoegen paragraaf 14.5 14.5 Subtotalen, draaitabellen en ALS In deze paragraaf bespreken we een aantal aanvullende functies in Excel. We beginnen met de subtotalen. Een subtotaal

Nadere informatie

Inleiding Statistiek

Inleiding Statistiek Inleiding Statistiek Practicum 1 Op dit practicum herhalen we wat Matlab. Vervolgens illustreren we het schatten van een parameter en het toetsen van een hypothese met een klein simulatie experiment. Het

Nadere informatie

Herkansing eindtoets statistiek voor HBO

Herkansing eindtoets statistiek voor HBO Herkansing 1A 1 Herkansing eindtoets statistiek voor HBO Schrijf de antwoorden op de vragen alleen op deze pagina s. Antwoorden geschreven op andere vellen papier worden niet meegenomen in de beoordeling.

Nadere informatie

VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS

VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS Steekproefmodellen en normaal verdeelde steekproefgrootheden 5. Werktekst voor de leerling Prof. dr. Herman Callaert Hans Bekaert Cecile Goethals Lies Provoost Marc Vancaudenberg

Nadere informatie

Statistiek met Excel. Schoolexamen en Uitbreidingsopdrachten. Dit materiaal is gemaakt binnen de Leergang Wiskunde schooljaar 2013/14

Statistiek met Excel. Schoolexamen en Uitbreidingsopdrachten. Dit materiaal is gemaakt binnen de Leergang Wiskunde schooljaar 2013/14 Statistiek met Excel Schoolexamen en Uitbreidingsopdrachten 2 Inhoudsopgave Achtergrondinformatie... 4 Schoolexamen Wiskunde VWO: Statistiek met grote datasets... 5 Uibreidingsopdrachten vwo 5... 6 Schoolexamen

Nadere informatie

3 In een klas hebben de meisjes en de jongens gemeten hoe lang ze zijn. De resultaten staan in de tabel hieronder.

3 In een klas hebben de meisjes en de jongens gemeten hoe lang ze zijn. De resultaten staan in de tabel hieronder. 4N4p Oefningen statistiek met de rekenmachine 1 De resultaten van een test voor Engels zijn als volgt: 5 9 4 6 7 5 9 6 5 7 6 7 5 8 Voer de cijfers in op de grafische rekenmachine a) Plot en schets een

Nadere informatie

Basisvaardigheden Microsoft Excel

Basisvaardigheden Microsoft Excel Basisvaardigheden Microsoft Excel Met behulp van deze handleiding kun je de basisvaardigheden leren die nodig zijn om meetresultaten van een practicum te verwerken. Je kunt dan het verband tussen twee

Nadere informatie

Het maken, plaatsen en beheren van symbolen (blocks) In deze beschrijving zijn de afbeeldingen uit de windows versie van AutoCad 2013

Het maken, plaatsen en beheren van symbolen (blocks) In deze beschrijving zijn de afbeeldingen uit de windows versie van AutoCad 2013 Symbolen in AutoCad Het maken, plaatsen en beheren van symbolen (blocks) In deze beschrijving zijn de afbeeldingen uit de windows versie van AutoCad 2013 Introductie In AutoCad is het mogelijk om veelgebruikte

Nadere informatie

DEEL II DOEN! - Praktische opdracht statistiek WA- 4HAVO

DEEL II DOEN! - Praktische opdracht statistiek WA- 4HAVO DEEL II DOEN! - Praktische opdracht statistiek WA- 4HAVO Leerlingmateriaal 1. Doel van de praktische opdracht Het doel van deze praktische opdracht is om de theorie uit je boek te verbinden met de data

Nadere informatie

Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1

Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1 Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1 1 Onderwerpen van de lessenserie: De Normale Verdeling Nul- en Alternatieve-hypothese ( - en -fout) Steekproeven Statistisch toetsen Grafisch

Nadere informatie

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling Kwantitatieve Data Analyse (KDA) Onderzoekspracticum Sessie 2 11 Aanpassingen takenboek! Check studienet om eventuele verbeteringen te downloaden! Huidige versie takenboek: 09 Gjalt-Jorn Peters gjp@ou.nl

Nadere informatie

3. Structuren in de taal

3. Structuren in de taal 3. Structuren in de taal In dit hoofdstuk behandelen we de belangrijkst econtrolestructuren die in de algoritmiek gebruikt worden. Dit zijn o.a. de opeenvolging, selectie en lussen (herhaling). Vóór we

Nadere informatie

Excel : de basis. Wat is Excel?

Excel : de basis. Wat is Excel? Excel : de basis Wat is Excel? Excel is een rekenbladprogramma (spreadsheet). Je kan met dit programma dus op een eenvoudige manier getallen weer geven, ordenen, vergelijken, berekenen en presenteren.

Nadere informatie

Excel. Inleiding. Het meest gebruikte spreadsheet programma is Excel.

Excel. Inleiding. Het meest gebruikte spreadsheet programma is Excel. Excel Inleiding Het woord computer betekent zoiets als rekenmachine. Daarmee is is eigenlijk aangegeven wat een computer doet. Het is een ingewikkelde rekenmachine. Zelf voor tekstverwerken moet hij rekenen.

Nadere informatie

HAVO 4 wiskunde A. Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen....

HAVO 4 wiskunde A. Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen.... HAVO 4 wiskunde A Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen.... 1. rekenregels en verhoudingen Ik kan breuken vermenigvuldigen en delen. Ik ken de rekenregel breuk Ik kan

Nadere informatie

Deze menu-aansturingen zijn van toepassing op versies 14.0 en 15.0 van SPSS.

Deze menu-aansturingen zijn van toepassing op versies 14.0 en 15.0 van SPSS. Menu aansturing van SPSS voorbeeld in hoofdstuk 8 over schaalconstructie met Cronbach s α en principale componenten analyse van meningen over strafdoelen Hieronder wordt uitgelegd hoe alle analyses besproken

Nadere informatie

Beschrijvende statistiek

Beschrijvende statistiek Duur 45 minuten Overzicht Tijdens deze lesactiviteit leer je op welke manier centrum- en spreidingsmaten je helpen bij de interpretatie van statistische gegevens. Je leert ook dat grafische voorstellingen

Nadere informatie

Principe Maken van een Monte Carlo data-set populatie-parameters en standaarddeviaties standaarddeviatie van de bepaling statistische verdeling

Principe Maken van een Monte Carlo data-set populatie-parameters en standaarddeviaties standaarddeviatie van de bepaling statistische verdeling Monte Carlo simulatie In MW\Pharm versie 3.30 is een Monte Carlo simulatie-module toegevoegd. Met behulp van deze Monte Carlo procedure kan onder meer de betrouwbaarheid van de berekeningen van KinPop

Nadere informatie

Wat zijn de verschillen tussen SPSS 9 en SPSS 10?

Wat zijn de verschillen tussen SPSS 9 en SPSS 10? Wat zijn de verschillen tussen SPSS 9 en SPSS 10? 1.1 De data-editor / het definiëren van variabelen 1.2 Het openen van bestanden 1.3 Output lezen 1.4 Mogelijke problemen 1.1.1 De data-editor Het grootste

Nadere informatie

Het csv bestand gaan we nu inlezen in Coach. Open Coach; log in als docent; kies nieuwe activiteit ; meten. (Je hoeft geen meetpaneel te kiezen.

Het csv bestand gaan we nu inlezen in Coach. Open Coach; log in als docent; kies nieuwe activiteit ; meten. (Je hoeft geen meetpaneel te kiezen. Data analyse HiSPARC Analyse met Coach C.G.N. van Veen 1 Inleiding Dit werkblad helpt leerlingen en docenten om data analyse van HiSPARC met het software pakket Coach (6 of 7) te doen. Coach (6 of 7) is

Nadere informatie

Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding.

Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. SPSS is een alom gebruikt, gebruiksvriendelijk statistisch programma dat vele analysemogelijkheden kent. Voor HBO en universitaire

Nadere informatie

Analyse van kruistabellen

Analyse van kruistabellen Analyse van kruistabellen Inleiding In dit hoofdstuk, dat aansluit op hoofdstuk II-13 (deel2) van het statistiekboek wordt ingegaan op het analyseren van kruistabellen met behulp van SPSS. Met een kruistabel

Nadere informatie

Computervaardigheden I

Computervaardigheden I 2 Inhoud Computervaardigheden I Hoofdstuk 1 Basisvaardigheden dataverwerking Rekenblad - Navigeren door een venster - Bewaren - Formules (relatieve referenties) - Floating Point (precisie) - Formules (absolute

Nadere informatie

Gebruik van de TI-83/84 Plus

Gebruik van de TI-83/84 Plus Inhoud Gebruik van de TI-83/84 Plus Hans Bekaert INHOUD... 1 1. BASISBEWERKINGEN... 1 1.1. DE TABEL MET DATA OPSTELLEN... 1 1.2. BEREKENINGEN MAKEN OP BASIS VAN INGEGEVEN DATA... 1 1.3. FORMULES GEBRUIKEN

Nadere informatie

Surf naar en vul jouw gebruikersnaam en wachtwoord in.

Surf naar  en vul jouw gebruikersnaam en wachtwoord in. Surf naar www.sgrein.be en vul jouw gebruikersnaam en wachtwoord in. Hier zie je de cursussen waartoe jij toegang hebt. Voorlopig zijn dit cursussen die door Tuur zijn aangemaakt en die toegankelijk zijn

Nadere informatie

Inleiding Applicatie Software - Statgraphics

Inleiding Applicatie Software - Statgraphics Inleiding Applicatie Software - Statgraphics Beschrijvende Statistiek /k 1/35 OPDRACHT OVER BESCHRIJVENDE STATISTIEK Beleggen Door een erfenis heeft een vriend van u onverwacht de beschikking over een

Nadere informatie

Technische uitwerkingen voor het SPSS practicum Toetsende Statistiek

Technische uitwerkingen voor het SPSS practicum Toetsende Statistiek Technische uitwerkingen voor het SPSS practicum Toetsende Statistiek NB Voor de SPSS opgaven wordt alleen aangegeven hoe het door de opgave gevraagde resultaat kan worden bereikt. C. J. Verduin 11 december

Nadere informatie

Handleiding voor het maken van een online enquête formulier. Google Drive toepassing

Handleiding voor het maken van een online enquête formulier. Google Drive toepassing Handleiding voor het maken van een online enquête formulier. Google Drive toepassing HOGESCHOOL VAN ARNHEM EN NIJMEGEN Februari 2016 Opgesteld door: Jan-Willem Handleiding voor het maken van een online

Nadere informatie

Wiskunde De Normale en Binomiale Verdeling. Geschreven door P.F.Lammertsma voor mijn lieve Avigail

Wiskunde De Normale en Binomiale Verdeling. Geschreven door P.F.Lammertsma voor mijn lieve Avigail Wiskunde De Normale en Binomiale Verdeling Geschreven door P.F.Lammertsma voor mijn lieve Avigail Opmerkingen vooraf Wiskunde Pagina 2 uit 20 Opmerkingen vooraf Pak je rekenmachine, de TI-83, erbij en

Nadere informatie

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren:

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 4 1. Toets met behulp van SPSS de hypothese van Evelien in verband met de baardlengte van metalfans. Ga na of je dezelfde conclusies

Nadere informatie

Basisvaardigheden Microsoft Excel

Basisvaardigheden Microsoft Excel Basisvaardigheden Microsoft Excel Met behulp van deze handleiding kun je de basisvaardigheden leren die nodig zijn om meetresultaten van een practicum te verwerken. Je kunt dan het verband tussen twee

Nadere informatie

HP Prime: Spreadsheet App

HP Prime: Spreadsheet App HP Prime Graphing Calculator HP Prime: Spreadsheet App Meer over de HP Prime te weten komen: http://www.hp-prime.nl De Spreadsheet-App op de HP Prime Misschien heb je al eens gewerkt met een spreadsheet,

Nadere informatie

Excel voor beginners (5) Kasboek. Handleiding van Helpmij.nl

Excel voor beginners (5) Kasboek. Handleiding van Helpmij.nl Excel voor beginners (5) Kasboek Handleiding van Auteur: CorVerm September 2008 Deel 5. Kasboek in Excel. Deze keer gaan we een kasboek maken in Excel. De meeste functies die we gaan gebruiken ken je al

Nadere informatie

Inleiding Applicatie Software - Statgraphics. Beschrijvende Statistiek

Inleiding Applicatie Software - Statgraphics. Beschrijvende Statistiek Inleiding Applicatie Software - Statgraphics Beschrijvende Statistiek OPDRACHT OVER BESCHRIJVENDE STATISTIEK Beleggen Door een erfenis heeft een vriend van u onverwacht de beschikking over een klein kapitaaltje

Nadere informatie

METAMORFOZE STEEKPROEFPROTOCOL INKTVRAAT 1. INLEIDING

METAMORFOZE STEEKPROEFPROTOCOL INKTVRAAT 1. INLEIDING 1. INLEIDING Bij Metamorfoze, het Nationaal Programma voor het Behoud van het Papieren Erfgoed, kunnen projectvoorstellen ingediend worden voor subsidie ten behoeve van de conservering van archieven. Deze

Nadere informatie

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Microsoft Excel is een rekenprogramma. Je kan het echter ook heel goed gebruiken voor het maken van overzichten, grafieken, planningen, lijsten en scenario's.

Nadere informatie

TI 84-plus Software. TI Connect. Downloaden, installeren en gebruiken. Wouter Bailleul

TI 84-plus Software. TI Connect. Downloaden, installeren en gebruiken. Wouter Bailleul TI 84-plus Software TI Connect Downloaden, installeren en gebruiken Wouter Bailleul Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 TI Connect downloaden... 3 TI Connect installeren... 4 TI Connect gebruiken... 5 Verbinding

Nadere informatie

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

Handleiding Joomla! Frontend, content en gallery. september 2014 versie 1.0

Handleiding Joomla! Frontend, content en gallery. september 2014 versie 1.0 Handleiding Joomla! Frontend, content en gallery. september 2014 versie 1.0 1 Inhoudsopgave Toevoegen nieuw artikel, of wijzigen...3 Extra web-functionaliteit...4 toevoegen van een foto/plaatje...4 toevoegen

Nadere informatie

Kansrekenen. Lesbrief kansexperimenten Havo 4 wiskunde A Maart 2012 Versie 3: Dobbelstenen

Kansrekenen. Lesbrief kansexperimenten Havo 4 wiskunde A Maart 2012 Versie 3: Dobbelstenen Kansrekenen Lesbrief kansexperimenten Havo 4 wiskunde A Maart 2012 Versie 3: Dobbelstenen Inhoud Inleiding...3 Doel van het experiment...3 Organisatie van het experiment...3 Voorkennis...4 Uitvoeren van

Nadere informatie

Beknopte handleiding voor Derive 5.0 for Windows

Beknopte handleiding voor Derive 5.0 for Windows - Lesbrief Beknopte handleiding voor Derive 5.0 for Voorspelbaarheid en Populaties in de tijd Doelgroep Klas 5 t/m 6 havo en vwo Vakken en domeinen Algemene natuurwetenschappen VWO Wiskunde VWO: A domein

Nadere informatie

Handleiding voor de DWO-auteursomgeving voor het maken van eigen opdrachten

Handleiding voor de DWO-auteursomgeving voor het maken van eigen opdrachten Handleiding voor de DWO-auteursomgeving voor het maken van eigen opdrachten 1 Inhoud Inleiding 3 Voorbereiding 3 Een bestaande activiteit aanpassen 4 Een volledig nieuwe activiteit ontwerpen 5 Berekeningen,

Nadere informatie

College Week 4 Inspecteren van Data: Verdelingen

College Week 4 Inspecteren van Data: Verdelingen College Week 4 Inspecteren van Data: Verdelingen Inleiding in de Methoden & Technieken 2013 2014 Hemmo Smit Dus volgende week Geen college en werkgroepen Maar Oefententamen on-line (BB) Data invoeren voor

Nadere informatie

Hotelschool. Economie Gastenwerving 2015/2016

Hotelschool. Economie Gastenwerving 2015/2016 Hotelschool E 1 Economie Gastenwerving 2015/2016 Beste leerling, Deze prestatie maak je in groepjes van maximaal 3 personen. Let op, je maakt alle opdrachten eerst individueel! De beste uitwerking doe

Nadere informatie

Appendix B Computeranalyse van kwantitatieve data

Appendix B Computeranalyse van kwantitatieve data Appendix B Computeranalyse van kwantitatieve data Ten behoeve van de analyse van kwantitatieve data worden verschillende programmapakketten gebruikt, zoals SAS (Statistical Analyzing System) en SPSS, naast

Nadere informatie

Feedback proefexamen Statistiek I 2009 2010

Feedback proefexamen Statistiek I 2009 2010 Feedback proefexamen Statistiek I 2009 2010 Het correcte antwoord wordt aangeduid door een sterretje. 1 Een steekproef van 400 personen bestaat uit 270 mannen en 130 vrouwen. Een derde van de mannen is

Nadere informatie

Fuel. Handleiding voor installatie en gebruik

Fuel. Handleiding voor installatie en gebruik Fuel Handleiding voor installatie en gebruik Inhoudsopgave 1. Installatie 2. Gebruik - Windows - Linux / Apple / andere systemen - Een nieuw voertuig aanmaken - Uitgaven 3. Onderhoud - Waarschuwingen -

Nadere informatie

U ziet de progressie van de download aan de groene blokjes in het balkje helemaal onder aan de pagina.

U ziet de progressie van de download aan de groene blokjes in het balkje helemaal onder aan de pagina. Gegevens exporteren en bewerken vanuit GRIEL Stap 1. Selecteer de juiste gegevens en download deze 1. Stel het datumfilter in op de gewenste periode. Druk op ververs. 2. Maak met behulp van het filter

Nadere informatie

Menu aansturing van SPSS voorbeeld in paragraaf 6.5 van hoofdstuk 6 over multipele regressie analyses van recidive bij jongens

Menu aansturing van SPSS voorbeeld in paragraaf 6.5 van hoofdstuk 6 over multipele regressie analyses van recidive bij jongens Menu aansturing van SPSS voorbeeld in paragraaf 6.5 van hoofdstuk 6 over multipele regressie analyses van recidive bij jongens Hieronder wordt uitgelegd hoe alle analyses besproken in paragraaf 6.5 van

Nadere informatie

Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML

Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML 1 Hoofdstuk 1 Ik weet hoe je met procenten moet rekenen: procenten en breuken, percentage berekenen, toename en afname in procenten, rekenen met groeifactoren.

Nadere informatie

1 De werkmap beschermen

1 De werkmap beschermen 1 De werkmap beschermen Er zijn veel redenen om een werkmap, of delen ervan, te willen afschermen of beschermen. Het kan zijn dat delen van een werkblad gegevens bevatten die nodig zijn bij een berekening,

Nadere informatie

Statistiek ( ) ANTWOORDEN eerste tentamen

Statistiek ( ) ANTWOORDEN eerste tentamen Statistiek (200300427) ANTWOORDEN eerste tentamen studiejaar 2010-11, blok 4; Taalwetenschap, Universiteit Utrecht. woensdag 18 mei 2011, 17:15-19:00u, Kromme Nieuwegracht 80, zaal 0.06. Schrijf je naam

Nadere informatie

Kansverdelingen Inductieve statistiek met Geogebra 4.2

Kansverdelingen Inductieve statistiek met Geogebra 4.2 Kansverdelingen Inductieve statistiek met Geogebra 4.2 Brecht Dekeyser Pedic 20 november 2013 Gent 1 Inhoud Nieuw in Geogebra 4.2 Kansverdelingen: Berekeningen en grafische voorstellingen Manueel in rekenblad

Nadere informatie

Werkblad 1 Normale dichtheidsfunctie als benadering voor een klokvormig histogram

Werkblad 1 Normale dichtheidsfunctie als benadering voor een klokvormig histogram Werkblad 1 Normale dichtheidsfunctie als benadering voor een klokvormig histogram Probeer zeker de opdrachten 1, 4 en 6 te maken. 1. In de tabel hieronder vind je gegevens over de borstomtrek van 5732

Nadere informatie

BESCHRIJVENDE STATISTIEK MET GEOGEBRA 4.0

BESCHRIJVENDE STATISTIEK MET GEOGEBRA 4.0 ? BESCHRIJVENDE STATISTIEK MET GEOGEBRA 4.0 R. Van Nieuwenhuyze Hoofdlector wiskunde, lerarenopleiding HUB, Brussel. Auteur Van Basis tot Limiet. roger.van.nieuwenhuyze@skynet.be Roger Van Nieuwenhuyze

Nadere informatie

Extra hoeveelheid kolommen op postniveau

Extra hoeveelheid kolommen op postniveau Extra hoeveelheid kolommen op postniveau Probleem Bij een post is de kolom hoeveelheid aanwezig. Deze hoeveelheid is bepalend voor de berekening van de post. Het is wenselijk om deze hoeveelheid te laten

Nadere informatie

Informatica Software PO: Excel

Informatica Software PO: Excel 2015 Informatica Software PO: Excel Casper Schulte Klas: C4V3 1-3-2015 INLEIDING Ik heb voor mijn Software PO Excel gekozen. Ik kon naast Excel ook andere software programma s kiezen zoals: video bewerking

Nadere informatie

Onderzoek. B-cluster BBB-OND2B.2

Onderzoek. B-cluster BBB-OND2B.2 Onderzoek B-cluster BBB-OND2B.2 Succes met leren Leuk dat je onze bundels hebt gedownload. Met deze bundels hopen we dat het leren een stuk makkelijker wordt. We proberen de beste samenvattingen voor jou

Nadere informatie

PhotoShop. Les 1 - Werken met lagen, kleuren en transparantie

PhotoShop. Les 1 - Werken met lagen, kleuren en transparantie PhotoShop Les 1 - Werken met lagen, kleuren en transparantie Een digitale foto is een eigenlijk een simpel ding. Als je hem van heel erg dichtbij bekijkt is het niets meer dan een aantal rijen en kolommen

Nadere informatie

Handleiding voor het maken van een online enquête formulier. Google Drive toepassing

Handleiding voor het maken van een online enquête formulier. Google Drive toepassing Handleiding voor het maken van een online enquête formulier. Google Drive toepassing HOGESCHOOL VAN ARNHEM EN NIJMEGEN Januari 7 2014 Opgesteld door: Jan-Willem 1//2014 Handleiding voor het maken van een

Nadere informatie

Gemiddelde, mediaan, kwartielen, interkwartielafstand, minimum, maximum, variantie, standaardafwijking, boxdiagrammen

Gemiddelde, mediaan, kwartielen, interkwartielafstand, minimum, maximum, variantie, standaardafwijking, boxdiagrammen Opdracht 3a ----------- Gemiddelde, mediaan, kwartielen, interkwartielafstand, minimum, maximum, variantie, standaardafwijking, boxdiagrammen Voor de meting van de leesvaardigheid van kinderen wordt als

Nadere informatie

VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS. Kansmodellen. 4. Het steekproefgemiddelde. Werktekst voor de leerling. Prof. dr. Herman Callaert

VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS. Kansmodellen. 4. Het steekproefgemiddelde. Werktekst voor de leerling. Prof. dr. Herman Callaert VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS Kansmodellen 4. Werktekst voor de leerling Prof. dr. Herman Callaert Hans Bekaert Cecile Goethals Lies Provoost Marc Vancaudenberg . Een concreet voorbeeld.... Een kansmodel

Nadere informatie

Een functie is een kant en klare formule. Via de knop Som in de groep Bewerken van het tabblad Start kun je een aantal veelgebruikte functies kiezen:

Een functie is een kant en klare formule. Via de knop Som in de groep Bewerken van het tabblad Start kun je een aantal veelgebruikte functies kiezen: SAMENVATTING HOOFDSTUK 6 De functies Gemiddelde en Afronding Een functie is een kant en klare formule. Via de knop Som in de groep Bewerken van het tabblad Start kun je een aantal veelgebruikte functies

Nadere informatie

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES In Excel bestaat reeds een uitgebreide reeks van functies zoals SOM, GEMIDDELDE, AFRONDEN, NU enz. Het is de bedoeling om functies aan deze lijst toe te voegen door in Visual

Nadere informatie

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x.

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x. 1.0 Voorkennis Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x. 6x + 28 = 30 10x +10x +10x 16x + 28 = 30-28 -28 16x = 2 :16 :16 x = 2 1 16 8 Stappenplan: 1) Zorg dat alles met x links van het = teken komt te staan;

Nadere informatie

Onder meer voor de regio Parkstad. De gemeenten daar besloten om de kolken, naar reinigingsfrequentie, in 3 klassen in te delen:

Onder meer voor de regio Parkstad. De gemeenten daar besloten om de kolken, naar reinigingsfrequentie, in 3 klassen in te delen: Werkinstructie: Opbouw bestanden voor het registeren van kolken Vanaf Kikker versie 5.0 is kolken registratie in kikker gekoppeld aan knooppunten. Deze koppeling is noodzakelijk vanwege: De registratie

Nadere informatie

HANDLEIDING EXAMENRESULTATEN INTERACTIEF

HANDLEIDING EXAMENRESULTATEN INTERACTIEF HANDLEIDING EXAMENRESULTATEN INTERACTIEF versie 1.2, september 2015 Copyright 2015 VO-raad Alle rechten voorbehouden. Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Annelies Droessaert en Etienne Goemaere

Annelies Droessaert en Etienne Goemaere De meerwaarde van TI-Nspire in de 2 de graad Annelies Droessaert en Etienne Goemaere 1. INLEIDING De meeste scholen kiezen er momenteel voor om een grafisch rekentoestel in te voeren vanaf de 2 de graad.

Nadere informatie

feb 2013 Instituut CMI SPSS les 2

feb 2013 Instituut CMI SPSS les 2 feb 2013 Instituut CMI SPSS les 2 Onderzoek toont aan.. Mobiele nieuwssites populairst onder 18-34 jarigen 18 tot 34 jarigen maken over de gehele dag het meest gebruik van mobiel internet. Dit blijkt uit

Nadere informatie

H a n d l e i d i n g S O P

H a n d l e i d i n g S O P Handleiding SOP Deel 1: Het Logo Hoe maak ik van een.jpg of ander bestandsformaat een pdf? In deze handleiding wordt uitgelegd hoe je een logo kan plaatsen op de voorkant van het schoolondersteuningsprofiel.

Nadere informatie

Relatieve en Absolute adressering

Relatieve en Absolute adressering Klik op ENTER om je formule te bevestigen Relatieve en Absolute adressering Relatieve adressering Typ het volgend voorbeeld nu: Wanneer je de formule sleept met de vulgreep, dan zie je dat de formule zich

Nadere informatie

1. Kennismaken met Impress

1. Kennismaken met Impress 1. Kennismaken met Impress In deze module leert u: 1 Wat Impress is; 2 Impress starten; 3 Een nieuwe presentatie maken; 4 Instellingen van Impress wijzigen; 5 Opslaan en openen. 1 Wat is Impress? OpenOffice.org

Nadere informatie

Formulieren maken met Dreamweaver CS 4

Formulieren maken met Dreamweaver CS 4 Formulieren maken met Dreamweaver CS 4 In deze handleiding leer je om een formulier en elementen die je binnen een formulier kunt gebruiken, te ontwerpen met Dreamweaver. Het uitgangspunt is dat dit zoveel

Nadere informatie

Verwachtingswaarde, Variantie en Standaarddeviatie

Verwachtingswaarde, Variantie en Standaarddeviatie Verwachtingswaarde, Variantie en Standaarddeviatie Wisnet-hbo Verwachtingswaarde update maart 200 De verwachtingswaarde van een kansvariabele is een soort gemiddelde waarde. Deze wordt aangeduid met E(k)

Nadere informatie

Filters voor Microsoft Outlook Een handleiding om de automatische meldingen van het nieuwe Mijn RvR het Postvak IN te laten passeren.

Filters voor Microsoft Outlook Een handleiding om de automatische meldingen van het nieuwe Mijn RvR het Postvak IN te laten passeren. Filters voor Microsoft Outlook Een handleiding om de automatische meldingen van het nieuwe Mijn RvR het Postvak IN te laten passeren. Sinds de invoering van het nieuwe Mijn RvR (augustus 2014) worden er

Nadere informatie

IBAN BIC Service. Gebruikersinstructies. IBAN BIC MultiChecker

IBAN BIC Service. Gebruikersinstructies. IBAN BIC MultiChecker IBAN BIC Service Gebruikersinstructies IBAN BIC MultiChecker Disclaimer Dit document is door de stichting IBAN Service NL opgesteld. De grootst mogelijke zorgvuldigheid is betracht bij het opstellen van

Nadere informatie