Beleid komt niet vanzelf. Gemeentelijk gezondheidsbeleid in Noordoost-Brabant

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleid komt niet vanzelf. Gemeentelijk gezondheidsbeleid in Noordoost-Brabant"

Transcriptie

1 Beleid komt niet vanzelf Gemeentelijk gezondheidsbeleid in Noordoost-Brabant

2

3 Beleid komt niet vanzelf Gemeentelijk gezondheidsbeleid in Noordoost-Brabant G. Walraven student Bestuurskunde Katholieke Universiteit Nijmegen drs. S. van Erp PON Instituut voor advies, onderzoek en ontwikkeling in Noord-Brabant drs. M. Knegtel PON Instituut voor advies, onderzoek en ontwikkeling in Noord-Brabant PON Instituut voor advies, onderzoek en ontwikkeling in Noord-Brabant oktober 2002

4 ISBN: Copyright PON, Tilburg, 2002 Het auteursrecht van deze publicatie berust bij het PON. Gehele of gedeeltelijke overname van teksten is toegestaan, mits daarbij de bron wordt vermeld. Vermenigvuldiging en publicatie in een andere vorm dan dit rapport is slechts toegestaan na schriftelijke toestemming van het PON. Deze publicatie is te bestellen door overmaking van 6,-- op postbankrekening ten name van PON, Tilburg, onder vermelding van PON-publicatie

5 Inhoud Samenvatting 5 1 Inleiding 7 2 Opzet en werkwijze Doelstelling Selectie van gemeenten Activiteiten 10 3 Theoretisch kader Plaatsing Kingdons stromenmodel Het stromenmodel Keuze voor het stromenmodel 15 4 Beleidskader Wet collectieve preventie volksgezondheid Memorie van Toelichting Financiële wetgeving 21 5 De resultaten van het onderzoek Mening over Wcpv Huidige stand van zaken wettelijke invulling De rol van de GGD Verhouding gemeentelijk beleid met regiovisie Vermaatschappelijking van zorg 27 6 Agendavorming van gemeenten Inleiding Problemenstroom Beleidsalternatievenstroom Politiek-bestuurlijke stroom Policy windows 31 7 Bevindingen De ambitieuze gemeenten De gemeenten met beperkte mogelijkheden De afwachtende gemeenten 37 8 Aanbevelingen Zorg als RPCP dat je weet hoe je het spel moet spelen Maak een programma van wensen en eisen Schakel het landelijke netwerk in Zoek naar draagvlakverbetering 41

6 Bijlage 1: Wettelijke taken gemeenten 43 Bijlage 2: Interviewguide 48 Literatuurlijst 52

7 Samenvatting Het RPCP Noordoost Brabant vraagt zich af op welke wijze de gemeenten behorend tot het werkgebied anticiperen op de wettelijke verplichting om vanaf 1 juli 2003 een nota lokaal gezondheidsbeleid te hebben vastgesteld. Deze nota zal vervolgens eens in de vier jaar geactualiseerd gaan worden. Voor het RPCP is het interessant om inzicht te hebben in de wijze waarop deze nota tot stand komt. Het RPCP heeft samen met haar aangesloten lokale en regionale lidverenigingen er belang bij dat de stem van de zorgvragers zo goed mogelijk gehoord wordt in het totstandkomingsproces. Om haar belangen op een zo effectief mogelijke manier te kunnen waarborgen is inzicht in dit proces meer dan wenselijk. Het RPCP heeft het PON Instituut voor advies, onderzoek en ontwikkeling in Noord-Brabant gevraagd om hier een eerste inventarisatie naar te doen. In samenwerking met een student van de Universiteit van Nijmegen is er een quick scan gemaakt van 8 gemeenten in de regio Noordoost Brabant. Zaltbommel (Gelderland) is benaderd omdat zij binnen het werkgebied van het RPCP Noordoost valt. In het onderzoek staat het stromenmodel van Kingdon centraal. In dit stromenmodel wordt bekeken op welk moment een drietal stromen aan elkaar gekoppeld worden door een entrepreneur, ook wel pleitbezorger genoemd, waardoor er kansen ontstaan om (nieuw) beleid te creëren. Deze drie stromen, genaamd problemenstroom, alternatievenstroom en politiekbestuurlijke stroom, ontwikkelen zich onafhankelijk van elkaar voordat deze koppeling plaats vindt. Aan de hand van interviews met beleidsmedewerkers die goed zicht hebben op de ontwikkelingen binnen de (lokale) gezondheidszorg en welzijnssector is in beeld gebracht wat de huidige stand van zaken is. Van de acht gemeenten is er op dit moment één gemeente die een nota lokaal gezondheidsbeleid gereed heeft. Vier gemeenten bevinden zich in een fase waarin de eerste stappen geconcretiseerd worden. Drie gemeenten bevinden zich nog in de oriënterende fase. Over het algemeen zien de meeste beleidsmedewerkers de meerwaarde van een nota lokaal gezondheidsbeleid in. Met name aspecten als het nastreven van een integrale benadering, het versterken van de regierol van de gemeente, de geboden beleidsruimte en een prioritering toekennen aan gezondheidsbeleid worden door de beleidsmedewerkers als voordelen van een nieuwe nota gezien. Er zijn echter ook kanttekeningen opgemaakt door de beleidsmedewerkers. Met name het ontbreken van voldoende financiële middelen en een gebrek aan invloed op een aantal betrokken partijen worden genoemd. Een aantal gemeenten kiest voor een regionale insteek. Het betreft hier met name de qua inwonersaantal kleinere gemeenten. Zij beschikken over onvoldoende capaciteit en expertise om zelfstandig het traject in te zetten waarbinnen een nota lokaal gezondheidsbeleid tot stand kan komen. Samenwerking op bovenlokaal niveau levert voor deze gemeenten een aantal schaal - voordelen op zoals bundeling van het aantal beschikbare uren GGD-inzet. Door deze bundeling kan een regionale nota lokaal gezondheidsbeleid PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF 5

8 ontwikkeld worden met binnen deze nota voor de lokale gemeenschap specifieke kenmerken. De GGD kan een belangrijke ondersteunende en adviserende rol vervullen in dit traject. Het is mogelijk dat de GGD de schrijver van de nota lokaal gezondheidsbeleid is. Eindverantwoordelijkheid berust echter ten alle tijden bij de gemeenten. Voor het RPCP is het van belang om te achterhalen wie de entrepreneur is: bijvoorbeeld een beleidsmedewerker, wethouder/burgemeester of de GGD. In dit onderzoek zijn aan de hand van het stromenmodel van Kingdon drie modellen beschreven. In de eerste twee modellen ( ambitieuze gemeente, en gemeente met beperktere mogelijkheden ) is de entrepreneur een beleidsmedewerker. Dit is de persoon waar het RPCP in een vroeg stadium contact mee probeert te zoeken. In het derde model ( de afwachtende gemeente ) is de entrepreneur de GGD. De GGD vervult de rol van pusher richting gemeenten en kan een belangrijke adviserende en ondersteunende rol vervullen in de totstandkoming van de nota. Welke stappen zou het RPCP kunnen nemen om een belangrijke inbreng te verwerven in het ontwikkelingsproces van de verschillende nota s lokaal gezondheidsbeleid? Er wordt een drietal aanbevelingen gedaan. Ten eerste is het voor het RPCP van belang om zicht te hebben op hoe het spel gespeeld moet worden. Dit betekent concreet dat zij voor zichzelf dient te weten wat de lidorganisaties van het RPCP verwachten, dat er inzicht is in welke stakeholders belangrijk zijn, en met wie coalities gesloten dient te worden. Ten tweede wordt het RPCP geadviseerd om een programma van wensen en eisen op te stellen dat als basis dient voor de inbreng van het RPCP c.q. haar lidorganisaties in het ontwikkelingstraject van de lokale nota s. Ten slotte is het voor het RPCP belangrijk om de contacten op een landelijk niveau te gebruiken om haar eigen ervaringen voor het voetlicht te brengen en om te lobbyen. 6 PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF

9 1 Inleiding Gemeenten zijn per wet (Wet collectieve preventie volksgezondheid = Wcpv) verplicht om uiterlijk per 1 juli 2003 een nota op te stellen die betrekking heeft op het lokale gezondheidsbeleid. De minimale eisen waaraan gemeenten dienen te voldoen worden expliciet in de vernieuwde wet vermeld. Het doel dat met de wet wordt nagestreefd is echter veel breder van aard. Gemeenten dienen een integraal gezondheidsbeleid tot stand te brengen waardoor de gezondheidssituatie van de bevolking verder verbetert (memorie van toelichting bij de Wcpv (MvT)). Daarbij worden gemeenten geacht zorg te dragen voor de continuïteit, samenhang en afstemming, binnen de collectieve preventie en met de curatieve gezondheidszorg (Wcpv). De openbare gezondheidszorg is een breed terrein, waarop allerlei dimensies zoals arbeid, inkomen, woonsituatie en ook de leefstijl van mensen van invloed zijn. De openbare gezondheidszorg overstijgt in deze benadering dus de deelterreinen en kan daadwerkelijk integraal beleid zijn. De nieuwe wetgeving biedt mogelijkheden om te komen tot een brede maatschappelijke benadering van het begrip gezondheid. Het Regionaal Patiënten Consumenten Platform Noordoost-Brabant (RPCP) steunt deze benadering en ziet kansen om het huidige lokale gezondheidsbeleid te ontwikkelen in overleg met de zorgvrager. Het RPCP heeft zich ten doel gesteld om een door de zorgvragers gestuurd aanbod van zorg te bevorderen (RPCP jaarverslag 2000). Meer concreet streeft het RPCP kwalitatief verantwoorde zorg na, waarin ruimte voor keuze van de zorgvrager gelegen is. De link tussen de gewijzigde Wcpv en het RPCP betreft met name de integrale benadering en de vermaatschappelijking van zorg. Het RPCP wil weten hoe gemeenten met de nieuwe lokale gezondheidsnota omgaan. Tracht men tot een brede, integrale gezondheidsvisie te komen, of blijft de inhoud van de gezondheidsnota beperkt tot de invulling van de wettelijk voorgeschreven taken. Onderzoek door het PON in een aantal gemeenten in de regio Noordoost-Brabant zal dit kunnen uitwijzen. Op de studiedag lokaal gezondheidsbeleid, die het RPCP op 7 november organiseert, worden de resultaten van het onderzoek gepresenteerd. De belangrijkste doelstellingen op deze dag zijn informeren en het kweken van goodwill. De resultaten en conclusies in deze rapportage, zijn niet alleen gericht op de opdrachtgever, het RPCP Noordoost-Brabant, maar kennen een breder karakter. In hoofdstuk 2 van dit rapport wordt de opzet en werkwijze toegelicht. Hierbij worden de doelstelling en de deelvragen voor het onderzoek geformuleerd. Hoofdstuk 3 bevat het theoretisch kader. Een uiteenzetting over het stromenmodel van Kingdon leidt in dit hoofdstuk uiteindelijk tot de operationalisatie van dit model voor het onderzoek. De Wcpv en haar toelichting vormen het onderwerp van het beleidskader in hoofdstuk 4, waarna in hoofdstuk 5 de PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF 7

10 resultaten van het onderzoek worden gepresenteerd. Hoofdstuk 6 werpt een blik op de agendavorming van gemeenten. Hierbij staat de vraag centraal welke factoren de diversiteit tussen gemeenten bepalen. Vervolgens worden in hoofdstuk 7 de bevindingen op een rij gezet die ten slotte resulteren in een aantal aanbevelingen in hoofdstuk 8. 8 PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF

11 2 Opzet en werkwijze Dit hoofdstuk staat stil bij de wijze waarop het onderzoek is opgesteld en de keuzes die hieraan ten grondslag liggen. 2.1 Doelstelling De doelstelling van het onderzoek is tweeledig: 1 Inzicht verkrijgen in de manier waarop een aantal gemeenten inspeelt op de gewijzigde Wet collectieve preventie volksgezondheid. 2 Inzicht verschaffen in de factoren die ten grondslag liggen aan de (te verwachten) onderlinge verschillen tussen gemeenten bij de invulling van de lokale gezondheidsnota s. Hierbij staat de agendavorming centraal; welke factoren bepalen of en op welke wijze de gezondheidsnota op de agenda komt. Onderzoeksvragen Op grond van bovenstaande tweeledige doelstelling is een centrale, vrij algemene onderzoeksvraag geformuleerd. Deze vraag luidt als volgt: Op welke wijze anticiperen gemeenten in Noordoost-Brabant op de ontwikkelingen die voortkomen uit de gewijzigde Wet collectieve preventie volksgezondheid? Tijdens het onderzoek wordt deze centrale vraag uiteengelegd in de volgende deelvragen: 1 Aan welke wettelijke taken op het gebied van het lokale gezondheidsbeleid en in het bijzonder de lokale gezondheidsnota, dienen gemeenten te voldoen? 2 Op welke wijze geven gemeenten momenteel invulling aan deze wettelijke taken? 3 Hoe verhoudt het gemeentelijk beleid zich met de regiovisie? Welke invloed heeft de regiovisie op het lokale gezondheidsbeleid? 4 Hoe geven gemeenten momenteel invulling aan de tendens tot vermaatschappelijking van de zorg? 5 Welke factoren bepalen de (te verwachten) diversiteit tussen gemeenten op het terrein van de collectieve gezondheidszorg? Deze deelvraag zal in dit rapport worden gekoppeld aan een agendavormingstheorie uit de wetenschappelijke literatuur. Begripsbepaling De belangrijkste begrippen uit bovenstaande probleemstelling worden als volgt gedefinieerd: - Het begrip gezondheid wordt in het kader van dit onderzoek opgevat als het geheel van psychisch, lichamelijk en sociaal welbevinden (WHO).Deze definitie wordt ook in de Wet collectieve preventie volksgezondheid gehanteerd. PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF 9

12 - Het begrip vermaatschappelijking van de zorg wordt door het RPCP gedefinieerd als zorg die aansluit bij leven, wonen, welzijn, arbeid, educatie, scholing en sociale zekerheid (RPCP, jaarverslag 2000). - Collectieve preventie: bescherming en bevordering van de gezondheid van de bevolking of van specifieke groepen, mede het voorkómen en het vroegtijdig opsporen van ziekten onder die bevolking (Wcpv). 2.2 Selectie van gemeenten Het werkgebied van het RPCP Noordoost-Brabant omvat 25 gemeenten. Omdat het onderzoek de vorm aanneemt van een quick scan is dit aantal te groot om in zijn geheel bij het onderzoek te betrekken. Rekeninghoudend met de omvang en de spreiding van de gemeenten over de regio is een achttal gemeenten geselecteerd die in het onderzoek centraal zal staan. Het aantal van acht is enerzijds voortgekomen uit praktische overwegingen, anderzijds is de verwachting dat dit aantal voldoende inzicht zal verschaffen om de onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden. De keuze voor de gemeenten is ten eerste gebaseerd op de subregio s. Binnen het gebied dat het RPCP Noordoost-Brabant als haar werkterrein beschouwt, zijn de vijf subregio s, s-hertogenbosch e.o., Maasland, Uden/Veghel, Bommelerwaard, en het Land van Cuijk gelegen. Deze vijf subregio s dienen elk door ten minste een gemeente vertegenwoordigd te worden in het onderzoek. Het tweede selectiecriterium betreft de omvang. Zowel grote, middelgrote als kleine gemeenten dienen in het onderzoek te worden opgenomen.de gemeenten s-hertogenbosch en Oss komen op grond van dit criterium, als de enige grote gemeenten binnen de regio, direct in het onderzoek. De overige zes gemeenten zijn, na indeling op grond van de selectiecriteria, aselect gekozen. Onderstaande tabel geeft deze gemeenten weer, de subregio s waartoe de betreffende gemeenten behoren en het inwonersaantal is daarbij weergegeven. Gemeente Subregio Inwonersaantal (afgerond) s-hertogenbosch s-hertogenbosch e.o Oss Maasland Veghel Uden/Veghel Boxtel s-hertogenbosch e.o Zaltbommel Bommelerwaard Cuijk Land van Cuijk Mill en Sint Hubert Land van Cuijk Lith Maasland Activiteiten Om de doelstelling van het onderzoek te realiseren, worden de volgende activiteiten ondernomen. 10 PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF

13 Analyse van de wetgeving Door een studie wordt inzicht gegeven in welke wettelijke taken de gemeenten op het terrein van gezondheidsbeleid hebben. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de bij wet verplicht gestelde taken voor gemeenten en de taken die gemeenten naar eigen inzicht mogen invullen. De vernieuwde Wcpv staat daarbij centraal maar ook de bijbehorende Memorie van Toelichting zal worden geanalyseerd. Ten slotte wordt onderzocht of er aan deze Wcpv een financiële regeling is gekoppeld, die de gemeente extra mogelijkheden verschaft om haar takenpakket te kunnen uitvoeren. Gemeentelijke nota s Als de wettelijke taken van het gemeentelijk gezondheidsbeleid volledig helder zijn door bovenstaande analyse, kunnen de gezondheidsnota s van de te onderzoeken gemeenten hieraan getoetst worden. Ook startnotities kunnen een bron van informatie zijn, daar waar gemeenten nog geen volledige nota hebben vastgesteld. Coalitieprogramma s (zowel oud als nieuw) zullen als aanvulling dienen om de politieke intenties te verduidelijken. Uit deze analyse zal moeten blijken op welke manier gemeenten invulling geven aan de wettelijke taken. Alle overgebleven informatietekorten kunnen vervolgens door het afnemen van interviews worden aangevuld. Interviews Per gemeente zal één persoon die betrokken is bij het lokale gezondheidsbeleid worden geïnterviewd. Hierbij geven we de voorkeur aan ambtenaren die als aandachtsgebied het terrein van de gezondheidszorg heeft. De voorkeur voor het houden van interviews met ambtenaren in plaats van politieke bestuurders is te vinden in het feit dat de samenstellingen van de Colleges van B&W onlangs zijn gewijzigd. De nieuwe politieke bestuurders zijn niet vanzelfsprekend degene die bij het agendavormingsproces rond het lokale gezondheidsbeleid betrokken geweest. Het is dus te verwachten dat de gemiddeld al langer zittende ambtenaren over meer achtergrondinformatie beschikken dan de politiek verantwoordelijken. Bij eventuele informatiehiaten kan gedurende het onderzoek alsnog worden gekozen voor een uitbreiding van het aantal interviews met bijvoorbeeld een paar politieke bestuurders, of vertegenwoordigers van gezondheidsorganisaties. Het uitgangspunt is echter een achttal interviews met ambtenaren verdeeld over de verschillende gemeenten. De interviews dienen enerzijds om extra informatie in te winnen over de wijze waarop gemeenten invulling geven aan de wettelijke taken; anderzijds om helder te krijgen hoe dit beleid tot stand is gekomen. Meer specifiek zullen hierbij vragen de revue passeren die betrekking hebben op de rol van de gemeente, de diversiteit tussen gemeenten, en de wijze waarop de agenda gevormd is. Ook de mate waarin burgers en belangengroepen bij de besluitvorming worden betrokken komt daarbij aan bod. De onderzoeksvragen uit de probleemstelling en de vragen die zijn geformuleerd bij de operationalisering van het stromenmodel zullen als leidraad dienen bij het afnemen van de interviews (zie bijlage 2: Interviewguide). PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF 11

14 3 Theoretisch kader De achterliggende vraag in dit onderzoek is of en op welke wijze de gezondheidsnota op de agenda komt van een gemeente. Het stromenmodel van Kingdon (1984) kan hier inzicht in verschaffen, zowel als reconstructiemodel en als verklaringsmodel. De idee die centraal staat in het stromenmodel van Kingdon is dat een drietal stromen op een bepaald moment aan elkaar gekoppeld worden door een entrepreneur, ook wel pleitbezorger genoemd, waardoor nieuw beleid wordt gecreëerd (Van Gestel 1996). Deze drie stromen, genaamd problemenstroom, alternatievenstroom en politiek-bestuurlijke stroom, ontwikkelen zich onafhankelijk van elkaar voordat deze koppeling plaats vindt. In dit hoofdstuk zal deze agendavormingstheorie nader worden toegelicht. De theorie van Kingdon wordt geplaatst in het kader van de beleidswetenschap. Vervolgens zal de theorie in het kort worden beschreven, gevolgd door enkele wetenschappelijke toepassingen. Het hoofdstuk sluit af met een verdere toelichting voor de keuze van het stromenmodel en een operationalisatie van het model. 3.1 Plaatsing Kingdons stromenmodel Agendavorming Een agenda is een lijst van onderwerpen die de serieuze aandacht heeft van een actor of een groep actoren (Van de Graaf 1996, p ), een gemeente in dit geval. Wat deze serieuze aandacht betekent, en wie de actoren zijn, bepaalt om wat voor soort agenda het gaat (Van de Graaf 1996). Van de Graaf onderscheidt de politieke agenda (aandacht van politici en bestuurders), de publieke agenda (onderwerpen waarvan de publieke opinie vindt dat ze aandacht verdienen van de politici en bestuurders), en de beleidsagenda (aandacht van beleidsactor, die tevens activiteiten onderneemt). Het agendavormingsproces is de manier waarop een onderwerp uiteindelijk via de politieke agenda definitief de beleidsagenda bereikt (Van de Graaf 1996, p. 183). In het boek Agendas, Alternatives and Public Policies uit 1984 beschrijft Kingdon uitgebreid zijn agendavormingstheorie die hij heeft gebaseerd op omvangrijk empirisch onderzoek. Op basis van 247 interviews en uitgebreide documentenanalyse op het terrein van gezondheidszorg en transport zocht Kingdon naar regelmatigheden in de dynamiek van beleidsveranderingen (Klink 2000). Kingdons kritiek In navolging van anderen (onder andere Simon (Kickert 1988) verwerpt ook Kingdon het strikte rationele model (Van Gestel 1996). Door de beperkte capaciteit van het menselijk brein is het immers onmogelijk om alle alternatieven te kunnen opnemen en afwegen. Van Gestel (1996) stelt dat dit individueel misschien nog tot op bepaalde hoogte mogelijk is, maar dat in complexe processen waarbij vele actoren betrokken zijn een rationele aanpak zeker niet adequaat is. 12 PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF

15 Kingdon is tevens de mening toegedaan dat de processen in het fasenmodel, waarin een beleidsproces wordt omschreven als de opeenvolging van verschillende toestanden in het voorbereiden, bepalen, uitvoeren, evalueren en bijsturen van beleid (Teisman 1993), elkaar niet noodzakelijk opvolgen in tijd en in een regelmatig patroon (Van Gestel). Deze processen bestaan juist tegelijkertijd naast elkaar en worden op bepaalde momenten aan elkaar gekoppeld. Ook het Barrièremodel van Bachrach en Baratz wordt om zijn statische karakter afgewezen (Van de Graaf 1996). Dit agendavormingsmodel waarin maatschappelijke behoeften en wensen een viertal barrières moeten passeren alvorens via de politieke besluitvorming te worden omgezet in daden (Van de Graaf 1996, p. 187) onderscheidt ook een aantal fasen die elkaar in een vaste volgorde opvolgen. Met name het voorafgaan van het formuleren van het probleem aan de oplossing sluit niet aan bij de mening die Kingdon is toegedaan. Ten slotte kan het incrementalisme niet op de volledige steun van Kingdon rekenen (Van Gestel 1994). Deze theorie van Lindblom stelt dat beleid ontstaat door kleine stapjes te nemen, waardoor langzaam maar zeker vooruitgang wordt geboekt. In het stromenmodel zijn het juist de plotselinge koppelingen van stromen die een radicale beleidswijziging kunnen veroorzaken. Het garbage can model Kingdon koos als vertrekpunt voor zijn benadering het garbage can model van Cohen, March en Olsen. Een organisatie is in dit model te beschouwen als: Een verzameling van keuzemomenten op zoek naar problemen. Strijdpunten en gevoelens op zoek naar beslissingen en situaties waarin zij tot uitdrukking kunnen worden gebracht. Oplossingen op zoek naar strijdpunten waarvoor zij een oplossing kunnen zijn; en ten slotte besluitnemers die op zoek zijn naar werk (Klink 200, H. 1.1). In dit model worden dus vier verschillende stromen onderscheiden; een beslissingstroom, een probleemstroom, een oplossingsstroom en een stroom met besluitnemers. Uit de verbinding van deze stromen wordt vervolgens beleid geboren (Van Gestel 1996). Een organisatie die past binnen de hierboven geschetste karakterisering, wordt door Cohen, March en Olsen aangeduid met organised anarchie. Een dergelijke organisatie heeft meestal vage of inconsistente doelstellingen, onduidelijke technologieën en vloeiende of wisselende participatie (Klink, H1.1). De belangrijkste verschillen tussen het garbage can model van Cohen, March en Olsen en het stromenmodel van Kingdon laten zich als volgt omschrijven: Kingdon beschouwt de beslissingskansen in tegenstelling tot Cohen, March en Olsen niet als een stroom. Beslissingskansen doen zich in het model van Kingdon voor als een policy window, die ontstaat uit een verandering in de problemen- of politiek-bestuurlijke stroom (Van Gestel 1996, p. 208). - Ook de stroom met besluitnemers uit het garbage can model is bij Kingdon niet meer terug te vinden. De actoren kunnen in het stromenmodel betrokken zijn bij ontwikkelingen binnen elke stroom (Van Gestel 1996, p. 208). Tevens hebben zij in dit model een belangrijke plaats als entrepreneur. PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF 13

16 - De politieke en bestuurlijke ontwikkelingen zijn in het stromenmodel in een aparte stroom ondergebracht. Volgens Kingdon wordt aan het belang van de ontwikkelingen in deze stroom (bijvoorbeeld kabinetswisselingen, rampen) ten onrechte in veel theorieën, waaronder het garbage can model, voorbijgegaan (Van Gestel 1996, p ). - Het garbage can model is vooral ontwikkeld om inzicht te krijgen in besluitvormingsprocessen in een organisatie. Kingdon plaatst zijn theorie in een breder kader. Het gaat hier om agenda- en beleidsvormingsprocessen binnen een bepaald beleidsterrein, dus op het interorganisationele niveau (Klink 2000, H 1.1). Tot zover de plaatsbepaling van Kingdon in de beleidswetenschap. In de volgende paragraaf zal het stromenmodel eerst wat nader worden toegelicht, alvorens verder te gaan met enkele wetenschappelijke toepassingen. 3.2 Het stromenmodel In het model van Kingdon wordt uitgegaan van een drietal stromen: problemen, alternatieven en politiek-bestuurlijke ontwikkelingen (Van Gestel 1994). De ontwikkelingen binnen deze stromen bepalen of er kansen tot koppelingen tussen de stromen ontstaan. Deze koppelingsmogelijkheden die door Kingdon worden aangeduid met policy windows, kunnen door een entrepreneur worden benut, hetgeen in nieuw beleid kan resulteren (zie onderstaand figuur). Een entrepreneur, ook wel pleitbezorger genoemd (Klink 2000) fungeert dus als initiatiefnemer voor nieuw beleid (Van Gestel 1996). Zijn persoonlijke kwaliteiten bepalen voor een groot deel de mate van succes van een koppeling tussen de stromen. Van Gestel (1996) ziet het recht om gehoord te worden, de mate waarin een persoon politieke contacten onderhoudt, zijn onderhandelingsvaardigheden en ten slotte zijn volharding als bepalend voor de geschiktheid van een persoon als entrepreneur. Politiek bestuurlijke ontwikkelingen Problemen Alternatieven = open vensters = entrepreneurs Het stromenmodel: gebaseerd op Van de Graaf & Hoppe, beleid en politiek, 1989, p PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF

17 Op sommige plaatsen in het model ontstaan partiële koppelingen (Van de Graaf 1996), dit zijn koppelingen waarbij slechts twee stromen betrokken zijn. Indien een koppeling aan de derde stroom uitblijft, zullen ook de eerste twee stromen weer hun een eigen weg vervolgen. De koppeling van de probleem - stroom aan de politiek-bestuurlijke stroom bepaald in hoge mate de politieke agenda. Door een koppeling met de alternatievenstroom, waarna een selectieproces van alternatieven plaatsvindt, versmalt vervolgens deze politieke agenda tot een beleidsagenda (Van de Graaf 1996). 3.3 Keuze voor het stromenmodel Dit onderzoek dient een overzicht te geven van de huidige stand van zaken wat betreft de totstandkoming van de lokale gezondheidsnota. De achterliggende vraag hierbij is: waardoor zijn de te verwachten verschillen tussen de diversen gemeenten ontstaan? Met andere woorden hoe komt het dat gemeenten een verschillende invulling hebben gegeven aan dezelfde wettelijke opdracht? Het antwoord op deze vraag zal wellicht aanknopingspunten bieden voor het toekomstige op gemeenten gerichte beleid door het RPCP. Om duidelijkheid te verschaffen in de oorzaken die ten grondslag liggen aan de gemeentelijke verschillen, zal de agenda- en besluitvorming van de gemeenten gereconstrueerd worden. Het stromenmodel van Kingdon is hiervoor het meest geschikt, omdat het ten eerste uitgaat van het gelijktijdig voltrekken van de door Hoogerwerf onderscheiden verschillende fasen. Daarnaast is het model ook zeer geschikt doordat het geen van de diversen methoden van besluitvorming (rationele model, incrementele model, arenamodel) uitsluit. Het garbage can model beschikt weliswaar ook (ten dele) over deze eigenschappen, maar het nadeel van deze theorie is dat de actoren in een aparte stroom zijn ondergebracht. De interactie tussen de actoren en de stromen bepalen uiteindelijk het resultaat. Het model van Kingdon maakt deze interactie het beste zichtbaar. Operationalisering van het stromenmodel In navolging van Klink (2000) en Van Gestel (1994 en 1996) wordt gebruik gemaakt van het stromenmodel van Kingdon om een aantal onderzoeksvragen te formuleren. Daarbij zijn de vragen in grote mate gebaseerd op de vragen die Van Gestel (1994) zich heeft gesteld. Dit wordt mogelijk gemaakt doordat zij bij de verschillende elementen van het stromenmodel een aantal algemene deelvragen heeft geformuleerd. Deze deelvragen kunnen eventueel ook in andere studies naar bestuurlijke vernieuwing worden gebruikt, aldus Van Gestel (1996, p. 218). De vragen zullen in combinatie met de deelvragen uit de probleemstelling van dit onderzoek de basis vormen voor de interviewguide. De belangrijkste elementen uit het stromenmodel, de probleemstroom, alternatievenstroom, politiek-bestuurlijke stroom en de policy windows, zullen nu achtereenvolgens aan bod komen. Daarbij zullen deze begrippen eerst nader worden toegelicht. PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF 15

18 De probleemstroom Kingdon typeert problemen als volgt: Conditions become defined as problems when we come to believe that we should do something about them (Kingdon 1984, p. 96). Een probleem heeft vaak een duwtje in de rug nodig om voldoende aandacht te krijgen, en dus als probleem te worden beschouwd (Kingdon 1984). Dit duwtje kan zowel positief (bijvoorbeeld aandacht van belangenverenigingen) als negatief (bijvoorbeeld ramp) van aard zijn. Politici en beleidsmedewerkers krijgen aandacht voor bepaalde problemen door drie soorten feedback (Kingdon 1984, p. 106)). Ten eerste door evaluatie van beleid, ten tweede door informele informatie van de hogere overheidsmedewerkers en als laatste door medewerkers die de dagelijkse gang van zaken regelen. Een probleem heeft meestal maar een korte levensduur. Dat wil zeggen dat het na een korte periode weer van de agenda verdwijnt en dan dus niet meer als zijnde een probleem wordt beschouwd. Deze korte periode dient dus benut te worden om een koppeling met de andere stromen tot stand te brengen, alvorens het probleem het onderspit delft ten opzichte van andere problemen in de stroom (Van Gestel 1996). Voor de problemen zijn de volgende vragen voor het onderzoek relevant (Van Gestel 1994, p.22 ): - Voor welke problemen moet de gezondheidsnota een oplossing bieden? - In hoeverre bestonden er (intern) concurrerende visies op de problemen? - Hoe verliep de erkenning van de problemen? De alternatievenstroom: Kingdon omschrijft de stroom met alternatieven als een oersoep waarin allerlei ideeën en oplossingen een weg zoeken (1984, p.122). Er is een heel circuit met deskundigen: onderzoekers, adviseurs, academici, planners etc. die zich bezig houden met de ingrediënten van deze oersoep (Kingdon 1984, p. 122). De alternatieven worden door de deskundigen met elkaar geconfronteerd en gecombineerd. Het gaat hierbij vaak om het opnieuw formuleren van bekende elementen, waaraan eventueel nieuwe elementen worden toegevoegd tot een nieuw voorstel (Van Gestel 1996). Er vindt vervolgens een selectieproces plaats waarbij de alternatieven aan de hand van een drietal criteria worden beoordeeld. Ten eerste dienen de alternatieven technisch uitvoerbaar te zijn (Kingdon 1984); daarnaast dienen ze aan te sluiten bij de dominante waardepatronen onder de deskundigen (Van Gestel 1996); en ten slotte dient er geanticipeerd te worden op eventuele toekomstige belemmeringen (bijvoorbeeld financieel) (Kingdon 1984). De oplossingen die dit selectieproces overleven komen uiteindelijk op de beleidsagenda. Ook het softening up van mogelijke alternatieven door entrepreneurs vergroot de overlevingskans van een voorstel. Hiermee doelt Kingdon op het oplaten van proefballonnetjes, het in de week leggen van plannen en het promoten van alternatieven. Op basis van bovenstaande uiteenzetting over de alternatievenstroom zijn de volgende vragen geformuleerd voor het onderzoek (Van Gestel 1994, p. 24 ): - Hoe verliep het proces van generen van beleidsalternatieven? - Welke beleidsalternatieven zijn in overweging genomen? 16 PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF

19 - Hoe verliep de acceptatie (consensus) van de gekozen beleidsalternatieven? - Hoe zijn de alternatieven te karakteriseren in relatie tot de door Kingdon genoemde overlevingscriteria voor een beleidsvoorstel? De politiek-bestuurlijke stroom Kingdon onderscheidt drie componenten in de politiek-bestuurlijke stroom: (Van Gestel 1996, p ). De eerste component is het nationale politieke klimaat. Een groot deel van een bevolking denkt vaak gezamenlijk langs bepaalde lijnen. De ideeën en waarden die op een gegeven moment heersen in een samenleving worden aangeduid met de term publieke opinie; deze oefent belangrijke invloed uit op de agenda (Kingdon). Een tweede component in de politiek-bestuurlijke stroom zijn de georganiseerde politieke krachten. Dit betreft met name de belangengroeperingen, zoals het RPCP. De indruk die beleidsmakers hebben van de balans tussen steun en oppositie van deze groeperingen speelt vaak een belangrijke rol bij de afweging van alternatieven. Als derde kunnen de politici en ambtenaren in het overheidsapparaat genoemd worden. De veranderingen van beleidsprioriteiten als gevolg van wisselingen van personen op sleutelposities, heeft een directe invloed op de richting van de stroom. Daarnaast acht Kingdon het proces van strijd tussen ambtelijke instanties om behoud of uitbreiding van hun bevoegdheden eveneens van belang. In tegenstelling met de alternatievenstroom, staat in de politiek-bestuurlijke stroom niet de rationele afweging centraal, maar de consensusvorming (Van Gestel 1996). Door middel van arenastrategieën en onderhandeling trachten de actoren een zo n goed mogelijk resultaat te realiseren (Koppenjan 1993). De belangrijkste vragen voor het onderzoek naar de politiek-bestuurlijke stroom zijn (Van Gestel 1994, p. 27 ): - In hoeverre speelde het politiek-bestuurlijke klimaat een rol bij de totstandkoming van het beleid naar de gezondheidsnota? - Beïnvloedde de wisseling van sleutelfiguren (bijvoorbeeld door verkiezingen, of nieuwe beleidsmedewerkers) het beleidsproces? - Speelden de georganiseerde politieke krachten (belangenverenigingen) een belangrijke factor in het beleidsproces? - In hoeverre was er sprake van competitie of juist desinteresse bij de verdeling van de competentie tussen verschillende ambtelijke actoren? De policy windows Policy windows zijn kansen om een koppeling te realiseren tussen de drie verschillende stromen, waardoor nieuw beleid ontstaat (Kingdon 1984). Zoals al is aangegeven zijn deze kansen schaars, en blijven de policy windows meestal niet lang open. De aanleiding voor het ontstaan van een open policy window is te vinden in een verandering binnen de problemenstroom (bijvoorbeeld crisis) of de politiek-bestuurlijke stroom (bijvoorbeeld nieuwe regering) (Van Gestel 1996). Door een dergelijke verandering komen de stromen nader tot elkaar, waardoor een koppeling mogelijk wordt. De stroom met alternatieven staat normaal gesproken dus niet aan de basis van een policy PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF 17

20 window, een verandering in de problemenstroom - of de politiek-bestuurlijke stroom staat dat wel. Kingdon noemt een vijftal redenen waarom een policy window zich weer sluit. Ten eerste kan het zijn dat de actoren menen dat het probleem is opgelost. Daarnaast kan het zo zijn dat deze participanten geen actie ondernemen. Als derde noemt Kingdon het verdwijnen van de aanleiding voor het openen van de policy window. De vierde reden is het verdwijnen van cruciale actoren, die het window hadden geopend. En als laatste wordt de afwezigheid van een geschikt alternatief genoemd. Benadrukt moet worden dat een koppeling voor een groot deel afhankelijk is van een entrepreneur. De percepties van deze persoon bepalen in hoge mate of er een koppeling plaatsvindt; zo ja, wanneer deze plaatsvindt; en ten slotte in welk beleid dit resulteert. Op basis van bovenstaande schets van de policy windows, worden de volgende vragen voor het onderzoek geformuleerd (Van Gestel 1994, p. 29): - Op welke momenten ging er een policy window open en wat was de aanleiding? - Welke persoon trad als entrepreneur op, waardoor policy windows zich opende, en op welke wijze gebeurde dit? 18 PON-rapportage: BELEID KOMT NIET VANZELF

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Weert, 6 september 2011. Rekenkamer Weert Inhoudsopgave 1. Achtergrond en aanleiding 2. Centrale vraagstelling 3. De wijze van onderzoek 4. Deelvragen

Nadere informatie

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1 Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1.1 De Zorgbalans beschrijft de prestaties van de gezondheidszorg In de Zorgbalans geven we een overzicht van de prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Communicatie

Onderzoeksopzet Communicatie Onderzoeksopzet Communicatie Rekenkamercommissie Heerenveen Februari 2009 Rekenkamercommissie Heerenveen: onderzoeksopzet communicatie 1 Inhoudsopgave A. Wat willen we bereiken 1. Aanleiding en achtergronden

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad Raadsvergadering, 29 januari 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 206 Agendapunt: 8 Datum: 11 december 2007 Onderwerp: Vaststelling speerpunten uit de conceptnota Lokaal Gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Nadere informatie

Raadsvoorstel (gewijzigd) 26 september 2013 AB13.00729 RV2013-062

Raadsvoorstel (gewijzigd) 26 september 2013 AB13.00729 RV2013-062 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel (gewijzigd) 26 september 2013 AB13.00729 RV2013-062 Gemeente Bussum Besluit nemen over advies effectmeting Inkoop en inhuur van de rekenkamercommissie

Nadere informatie

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau.

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau. 1 Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Rapportage Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008 Alphen-Chaam 7 juli 2011 W E T E N W A A R O M A L P H E N - C H A A M 2 1 Inleiding De Rekenkamercommissie

Nadere informatie

Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting

Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting Rapportage Alphen-Chaam 02 juni 2009 R A P P O R T A G E E F F

Nadere informatie

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Plan van aanpak Rekenkamer Maastricht februari 2007 1 1. Achtergrond en aanleiding 1 De gemeente Maastricht wil maatschappelijke doelen bereiken.

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Kaders voor burgerparticipatie

Kaders voor burgerparticipatie voor burgerparticipatie 1 Inhoud Pagina Hoofdstuk 3 1. Inleiding 1.1 Doel van deze notitie 1.2 Opbouw van deze notitie 4 2. Algemeen 2.1 Twee niveaus: uitvoering en meedenken over beleid 2.2 Tweerichtingsverkeer

Nadere informatie

Bestuursopdracht Raad

Bestuursopdracht Raad Bestuursopdracht Raad Natuurlijk: gezond! Uitgangspunten notitie lokaal gezondheidsbeleid Naam ambtenaar: P.M. Veldkamp Datum: 18 april 2008 1. Aanleiding. Gemeenten zijn verplicht om iedere vier jaar

Nadere informatie

Doel cliëntenparticipatie (Bergeijk, Bladel, Eersel en Oirschot)

Doel cliëntenparticipatie (Bergeijk, Bladel, Eersel en Oirschot) Verordening cliëntenparticipatie ISD de Kempen 2015 Artikel 1 Begripsbepalingen 1. Alle begrippen die in deze verordening worden gebruikt en die niet nader worden omschreven hebben dezelfde betekenis als

Nadere informatie

CONVENANT TOT UITVOERING VAN HET BELEID INZAKE OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG

CONVENANT TOT UITVOERING VAN HET BELEID INZAKE OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG CONVENANT TOT UITVOERING VAN HET BELEID INZAKE OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG Den Haag, 19 oktober 1999 CONVENANT TOT UITVOERING VAN HET BELEID INZAKE OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG Partijen,

Nadere informatie

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Raadsvergadering, 31 januari 2012 Voorstel aan de Raad Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Nr.: 483 Agendapunt: 11 Datum: 31 januari 2012 Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Kennisdeling in lerende netwerken

Kennisdeling in lerende netwerken Kennisdeling in lerende netwerken Managementsamenvatting Dit rapport presenteert een onderzoek naar kennisdeling. Kennis neemt in de samenleving een steeds belangrijker plaats in. Individuen en/of groepen

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG. Advisering Besluit langdurige zorg.

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG. Advisering Besluit langdurige zorg. POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Staatssecretaris van Volksgezondheid,

Nadere informatie

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Introductie Met de REQUEST methode wordt getracht de participatie van het individu in hun eigen mobiliteit te vergroten. Hiervoor moet het individu voldoende

Nadere informatie

Aanpassingen vergaderstructuur. Voorstel. Inleiding. Toelichting vergaderstructuur

Aanpassingen vergaderstructuur. Voorstel. Inleiding. Toelichting vergaderstructuur Aanpassingen vergaderstructuur Voorstel 1. kennis nemen van de concept jaaragenda 2. vaststellen thematische indeling commissies 3. toevoegen beeldvormend deel, voorafgaand aan de reguliere commissievergadering

Nadere informatie

VERORDENING TEGENPRESTATIE PARTICIPATIEWET GEMEENTE ASSEN 2015

VERORDENING TEGENPRESTATIE PARTICIPATIEWET GEMEENTE ASSEN 2015 VERORDENING TEGENPRESTATIE PARTICIPATIEWET GEMEENTE ASSEN 2015 Wetstechnische informatie 1. Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie gemeente Officiële naam regeling Verordening tegenprestatie participatiewet

Nadere informatie

Het algemeen bestuur van het openbaar lichaam Regionale dienst openbare gezondheidszorg Hollands Midden;

Het algemeen bestuur van het openbaar lichaam Regionale dienst openbare gezondheidszorg Hollands Midden; Het algemeen bestuur van het openbaar lichaam Regionale dienst openbare gezondheidszorg Hollands Midden; Overwegende dat de belangen van de openbare gezondheidszorg en van de volksgezondheid in een aantal

Nadere informatie

Het college van burgemeester en wethouders geeft in zijn reactie aan de conclusies van de rekenkamer te herkennen.

Het college van burgemeester en wethouders geeft in zijn reactie aan de conclusies van de rekenkamer te herkennen. tekst raadsvoorstel Inleiding Vanaf januari 2015 (met de invoering van de nieuwe jeugdwet) worden de gemeenten verantwoordelijk voor alle ondersteuning, hulp en zorg aan kinderen, jongeren en opvoeders.

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025. Projectopdracht / Plan van Aanpak

Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025. Projectopdracht / Plan van Aanpak Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025 Projectopdracht / Plan van Aanpak Afdeling Beleid, cluster Maatschappij januari 2013 Inhoudsopgave Aanleiding... 3 Doelstelling... 3 Resultaat... 3 Afbakening...

Nadere informatie

Welzijn & Zorgstructuren. 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden

Welzijn & Zorgstructuren. 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden Welzijn & Zorgstructuren 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden Project: Welzijn & Zorgstructuren Bestuurlijkopdrachtgever: Sultan Günal Opdrachtnemer Opdrachtgever Juanita van Hoek Regionale samenwerking

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen

Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen Bijlage 5 Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen Aanbevelingen rapport Rekenkamer Breda 1. Geef als raad opdracht aan het college om samen met de raad een nieuwe Nota Verbonden

Nadere informatie

& voort. gang Plan van aanpak Evaluatie BOH 1 juli 2012 1 juli 2015

& voort. gang Plan van aanpak Evaluatie BOH 1 juli 2012 1 juli 2015 d a c ment & voort gang Plan van aanpak Evaluatie BOH 1 juli 2012 1 juli 2015 Opdrachtgevers: Colleges van burgemeester en wethouders van Ommen en Hardenberg, namens deze, de gemeentesecretarissen Leonie

Nadere informatie

Uitvraag Cliëntenpanel. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard

Uitvraag Cliëntenpanel. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard Uitvraag Vertrouwen komt te voet en gaat te paard 2 0 1 5-2 Inhoud Inleiding... 3 Tweede uitvraag 2015... 3 Resultaat... 5 Response... 5 Leeftijdscategorie... 5 Keuze voor zorgboerderij... 5 Kwaliteit...

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp Zienswijze voorjaarsnota 2016 GGD Hart voor Brabant. Status Oordeelvormend

Raadsvoorstel. Onderwerp Zienswijze voorjaarsnota 2016 GGD Hart voor Brabant. Status Oordeelvormend Datum: 24-03-15 Onderwerp Zienswijze voorjaarsnota 2016 GGD Hart voor Brabant Status Oordeelvormend Voorstel 1. Kennis nemen van de voorjaarsnota 2016 GGD Hart voor Brabant zoals opgesteld door het GGD-Dagelijks

Nadere informatie

Bij besluit van 16 oktober 2007 heeft de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (hierna: de minister) dit verzoek afgewezen

Bij besluit van 16 oktober 2007 heeft de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (hierna: de minister) dit verzoek afgewezen LJN: BJ3428, Raad van State, 200805745/1/H2 Datum uitspraak: 22-07-2009 Datum publicatie: 23-07-2009 Rechtsgebied: Bestuursrecht overig Soort procedure: Hoger beroep Inhoudsindicatie: Bij brief van 5 september

Nadere informatie

Verordening participatie schoolgaande kinderen Wet werk en bijstand 2012

Verordening participatie schoolgaande kinderen Wet werk en bijstand 2012 De raad van de gemeente Leusden; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Leusden d.d. 14 februari 2012, nr. 180294 gelet op artikel 8, eerste lid, onderdeel g, van de Wet werk en bijstand;

Nadere informatie

In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder BMZ 01-04-2014 Telefoonnummer: 5881 SKK Afdeling: Management ondersteuning In AB: Portefeuillehouder: Kromwijk

In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder BMZ 01-04-2014 Telefoonnummer: 5881 SKK Afdeling: Management ondersteuning In AB: Portefeuillehouder: Kromwijk COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 5 Onderwerp: Evaluatie systeem en onderwerpen begrotingswijzigingen Nummer: 796075 In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder

Nadere informatie

Sector : I Nr. : 10/63.13 Onderwerp : Gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân

Sector : I Nr. : 10/63.13 Onderwerp : Gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân AAN: De raad van de gemeente Ferwerderadiel Sector : I Nr. : 10/63.13 Onderwerp : Gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân Ferwert, 11 december 2013 Op meerdere

Nadere informatie

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET)

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) BOB 14/001 BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) Aan de raad, Voorgeschiedenis / aanleiding Per 1 januari 2015 worden de volgende taken vanuit het rijk naar de gemeenten gedecentraliseerd:

Nadere informatie

Toelichting Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Waterland 2015 (hierna: verordening)

Toelichting Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Waterland 2015 (hierna: verordening) Toelichting Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Waterland 2015 (hierna: verordening) 1. Algemene toelichting 1.1 Inleiding Deze verordening geeft uitvoering aan de Wet maatschappelijke

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Beleidsplanning cultuurhistorie. BW-nummer -

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Beleidsplanning cultuurhistorie. BW-nummer - Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Beleidsplanning cultuurhistorie Programma / Programmanummer Ruimte & Cultuurhistorie / 1031 BW-nummer - Portefeuillehouder H. Kunst Samenvatting Een aantal veranderingen

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille.

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille. gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 12BST02184 Beslisdatum B&W Dossiernummer RaadsvoorstelMeerjaren Investeringsprogramma 2013 na MKBA Inleiding De gemeente Eindhoven wil blijvend investeren in

Nadere informatie

Verbetering rechtspositie pleegouders

Verbetering rechtspositie pleegouders Verbetering rechtspositie pleegouders advies 14 mei 2009 1 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 Conclusies en aanbevelingen 7 1. Inleiding 9 2. Inhoudelijke opmerkingen bij het conceptwetsvoorstel 11 2.1 Apart

Nadere informatie

Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten

Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten vertrouwen, transparantie & Verbondenheid 2 Voor het Volledige rapport: www.regieraadbouwzuid.nl Een nieuwe marktbenadering Bij Wonen Limburg

Nadere informatie

Inleiding. Formuleren van visie. Oriënteren: SWOT-analyse. Formuleren doelstellingen. Actieplannen

Inleiding. Formuleren van visie. Oriënteren: SWOT-analyse. Formuleren doelstellingen. Actieplannen Stap 1 Inleiding Introduceer uw praktijk. Beschrijf kort de ontstaansgeschiedenis en geef een situatiebeschrijving van de huidige praktijk: waar is de praktijk gesitueerd; het aantal patiënten, de werkzame

Nadere informatie

Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN

Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN Inleiding De Adviesraad Sociaal Domein is in de huidige opzet gestart sinds eind 2013. De wijze waarop voorheen de WMO raad was ingericht voldeed voor

Nadere informatie

Tussenbalans en richten van het vervolgproces

Tussenbalans en richten van het vervolgproces Raadsnotitie Samen bouwen aan het huis van de democratie in Bloemendaal: Tussenbalans en richten van het vervolgproces Aan De gemeenteraad van Bloemendaal Van Waarnemend burgemeester van gemeente Bloemendaal

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

Onderzoek naar Zee- burgertafel als instrument voor gebiedsontwikkeling Beknopt verslag, juni 2014

Onderzoek naar Zee- burgertafel als instrument voor gebiedsontwikkeling Beknopt verslag, juni 2014 Onderzoek naar Zeeburgertafel als instrument voor gebiedsontwikkeling Beknopt verslag, juni 2014 Aanleiding Tertium doet in opdracht van het ministerie van I & M onderzoek naar toepassingsmogelijkheden

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

Inventarisatie van Wmo-raden 2012 - de uitgewerkte antwoorden -

Inventarisatie van Wmo-raden 2012 - de uitgewerkte antwoorden - Inventarisatie van Wmo-raden 2012 - de uitgewerkte antwoorden - 27-9-2012 Vooraf De jaarlijkse inventarisatie van de Koepel van Wmo-raden onder Wmo-raden heeft ook in 2012 een goede respons gekregen. Uitgezet

Nadere informatie

Wijkraad Lent - Rekenkamer Nijmegen

Wijkraad Lent - Rekenkamer Nijmegen Wijkraad Lent - Rekenkamer Nijmegen Hieronder een eerste en tweede reactie van de Rekenkamer. 1 Bijlage: Ambitiedocument Burgerparticipatie met bijbehorende Verordening te downloaden via deze link. Eerste

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) onderhoudt middels de organisaties Kerk in Actie (KiA) en ICCO Alliantie contacten met partners in Brazilië. Deze studie verkent de onderhandelingen

Nadere informatie

Kennis Platform Water. Samenvatting advies 2012

Kennis Platform Water. Samenvatting advies 2012 Kennis Platform Water Samenvatting advies 2012 Samenvatting advies 2012 Voor u ligt het eerste advies van het kennisplatform water Nieuwe Stijl over strategisch wateronderzoek. Dit (informele) platform

Nadere informatie

Sport & Bewegen in gemeentelijk beleid binnen Twentse gemeenten

Sport & Bewegen in gemeentelijk beleid binnen Twentse gemeenten Sport & Bewegen in gemeentelijk beleid binnen Twentse gemeenten Een onderzoek naar agendavormingsprocessen in Twentse gemeenten Afstudeerscriptie masteropleiding Health Sciences aan de Universiteit Twente

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

INTENTIEVERKLARING. De Vereniging voor Christelijk Onderwijs Groningen. De Vereniging voor Christelijk Basisonderwijs Hoogkerk,

INTENTIEVERKLARING. De Vereniging voor Christelijk Onderwijs Groningen. De Vereniging voor Christelijk Basisonderwijs Hoogkerk, INTENTIEVERKLARING De Vereniging voor Christelijk Onderwijs Groningen en De Vereniging voor Christelijk Basisonderwijs Hoogkerk, verder te noemen: de besturen, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd, overwegende

Nadere informatie

Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Sociale Dienst Bommelerwaard (hierna te noemen Sociale Dienst Bommelerwaard);

Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Sociale Dienst Bommelerwaard (hierna te noemen Sociale Dienst Bommelerwaard); Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Sociale Dienst Bommelerwaard (hierna te noemen Sociale Dienst Bommelerwaard); gelezen het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 20 november 2014;

Nadere informatie

De raad van de gemeente Tholen. Tholen, 6 mei 2015

De raad van de gemeente Tholen. Tholen, 6 mei 2015 No.: Portefeuillehouder: G.J. Harmsen Afdeling: Openbaare Werken Behandelaar: M.L.F. de Bruijn De raad van de gemeente Tholen Tholen, 6 mei 2015 Onderwerp: Consultatie over ontwerpbesluit AB OLAZ met betrekking

Nadere informatie

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL RAADSVOORSTEL Registr.nr. 1423468 R.nr. 52.1 Datum besluit B&W 6juni 2016 Portefeuillehouder J. Versluijs Raadsvoorstel over de evaluatie van participatie Vlaardingen, 6juni 2016 Aan de gemeenteraad. Aanleiding

Nadere informatie

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak Inhuur in de Kempen Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden Onderzoeksaanpak Rekenkamercommissie Kempengemeenten 21 april 2014 1. Achtergrond en aanleiding In gemeentelijke organisaties met een omvang als

Nadere informatie

Externe communicatie ambtelijke samenwerking Beemster- Purmerend

Externe communicatie ambtelijke samenwerking Beemster- Purmerend Externe communicatie ambtelijke samenwerking Beemster- Purmerend Gemeente Beemster Versie: definitief Goedkeuring: gemeentesecretaris Beemster, Els Kroese Juni 2012 Auteur: Nancy van der Vin, Filtercommunicatie

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Marjoleine Hanegraaf (NMI bv) & Frans van Alebeek (PPO-AGV), december 2013 Het benutten van bodembiodiversiteit vraagt om vakmanschap van de teler. Er is

Nadere informatie

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015 Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015 Definitieve versie 30-10-2014 Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015 De raad van de gemeente Montferland; Gelezen het

Nadere informatie

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Aanleiding voor de werkconferenties Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) brengt in het najaar van 2006 een tweede Preventienota

Nadere informatie

Concept Startnotitie gedeelde verantwoordelijkheid tennis en voetbal

Concept Startnotitie gedeelde verantwoordelijkheid tennis en voetbal Concept Startnotitie gedeelde verantwoordelijkheid tennis en voetbal Versie 28 oktober 2014 1. Inleiding Op 25 februari 2014 heeft het college van B&W van de gemeente Menterwolde o.a. besloten: het gaan

Nadere informatie

Vereniging Gehandicapten Nederland T.a.v. de heer drs. H.G. Ouwerkerk Postbus 413 3500 AK UTRECHT. Indicatiestelling licht verstandelijk gehandicapten

Vereniging Gehandicapten Nederland T.a.v. de heer drs. H.G. Ouwerkerk Postbus 413 3500 AK UTRECHT. Indicatiestelling licht verstandelijk gehandicapten Vereniging Gehandicapten Nederland T.a.v. de heer drs. H.G. Ouwerkerk Postbus 413 3500 AK UTRECHT Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag H.J.F.M. Coppens 070 3405235 Onderwerp Bijlage(n)

Nadere informatie

Evidence-based beleid maken?! Marja van Bon-Martens & Joyce de Goede Symposium Bouwen aan de Brug, 1 november 2007

Evidence-based beleid maken?! Marja van Bon-Martens & Joyce de Goede Symposium Bouwen aan de Brug, 1 november 2007 1 Evidence-based beleid maken?! Marja van Bon-Martens & Joyce de Goede Symposium Bouwen aan de Brug, 1 november 2007 1 2 Evidence-based gezondheidsbeleid Bewust, expliciet en oordeelkundig gebruiken van

Nadere informatie

BNO Pitchcode / Competitieleidraad

BNO Pitchcode / Competitieleidraad BNO Pitchcode / Competitieleidraad Inhoud: 1. Inleiding 2. Selectie van een ontwerpbureau 3. Wanneer een bureaucompetitie? 4. Voorbereiding competitie 5. Keuze bureaus 6. Briefing 7. Planning 8. Kennismaking

Nadere informatie

Verordening tegenprestatie Participatiewet en IOAW / IOAZ Krimpen aan den IJssel 2015

Verordening tegenprestatie Participatiewet en IOAW / IOAZ Krimpen aan den IJssel 2015 Verordening tegenprestatie Participatiewet en IOAW / IOAZ Krimpen aan den IJssel 2015 De raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel; Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders

Nadere informatie

2016D07727 LIJST VAN VRAGEN

2016D07727 LIJST VAN VRAGEN 2016D07727 LIJST VAN VRAGEN De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een aantal vragen voorgelegd aan de Minister en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over

Nadere informatie

Omkijken naar de Toekomst?!

Omkijken naar de Toekomst?! Omkijken naar de Toekomst?! Bijdrage Cahier Politiestudies Schaalveranderingen (2013) Schaal in de strijd en strijd om de schaal. Over de ontwikkeling richting een nationale politie in Nederland Mede n.a.v.

Nadere informatie

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Version 1/2013 Uitdagingen in de gezondheidszorg Als professionele zorgaanbieder

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Voor passend onderwijs is passend gedrag nodig 1

Voor passend onderwijs is passend gedrag nodig 1 Voor passend onderwijs is passend gedrag nodig 1 Samen werken voor déze kinderen De schattingen variëren, maar niemand twijfelt er aan dat er jaarlijks heel wat leerlingen thuis zitten en niet het passende

Nadere informatie

Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015?

Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015? Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015? Door Carolina Verspuij, trainer/adviseur Arbeid en Gezondheid SBI Formaat, 10/06/2015. Dit artikel is gepubliceerd door Werk en Veiligheid, Kerckebosch. Minister

Nadere informatie

Instructie cliëntprofielen

Instructie cliëntprofielen Bijlage 4 Instructie cliëntprofielen Dit document beschrijft: 1. Inleiding cliëntprofielen 2. Proces ontwikkeling cliëntprofielen 3. Definitie cliëntprofielen 4. De cliëntprofielen op hoofdlijnen 5. De

Nadere informatie

Evaluatie bijdrageregeling Regionale samenwerking -samenvatting-

Evaluatie bijdrageregeling Regionale samenwerking -samenvatting- WODC Evaluatie bijdrageregeling Regionale samenwerking -samenvatting- Hoofddorp, 8 mei 2003 Projectnummer: 3863 KPMG Bureau voor Economische Argumentatie Postbus 559 2130 AN Hoofddorp Tel. 023-5547700

Nadere informatie

Ondertekening Retaildeal

Ondertekening Retaildeal Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Ondertekening Retaildeal Programma Economie & Werk BW-nummer Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Minister Kamp wil met 50 gemeenten een Retaildeal sluiten, om

Nadere informatie

Afdeling: Beleid Maatschappij Leiderdorp, 30 oktober 2014 Onderwerp: Re-integratieverordening. Aan de raad. Participatiewet

Afdeling: Beleid Maatschappij Leiderdorp, 30 oktober 2014 Onderwerp: Re-integratieverordening. Aan de raad. Participatiewet Pagina 1 van 6 Versie Nr.1 Afdeling: Beleid Maatschappij Leiderdorp, 30 oktober 2014 Onderwerp: Re-integratieverordening Aan de raad. Participatiewet Beslispunten *Z00288A120 E* 1. Vast te stellen de Re-integratieverordening

Nadere informatie

O P L E G N O T I T I E

O P L E G N O T I T I E O P L E G N O T I T I E Voorstel ter behandeling in de vergadering van de Bestuurscommissie Gezondheid Datum 9 april 2014 Onderwerp Bijlage ten behoeve van agendapunt 4 Voorstel invulling nieuwe Basispakket

Nadere informatie

31 mei 2012 z2012-00245

31 mei 2012 z2012-00245 De Staatssecretaris van Financiën Postbus 20201 2500 EE DEN HAAG 31 mei 2012 26 maart 2012 Adviesaanvraag inzake openbaarheid WOZwaarde Geachte, Bij brief van 22 maart 2012 verzoekt u, mede namens de Minister

Nadere informatie

Toestemming tot wijziging van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Noord

Toestemming tot wijziging van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Noord Datum: 25-6-13 Onderwerp Toestemming tot wijziging van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Noord Status Besluitvormend Voorstel Het college toestemming te verlenen tot het wijzigen

Nadere informatie

Accommodatiebeleid Maatschappelijke Voorzieningen

Accommodatiebeleid Maatschappelijke Voorzieningen Maatschappelijke Voorzieningen Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Hilversum 1 Inhoudsopgave Samenvatting 3 1 Inleiding 8 2 Huisvestingsstrategie en eigendomsstrategie 10 3 Cultuur 15 4 Sociale voorzieningen

Nadere informatie

Petra Habets Advies & Ontwikkeling

Petra Habets Advies & Ontwikkeling Dit is een printversie van de website van Petra Habets Advies & Ontwikkeling, accent bestuurskundig advies: www.petrahabets.nl Petra Habets Advies & Ontwikkeling, uw partner op het snijvlak van bestuur

Nadere informatie

Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011. Aanpakken Maar!

Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011. Aanpakken Maar! Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011 Aanpakken Maar! INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. RONDETAFELGESPREKKEN 2.1 Algemene uitkomsten van de rondetafelgesprekken 2.2 Aanbevelingen professor Meijs

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 13 januari 2015;

gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 13 januari 2015; Gemeenteraad Onderwerp: Volgnummer 2015-09 Regionaal beleidskader Participatiewet en verordeningen Dienst/afdeling SMO De raad van de gemeente Oss; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van

Nadere informatie

Onderwerp: Wijziging gemeenschappelijke regeling GGD Midden Nederland tot gemeenschappelijke regeling GGD regio Utrecht

Onderwerp: Wijziging gemeenschappelijke regeling GGD Midden Nederland tot gemeenschappelijke regeling GGD regio Utrecht Raadsvergadering d.d. 26 november 2013 Nr. : 9 Aan de raad van de gemeente Lopik. Onderwerp: Wijziging gemeenschappelijke regeling GGD Midden Nederland tot gemeenschappelijke regeling GGD regio Utrecht

Nadere informatie

Profiel lid Raad van Toezicht

Profiel lid Raad van Toezicht Profiel lid Raad van Toezicht De huidige Raad van Toezicht (RvT) bestaat uit zes leden. De RvT streeft naar een maatschappelijk heterogene samenstelling van leden die herkenbaar en geloofwaardig zijn in

Nadere informatie

Adviesnota NVAG OGGZ. 29 oktober 2009

Adviesnota NVAG OGGZ. 29 oktober 2009 Adviesnota NVAG OGGZ 29 oktober 2009 Inleiding Het bestuur van de NVAG is geïnteresseerd in een haalbaarheidsstudie voor het opleidingsprofiel arts OGGZ. Om de noodzaak voor de opleiding vast te stellen,

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp. Status. Voorstel. Inleiding. Ag. nr.: Reg. nr.: BP16.00192 Datum: Toekomstagenda Vijf van de Meierij.

Raadsvoorstel. Onderwerp. Status. Voorstel. Inleiding. Ag. nr.: Reg. nr.: BP16.00192 Datum: Toekomstagenda Vijf van de Meierij. Datum: Onderwerp Toekomstagenda Vijf van de Meierij Status Besluitvormend Voorstel 1. De Toekomstvisie Vijf van de Meierij als vertrekpunt te hanteren voor verdere samenwerking op subregionaal niveau,

Nadere informatie

Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg

Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg Startnotitie Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg 1 Aanleiding voor het onderzoek In de jaarrekening en het jaarverslag leggen Gedeputeerde Staten jaarlijks verantwoording

Nadere informatie

Voorstel. Algemene toelichting AGP 10. Pagina 1 van 2

Voorstel. Algemene toelichting AGP 10. Pagina 1 van 2 Voorstel AGP 10 Aan : Algemeen Bestuur Datum : 25 juni 2014 Bijlage : 2 Steller : F. Libregts\H.Linzel Onderwerp : Vervanging IBS registratie Algemene toelichting Momenteel gebruiken de gemeenten en GGZ-instellingen

Nadere informatie

Raadsvoorstel Reg. nr : 0710660 Ag nr. : Datum :20-12-07

Raadsvoorstel Reg. nr : 0710660 Ag nr. : Datum :20-12-07 Raadsvoorstel Reg. nr : 0710660 Ag nr. : Datum :20-12-07 Onderwerp Fraudeverordening Boxtel 2008 Status Besluitvormend Voorstel Vast te stellen de Fraudeverordening Boxtel 2008, onder gelijktijdige intrekking

Nadere informatie

Regelgeving die op deze regeling is gebaseerd (gedelegeerde regelgeving)

Regelgeving die op deze regeling is gebaseerd (gedelegeerde regelgeving) Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie gemeente Heerhugowaard Officiële naam regeling verordening tegenprestatie gemeente Heerhugowaard 2015 Citeertitel Verordening Tegenprestatie

Nadere informatie

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Castricum 2015

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Castricum 2015 Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Castricum 2015 De raad van de gemeente Castricum; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 oktober [nummer]; gelet op

Nadere informatie

DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5

DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5 DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5 Zorgleefplan brochure bronnen www.loc.nl, (LOC, zeggenschap in de zorg is de koepelorganisatie van de cliëntenraden van de sectoren verpleging en verzorging,

Nadere informatie

Beleidsnota projectbesluit / partiële herziening bestemmingsplan. Gemeente Wijk bij Duurstede

Beleidsnota projectbesluit / partiële herziening bestemmingsplan. Gemeente Wijk bij Duurstede Beleidsnota projectbesluit / partiële herziening bestemmingsplan Gemeente Wijk bij Duurstede Status: Ontwerp Afdeling: SBP Opgesteld door: Jacco de Feijter Datum: 20 februari 2009 Inleiding Op 1 juli 2008

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Overbetuwe Onderzoeksopzet Decentralisaties jeugdzorg en Wmo/AWBZ (2 D s)

Rekenkamercommissie Overbetuwe Onderzoeksopzet Decentralisaties jeugdzorg en Wmo/AWBZ (2 D s) Rekenkamercommissie Overbetuwe Onderzoeksopzet Decentralisaties jeugdzorg en Wmo/AWBZ (2 D s) 1. Aanleiding voor het onderzoek De decentralisaties van de jeugdzorg, de extramurale AWBZ-taken en taken op

Nadere informatie

Subsidiebeleid Stichting Zorg en Zekerheid

Subsidiebeleid Stichting Zorg en Zekerheid SUBSIDIEBELEID 2014 oktober 2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Thema s... 4 2.1 Preventie... 4 2.2 Ouderenzorg... 5 2.3 Mantelzorg/vrijwilligerswerk... 5 2.4 Daarnaast kunnen projectvoorstellen ingestuurd

Nadere informatie