Informatie voor duurzaam inkopen van. Wmo-hulpmiddelen. Datum: 20 mei 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Informatie voor duurzaam inkopen van. Wmo-hulpmiddelen. Datum: 20 mei 2010"

Transcriptie

1 Informatie voor duurzaam inkopen van Wmo-hulpmiddelen Datum: 20 mei 2010

2 Colofon Dit document voor duurzaam inkopen is ontwikkeld door NL Milieu en Leefomgeving in opdracht van het Ministerie van VROM. Meer informatie tel , en

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding Afbakening van de productgroep Beleid en markt Duurzaamheid en inkoop Duurzaamheidsaspecten Duurzaamheid in het inkoopproces Bronnen en relevante informatie

4 1 Inleiding Let op!: Dit document wordt niet geactualiseerd. Het document is gebaseerd op onderzoek uitgevoerd in de periode en kan verouderde informatie bevatten. Dit document bevat achtergrondinformatie voor het verduurzamen van een inkoop die valt binnen de productgroep Wmo-hulpmiddelen. Benutting van deze informatie is niet vereist voor het streven naar een bepaald percentage duurzaam inkopen, die de (semi-) overheden zichzelf hebben opgelegd. Het ministerie van VROM heeft voor deze productgroep geen milieucriteria vastgesteld voor duurzaam inkopen. De redenen hiervoor zijn: De productgroep wordt gekenmerkt door een zeer grote diversiteit aan producten met verschillende duurzaamheidsaspecten. Uniforme criteria voor de hele productgroep zijn daarom moeilijk om op te stellen. De duurzaamheidimpact van deze productgroep is gering. Sociale criteria zijn wel van toepassing op deze productgroep. Informatie hierover is niet opgenomen in dit document. Daarvoor kunt u terecht op de website van VROM, 1.1 Afbakening van de productgroep De productgroep Wmo-hulpmiddelen omvat de hulpmiddelen, die een gemeente als uitvoerder van de Wet maatschappelijke ondersteuning verstrekt of laat verstrekken aan individuele hulpbehoevenden. Het gaat om: De levering van de hulpmiddelen (levering) Het aanpassen van de hulpmiddelen aan de beperkingen/kenmerken van de eindgebruiker (dienst); Het onderhoud aan de hulpmiddelen (dienst) Het voorraadbeheer van de hulpmiddelen (dienst) CPV-codes Om het de aanbestedende dienst gemakkelijker te maken wordt een selectie van CPV-codes gegeven die van toepassing kunnen zijn op deze productgroep. Deze selectie is niet uitputtend of compleet. Het blijft de verantwoordelijkheid van de aanbestedende dienst om zelf de juiste set van CPV-codes te verzamelen, aansluitend bij de betreffende aanbesteding. De volgende CPV-codes zijn op deze productgroep van toepassing: Invalidenwagentjes, rolstoelen en bijbehorende apparatuur Invalidenwagentjes en rolstoelen Invalidenwagentjes Rolstoelen Gemotoriseerde rolstoelen Onderdelen en toebehoren voor invalidenwagentjes en rolstoelen Onderdelen en toebehoren voor invalidenwagentjes Motoren voor invalidenwagentjes Stuurmechanismen voor invalidenwagentjes Besturingsmechanismen voor invalidenwagentjes 2

5 Onderstellen voor invalidenwagentjes Onderdelen en toebehoren voor rolstoelen Kussens voor rolstoelen Frames voor rolstoelen Zittingen voor rolstoelen Wielen voor rolstoelen Rolstoelbanden Hulpmiddelen voor ouderen Hulpmiddelen voor gehandicapten Trapliften Reparatie en onderhoud van rolstoelen Gerelateerde onderwerpen De productgroep Wmo-hulpmiddelen is onder andere gerelateerd aan de volgende onderwerpen en/of productgroepen: Externe Adviesdiensten; Transportdiensten; Kantoormeubilair. Kijk voor meer informatie over productgroep(en) op Dit document wordt niet geactualiseerd en kan dus andere namen bevatten dan de op de website genoemde productgroepen. 1.2 Beleid en markt Wetgeving en beleid Wet maatschappelijke ondersteuning De verstrekking van Wmo-hulpmiddelen is een dienst die sinds 1 januari 2007 door de gemeenten wordt uitgevoerd in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). Voor de komst van de Wmo voerden gemeenten deze taak uit in het kader van de Wet Voorzieningen gehandicapten. Door de Wmo zijn gemeenten verantwoordelijk voor de participatie van haar inwoners in de samenleving. Maatschappelijke ondersteuning richt zich op het wegnemen van drempels die het hulpbehoevende inwoners (vooral gehandicapten, ouderen en mensen met psychische problemen) onmogelijk maken mee te doen in de samenleving. Dat kan bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk en mantelzorg, maar ook via goede informatie en advies, opvoedingsondersteuning en huishoudelijke hulp. Het begrip maatschappelijke ondersteuning is in de Wmo verwoord in negen prestatievelden. Het ministerie van VWS geeft de kaders aan waarin elke gemeente haar eigen beleid kan maken. Een beleid dat afgestemd is op de wensen en samenstelling van de inwoners. De verstrekking van hulpmiddelen maakt onderdeel uit van het 6 e Prestatieveld: het verlenen van voorzieningen aan mensen met een beperking of een chronisch psychisch probleem en aan mensen met een psychosociaal probleem ten behoeve van het behoud van hun zelfstandig functioneren of hun deelname aan het maatschappelijke verkeer. Naast de hulpmiddelen behoren bijvoorbeeld ook Hulp in het huishouden en Aangepast vervoer tot de verstrekkingen uit het 6 e Prestatieveld. De insteek van de Wmo is de keuzevrijheid van de burger/cliënt. De cliënt kan voor de voorzieningen kiezen voor een persoonsgebonden budget (geld) of kiezen voor hulpmiddelen in 3

6 natura. Eén of meerdere door de gemeente te contracteren bedrijven (revalidatiedetailhandel) leveren deze hulpmiddelen in natura, maken ze op maat en zorgen voor het onderhoud. Niet alle hulpmiddelen voor ouderen of gehandicapten worden verstrekt via de Wmo. In de wet is een onderscheid gemaakt naar soorten voorzieningen en naar redenen voor verstrekking. Tabel 1 Soorten voorzieningen en wettelijk kader Soorten voorzieningen Wettelijk kader Verstrekker Vervoersvoorziening voor langdurig gebruik Bijvoorbeeld: (sport)rolstoel, driewielfiets, scootmobiel, bruikleenauto, aanpassingen aan de eigen auto of fiets. Woonvoorzieningen Bijvoorbeeld: bouwkundige aanpassing van de woning, trapliften, aanpassing sanitair, verhuiskostenvergoedingen. Hulpmiddelen en vervoersvoorzieningen voor kortdurend gebruik in de thuissituatie en vervoersvoorzieningen voor bewoners AWBZ-instellingen Bijvoorbeeld: rolstoelen, loophulpmiddelen, hoog-laag bedden, elleboogkrukken. Diverse hulpmiddelen voor langdurig gebruik in de thuissituatie Bijvoorbeeld: rollator, loopfiets, hoog-laagbed, incontinentiemateriaal Vervoersvoorzieningen om de werkplek te bereiken Bijvoorbeeld: bruikleenauto, kilometervergoeding, aanpassing aan de auto Wmo AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten) Zvw (zorgverzekeringswet) REA (Wet Reintegratie Arbeidsgehandicapten) Gemeenten Zorgerkende instellingen Zorgverzekeraars UWV Richtlijnen en keurmerken Voor de meeste Wmo-hulpmiddelen geldt dat de Europese Richtlijn Medische hulpmiddelen de (kwaliteits)kenmerken reguleert. Hiervoor zijn productnormen (CE) opgesteld. In Nederland is dit vertaald naar het Besluit Medische Hulpmiddelen en daarvan is een aantal NEN-normen afgeleid. Deze regels richten zich primair op de veiligheid en kwaliteit van de voorzieningen en op het gebruiksgemak. Binnen Nederland bestaat geen actueel kwaliteitssysteem voor Wmo-hulpmiddelen (informatie begin 2009). Tot voor kort was er het GQ-keurmerk, maar dit wordt sinds niet meer geactualiseerd. Voor revalidatie-detaillisten is er wel een keurmerk, het REVA-keur. Voor zover bekend zijn er nog geen normen die zich specifiek richten op de milieuaspecten van de gebruikte materialen, op het energieverbruik tijdens het gebruik en op de mogelijkheid om de voorziening of delen daarvan verantwoord af te voeren. Marktschets De Wmo-hulpmiddelen worden sinds de invoering van de Wet Voorziening gehandicapten in 1994 verstrekt door of in opdracht van de gemeenten. De gemeenten zorgen voor de indicatiestelling (wie heeft waar recht op), terwijl in de regel marktpartijen zorgen voor de daadwerkelijke verstrekking van de hulpmiddelen. Zo nodig passen ze de hulpmiddelen aan aan de beperkingen van de cliënten en onderhouden ze de voorzieningen. De sector kent één grote brancheorganisatie Firevaned (fusie in 2009 van Revaned en Fireva). De brancheorganisatie leden en vertegenwoordigd ca. 90% van de revalidatiedetailhandel en 4

7 leveranciers van de hulpmiddelen. Circa 2/3 deel van de omzet van de revalidatiedetailhandel heeft betrekking op de Wmo-hulpmiddelen. Voor de leveranciers ligt dit lager, omdat Nederland ook een belangrijke exporteur is. Tabel 2 Indicatie voor de omvang van de Nederlandse markt (bron: SGBO kerncijfer WVG 2006) Type voorziening Verstrekt in 2006 (aantallen) Uitgaven verstrekkingen in 2006 ( mln) Totaal uitstaande voorzieningen eind 2006 (aantallen) Scootmobielen Rolstoelen (Roerende) woonvoorzieningen Woningaanpassingen n.v.t. Totaal Circa 75% van de voorzieningen (inclusief het vervoer op maat) wordt verstrekt aan ouderen. Op grond van demografische prognoses wordt verwacht dat de vraag met 5 tot 10% per 5 jaar zal toenemen. Internationale context De markt voor Wmo-hulpmiddelen in Nederland is een internationale markt. Er is een aantal grote wereldwijd opererende leveranciers, maar daarnaast ook een aantal kleine(re) meer gespecialiseerde of innovatieve aanbieders. Nederland is per saldo een importerend land, maar probeert ook als een exporterend land aan de weg te timmeren. De moeilijkheid van een importland is echter dat de mogelijkheden beperkt zijn om als individuele gemeente duurzaamheidseisen op te leggen aan aanbieders die aan nog tientallen andere landen leveren, waar deze eisen niet worden gesteld. Daarom ligt er een uitdaging voor de gemeenten om hierin één lijn te trekken en voor de hulpmiddelensector zelf om in internationaal verband de randvoorwaarden te creëren waardoor producten duurzaam kunnen worden. Hoewel er leveranciers zijn die hun hulpmiddelen nog volledig zelf bouwen, assembleren de fabrikanten van hulpmiddelen deze meestal met onderdelen die worden gemaakt in lage lonen landen. Dit maakt dat de feitelijke herkomst van hulpmiddelen vaak moeilijk te achterhalen is. 1 Inclusief overige vervoersvoorzieningen in natura. 2 Zowel elektrisch als handbewogen en sportrolstoelen. 5

8 2 Duurzaamheid en inkoop In dit hoofdstuk vindt u de inhoudelijke afwegingen voor duurzaamheid bij de productgroep Wmo-hulpmiddelen en algemene informatie om duurzaamheid in het inkoopproces mee te nemen. 2.1 Duurzaamheidsaspecten De kernfunctie van het inkopen van Wmo-hulpmiddelen betreft het beschikbaar stellen van de juiste hulpmiddelen, deze desgewenst op maat maken voor de gebruikers en de zorg voor de continuïteit (onderhoud, hergebruik onderdelen et cetera). Wmo-hulpmiddelen zullen niet snel tot de grote vervuilers worden gerekend. Toch kunnen zij bij de productie, het gebruik of als afvalproduct een belasting voor het milieu en klimaat vormen. Veelgebruikte materialen voor Wmo-hulpmiddelen zijn metalen, kunststoffen (inclusief schuim) en textiel of leer. Voor de aangedreven hulpmiddelen kan er ook sprake zijn van smeermiddelen en accu s. De mogelijk nadelige milieueffecten van de Wmo-hulpmiddelen zijn sterk gerelateerd aan de winning, productie en behandeling van de gebruikte materialen. De verdere stappen, de assemblage en het aanpassen van het hulpmiddel voor de eindgebruiker, hebben een relatief kleinere invloed. Een ander relevant aspect voor de totale milieubelasting is de levensduur en de manier waarop het hulpmiddel na gebruik verder wordt verwerkt. De belangrijkste milieuaspecten hebben betrekking op schadelijke emissies, die bijdragen aan klimaatverandering, aantasting ozonlaag, lucht, bodem- of grondwaterverontreiniging en die negatieve effecten hebben voor de volksgezondheid. Daarnaast is de uitputting van grondstoffen een thema. Het verminderen van milieubelasting kan onder meer door: De verlenging van de levensduur van de hulpmiddelen en de onderdelen ervan; Het bevorderen van aanpasbaarheid, herinzet en recyclebaarheid van de hulpmiddelen; Het vermijden van ongewenste stoffen in het ontwerp en bij de keuze van materialen; Het bevorderen van de duurzaamheid van het productieproces en de keten (hoe worden de hulpmiddelen gemaakt); Het bevorderen van de duurzaamheid van de klantprocessen (passen, bezorgen, onderhoud en storingen); Het bevorderen van de duurzaamheid van het gebruik van de (vervoers)hulpmiddelen (geluid, emissies, energieverbruik). Niet alle duurzaamheidsmaatregelen zijn te vertalen naar duurzaamheidscriteria in het inkoopproces. Hoewel er een groot aantal mogelijkheden is om de Wmo-hulpmiddelen duurzamer te maken, is het inkoopproces hiervoor niet altijd het geschikte instrument. In de volgende paragrafen is gemotiveerd welke duurzaamheidsaspecten vertaald kunnen worden naar inkoopeisen en wensen. Levensduur, hergebruik en recycling De levensduur is voor veel Wmo-hulpmiddelen een belangrijk aspect. Zowel de duurzaamheid als de kosten zijn gebaat bij een zo lang mogelijke levensduur. Voor veel hulpmiddelen en zeker voor veel componenten geldt dat ze technisch gezien lang meegaan. Maar de eisen die gebruikers aan hun hulpmiddelen stellen, kunnen veranderen, bijvoorbeeld door veranderende lichamelijke beperkingen of door een andere levensfase. Dan moet de voorziening voortijdig vervangen worden. Verder geldt dat een belangrijk deel van de gebruikersgroep op leeftijd is, waardoor door overlijden ook een deel van de voorzieningen zijn functie verliest voordat de technische levensduur verstreken is. 6

9 De innovativiteit van de sector is ook een oorzaak van veroudering van hulpmiddelen. De sector zoekt namelijk steeds nieuwe wegen om mensen beter met hun beperking te laten omgaan. Dit kan voor oudere voorzieningen betekenen dat deze moeilijker herinzetbaar worden. In de sector van de Wmo-hulpmiddelen is het herinzetten van hulpmiddelen, zeker de duurdere, inmiddels een gewoonte. Herinzetten betekent meestal het opnieuw aanpassen van de voorziening aan de nieuwe gebruiker. Bij dit proces ontstaat afval doordat sommige onderdelen niet meer hergebruikt kunnen worden. Herinzet van hulpmiddelen of onderdelen is in de sector al langere tijd gebruikelijk en is een onderdeel van veel aanbestedingen. Dit gebeurde voornamelijk om financiële redenen. De praktijk leert echter dat men qua duurzaamheid nog behoorlijke stappen kan zetten om de herinzet van hulpmiddelen daadwerkelijk te verbeteren. Een ander aspect vormen de eisen die aan de technische levensduur van componenten worden gesteld. Voor een deel van de componenten van de hulpmiddelen zijn deze vastgelegd in de verschillende keurmerken, hoewel de keurmerken de levensduur vooral vanuit veiligheidsoogpunt omschrijven. Vanuit de sector wordt wel een trend beschreven om, vanuit financiële motieven te kiezen voor onderdelen/hulpmiddelen met een kortere levensduur, aangezien deze steeds goedkoper worden. Een belangrijke voorwaarde voor mogelijk hergebruik is dat hulpmiddelen zodanig geconstrueerd zijn, dat het mogelijk is om het artikel in onderdelen te scheiden ( modulariteit ). Dit leidt tot minder materiaalgebruik, een langere levensduur én grotere mogelijkheden voor hergebruik. Het zou dus wenselijk zijn om voorzieningen zo modulair mogelijk op te bouwen, zodat aanpassing aan nieuwe wensen van de gebruiker en aan ergonomische en technologische ontwikkelingen mogelijk is. Door te werken met breed geldende standaarden voor de montage van componenten worden de voorzieningen producent-onafhankelijk en is de kans op een nog langere levensduur nog groter. Ook de langdurige beschikbaarheid van vervangende onderdelen speelt hierbij een rol. Het ontbreekt in de sector echter nog aan éénduidige standaarden voor modulariteit. Bovendien wordt dit proces financieel nog weinig ondersteund. In situaties dat de aanschaf van nieuwe hulpmiddelen goedkoper is dan het vervangen van onderdelen, zal men namelijk zonder financiële stimulans kiezen voor nieuwe hulpmiddelen. Het principe van modulariteit laat zich nog onvoldoende vertalen naar concrete criteria en de uitwerking verschilt sterk per soort hulpmiddel. Als aandachtspunt is daarom een voorkeur opgenomen voor hulpmiddelen die modulair zijn opgebouwd. Belangrijk hierbij is dat men onderdelen met eenvoudige gereedschappen kan vervangen door nieuwe of meer geschikte onderdelen, terwijl het hulpmiddel verder intact blijft en dat men de vervangen onderdelen eenvoudig kan scheiden in herbruikbare reststromen. Uiteraard dient hier gepast mee te worden omgegaan. Sommige materialen, zoals composieten en sandwichpanelen, zijn niet terug te brengen naar de oorspronkelijke bestanddelen, maar hebben andere milieuvoordelen. Ze zorgen bijvoorbeeld voor een besparing op materiaalgebruik (gebruik van grondstoffen) en gewicht. Daar waar leveranciers en detailhandel kunnen worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid om materialen zoveel mogelijk te recyclen, wordt dit lastig bij de schenking van afgedankte rolstoelen en scootmobielen aan gehandicapten in bijvoorbeeld Oost-Europa. Daarmee verdwijnt ook het zicht op de verwerking van onder meer accu s. Bij deze schenkingen zou ook de verantwoordelijkheid moeten worden geregeld voor het uiteindelijke afval. Een andere consequentie van meer aandacht voor herinzet en levensduurverlenging is dat de gemeenten een standpunt moeten innemen ten aanzien van de bestaande, mogelijk minder duurzame hulpmiddelen. Voor sommige hulpmiddelen is het veel goedkoper om nieuwe (duurzame) hulpmiddelen aan te schaffen in plaats van bestaande hulpmiddelen naar een duurzaam niveau te brengen. Het is sterk afhankelijk van de situatie welke optie het beste is. In de regel heeft de keuze ook financiële consequenties, die de gemeente niet automatisch neer kan leggen bij de opdrachtnemer. 7

10 Grondstoffen en materialen Vanwege de grote variëteit in Wmo-hulpmiddelen en gebruikte materialen kunnen geen algemene duurzaamheidsaspecten worden geformuleerd voor grondstoffen. Functionele specificaties (levensduur, veiligheid, gewicht, sterkte, gebruiksgemak) wegen meestal zwaarder dan de milieuaspecten van de toegepaste materialen. Elektrische hulpmiddelen (zoals elektrische rolstoelen) zijn meestal voorzien van een accu. Accu s met natte accuvloeistof vergen onderhoud en kunnen schade aan hun omgeving aanrichten als ze omvallen. Bij droge accu s (de elektrolyt is vastgelegd in gelvorm in plaats van een vloeistof) is dit risico sterk verminderd. Vanwege de relatief hoge milieubelasting heeft het de voorkeur alleen droge accu s te gebruiken. Aandachtpunt is wel dat herinzet prioriteit heeft, onder meer de herinzet van rolstoelen. Hergebruikte hulpmiddelen beschikken mogelijk nog over een accu die niet aan de minimumeisen voldoet. Via een steekproef kan dit in de contractfase worden vastgesteld. Energiegebruik Het energieverbruik van elektrische hulpmiddelen zoals rolstoelen is beperkt (circa 1 kwh per dag). Hier is geen relevante duurzaamheidswinst te realiseren. Mobiliteit De milieu-impact van de bedrijfsvoering van Wmo-dienstverleners varieert afhankelijk van bedrijfsomvang, type en omvang van kantoren en aantal vervoersbewegingen. Een belangrijke milieu-impact van Wmo-hulpmiddelen wordt veroorzaakt door mobiliteit voor serviceverlening. Mobiliteit heeft twee belangrijke milieueffecten: 1) lokale luchtverontreiniging en 2) klimaatverandering. Voor beide aspecten geldt dat het verkleinen van de vervoersafstand, het gebruik van zuinige en schone vervoersmiddelen én zuiniger rijgedrag (www.hetnieuwerijden.nl) een lagere milieubelasting oplevert.. Contractvormen Gemeenten hebben sinds de invoering van de Wet Voorziening gehandicapten in 1994 al ervaring met het aanbesteden van hulpmiddelen. Traditioneel kochten gemeenten de hulpmiddelen en gaven deze vervolgens aan de gebruikers in bruikleen. Daarnaast zijn leasevormen ontstaan en zijn er ook contractvormen waarbij het gehele exploitatie risico van de hulpmiddelen bij de inschrijver komt te liggen. De gedachte achter deze laatste vorm is dat inschrijvers daarmee extra kostenbewust met de hulpmiddelen zouden omgaan en bijvoorbeeld herinzetbaarheid zouden stimuleren. De focus lag en ligt daarmee nog steeds op de laagste kosten. Bovendien ligt het exploitatierisico van de hulpmiddelen volledig bij de inschrijver, die hierdoor mogelijk eerder voor proven technology dan nieuw duurzaam zal (moeten) kiezen. Ter bevordering van de duurzaamheid is het zaak om inschrijvers ook financieel te stimuleren om duurdere maar betere aanpasbare hulpmiddelen in het assortiment op te nemen of duurzamere varianten, die zich nog niet langdurig hebben bewezen. Dit impliceert dat ook de opdrachtgevers bij zowel de aanbesteding als de gunning van opdrachten aantoonbaar duurzaamheidscriteria laten meewegen en ook contractvormen willen hanteren die eventueel benodigde investeringen door distributeurs of leveranciers mogelijk maken. 2.2 Duurzaamheid in het inkoopproces Duurzaamheid begint met het inventariseren van de behoefte van de (interne) klant. Vervolgens speelt duurzaamheid in elke inkoopfase een rol van meer of mindere betekenis. Meer informatie over hoe duurzaamheid in het inkoopproces kan worden meegenomen is te vinden in de handleiding duurzaam inkopen Duurzame aspecten die in het inkoopproces bij de productgroep Wmo-hulpmiddelen kunnen worden meegenomen zijn: Voorbereidingsfase 8

11 In de sector ligt de focus sterk op de laagste kosten. Als gemeenten duurzaamheid meer kans wil geven, zullen zij in de bekostiging van de Wmo-hulpmiddelen andere stimuli moeten inbouwen om detaillisten en producten aan te zetten tot duurzamere producten en een duurzamer beheer. Voor gemeenten en de eindgebruikers is het belangrijk dat voorzieningen goed op maat gemaakt zijn en lang en storingsvrij meegaan, ofwel een lange levensduur en hoge kwaliteit hebben. Tegelijkertijd zal de behoefte aan hulp en ondersteuning door de eindgebruikers veranderen en wordt verwacht dat de hulpmiddelen hierop worden aangepast. Ook de dienstverlening naar de eindgebruiker is een belangrijk criterium. Verder kan de opdrachtgever bij de keuze voor nieuwe hulpmiddelen duurzaamheidsaspecten meewegen. Het hergebruik en duurzaam aanpassen kan vaak duurder zijn, maar wel duurzamer. Per situatie kan worden bekeken wat hier de optimale oplossing is. De inschrijver kan worden gevraagd hier meerdere varianten uit te werken. Duurzaamheid kan in de gunning worden beloond. Om de mogelijkheden voor duurzaamheid te onderzoeken verdient het de aanbeveling om bij de leveranciers te oriënteren over duurzaamheidsaspecten zoals hergebruik, recycling, energiegebruik, accu s en materiaalgebruik. Mogelijk zijn er ook nieuwe oplossingen, die bij een gewone aanbesteding niet worden gevraagd of kan de leverancier aangeven welke formulering niet meer passen bij de actuele productmogelijkheden. Energiezuinigheid rolstoelen en scootmobielen Het energieverbruik is beperkt (circa 1 KWh per dag), maar kan nog steeds zuiniger. In de voorbereiding kan leverancier worden gevraagd of hier nieuwe ontwikkelingen zijn. Inkoopfase Specifieke aandachtspunten bij de inkoop van de productgroep Wmo-hulpmiddelen zijn: Contractvormen Ter bevordering van de duurzaamheid is het zaak om inschrijvers ook financieel te stimuleren om duurdere, maar betere aanpasbare hulpmiddelen in het assortiment op te nemen of duurzamere varianten die zich nog niet langdurig hebben bewezen. Dit impliceert dat ook de opdrachtgevers bij zowel de aanbesteding als de gunning van opdrachten aantoonbaar duurzaamheidscriteria laten meewegen. Ook impliceert het dat zij contractvormen willen hanteren die eventueel benodigde investeringen door distributeurs of leveranciers mogelijk maken. Modulariteit hulpmiddelen Vanuit het oogpunt van materiaalbesparing is het wenselijk dat hulpmiddelen modulair opgebouwd zijn, om losse onderdelen te kunnen vervangen. In overleg met de leverancier kan bepaald worden in hoeverre de toepassing van dit principe mogelijk is voor de te leveren hulpmiddelen. In de gunning kan modulariteit extra worden gewaardeerd. Gebruiksfase Voorlichting over duurzaam gebruik hulpmiddelen In het inkooptraject kan de gemeente/inkoper afspraken maken met de revalidatiedetaillist (en indirect met de leveranciers van de hulpmiddelen) over de duurzaamheid van de producten. Uiteindelijk zijn het de eindgebruikers die bepalen of die duurzaamheid ook volledig wordt gerealiseerd. In het proces moet daarom ruimte zijn om met eindgebruikers te communiceren hoe ze duurzaam met de hulpmiddelen om kunnen gaan. De gemeente kan deze voorlichting zelf organiseren of dit beleggen bij de revalidatiedetaillist. Hergebruik en recycling In de aanbesteding kunnen criteria worden opgenomen over hergebruik en recycling. De aanbieder kan bijvoorbeeld worden verplicht de hulpmiddelen die retour komen van gebruiker 9

12 terug te nemen. De aanbieders kunnen ook worden uitgedaagd door ze in de gunning te waarderen als ze een hoger percentages van de ingenomen hulpmiddelen hergebruiken of recyclen. Hierbij is het belangrijk om goed te omschrijven wat onder hergebruik en recycling wordt verstaan. Gangbare definities zijn: Accu s producthergebruik: wederom toepassen van een product in de oorspronkelijke functie, al dan niet na een bewerking in het afvalstadium. materiaalhergebruik: na een be- of verwerking van een afvalstof wederom gebruiken van de daaruit resulterende materialen in dezelfde toepassing of in een andere toepassing dan waarvoor zij oorspronkelijk waren bestemd. recycling: procesmatige bewerking van afvalstoffen met als doel producthergebruik of materiaalhergebruik. Elektrische rolstoelen vaak worden hergebruikt. Een belangrijke milieubelastende factor is de accu. Om dit te beperken kan voor rolstoelen een droge accu worden geëist. Onder een droge accu wordt verstaan een accu waarbij de elektrolyt is vastgelegd in gelvorm in plaats van een vloeibaar elektrolyt (zwavelzuur). Ook bij tweedehands rolstoelen kan worden geëist dat bij revisie de oude (natte) accu wordt vervangen door een nieuwe droge accu. Voor accu s met grotere vermogens zijn mogelijk geen droge accu s beschikbaar. Hiervoor is de aanbeveling van te voren bij leveranciers te vragen welke milieuvriendelijke accu s beschikbaar zijn. 2.3 Bronnen en relevante informatie SGBO kerncijfers Wvg 2005; Website Ministerie VWS (www.minvws.nl); 10

Informatie voor duurzaam inkopen van. Hulp in het Huishouden. Datum: 20 mei 2010

Informatie voor duurzaam inkopen van. Hulp in het Huishouden. Datum: 20 mei 2010 Informatie voor duurzaam inkopen van Hulp in het Huishouden Datum: 20 mei 2010 Colofon Dit document voor duurzaam inkopen is ontwikkeld door NL Milieu en Leefomgeving in opdracht van het Ministerie van

Nadere informatie

Informatie voor duurzaam inkopen van. Arbeidsmarktbeleid. Datum: 20 mei 2010

Informatie voor duurzaam inkopen van. Arbeidsmarktbeleid. Datum: 20 mei 2010 Informatie voor duurzaam inkopen van Arbeidsmarktbeleid Datum: 20 mei 2010 Colofon Dit document voor duurzaam inkopen is ontwikkeld door NL Milieu en Leefomgeving in opdracht van het Ministerie van VROM.

Nadere informatie

Informatie voor duurzaam inkopen van. Bankdiensten en Verzekeringen

Informatie voor duurzaam inkopen van. Bankdiensten en Verzekeringen Informatie voor duurzaam inkopen van Bankdiensten en Verzekeringen Datum: 20 mei 2010 Colofon Dit document voor duurzaam inkopen is ontwikkeld door NL Milieu en Leefomgeving in opdracht van het Ministerie

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Kantoorstoffering. Versie 26 januari 2016

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Kantoorstoffering. Versie 26 januari 2016 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Kantoorstoffering ap 1. Scope/afbakening De productgroep Kantoorstoffering omvat de levering en het aanbrengen van vloerbedekking en binnenzonwering.

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Bedrijfskleding 1. Scope/afbakening De productgroep bedrijfskleding omvat zowel leveringen van bedrijfskleding als de diensten die met de

Nadere informatie

Jaarverslag Zorg 2013: Individuele voorzieningen Wmo 2013

Jaarverslag Zorg 2013: Individuele voorzieningen Wmo 2013 Jaarverslag Zorg 2013: Individuele voorzieningen Wmo 2013 ALGEMEEN De individuele voorzieningen Wmo betreffen vervoersvoorzieningen, rolstoelen, woonvoorzieningen en hulp bij het huishouden. Onderstaand

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten 1. Scope/afbakening De productgroep Automaten omvat automaten voor: warme dranken; gekoelde dranken / bronwater; snacks / snoep.

Nadere informatie

Duurzaam contractmanagement

Duurzaam contractmanagement Duurzaam contractmanagement Samenvatting Hoe wordt de duurzaamheid van de ingekochte producten en diensten ondergebracht in facilitaire contracten en wat betekent dat voor het contractmanagement? Inleiding

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 26 januari 2016

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 26 januari 2016 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Bedrijfskleding 1. Scope/afbakening De productgroep bedrijfskleding omvat zowel leveringen van bedrijfskleding als de diensten die met de

Nadere informatie

Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013

Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013 Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013 Klanttevredenheidsonderzoek Het KTO is een wettelijke verplichting wat betreft de verantwoording naar de Gemeenteraad

Nadere informatie

Voorzieningen in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning

Voorzieningen in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning Voorzieningen in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning Samenvatting Verordening voorzieningen maatschappelijke ondersteuning en Besluit maatschappelijke ondersteuning Drechtsteden Waarover

Nadere informatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Opdrachtgevers: - Provincie Utrecht - Gemeente Utrecht - Gemeente Amersfoort Middag/avond over biobased aanbesteden Centre of Expertise

Nadere informatie

Mee kunnen doen in Hengelo

Mee kunnen doen in Hengelo Mee kunnen doen in Hengelo Wet Maatschappelijke Ondersteuning Aanbesteding Uitwerkingsnotitie IV Concept ten behoeve van de inspraak Gemeente Hengelo, april 2006 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Aanbesteding

Nadere informatie

Vergoeding van onze hulpmiddelen

Vergoeding van onze hulpmiddelen Vergoeding van onze hulpmiddelen De medische hulpmiddelen die Focal levert worden in in het algemeen vergoed. Vergoeding kan evenwel vanuit verschillende bronnen plaats vinden. Vanuit welk wettelijk recht

Nadere informatie

Externe vergader- en verblijffaciliteiten

Externe vergader- en verblijffaciliteiten Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Externe vergader- en verblijffaciliteiten 1. Scope/afbakening De productgroep Externe vergader- en verblijffaciliteiten omvat externe faciliteiten

Nadere informatie

I n f o r m a t I e f o l d e r

I n f o r m a t I e f o l d e r I n f o r m a t I e f o l d e r INDIVIDUELE VOORZIENINGEN WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING Algemeen Wanneer u in uw leven te maken krijgt met ziekte of handicap, kan dat betekenen dat u allerlei beperkingen

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning Gemeente Wierden 2015

Besluit maatschappelijke ondersteuning Gemeente Wierden 2015 Besluit maatschappelijke ondersteuning Gemeente Wierden 2015 HOOFDSTUK 1. BEGRIPSOMSCHRIJVINGEN 2 artikel 1. Begripsbepalingen 2 HOOFDSTUK 2. VORM MAATWERKVOORZIENING 2 artikel 2. Vorm 2 HOOFDSTUK 3. NATURAVERSTREKKING

Nadere informatie

vast te stellen de Verordening tot wijziging van de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Roosendaal 2015

vast te stellen de Verordening tot wijziging van de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Roosendaal 2015 De raad van de gemeente Roosendaal, gelezen het voorstel van het college van 24 maart 2015, gelet op de artikelen 2.1.3, 2.1.4, eerste, tweede, derde en zevende lid, 2.1.5, eerste lid, 2.1.6, 2.1.7, 2.3.6,

Nadere informatie

Verkeersregelinstallaties

Verkeersregelinstallaties Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Verkeersregelinstallaties 1. Scope/afbakening De productgroep Verkeersregelinstallaties (VRI s) omvat de actieve regelinrichtingen voor de

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Gas 1. Scope/afbakening De productgroep Gas omvat alle gas die van het openbare gasnet en via transport over de weg betrokken wordt door

Nadere informatie

Informatie voor duurzaam inkopen van. Studie en Opleiding. Datum: 20 mei 2010

Informatie voor duurzaam inkopen van. Studie en Opleiding. Datum: 20 mei 2010 Informatie voor duurzaam inkopen van Studie en Opleiding Datum: 20 mei 2010 Colofon Dit document voor duurzaam inkopen is ontwikkeld door NL Milieu en Leefomgeving in opdracht van het Ministerie van VROM.

Nadere informatie

Factsheet AWBZ, 24 februari 2014. AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten

Factsheet AWBZ, 24 februari 2014. AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten Factsheet AWBZ, 24 februari 2014 AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten Het Rijk draagt op 1 januari 2015 een deel van de zorg voor ouderen, chronisch zieken en gehandicapten

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 26 januari 2016

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 26 januari 2016 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Gas 1. Scope/afbakening De productgroep Gas omvat alle gas die van het openbare gasnet en via transport over de weg betrokken wordt door

Nadere informatie

Duurzaam cateren. Whitepaper. www.facto.nl

Duurzaam cateren. Whitepaper. www.facto.nl Duurzaam cateren Samenvatting Maatschappelijk verantwoord ondernemen is een vast onderdeel geworden van professionele bedrijfsvoering. Dit geldt ook voor facility management. De uitwerking blijkt in de

Nadere informatie

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE Hoe word ik als cliënt geïnformeerd over de veranderingen? Met een brief van de gemeente Met een persoonlijk gesprek in 2015

Nadere informatie

FINANCIEEL BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING Achtkarspelen 2012

FINANCIEEL BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING Achtkarspelen 2012 FINANCIEEL BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING Achtkarspelen 2012 Hoofdstuk 1. Eigen bijdrage en eigen aandeel in de kosten Artikel 1. Hoogte eigen bijdrage en eigen aandeel Lid 1. Bij het verstrekken

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning

Besluit maatschappelijke ondersteuning Besluit maatschappelijke ondersteuning Gemeente Wijk bij Duurstede, november 2014 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Wijk bij Duurstede; gelet op de artikelen 2 t/m 7 van de Verordening

Nadere informatie

Mensen met een chronische ziekte of beperking hebben voor hun ondersteuning bijna altijd te maken met meerdere wettelijke regelingen www.nivel.

Mensen met een chronische ziekte of beperking hebben voor hun ondersteuning bijna altijd te maken met meerdere wettelijke regelingen  www.nivel. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Mensen met een chronische ziekte of beperking hebben voor hun ondersteuning bijna altijd te maken met meerdere wettelijke

Nadere informatie

Financieel besluit 2010 Hoofdstuk 1 Regels rond verstrekking en verantwoording. Artikel 1. Regels rond verstrekking en verantwoording

Financieel besluit 2010 Hoofdstuk 1 Regels rond verstrekking en verantwoording. Artikel 1. Regels rond verstrekking en verantwoording Financieel besluit 2010 Hoofdstuk 1 Regels rond verstrekking en verantwoording Artikel 1. Regels rond verstrekking en verantwoording a. Een persoonsgebonden budget kan alleen worden toegekend indien een

Nadere informatie

BIJLAGE Ib. Toelichting Besluit voorzieningen maatschappelijke ondersteuning ISD De Rijnstreek

BIJLAGE Ib. Toelichting Besluit voorzieningen maatschappelijke ondersteuning ISD De Rijnstreek A. Algemene toelichting 1.0 Omvang van de eigen bijdrage/eigen aandeel In de Verordening is bepaald dat een cliënt een eigen bijdrage betaalt bij een voorziening in natura of een persoonsgebonden budget

Nadere informatie

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015 Inhoud Waarom moest het veranderen? Wat is veranderd? Wat heeft de gemeente gedaan? Wat betekent dat voor jullie? Wat voor ondersteuning? Waar zijn

Nadere informatie

Overzicht hulpmiddelen en voorzieningen

Overzicht hulpmiddelen en voorzieningen Overzicht hulpmiddelen en voorzieningen Hieronder vindt u een overzicht van de meest gebruikte hulpmiddelen en voorzieningen in de ouderenzorg, met daarbij vermeldt of deze vergoed worden: de Gemeente

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning

Besluit maatschappelijke ondersteuning Besluit maatschappelijke ondersteuning Gemeente Wijk bij Duurstede, november 2012 Artikel 1. Bedragen eigen bijdrage en eigen aandeel De bedragen en het percentage die gelden voor een eigen bijdrage of

Nadere informatie

Toelichting. Artikel 2

Toelichting. Artikel 2 Toelichting Algemeen De systematiek van de verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Utrechtse Heuvelrug is dat steeds algemene voorzieningen, waaronder het collectief vervoer, het primaat hebben.

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Opzet presentatie Wat zijn de veranderingen t.o.v. van huidige Wmo? Opdracht gemeente Maatwerkvoorzieningen specifiek begeleiding Vervolgstappen tot 1 januari

Nadere informatie

Eigen bijdrage voor zorg zonder verblijf en voor de Wmo

Eigen bijdrage voor zorg zonder verblijf en voor de Wmo Eigen bijdrage voor zorg zonder verblijf en voor de Wmo De klant betaalt een eigen bijdrage voor de zorg uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) die deze thuis krijgt (zorg zonder verblijf),

Nadere informatie

Wet maatschappelijke ondersteuning. Voorlichtingsbijeenkomsten voor inwoners van Bernheze in oktober/november 2006

Wet maatschappelijke ondersteuning. Voorlichtingsbijeenkomsten voor inwoners van Bernheze in oktober/november 2006 Wet maatschappelijke ondersteuning Voorlichtingsbijeenkomsten voor inwoners van Bernheze in oktober/november 2006 Doel informatieavonden: U informeren over de betekenis van de Wmo. U informeren over de

Nadere informatie

INDIVIDUELE VOORZIENINGEN

INDIVIDUELE VOORZIENINGEN INDIVIDUELE VOORZIENINGEN WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (Wmo) Uitgave van de gemeente Heemstede, Intergemeentelijke afdeling Sociale Zaken. Dit is een samenwerkingsverband van de gemeenten Bennebroek,

Nadere informatie

Hoofdstuk 6 Verstrekkingenboek Wmo (Verplaatsen in en rond de woning)

Hoofdstuk 6 Verstrekkingenboek Wmo (Verplaatsen in en rond de woning) Bijlage 4 Hoofdstuk 6 Verstrekkingenboek Wmo (Verplaatsen in en rond de woning) Voorzieningenlijst rolstoelen Onderwerpen Aankoppel deel rolstoel (Tracker / vijfde wiel) 2 Accessoires 3 Anti-decubituskussen

Nadere informatie

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Deze brochure geeft informatie over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). In deze brochure krijgt u informatie over de volgende onderwerpen. Inhoud Wat is

Nadere informatie

TOELICHTING OP HET BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING GEMEENTE BUSSUM 2011

TOELICHTING OP HET BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING GEMEENTE BUSSUM 2011 TOELICHTING OP HET BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING GEMEENTE BUSSUM 2011 INHOUD HOOFDSTUK 1 ALGEMENE BEPALINGEN...1 HOOFDSTUK 2 BIJZONDERE REGELS OVER HET PERSOONSGEBONDEN BUDGET...2 HOOFDSTUK 3

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning Uitgeest 2013. 1 januari 2013

Besluit maatschappelijke ondersteuning Uitgeest 2013. 1 januari 2013 Besluit maatschappelijke ondersteuning Uitgeest 2013 1 januari 2013 Inhoudsopgave Artikel 1 Begripsbepalingen 3 Artikel 2 Regels rond verstrekking en verantwoording 3 Artikel 3 Vaststelling bedrag persoonsgebonden

Nadere informatie

Voor de overige voorzieningen (rolstoelvoorzieningen, het collectief vervoer en forfaitaire tegemoetkomingen 1 ) wordt geen eigen bijdrage gevraagd.

Voor de overige voorzieningen (rolstoelvoorzieningen, het collectief vervoer en forfaitaire tegemoetkomingen 1 ) wordt geen eigen bijdrage gevraagd. Bijlage 1 bij raadsvoorstel. (RV 2012.015) Voorstel uitbreiding eigen bijdrage regeling De eigen bijdrage is wettelijk geregeld in artikel 15 van de Wmo en het hierop gebaseerde (landelijk geldende) Besluit

Nadere informatie

Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo):

Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo): Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo): Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ): Collectieve Volksverzekering voor ziektekostenrisico s, waarvoor je je niet individueel kunt

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid maatschapelijke meerwaarde leveren PPP samenhang (met alle maatschappelijke doelen)

Nadere informatie

In de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Aan deze folder kunnen geen rechten worden ontleend.

In de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Aan deze folder kunnen geen rechten worden ontleend. Gemeente Hof van Twente De Höfte 7 Postbus 54, 7470 AB Goor Tel. 0547 85 85 85 Fax 0547 85 85 86 E-mail info@hofvantwente.nl Website: www.hofvantwente.nl In de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Nadere informatie

Samen leven in de gemeente Best

Samen leven in de gemeente Best Samen leven in de gemeente Best Inhoud De WMO en u 4 Veel voorkomende oplossingen 1. Hulp bij het huishouden 6 2. Woonvoorziening 8 3. Vervoersvoorziening 11 4. Rolstoelvoorziening 13 5. Sportvoorziening

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Post. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Post. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Post 1. Scope/afbakening De productgroep Post omvat de uitbesteding van postdiensten voor verspreiding van drukwerk (schriftelijk berichtenverkeer)

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning

Besluit maatschappelijke ondersteuning Besluit maatschappelijke ondersteuning Gemeente Wijk bij Duurstede, januari 2013 Artikel 1. Bedragen eigen bijdrage en eigen aandeel De bedragen en het percentage die gelden voor een eigen bijdrage of

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING GEMEENTE ROERMOND

BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING GEMEENTE ROERMOND BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING GEMEENTE ROERMOND 2014 FINANCIËLE REGELS VANAF 1 JANUARI 2014 INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Artikel 1: Bedragen eigen bijdrage en eigen aandeel 3 Artikel 2. Uurtarief

Nadere informatie

Wet maatschappelijke ondersteuning

Wet maatschappelijke ondersteuning Afdeling Samenleving Bezoekadres: 1 e bezoek: Publiekscentrum Raadhuisplein 2 Krimpen aan den IJssel Openingstijden: Maandag; 08.30 12.30 uur Dinsdag; 08.30 12.30 uur Woensdag; 08-30 16.00 uur Donderdag;

Nadere informatie

Bijlage 1 van de nadere regels maatschappelijke ondersteuning. Uitleg eigen bijdrage systematiek

Bijlage 1 van de nadere regels maatschappelijke ondersteuning. Uitleg eigen bijdrage systematiek Bijlage 1 van de nadere regels maatschappelijke ondersteuning. Uitleg eigen bijdrage systematiek In deze bijlage wordt uitgelegd hoe de (maximale) eigen bijdrage per voorziening wordt vastgesteld. Deze

Nadere informatie

Toelichting Besluit voorzieningen maatschappelijke ondersteuning gemeente Beemster 2011

Toelichting Besluit voorzieningen maatschappelijke ondersteuning gemeente Beemster 2011 Toelichting Besluit voorzieningen maatschappelijke ondersteuning gemeente Beemster 2011 Toelichting op het besluit voorzieningen maatschappelijke ondersteuning gemeente Beemster 2011 2 INHOUDSOPGAVE Toelichting

Nadere informatie

De Wmo 2015. Mariëtte Teunissen Avi-adviseur 15 oktober 2014

De Wmo 2015. Mariëtte Teunissen Avi-adviseur 15 oktober 2014 De Wmo 2015 Mariëtte Teunissen Avi-adviseur 15 oktober 2014 Inhoud van de presentatie 1.Wat zijn de belangrijkste trends 2.Hoe is het nu geregeld? 3.Hooflijnen nieuwe stelsel 4.PGB in de Wmo 5.Eigen bijdragen

Nadere informatie

gelet op de Verordening voorzieningen maatschappelijke ondersteuning gemeente Culemborg 2011;

gelet op de Verordening voorzieningen maatschappelijke ondersteuning gemeente Culemborg 2011; Gem: 0612099 Besluit maatschappelijke ondersteuning Culemborg Het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Culemborg; gelet op artikel 5 de Wet maatschappelijke ondersteuning, gelet op de

Nadere informatie

BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE

BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE Vragen en antwoorden Klankbordgroep In het najaar van 2014 hebben een aantal cliënten en mantelzorgers uit de zes Dongemondgemeenten (Aalburg, Drimmelen, Geertruidenberg, Oosterhout, Werkendam en Woudrichem)

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning. gemeente Nunspeet 2010

Besluit maatschappelijke ondersteuning. gemeente Nunspeet 2010 Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Nunspeet 2010 Besluit WMO gemeente Nunspeet Januari 2010 afdeling Publiek en Sociaal gemeente Nunspeet - 2 - Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente

Nadere informatie

Toelichting op Besluit individuele voorzieningen maatschappelijke ondersteuning gemeente Slochteren.

Toelichting op Besluit individuele voorzieningen maatschappelijke ondersteuning gemeente Slochteren. CONCEPT CONCEPT CONCEPT Toelichting op Besluit individuele voorzieningen maatschappelijke ondersteuning gemeente. Inleiding Naast een Verordening individuele voorzieningen maatschappelijke ondersteuning

Nadere informatie

Besluit nadere regels maatschappelijke ondersteuning gemeente Boxtel 2015

Besluit nadere regels maatschappelijke ondersteuning gemeente Boxtel 2015 Besluit nadere regels maatschappelijke ondersteuning gemeente Boxtel 2015 HOOFDSTUK 1 BEGRIPSOMSCHRIJVINGEN artikel 1.1 Begripsomschrijvingen 1. In dit besluit wordt verstaan onder: a. Verordening de geldende

Nadere informatie

Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina

Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina Datum Auteur(s) Versie Classificatie Status 9 augustus 2013 Hke08033/Apo20090 1.1 Definitief Ordina Nederland B.V. ING Bank 069.68.64.649 KvK 30086514 BTW

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning

Besluit maatschappelijke ondersteuning Besluit maatschappelijke ondersteuning Gemeenteblad nr. 10 1 Gemeente Wijk bij Duurstede, versie december 2014 Gemeenteblad nr. 10 2 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Wijk bij

Nadere informatie

Overzicht hulpmiddelen en voorzieningen

Overzicht hulpmiddelen en voorzieningen Overzicht hulpmiddelen en voorzieningen Hieronder vindt u een overzicht van de meest gebruikte hulpmiddelen en voorzieningen, met daarbij vermeld of deze vergoed wordt door: de Gemeente (Wet Maatschappelijke

Nadere informatie

Verordening Individuele Voorzieningen. Een onderzoek onder leden van Digipanel Haarlem

Verordening Individuele Voorzieningen. Een onderzoek onder leden van Digipanel Haarlem Verordening Individuele Voorzieningen Een onderzoek onder leden van Digipanel Haarlem Onderzoek en Statistiek Haarlem, november 2009 1 Colofon Opdrachtgever: Samensteller: Gemeente Haarlem Programmabureau

Nadere informatie

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Bedrijfsafval: een waardevolle grondstof Onze natuurlijke bronnen worden schaarser en duurder. Gelukkig groeit het besef dat we zuiniger

Nadere informatie

Meest gestelde vragen en antwoorden Van AWBZ naar WMO

Meest gestelde vragen en antwoorden Van AWBZ naar WMO Meest gestelde vragen en antwoorden Van AWBZ naar WMO In 2015 gaat er veel veranderen in de zorg. De gemeente krijgt er nieuwe taken bij. Wat betekenen deze veranderingen voor u? 1. Wat gaat er veranderen

Nadere informatie

Wijzigingsverordening en wijzigingsbesluit Maatschappelijke ondersteuning

Wijzigingsverordening en wijzigingsbesluit Maatschappelijke ondersteuning Wijzigingsverordening en wijzigingsbesluit Maatschappelijke ondersteuning Afdeling Samenleving 24 februari 2011 1 Inhoud 1. Wijzingen in de Verordening Maatschappelijke ondersteuning... 2 2. Wijzigingen

Nadere informatie

Besluit Maatschappelijke Ondersteuning 2016

Besluit Maatschappelijke Ondersteuning 2016 Kerkplein 2 T (0343) 56 56 00 Postbus 200 F (0343) 41 57 60 3940 AE Doorn E info@heuvelrug.nl Besluit Maatschappelijke Ondersteuning 2016 Behorende bij de Verordening Maatschappelijke Ondersteuning gemeente

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Bijzondere regels over het persoonsgebonden budget.

Hoofdstuk 1. Bijzondere regels over het persoonsgebonden budget. Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Oldebroek 2011 Nr. 73307 gelet op het bepaalde in artikel 4 en 5 van de Wet maatschappelijke ondersteuning, alsmede de Verordening maatschappelijke ondersteuning

Nadere informatie

BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2015 GEMEENTE EPE. *2014-47035* II91 liü l il IIEī I! íill 11 III

BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2015 GEMEENTE EPE. *2014-47035* II91 liü l il IIEī I! íill 11 III BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2015 GEMEENTE EPE *2014-47035* II91 liü l il IIEī I! íill 11 III 2 BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN EPE Gelet op de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en de Verordening

Nadere informatie

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Tot stand gekomen in het kader van het project RAAK-MKB Ontwerpen voor zorgverleners Auteurs Dr. F. Verhoeven; onderzoeker lectoraat Co-design (HU) Ing. K. Voortman-Overbeek;

Nadere informatie

1.1. Verstrekking van een toegekende individuele voorziening in de vorm van een persoonsgebonden budget vindt plaats op verzoek van belanghebbende.

1.1. Verstrekking van een toegekende individuele voorziening in de vorm van een persoonsgebonden budget vindt plaats op verzoek van belanghebbende. Besluit voorzieningen Wmo gemeente Middelburg 2014 Vastgesteld in de collegevergadering van 28 december 2011 Gewijzigd: 11 december 2012, 10 december 2013 Publicatiedatum: 4 januari 2012, 19 december 2012,

Nadere informatie

Dit elektronisch gemeenteblad is een officiële uitgave van het college van de gemeente Reusel-De Mierden. www.reuseldemierden.

Dit elektronisch gemeenteblad is een officiële uitgave van het college van de gemeente Reusel-De Mierden. www.reuseldemierden. Dit elektronisch gemeenteblad is een officiële uitgave van het college van de gemeente Reusel-De Mierden www.reuseldemierden.nl/bekendmakingen Nummer : 2016-005 Datum : 29 januari 2016 Besluit Maatschappelijke

Nadere informatie

Als inwoner van Breda wilt u zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen, daar waar u zich prettig voelt. Ook wilt u kunnen meedoen in de samenleving.

Als inwoner van Breda wilt u zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen, daar waar u zich prettig voelt. Ook wilt u kunnen meedoen in de samenleving. Wmo-informatieblad Vervoersvoorzieningen Als inwoner van Breda wilt u zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen, daar waar u zich prettig voelt. Ook wilt u kunnen meedoen in de samenleving. De gemeente

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD Officiële publicatie van Gemeente Almere (Flevoland)

GEMEENTEBLAD Officiële publicatie van Gemeente Almere (Flevoland) Het college van burgemeester en wethouders van Almere, BESLUIT: Vast te stellen navolgende Nadere regels tot wijziging (tweede wijziging) van de Nadere regels verordeningen Jeugdwet en Wmo Artikel I: De

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning 2015

Besluit maatschappelijke ondersteuning 2015 Besluit maatschappelijke ondersteuning 2015 2 december 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Rolstoelvoorzieningen en vervoer...4 Artikel 1.1 Persoonsgebonden budget bij een rolstoel...4 Artikel

Nadere informatie

Besluit: Vast te stellen het navolgende Besluit voorzieningen Wmo gemeente Waterland 2013.

Besluit: Vast te stellen het navolgende Besluit voorzieningen Wmo gemeente Waterland 2013. Portefeuillehouder: Onderwerp: B.G. Schalkwijk vaststellen van het Besluit voorzieningen Wmo gemeente Waterland 2013. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Waterland, overwegende dat

Nadere informatie

1. Wat gaat er 1 januari 2013 veranderen op het gebied van de hulpmiddelen?

1. Wat gaat er 1 januari 2013 veranderen op het gebied van de hulpmiddelen? Inleiding Er bestaan op dit moment drie regelingen die medische hulpmiddelen vergoeden voor thuisgebruik, namelijk de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet

Nadere informatie

Toelichting bij Verordening maatschappelijke ondersteuning Utrecht 2015

Toelichting bij Verordening maatschappelijke ondersteuning Utrecht 2015 Toelichting bij Verordening maatschappelijke ondersteuning Utrecht 2015 Inleiding De wet bepaald dat de gemeente een verordening dient vast te stellen ten behoeve van de uitvoering van het door de gemeenteraad

Nadere informatie

Inspraak regionale Verordening Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015

Inspraak regionale Verordening Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 Inspraak regionale Verordening Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 Reactie/advies: WMO-raad Uden Om alle reacties uit 12 gemeenten samen te kunnen brengen, wordt u verzocht om gebruik te maken van

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Bijzondere regels over het persoonsgebonden budget.

Hoofdstuk 1. Bijzondere regels over het persoonsgebonden budget. Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Oldebroek 2009 Nr. 49658 Burgemeester en wethouders van de gemeente Oldebroek; gelet op het bepaalde in artikel 4 en 5 van de Wet maatschappelijke ondersteuning,

Nadere informatie

AAN de voorzitter van de commissie Burgers en Samenleving. Geachte voorzitter,

AAN de voorzitter van de commissie Burgers en Samenleving. Geachte voorzitter, uw nummer uw datum ons nummer onze datum verzonden inlichtingen bij sector/afdeling doorkiesnr. 2012/U1T/43299 10 september 2012 F. van der Heide BS/Sociale Zaken 0475-359 812 AAN de voorzitter van de

Nadere informatie

WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING

WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING Wat is de Wmo? De Wmo staat voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Uw gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wmo. Het doel van de Wmo is dat

Nadere informatie

Veranderingen in delangdurige zorg, toegespitst op de begeleiding

Veranderingen in delangdurige zorg, toegespitst op de begeleiding Veranderingen in delangdurige zorg, toegespitst op de begeleiding Astrid Buis Stijgende kosten zorg Vergrijzing Vereenzaming Professionalisering Individualisering Bureaucratisering Wet- en regelgeving

Nadere informatie

Kaart 1: Wmo = meedoen Achtergrondinformatie voor patiënten

Kaart 1: Wmo = meedoen Achtergrondinformatie voor patiënten Kaart 1: Wmo = meedoen Achtergrondinformatie voor patiënten De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) betekent voor gemeenten een andere manier van denken en doen. De Nederlandse gemeenten werken gezamenlijk

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Heusden 2007

Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Heusden 2007 Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Heusden 2007 Hoofdstuk 1 Algemeen Artikel 1 Begripsbepalingen 1. In dit besluit wordt verstaan onder: a. Verordening: de Wmo-verordening gemeente Heusden

Nadere informatie

Besluit nadere regels maatschappelijke ondersteuning gemeente Boxtel 2015, versie 2

Besluit nadere regels maatschappelijke ondersteuning gemeente Boxtel 2015, versie 2 Besluit nadere regels maatschappelijke ondersteuning gemeente Boxtel 2015, versie 2 HOOFDSTUK 1 BEGRIPSOMSCHRIJVINGEN artikel 1.1 Begripsomschrijvingen 1. In dit besluit wordt verstaan onder: a. Verordening

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning Barneveld juli 2008

Besluit maatschappelijke ondersteuning Barneveld juli 2008 juli 2008 Burgermeester en wethouders van Barneveld; gelet op de bepalingen in de artikelen 3, 6, 7, 12, 19, 21 25, 32, 33 38 van de Verordening voorzieningen maatschappelijke ondersteuning Barneveld;

Nadere informatie

Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten

Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Categoriale bijzondere bijstand 3. Doelgroep 4. Meerkosten chronisch zieken en gehandicapten

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning Gemeente Achtkarspelen 2015

Besluit maatschappelijke ondersteuning Gemeente Achtkarspelen 2015 Besluit maatschappelijke ondersteuning Gemeente Achtkarspelen 2015 HOOFDSTUK 1. BEGRIPSOMSCHRIJVINGEN 2 artikel 1. Begripsbepalingen 2 HOOFDSTUK 2. VORM MAATWERKVOORZIENING 2 artikel 2. Vorm 2 HOOFDSTUK

Nadere informatie

aanpassing besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Heusden

aanpassing besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Heusden Zaaknummer: OWZCM12 Onderwerp aanpassing besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Heusden Collegevoorstel Inleiding Eind 2010 zijn, in het kader van de bezuinigingen, de nieuwe verordening Wet maatschappelijk

Nadere informatie

Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Grootegast Hoofdstuk 1. Bijzondere regels over het persoonsgebonden budget.

Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Grootegast Hoofdstuk 1. Bijzondere regels over het persoonsgebonden budget. Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Grootegast Hoofdstuk 1. Bijzondere regels over het persoonsgebonden budget. Artikel 1. Regels rond verstrekking en verantwoording. 1. Verstrekking van een

Nadere informatie

Wet maatschappelijke ondersteuning

Wet maatschappelijke ondersteuning Wet maatschappelijke ondersteuning Als u voorzieningen of aanpassingen nodig hebt om zelfstandig te blijven wonen Woonvoorzieningen Vervoersvoorzieningen Rolstoelen Huishoudelijke hulp Hebt u een beperking

Nadere informatie

1 Inleiding... 2. 2 Onderzoeksgroep en dataverzameling... 2. 3 Informatie... 4. 4 De aanvraag... 8. 5 Procedure... 14. 6 Wachttijd...

1 Inleiding... 2. 2 Onderzoeksgroep en dataverzameling... 2. 3 Informatie... 4. 4 De aanvraag... 8. 5 Procedure... 14. 6 Wachttijd... Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Onderzoeksgroep en dataverzameling... 2 3 Informatie... 4 4 De aanvraag... 8 5 Procedure... 14 6 Wachttijd... 16 7 Bejegening... 19 7 Toegewezen aanvragen...

Nadere informatie

1. Wat gaat er 1 januari 2013 veranderen op het gebied van de hulpmiddelen? 2. Wat verandert er in de uitleen van hulpmiddelen zoals een hoog/laagbed?

1. Wat gaat er 1 januari 2013 veranderen op het gebied van de hulpmiddelen? 2. Wat verandert er in de uitleen van hulpmiddelen zoals een hoog/laagbed? 1. Wat gaat er 1 januari 2013 veranderen op het gebied van de hulpmiddelen? Vanaf 2013 zijn er nog 2 regelingen voor hulpmiddelen die u thuis gebruikt, namelijk de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet maatschappelijke

Nadere informatie

Aanbesteding Wmo-hulpmiddelen. Afdeling

Aanbesteding Wmo-hulpmiddelen. Afdeling Gemeente ê Bergen op Zoom Onderwerp Nummer voorstel Datum voorstel Programmanaam en nummer Aanbesteding Wmo-hulpmiddelen SMD/06-31 Sector Zorg 12 Afdeling Maatschappelijke Dienstverlening Welzijn en Zorg

Nadere informatie

Gemeente Zoetermeer. Wmo besluit Zoetermeer 2016

Gemeente Zoetermeer. Wmo besluit Zoetermeer 2016 Gemeente Zoetermeer Wmo besluit Zoetermeer 2016 1 Inhoudsopgave HOOFDSTUK 1 ALGEMEEN... 3 Artikel 1.1 Begripsbepalingen... 3 HOOFDSTUK 2 - BIJZONDERE BEPALINGEN... 3 Artikel 2.1 Afschrijvingsperioden...

Nadere informatie

BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING MAASSLUIS VLAARDINGEN SCHIEDAM 2015

BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING MAASSLUIS VLAARDINGEN SCHIEDAM 2015 BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING MAASSLUIS VLAARDINGEN SCHIEDAM 2015 1 BESLUIT MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING MAASSLUIS VLAARDINGEN SCHIEDAM 2015 - De colleges van burgemeester en wethouders van

Nadere informatie

Toelichting op het Financieel Besluit Wmo

Toelichting op het Financieel Besluit Wmo Toelichting op het Financieel Besluit Wmo Inleiding. Naast een Verordening maatschappelijke ondersteuning en het Verstrekkingenboek Wmo is er ook een gemeentelijke Financieel Besluit Wmo. In dit besluit

Nadere informatie