Tijd Rapport KLEIN(ER) MAAR ONDERNEMEND DE TIJD WOENSDAG 10 NOVEMBER p11

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tijd Rapport KLEIN(ER) MAAR ONDERNEMEND DE TIJD WOENSDAG 10 NOVEMBER 2010. p11"

Transcriptie

1 Tijd Rapport KLEIN(ER) MAAR ONDERNEMEND 6 OVERDRACHT WITDOUCK ENERGIETECHNIEK Van secretaresse tot gedelegeerd bestuurder 7 GAËTAN HANNECART Marktleider in woningbouw Matexi geeft eerste interview Apple heeft de lat hoog gelegd voor goed design,gebruiksvriendelijkheideninteractiviteit. IT p2 Een actieve raad van bestuur wendt het gevaar op navelstaarderij of tunnelvisies af. DEUGDELIJK BESTUUR p4 De rapportering moest verregaander dan voorheen,en we moesten een CFO aanwerven. EXTERNEFINANCIER p3 We werken in een markt die macro-economischnietbelangrijk is,maar micro-economisch wel. NICHE p8 p3 Onze eigen rendementsmetingen moesten gestaafd worden,opdat we meer overtuigingskracht zouden hebben. INNOVATIE p11 Is de eigenaar ookde zaakvoerder, danisdoorzijnoverlijden het schip plots zonder kapitein. OPVOLGING p10 Alsjehet louter met Engels wil klaren,leg je het altijd aftegen lokale spelers. HR p7 Kmo ssterkste motor Belgische economie l Kleine en middelgrote ondernemingen leveren ruim de helft van onze welvaart ANALYSE WOUTER VERVENNE Kleine en middelgrote ondernemingen (kmo s) spelen een moeilijk te overschatten rol in de Belgische economie. Ze creëren meer dan de helft van onze welvaart en hun aandeel in de totale economische activiteit en werkgelegenheid stijgt jaar na jaar. België wordt dikwijls bestempeld als een land van kmo s. Cijfers tonen inderdaad aan dat kleine en middelgrote bedrijven ons economisch landschap domineren. Als we de ruime Europese definitie van een kmo hanteren, een bedrijf metminder dan 250 personeelsleden, is liefst 99,8procent van de ondernemingen in België klein of middelgroot, blijktuit cijfers van Eurostat. De beste maatstaf om de bijdrage van kmo stot de welvaart te meten, is echter de toegevoegde waarde. De toegevoegde waarde van een onderneming is gelijk aan de omzet min de aankopen en omvat vooral de loonmassa endebedrijfswinst. Kmo s staan in voor bijna 58 procent van de toegevoegde waarde van de niet-financiële bedrijven. De privésector met uitzondering van de financiële instellingen is natuurlijk maar een deel van de hele economie. Maar de overheid en door de overheid gefinancierde sectoren als onderwijsengezondheidszorg kunnen maar functioneren dankzij de opbrengst van de belastingen en sociale bijdragen die worden betaald door de privésector.het is dus niet overdreven te stellen dat ruim de helft van onze welvaart te danken is aan kmo s. Het aandeel van de kmo sinde werkgelegenheid is nog groter dan de bijdrage tot de toegevoegde waarde. Kmo s tekenen voor iets meer dan twee derde van hetaantal banen bij niet-financiële bedrijven. Bovendien stijgt het belang van de kmo s nagenoeg elk jaar. Het aantal bedrijven dat een verkorte jaarrekening neerlegt bij de Nationale Bank, een maatstaf van het aantal kmo s, steeg tussen 1998 en 2008 met49procent. Het aantal grote ondernemingen dat een volledige jaarrekening indiende, groeide in dezelfde periode slechts met19procent. De cijfers over de toegevoegde waarde vertonen dezelfde trend. De toegevoegde waarde van bedrijven met een verkorte jaarrekening steeg de jongste tien jaar met 79 procent en die van ondernemingen met een volledige jaarrekening slechts met 49 procent. Tijd voor kmo s WERKGELEGENHEID Ook de werkgelegenheid stijgt sneller bij kmo sdan bij grotere bedrijven. Het aantal jobs in voltijdse equivalenten bij ondernemingen metminder dan 100 personeelsleden steeg sinds begin 2005 met 8,8 procent. Daardoor zijn er bij kmo s weer evenveel jobs als net voor de recessie, blijkt uit cijfers van SD Worx, hetgrootste sociaal secretariaat. Het aantal gewerkte uren van alle loontrekkenden, een indicatie van de evolutie van de voltijdse banen in de hele economie, groeide in die periode slechts met4,3 procent. Kmo sdomineren dus de economische activiteit in ons land en hun overwicht wordt steeds groter. Toch mogen we België geen typisch kmo-land noemen. Als we de cijfers van België vergelijken met die van de hele Europese Unie, zijn kmo sinons land even belangrijk als in de unie van 27 lidstaten. Overigens is er nog ruimte voor verdere groei van de kmo sals België erin slaagt enkele zwakke punten weg te werken. Onderzoek van de Europese Commissie bevestigt dat ons land inzakeondernemerschap zwakker scoort dan het Europese gemiddelde. Voorts slorpen administratieveformaliteiten meer tijd op dan elders en hebben we een achterstand in de omzetting vaneuropese richtlijnen die verband houden met deinterne markt. Die handicaps hinderen vooral kmo s. Gelukkig heeft België ook enkele troeven voor kandidaat-ondernemers.deoprichting van een onderneming vergt minder tijd dan in de meeste andere AANTAL BEDRIJVEN Europese landen, personeel aanwerven (en ontslaan) is relatief gemakkelijk en kmo skrijgen meer overheidssteun. Kmo shadden in 2009 relatief minder lastvan de recessie dan de Economisch belang kmo's (2008) Cijfersvoor niet-financiëlebedrijfseconomie, in procent* Aantal personeelsleden < >250 WERKGELEGEN- HEID België EU27 België EU27 België TOEGEVOEGDE WAARDE EU27 *Hele economie zonder financiële sector,overheid en door overheid gefinancierde sectoren als onderwijs en gezondheidszorg Bronnen: EIM Onderzoek voor Bedrijf en Beleid en Eurostat 100% 75% 50% 25% 0% grote bedrijven. Volgens de jaarrekeningen die al beschikbaar zijn, daalde de toegevoegde waarde van kleine en middelgrote bedrijven VERVOLG OP PAGINA 2

2 2 Tijd Rapport kmo Apple heeft hetons makkelijker gemaakt l Digitaal reclamekantoor doet geen recht aan veelzijdige activiteit Nascom DIETER SNOECK ste vennootschap. Daarna volgt de naamloze vennootschap (nv). De winst van de Vlaamse kmo sdaalde in 2008 tot 8,8 procent van heteigen vermogen. De rendabiliteit was het hoogst inde sectoren gezondheidszorg (15%), communicatie en informatietechnologie (14,3%) en financiële diensten (13,4%). De bedrijfstakkentextiel (3,5%) en landbouw en horeca (elk 4,5%) boekten de laagsterendabiliteit. Op desite C-Mine in Genk, metzicht op de voormalige steenkoolmijn van Winterslag, ontwerptnascom digitale campagnes,applicaties voor mobiele telefoons en websites. Allerlei digitale ervaringen, noemt CEO Filip Coenen het. Nascom is stilaan een referentie in zijn sector en dankt dat deels aan Steve Jobs. Apple heeft het ons makkelijker gemaakt. De kantoren van Nascom zijn die van een zichzelf respecterend creatief bedrijf: een grote open ruimte, minimalistisch design, geen apart kantoor voor de baas,veel lichtinval en een hippe omgeving. Of toch één verschil: wanneer topman Filip Coenen erbij komt zitten, heeft hij nietdein reclamekringen alomtegenwoordige Mac-computer maar een Sonybij zich. De computerbouwer is een klant van Nascom. Via een powerpointpresentatie toont hij ons meteen enkele van hun recentste projecten. Coenen is trots op een campagne voor Duyvis, deborrelnootjes van de Pepsi-groep.Duyvis verkoos het hipste café van België. Cafés konden zich inschrijven bij Duyvis en kregen gratis nootjes. Destemming verliep via Facebook. Meer dan bezoekers stemden voor hun favoriete café, een ongezien succes in België, zegt Coenen. De campagne won zilver op de Mixx Awards voor digitale en interactievecampagnes. Internationaal scoorde Nascom met delancering voor de Sony Vaio-laptop. We namen alle content voor onze rekening, zowel hetdigitale deel als hetselecteren van de modellen of het drukken van de posters.toch snel een budgetvan 6cijfers.Uiteraard doen Profiel Nascom Omzet 2009: 5,5 miljoen euro (prognose 2010: 6 miljoen euro). Nettowinst (2009): euro 65 medewerkers. Kantoren in Genk en Diegem. Aandeelhouders: LRM (30%), management (50%), en businessangels Jan De Schepper (voorzitter Raad vanbestuur) en Yvan Morel (samen 20%). we niet alles zelf, we blijven bij onze corebusiness en besteden de rest uit. De ene keer legt Nascom rechtstreeks contact metdeklant, een andere keer wordt het Limburgse bedrijf ingeschakeld door klassieke reclamebureaus zoals Duval-Guillaume. Toch houdt Filip Coenen er nietvan als we Nascom een digitaal reclamebureau noemen. We doen zoveel meer dan dat: websites efficiënter organiseren en in een aantrekkelijk jasje steken (Mobistar of Havenvan Antwerpen), applicaties maken voor aanraakschermen (Saudi Telecom) of mobiele telefoons (KBC), en dat alles onderhouden. DOTCOMCRISIS Nascom werd in 2001 opgericht, net ophet moment dat de dotcomzeepbel barstte. Wij weten dus wat het is om tegen de stroom in te roeien, om elkedag te knokken. De bedoeling was dat we watapplicaties gingen ontwerpen voor andere kmo s. Maar via een medewerker kwam Sony bij ons aankloppen. We kregen een week de tijd om voor hen een probleem op te lossen. Vandaag werken we nog steeds samen met het Japanse concern. Coenen en zijn team werken vandaag enkel nog voor dergelijke A-merken. Jekan aanspraak makenopeuropese budgetten. Dat biedt nu eenmaal meer mogelijkheden. Maar hetismoeilijk op een andere manier,omdat je metcomplexere bedrijven te doen hebt. Volgens Coenen worden hij en zijn 64 medewerkers gedreven door een passie voor het digitale. Dit is geen 9-to-5-job, als het nodig is, werken we s nachts en in de weekends. Filip Coenen wasnietbetrokkenbij de opstart van Nascom. Het waszijn naamgenoot( en verre familie ) Jonas Coenen die de eerste stappen deed. Sinds vier jaar is Filip verantwoordelijk voor het operationele. Hij kwam over van MineVision, een bedrijf Wij weten wathet is om tegen de stroom in te roeien, om elkedag te knokken. FILIP COENEN, CEONascom dat aan de slag gaat met degegevens van websitebezoekers en inmiddels in handen is van Cegeka. Ik had het zelf nooit gedacht, maar er zit wel degelijk een ondernemer in me. Sinds eind vorig jaar valt de volledige dagelijks activiteit van het digitale bureau onder zijn verantwoordelijkheid. Jonas is nog bestuurder en verantwoordelijk voor enkele belangrijkeklanten. NORM Nascom is de voorbije jaren fel gegroeid. De budgetten in bedrijven verschuiven snel van analoge naar digitale media. Apple heeft ons daarbij geholpen, zegt Coenen. Vandaag weten bedrijven of overheden goed wat er digitaal kan en hoe hetmoetzijn. Apple heeft de lat hoog gelegd. Zij hebben de norm voor goed design, gebruiksvriendelijkheid en interactiviteit gezet. En daar profiteren wij van. Want de tijd dat je meteen eenvoudige HTML-website naar buiten konkomen, is gedaan. Ook andere IT-bedrijven zien dat in. Cegeka en RealDolmen vragen ons de gebruiksvriendelijkheid van de websites die zij ontwerpen te verbeteren. Eigenlijk hebben wij geen rechtstreekse concurrenten, zegt Coenen lachend. Dat is slecht nieuws, zeker? Laat me stellen dat we in bepaalde markten kleinere concurrenten hebben. Ondanks de geringe concurrentie boekte Nascom vorig jaar toch een nettoverlies. In 2009,bij de instap van LRM, zijn we anders gaan werken. Voordien deden we vooral projecten voor klanten, nu mikken we op een langetermijnrelatie met bedrijven zoals Mobistar of Sony. Dat luktnietzomaar. We hebben een volledig nieuwe structuur en bedrijfsvisie gebouwd, onder meer dankzij het aantrekken van verse managementkrachten. Dat kost geld. Dat we in 2009 verlies gingen maken, was doorgesproken met deaandeelhouders.wehebben een aanloop genomen en zijn klaar om de volgende jaren te groeien. Filip Coenen verwacht dat tegen 2014 deomzet van Nascom kan verdubbelen tot10à12miljoen euro.als dat eenmaal achter de rug is,volgt de internationalisering, met deopening van enkele kantoren in de buurlanden. Al kan dat ook sneller, merktcoenen op. Devolledigecommunicatie van een bedrijf op zich nemen, inclusief slogan en kernwaarden, zal Nascom nietdoen. Dat is ons metier niet. Filip Coenen: Als je werkt vora-merken, kanjeaanspraak maken op Europese budgetten. Je hebtdan welmet complexere bedrijvente doen. EMY ELLEBOOG ADVERTENTIE Aantal ondernemingen index 1998 = 100 Kmo's* Grote** Totaal Toegevoegde waarde bedrijven index 1998 = 100 Kmo's* Grote** Totaal Werkgelegenheid in voltijdse banen index 1/1/2005 = 100 Kmo's*** Totaal * Kmo's: bedrijven die verkorte jaarrekening neerleggen ** Grote: bedrijven die volledige jaarrekening neerleggen Bronnen: NBB en eigen berekeningen *** Kmo's: bedrijven met maximaal 100 werknemers Bronnen: NBB en SD Worx Met de juiste HR-oplossingen worden uw ideeën realiteit Realiseer uw ambities Uw mensen zijn de kracht achter uw kmo. Alleen is het realiseren van een goed en motiverend HR-beleid niet zo makkelijk. Hoe houdt udejuiste mensen aan boord entevreden? Wat kunt udoen om nieuwe medewerkers aan te trekken? Hoe zorgt uvoor een vlekkeloze loonadministratie en een heldere rapportering? En hoe neemt u juridisch correcte beslissingen? Onze payroll-, HR- en juridische specialisten flankeren uw organisatie met de juiste ondersteuning. Altijd met dat éne doel voor ogen: een HR-beleid dat resultaat oplevert. Voor u, uw mensen én uw kmo. Ontdek op hoe onze payroll-, HRen juridische specialisten uw ambities helpen realiseren. VERVOLG VANPAGINA 1 vorig jaar slechts met 1,5 procent. Grote bedrijven zagen 4,9 procent van hun toegevoegde waarde verloren gaan. De veerkracht van kmo swas groter,omdat zij vooral dominant zijn in de dienstensector en de bouwnijverheid. Zij richten zich daardoor vooral op de binnenlandse markt. Grote bedrijven daarentegen zijn meer actief in de industrie en daardoor gevoeliger voor schommelingen van de uitvoer.aangezien de internationale handel tijdens de recessie veel sterker terugviel dan de consumptie, konden de meeste kmo s de schade beperken. Het valt op dat zowel kmo sals grote ondernemingen vorig jaar hun rendabiliteit konden verhogen. Bij beide groepen bedrijven steegdenettowinst tot 7 procent van het eigen vermogen. Toch hebben veel kmo seen erg moeilijk jaar achter de rug. Consultant Deloitte meldde twee weken geleden dat 34 procent van de kmo sin 2009 verlies boekte, tegenover 27 procent in 2007,het jaar voor de crisis. Door hun relatief sterke positie in de minder productieve dienstensector en de gemiddeld lagere scholing van hetpersoneel is de arbeidsproductiviteit van kmo s lager dan die van grote bedrijven. Daardoor zijn de lonen in kmo s gemiddeld lager dan in grote ondernemingen KMO S Het wellicht meest gedetailleerde rapport over kmo s isde studie die de ondernemersorganisatie Unizo en de informatieleverancier Graydon sinds 2008 elk jaar publiceren. Zij definiëren een kmo als eenvennootschap met ten hoogste 50 werknemers of een een- Ook in de hele Europese Unie zijn kmo seven belangrijk als in ons land. manszaak. Volgens deze definitie telde België in 2008 ruim kmo s, waarvan de grote helft vennootschappen en de kleine helfteenmanszaken. Vlaanderen telt 59 procent van de Belgische kmo s, Wallonië 28 procent, Brussel 12 procent en van de rest isderegio onbekend. Het aantal Belgische kmo s groeide tussen 2000 en 2008 met 10 procent. De toename van het aantal kleine vennootschappen met 30procent compenseerde ruimschoots de daling van het aantal eenmanszaken met6procent. Het valt op dat liefst85procent van de vennootschappen behalve de zaakvoerder geen personeel in dienst heeft. De sectoren met demeeste kleine en middelgrote ondernemingen zijn zakelijkediensten en vastgoed, de bouwnijverheid en de kleinhandel. Bijna 30 procent van de kmo sisjonger dan 4jaar,een even grootpercentage bestaat tussen 10 en 19 jaar en 20 procent tussen 5 en 9 jaar. Amper 2procent bestaat al minstens 50 jaar.debesloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (bvba) is veruit de populair-

3 Tijd Rapport kmo 3 Professionele investeerder gaf ons een push l Conny Vandendriessche, oprichtster Accent Jobs for People, over samenwerken met financier zoals Gimv INTERVIEW ERIKARACQUET Er moest een CFO komen, en externe bestuurders,en we waren nauwelijks verloofd of ze spraken van al scheiden!, vertelde Conny Vandendriessche enkele wekengeleden op hetverjaardagsfeestvan de investeringsmaatschappij Gimv. Dat maakte ons nieuwsgierig naar het hele verhaal. We trokken naar Roeselare om haar uit te vragen. Wat verandert het voor een kmo een externe financier binnen te halen, in casu Gimv? dat je bij Accent geen glas Ganunietschrijven krijgt, hè!, lacht Conny Vandendriessche, COO,medeoprichtster en -eigenares van The House of HR, waarvan Accent Jobs for People het grootste onderdeel is. Maar dit is een bedrijf waar de vrouwen ruim in de meerderheid zijn, en wij houden nietvan afwassen. Een papieren bekertje doet hetprima, dank u. En de toon is gezet: efficiënt, daadkrachtig. Vandendriessche en haar zakenpartner Philip Cracco zijn ondernemers pur sang, op het ongeduldige af-het zijn háár woorden. Hij is de man van de visie en de langetermijnstrategie, zij gaat voor de uitvoering. In 1995 richtten ze, beiden met ervaring in de uitzendwereld, een eigen uitzendbedrijf op.dat groeide gestaag. Eind 2006 deed de Gimv zijn intrede in het kapitaal. Accent was toen goed voor 90 miljoen omzetmet ongeveer 200 medewerkers. Waarom zocht ueen investeerder zoals Gimv? ConnyVandendriessche: We waren op een punt gekomen dat we onze internationalisering een flinkezet wilden geven. In België was ons netwerk goed uitgebouwd. Je kan stap voor stap buiten de grenzen kantoren openen, maar dat is een traag en intensief proces. We verkozen op buitenlandse markten enkele kleine spelers te kopen, zodat we meteen de vergunning, een (klein) kantorennet en de lokale knowhowbinnenhaalden. Tot dan toe waren we organisch gegroeid, zonder kapitaalverhoging, maar nu was een andere stap nodig. Had uergeen moeite mee een buitenstaander inzage te geven indeboeken en de strategie? Vandendriessche: Dat waren we al gewend. We hadden immers van bij het begin een business angel, Aimé Desimpel, die via zijn investeringsfonds Eurofina in tientallen bedrijfjes heeft geïnvesteerd. Sinds zijn overlijden in 2002 voelden we wel dat we de bezieler van het fonds kwijt waren. Maar belangrijker wasdat de focus van Eurofina Belgisch is. Zij hadden weinig ervaring metinternationale activiteiten. Wij hebben geen moeite met transparantie. Ook tegenover onze medewerkers communiceren we open. Maandelijks komen onze 150 kantoorverantwoordelijken samen en praten we over cijfers,strategie, pijnpunten. Mijn agenda is letterlijk zichtbaar voor alle medewerkers. Transparantie is een van de fundamenten van groei. Je kan de neuzen nietinéén richting krijgen als je geheimen hebt. Watveranderde er dan nog door de komstvan Gimv? Vandendriessche: De begeleiding werd veel professioneler en gestructureerder.aimé Desimpel kon pertinente vragen stellen waarmee je even zoet was, maar zijn aanpak kwam meer uit de buik. Hij daagde ons wel uit, duwde ons om te geloven inonszelf en ambitieus te zijn. Maar hij vloog in vijf minuten binnen en buiten. Gimvstelde enkele voorwaarden. De rapportering moesttoch wel verdergaan dan voorheen. We moesten een CFO aanwerven. Dat was even slikken - doen we het niet goed genoeg, misschien? - maar goed. En er moesten externe bestuurders komen. Dat werden Paul Thiers (ex-unilin), een echte ondernemer,en Gerard Van Acker, de gewezen topman van Gimven heel sterk met cijfers. Dat alles heeft ons een push gegeven. Er kwamen enkele erg goede mensen aan boord. Mensen die een klankbord voor ons zijn, en ons in balans houden. Voor ons als ondernemers kan het soms niet Je kande neuzen niet in één richting krijgen als je geheimen hebt. CONNY VANDENDRIESSCHE, Accent Jobs forpeople snel genoeg gaan. Zij checken de fundamenten, stellen de juiste vragen. Het dwingt je om nog eens goed na te denken. Je gaat beter voorbereid en scherper naar die vergaderingen toe. We becijferden altijd al alles op voorhand, maar zulke ervaren mensen slagen er vaak in nog iets te vinden waar je niet aan gedacht had. Uiteindelijk zetten we onze zin toch door,maar dan doordachter. (lacht) Is het internationaliseren doorgegaan? Vandendriessche: Zeker,begin 2007 deden we de overname van Grupo Activa in Spanje en Intervention in Nederland. Nu, in Nederland viel het nog mee, maar in Spanje heeft de crisis vreselijk toegeslagen. De dagomzetten vielen daar met driekwart terug! Ondertussen draaien we er break-even, maar het moetveel beter.lastig is dat we moeilijk kunnen beoordelen of we de juiste acquisitie hebben gedaan. We hebben het nog nooit slecht gedaan, en in Spanje is het moeilijk: ligt hetnuaan ons,aan de taal, aan ons concept? Of aan de crisis? Conny Vandendriessche: Voor ons als ondernemers kanhet soms nietsnel genoeg gaan. Onzeexterne bestuurders houden ons in balans. NERVEUS Werd uw investeerder daar niet lichtjes nerveus van? Vandendriessche: Wij wel, maar Gimvniet. Onze bestuurders bleven veel rustiger dan wij. Ze checkten nog eens alles, stelden nog eens de vragen die gesteld moesten worden maar poogden ons ook gerust te stellen. Ze brachten zelfs knipsels en documentatie mee om ons ervan te overtuigen dat hetecht aan de toestand van de Spaanse economie lag. Voor de restmag je een beroep doen op al hun internationale ervaring en contacten. De databases zijn toegankelijk, ze hebben de juridische knowhowinhuis.enop tijd en stond brengen ze de toplui van al hun portefeuillebedrijven samen, voor interessante lezingen en om ervaringen te delen. Het klikt gewoon. Sommigen beweren dat het niet goed mag klikken tussen management en bestuurders,maar ik geloof daar niet in. Een aangename omgang staat de objectiviteit nietindeweg. Ik zou nietgoed functioneren metbestuurders die me zodanig aanpakkendat ik denk: Doe hetdan zelf, hè! We zijn in de afgelopen jaren gegroeid van 90 miljoen euro omzetnaar 240miljoen, en van 200 medewerkers naar ruim 600. Ik denk niet dat we dat al ruziemakend hadden gekund. Die groei ligt nietaan de raad van bestuur alleen. Maar het is gewoon leuk ondersteund te worden in watjedoeteneens een schouderklopje te krijgen. Iedereen is toch gevoelig voor aandacht? Wel, Gimv is daar heel goed in. IN BEWEGING Niets dan lof dus, maar de Gimv-inbreng is niet voor eeuwig. De deadline ligt in Vandendriessche: Ja, dat komt aan bod van bij het begin. Nog nietverloofd en ze spreken al vanscheiden, hetisecht zo.dat is deel van het contract. Dat choqueerde even. Maar we begrijpen waarom ze hetzodoen. Zowel zij als wij moeten in beweging blijven. Om de inspiratie levendig te houden, is er af en toe nood aan nieuwe mensen. Je moet jezelf ook eens helemaal ter discussie stellen. Nu, EMY ELLEBOOG in 2013 ligt de deadline voor een grondigeevaluatie, nietnoodzakelijk voor een exit. Wie weet, komt er een vervolgparticipatie, of gaan we samen op zoek naar een financiële of industriële partner.zelfs een beursgang is nietuitgesloten, al is dat zeker niet de eerste optie. Philip en ik minder dan de helft overhouden? Kanook. Alles kan, behalvestoppen! VITOloktmeer kmo s l Promotie- en demonstratiecentrum Prodem voert haalbaarheidsstudies uit BERTVOET Voor haalbaarheidsstudies over milieuof energievriendelijke technologieën krijgen kmo s 66 procent subsidie. De Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) wil volgend jaar honderd kmo s bijstaan via het promotie- en demonstratiecentrum Prodem. De onderzoeksinstelling presenteerde onlangs een selectie van recente projecten. In 2008 richtte Jelle Zijlstra met zijn broer Lieuwe Solar Clean op,een bedrijfje dat zonnepanelen reinigt. Bij de verkoop wordt vaak beweerddat die panelen zelfreinigend zijn, vertelt hij. Wij ontwikkelden een reinigingsmethode, als eerste in de Benelux. Onze eigen metingen dat daardoor hetrendement stijgt, moesten gestaafd worden, opdat we meer overtuigingskracht zouden hebben. Vito heeft een meetmethode ontwikkeld, en voor en na reiniging het rendement gemeten, zegt Zijlstra. In landbouwbedrijven kwamen ze tot een gemiddelde rendementsverbetering van 2,2 procent bij minder vervuilde en van 11,93 procent bij sterk vervuilde panelen. In de industrie lag de verbetering tussen 1 en 5 procent. Omgerekend is dat 30 tot euro per jaar.zeven van de tien onderzochte installaties konden rendabel gereinigdworden. Volgend jaar gaan ze testen doen op grotere installaties. De meetmethode die Prodem ontwikkelde,bewees watsolar Clean beweerde: zonnepanelen reinigen levert een rendementsverbetering op. RV SNELPROCEDURE De kmo-afdeling Prodem telt intussen drie kantoren die een snelprocedure voor kmo s behartigen. Coördinatrice Carine Van Hove: Het gaat om haalbaarheidsstudies,tests op laboschaal of piloottests rond milieu- of energievriendelijketechnologieën. Voor de periode is er jaarlijks een budget van 2,1 miljoen. In 2009 hielpen we 80 kmo s, dit jaar worden dat er 90 en voor 2011 is de doelstelling aan 100 te komen, in lijn metdeopdracht van de Vlaamse overheid aan Vito. Er is nietenkel de subsidie, Vito neemt ook de administratie bij de aanvraagprocedure op zich. Doorgaans komen kmo sdie de afgelopen drie jaar minder dan euro overheidssteun kregen in aanmerking. En soms kan zo n korting tellen. De doorlichting van de poederlakstraat van Vero Duco, een producent van ventilatieroosters en architecturale zonwering in Veurne, kostte zowat euro. Het bedrijf kampte meteen hoge gasfactuur.de restwarmte die via de schoorstenen ontsnapte, wordt intussen in het productieproces benut, wattussen en euro op jaarbasis oplevert, zonder bijkomende steunmaatregelen zoals de investeringsaftrek. KLUWEN Bedrijfsleiders hebben niet altijd de tijd om uit te vlooien welke steun ze kunnen krijgen voor innovatie. Albij al is hetvrij transparant, sust Van Hove. Zo n haalbaarheidsstudie eindigt met een blik op de investering en premies die je kan krijgen. Wij weten wie watdoetenverwijzen door.alisde werkelijkheid soms anders dan het ideaal, dat is in elk geval onze filosofie. Ook bij hetvlaams Innovatienetwerk leeft die mentaliteit. Wat ons betreft maakt het niet uit waar je eerst aanklopt, zegt Rik Ampe, groepsdirecteur Technologische Innovatie bij VITO. Wij zijn partners van de innovatiecentra. Ook hetvlaams Agentschap Ondernemen verwijst naeen gratis energiescan soms door naar ons. Dan gaan we het probleem karakteriseren, ontmantelen en de beste partner zoeken. Ook dat kunnen externen zijn, zoals OVAM voor bodemsaneringstechnieken. Het is een keten. Al blijven er pijnpunten. Subsidies zijn een belangrijk duwtje, zeker voor risicovolle projecten, maar hetgaat over meer dan centen, weet ook Peter Janssen, CEO van ijsfabrikant Glacio. Een dossier indienen bij het IWT is voor een kmo te complex. Grote jongens hebben er mensen voor,ikmoet dat s nachts doen metvrijwilligers. Vaak worden duurdere investeringen die economisch en ecologisch lonen over het hoofd gezien, zegt Ampe. De groep Lintor/Verbinnen in Olen omvat een kippenslachterij (Lintor), een uitsnijderij en een verpakkingsbedrijf (Verbinnen), en een slachtafvalverwerkend bedrijf (Verlirend). Ze investeerde -toen ze nog minder grootwas -met steun 12 miljoen euro in de spin-off Proliver, die hoogwaardige eiwitpreparaten maakt. In 1970 verbruikte de consument nog zowat 75procent van een kip, nuwil hij panklare producten en verbruikt hij minder dan de helft van een kip, zegt managing director Constant Vanneste. Veel restproducten zijn nog te goed voor veevoeder. Klassiek werd er mechanisch ontbeend vlees van gemaakt, voor de snackindustrie. Wij zochten een alternatieve verwerking en kwamen bij functional meat proteins terecht. Met enzymen maken we nu een soort bouillon, die we indrogen tot hoogwaardig eiwitpoeder. We schakelden Prodem in voor de controle op de Subsidies zijn een belangrijk duwtje, maar het gaat over meer dan centen. PETER JANSSEN, Glacio slaagkansen. Het project bleek haalbaar,zowel nutritioneel als qua voedselveiligheid. Voor een goede werking waren wel technologische aanpassingen vereist. Erkwamen verschillende producten uit voort, waaronder eiwitten voor vetloze sport- en dieetvoeding, en natuurlijkekippenbouillon en onverzadigde vetten voor kiparoma in soepen, sauzen, kanten-klaarmaaltijden en charcuterie. Door de poedervorm is heteindproduct makkelijk houdbaar en transporteerbaar,endoordat de eiwitten van kip komen, kunnen we ze afzetten in alle culturen, zegt Vanneste. Er wordt weer meer van de kip gebruikt voor een gezond dieet, en we werken energievriendelijker dan andere oplossingen.

4 4 Tijd Rapport kmo Actieve raad en deugdelijk bestuur helpen kmo echt vooruit l Guberna, Voka en kamers van koophandel Oost-Vlaanderen en Halle-Vilvoorde starten sensibiliseringsproject ELLEN CLEEREN Dewerkgeversorganisatie Voka lanceert samen met de kamers van koophandel van Oost-Vlaanderen en Halle-Vilvoorde enmet het Instituut voor Bestuurders Guberna een project om ondernemers te helpen hun bedrijf deugdelijk te besturen. Het gaat om een proefproject, een onderdeel van Vlaanderen in Actie, dat later wordt uitgerold over heel Vlaanderen. De bedoeling is deugdelijk bestuur bij kmo s tepromoten, zegt Voka-voorzitter Luc De Bruyckere. Als voorzitter van de voedingsproducent TerBeke kan ik getuigen dat deugdelijk bestuur echt bijdraagt tot decontinuïteit van de onderneming en ook helptdeprofessionalisering van een familiebedrijf te bestendigen. Netals de koekjesfabrikant Lotus Bakeries of de lingeriefabrikant Vandevelde heeft Ter Beke zijn bestuurlijke omgeving de jongste decennia gestructureerd. We hebben allemaal vastgesteld dat dat nog helpt ook. In de eerste plaats willen de organisatoren kmo ssensibiliseren. Wewillen niet-beursgenoteerde ondernemingen duidelijk maken waarom het zobelangrijk is dat ze hun bedrijf deugdelijk besturen, ook al zijn ze daar wettelijk niettoe verplicht en zijn nogal watkmobedrijfsleiders afkerig van externe bestuurders in hun raad van bestuur, zegt Lutgart Vanden Berghe, afgevaardigd-bestuurder van Guberna. Het instituut ontwikkelde zelf al een reeks argumenten (lees inzet). Die wil het instituut eerst toetsen bij een klankbordgroep van een 50-tal groeiondernemingen in Oost-Vlaanderen en in Vlaams-Brabant. Aan de hand daarvan zullen we zien welkeargumenten kmo-bedrijfsleiders over de streep trekken om voor corporate governance te opteren. Vervolgens gaat Guberna, steeds in nauwe samenwerking met dedoelgroep, instrumenten ontwikkelen die kmo s nodig hebben om daar invulling aan te geven. Hoemoeten ze de agenda voor de raad van bestuur samenstellen? Hoe moeten ze een raad van bestuur organiseren die meer betekent dan een loutere formaliteit? Hoe moeten ze externe bestuurders aantrekken? Waar kunnen ze die vinden? De deelnemers -bedrijven en potentiële bestuurders -krijgen ook een opleiding en kunnen deelnemen aan workshops. In de derde fase komen de kamers van koophandel op de proppen. Vanuit hun ervaring metlerende netwerken zullen zij kleine groepen van ondernemingen gedurende een jaar begeleiden bij de implementatie van deugdelijk bestuur.bedrijfsleiders zullen ook de kans krijgen hun ervaringen met andere ondernemers te delen. Bedrijven die een individuele begeleiding willen, betalen 800 euro als ze lid zijn van Voka of Guberna, voor niet-leden is dat euro exclusief btw. Er is wel een korting mogelijk van 50 procent via de kmoportefeuille. De voorgaande twee fases (opbouwen van argumenten, workshops en opleiding)zijn gratis. VERGOEDING Op verzoek van Voka onderzoektguberna ook welkecriteria meespelen om de vergoeding van de (externe) bestuurders te bepalen. We willen een benchmarking doen en onderzoeken welkecriteria bepalend zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan de grootte endecomplexiteit van het bedrijf, de aandeelhoudersstructuur,het aantal vergaderingen, enzovoort. Kmo s weten nu nietwat ze zoal aan een externe bestuurder moeten betalen. Omgekeerd bieden we ook bestuurders houvast. Vandaag bestaan weinig referenties over de Lutgart Vanden Berghe (Guberna), rechtsnaastluc De Bruyckere(Voka): Een goed bestuurder moettegengas durventegeven. vergoeding van externe bestuurders in kmo s. Nochtans is dat de eerste vraag van bedrijfsleiders: Hoeveel zal zo n externe bestuurder mij kosten? Blijkbaar is er geen tekort aan externe bestuurders. Er is meer nood aan bedrijven die bereid zijn hun schroom jegens externe bestuurders te overwinnen, bevestigt De Bruyckere. Kmo s moeten het niet altijd bij de klassieke profielen zoeken. Een externe bestuurder hoeft niet altijd een voormaligeceo zijn. Een operationeel directeur kan voor een productiebedrijf misschien veel meer betekenen. En voor een dienstverlenend bedrijf in volle groei kan een marketeer een goede externe adviseur zijn. Het komt er dus op aan eersthet profiel duidelijk te definiëren en pas dan op zoek te gaan naar een geschikte kandidaat. Nu gebeurt het nog te vaak dat men eerstindekennissenkring rondkijkt wie in aanmerking kan komen, stelt Van den Berghe vast. Volgens haar moeten bedrijfsleiders ook beseffen dat een goede vriend niet altijd de beste raadgeveris. Een goed bestuurder moet tegengas durven te geven, het moet iemand zijn die voldoende kritische zin aan de dag kan leggen. Unizo heeft een vergelijkbaar LIEVEN VANASSCHE Waarom kiezen voor deugdelijk bestuur? Het Instituut voor Bestuurders Guberna werkte zelf al een rist argumenten uit die kmo s tot deugdelijk bestuurkunnen overhalen. We zetten de belangrijksteargumenten op een rij. Deugdelijk bestuur ondersteunt de vooruitgang van groeiondernemingen. Het verbetert het risicoprofiel tegenover externe financiers. Een actieve raad van bestuur helpt de onderneming het hoofdtebieden aan haar groeiende complexiteit, schaalgrootte enreikwijdte. Expansie kan nopen tot een verbreding van dealaanwezigeexpertise. Een actieve raad kan een kritisch klankbord zijn en vormt een essentieel onderdeel van een professioneel besluitvormingsproces. Hij bevordert leiderschap en de opvolging op langetermijn. Hij bevordert het strategisch denken en wendt het gevaar op navelstaarderij of tunnelvisies af. Hij vraagt de nodige aandacht voor het op één lijn brengen van verschillende aandeelhoudersvisies. Hij kan een antwoord bieden op de sterk toegenomen maatschappelijke verwachtingen. project lopen voor adviesraden. We sluiten een samenwerking met Unizo nietuit. Maar ons project is vooral gericht op de al watgrotere ondernemingen, naamloze vennootschappen die wettelijk over een raad van bestuur moeten beschikken en die ook voldoende open van geestzijn om die stap te doen, zegt De Bruyckere. Guberna heeft wel de ambitie ook metunizo en met de Franstalige bedrijfsassociaties samen te werken om de stap naar deugdelijk bestuur zo breed mogelijk te promoten en te ondersteunen. ADVERTENTIE Drukkerij Leën in Hasselt verwacht van externe bestuurder kijk van buiten naar binnen Stijn Leën is samen met zijn nicht Liesbeth gedelegeerd bestuurder van drukkerij Leën in Hasselt. Het bedrijf werd in 1891 opgericht door hun overgrootvader en Vlaams voorvechter Eugeen Leën. Ondertussen is de drukkerij in handen vandevierde generatie. Stijn Leën is al enkele maanden op zoek naar externe bestuurders. We willen dat de raad van bestuur een actievere rol speelt en dat ook niet-familiale aandeelhouders erdeel van uitmaken. We werken in een sector die volop in beweging is. De input van externe bestuurders kan belangrijk zijn voor onzestrategie. Watkunnen we als drukkerij nog betekenen over enkele jaren? Detoekomst van papieren communicatievormen staat steeds meer onder druk. Nu bestaat onze raad van bestuur bijna uitsluitend uit werkende vennoten. Die kijken alleen van binnen naar buiten, en het grote overzicht kan aleens ontbreken. We hebben behoefte aan Stijn Leën. RV mensen die vanbuiten naar binnen kijken. SCHEIDSRECHTER Een andere reden voor de zoektocht naar externe bestuurdersis hun mogelijke rol als scheidsrechter. Soms hebben we ook nood aan mensen met een neutrale visie, mensen die als bestuurder kunnen functioneren tussen de twee familietakken, zegt Leën. De kostprijs vanzo nexterne bestuurder vormt niet meteen een struikelblok. Latenwe eerlijk zijn. Als je een externe consultant aantrekt, kost dat ook geld. Veel hangt ook af vanhet aantal kerendat je vergadert. En het moeten niet noodzakelijk kleppers van bestuurderszijn. Een voorwaarde is wel dat het geen ja-knikkerszijn. Tegelijkertijd moet het met alle bestaande bestuurders klikken. Want je krijgt natuurlijk een inmenging in de interne keuken. Dat kan gevoelig liggen. De huidige bestuurders moetenook bereid zijn hun ziel bloot te leggen. Drukkerij Leën realiseert met zo n 45 werknemers een omzet van 8 miljoen euro per jaar.het bedrijf is actief in de niche vanhet luxedrukwerk. De drukkerij werd in 2005 door Sappi zelfs uitgeroepen tot beste boekdrukker ter wereld, een vandehoogstewaarderingen in de grafische sector. Ervaringen delen met starters l Verschillende initiatieven maken mensen warm voor eigen bedrijf Innovatieve IT solutions: dat is waar wij sterk in zijn! In optimalisatie van IT infrastructuren, in detachering van hoogopgeleide IT-duizendpoten en in krachtige IT-oplossingen voor bouw, retail en supply chain. Wij werken met zijn allen gepassioneerd aan een relatie waarin uals klant centraal staat. Vitaliteit, korte communicatielijnen en nuchterheid: dat zijn onze kernwaarden. En die bepalen onze passie voor uw IT! Centric Belgium N.V. Frankrijklei Antwerpen Tel: Fax: Op zoek naar een flexibele en toffe werkgever. Surf dan naar Diverse initiatieven pogenmensen metoriginele ideeën te helpen bij de stap naar zelfstandig ondernemerschap.recent vielen nog drie aankondigingen in onze post. Het concept van Bryo is uitgetestinoost- en West-Vlaanderen en netgisteren werd aangekondigd dat het wordt doorgetrokken naar de rest van Vlaanderen. Bryo verzamelt jongemensen van 18 tot36 jaar die wel goesting hebben om te ondernemen maar hulp kunnen gebruiken bij hetopstarten. Ze delen ervaringen, ook metbeslagen ondernemers,enkrijgen individuele begeleiding. In de proefperiode leidde dat al tot 50start-ups in Oost- en West-Vlaanderen. Het is nu de bedoeling in hetvoorjaar opnieuw een traject te starten met 125 geïnteresseerden, en er elk half jaar een nieuwe groep aan toe te voegen. Streefdoel: 150 starters. Gunnar Michielsen houdt het bij 100 starters. Maar hij wil die wel vinden in 100 dagen tijd. Hij schreef hetboek Eindelijk Eigen Baas enverbindt daar gratis seminaries aan voor studenten, werknemers of werkzoekenden die overwegen een eigen onderneming te starten. Michielsen is naar eigen zeggen een ervaringsdeskundige van twaalf stielen en dertien ongelukken in een gevarieerde zelfstandigecarrière. Ook de vzw SO Kwadraat heeft neteen boek uit: Vlaanderen in start-up mode. Die vzw richt zich specifiek tothigh-tech start-ups, waarvan heternaar eigen zeggen in de voorbije vijf jaar al 45 hielp starten. SOKwadraat organiseert eveneens een kennisoverdracht van ervaren ondernemers naar beginnende collega s. Voorts is er een business club voor de opgestarte bedrijven. en

5 "Ook al is Groep H. Essers internationaal actief, ze is nog steeds een familiebedrijf. Helemaal in die lijn denkt onze relatiebeheerder actief mee." Veerle Ronsyn Relationship manager Ivo Marechal CEO Groep H. Essers V.U.: Elodie Dufrane, Fortis Bank n.v., Warandeberg 3, 1000 Brussel. Sinds haar start in 1928, groeide Groep H. Essers uit tot het grootste logistiek- en transportbedrijf in België, met vestigingen in 12 Europese landen. Haar flexibiliteit, eigen aan familiebedrijven, is een van de sleutels van dit grensoverschrijdend succes. BNP Paribas Fortis voelt zich al tientallen jaren thuis bij de onderneming en denkt actief met haar mee. Bent uook op zoek naar een partner die uoplossingen op maat aanbiedt? Met BNP Paribas Fortis kiest uvoor een Belgische bank en de ervaring van een groep die actief is in meer dan 80 landen. Neem contact met uw relatiebeheerder of surf naar

6 6 Tijd Rapport kmo Zonder veel poeha verhuisd vandevloer naar de leiding l Secretaresse van toen is nu gedelegeerd bestuurder l Werknemers wennen aan eigenaarswissel en nieuwe stijl ERIKARACQUET Het klinkt wat als de American Dream : van secretaresse naar gedelegeerd bestuurder.maar hetishet droomverhaal op zijn Vlaams. Zonder poeha, metdevoeten op de grond. Mijn verhaal? Zo bijzonder ben ik nu ook niet, is de eerste reactie van Hilde De Rore, gedelegeerd bestuurder van Witdouck Energietechniek. Toch willen we hetneerschrijven. Omdat hetinspiratie kan bieden voor kmo ers die hetopvolgingsprobleem herkennen, voor leidinggevenden die van de vloer komen, voor directieteams die metbesluitvorming sukkelen. Witdouck is een kmo gespecialiseerd in HVAC-installaties,klimaatregeling, droogtechnieken en proceskoeling. BehalveHilde De Rore werken er twee projectingenieurs die ook mede-eigenaar zijn, vijf vaste installateurs,eneen administratievemedewerkster.voor projecten wordt de hulp ingeroepen van tijdelijkekrachten en vaste onderaannemers. Enlast but not least blijft de voormalige eigenaar,laurent Witdouck, die een deel van de aandelen behield, deeltijds meewerken als consultant en bestuurslid. Witdouck RealiseertHVAC-installaties, koeling, klimaatregeling, droogtechniek. Jaarlijkse omzet 2 à 2,5 miljoen. Vier vennoten, zes werknemers Aandeelhouders: Laurent Witdouck (voormalige zaakvoerder), Hilde De Rore,Lieven Dupont, Philippe Vanden Abeele. U begon in de firma als secretaresse toen Laurent Witdouck nog eigenaarzaakvoerder was. Hilde De Rore: Klopt. Negen jaar geleden kwam ik hier werken als secretaresse. Al snel werd ik de rechterhand van Laurent Witdouck. Hij betrok me heel nauw bij zijn werk. In de zomer van 2006 bracht hij te berde dat hij geen familiale opvolger had. Of ik hetnietzag zitten de zaak mee over te nemen? Dat schrikte me af. Ik voelde me voor zo n stap niet klaar,noch voor hetfinanciële risico,noch qua managementcapaciteiten. Uiteindelijk werd de zaak aan een externe overnemer verkocht, die echter de sector nietkende. De fouten stapelden zich op. Naeen half jaar konden we hetnietlanger aanzien hoe de zaken slechter draaiden en klanten afhaakten. Samen metmijn twee collega s, de projectingenieurs Lieven Dupont en Philippe Vanden Abeele, besloten we de zaak over te nemen. Op voorwaarde dat Laurent medeeigenaar bleef. In 2007 waagden we de stap. Uzelf nam nietenkel heteigendom, maar ook de taken van Laurent Witdouck over. De Rore: Het eigendom samen metlieven en Philippe. Mijn takenpakket groeide fors aan: heel het financiële beheer,personeelsbeleid, verzekeringsportefeuille De administratieveopvolging bleef ik voortdoen. Voor Lieven en Philippe, die al het technische werk van offertes en werfopvolging doen, veranderde hun dagtaak wat minder. Door mede-eigenaar te worden, verandert ook de mate van betrokkenheid. Vroeger wilde ik uiteraard ook dat hetgoed ging met de zaak, maar dat is nog versterkt. Je mag niet permanent denken aan de verantwoordelijkheid die je draagt, of je functioneert niet meer. Als maar niemand onderweg naar de werf een ongeval krijgt, als die installatie nu maar foutloos verloopt, als die klant nu maar toehapt : als zulke bekommernissen constant door je hoofd spoken, sla je op den duur in paniek. Maar loslaten is héél moeilijk geworden. In eerste instantie namen de vier eigenaars samen de leiding op,dagelijks en voor de langere termijn. De Rore: Ja,ieder had zijn taken, en wekelijks vergaderden we over de beslissingen waarbij iedereen betrokken moet zijn. Maar na een tijd merkten we dat de communicatie nietgoed zat. De agendapunten kwamen wel op tafel, maar de uiteindelijke beslissing viel niet. Die bleef tussen onze vier hoofden zweven. Via via leerde ik een externe coach kennen die zulkesituaties helptuit te klaren. Zij voerde een MBTI-persoonlijkheidsanalyse (Myers-Briggs Type Indicator) uit. Daaruit blijkt ofjeintrovert dan wel extravert bent, of je nood hebt aan planmatig werken en dergelijke,endus ook bij welketaken en aanpak je je het comfortabelst voelt. Er kwam naar voren dat ik van ons vieren hetgeschiktstwas om de rol van gedelegeerd bestuurder op te nemen. En de anderen gingen meteen akkoord? De Rore: Geloof hetofniet, in ADVERTENTIE HildeDe Rore: Mijn collega s enikkondenniet langeraanzienhoedezakenslechterdraaiden. Daarom waagdenwe tochde stapomdezaak over te nemen. EMY ELLEBOOG een paar grondige gesprekken was hetbeklonken. Ik heb hetgevoel dat de anderen door die beslissing een zekere rust terugkregen. Het is nu duidelijk. Ik structureer nu de wekelijkse vergaderingen en heb de opdracht gekregen de strategie uit te zetten, die dan natuurlijk bekrachtigdmoetworden door alle eigenaars. Nog wat werk erbovenop De Rore: Wehebben dan ook besloten een deeltijdse administratieve medewerkster aan te werven. Zodat ik me eens enkele uren kan vrijmaken van hetoperationele om bijvoorbeeld audits voor te bereiden of aan langetermijnplannen te werken. Vroeger wilde ik ook dat hetgoed ging methet bedrijf.maar de betrokkenheid als eigenaar is veel sterker. HILDE DE RORE, gedelegeerdbestuurder Witdouck Energietechniek Veranderingen? De Rore: Ja, geen revoluties maar toch. We zijn begonnen met de huisstijl op te frissen, van briefpapier over bestelwagens tot de gevel endeontvangstruimte - de website is hetlaatste loodje. Voorts voeren we bijvoorbeeld stap voor stap in dat ieder van de arbeiders de verantwoordelijkheid heeft over iets.de ene over de gereedschapskisten, de andere over de afvalverwerking, nog eentje over de toestand van de bestelwagens,of over de stock aan filters, enzovoort. Het wasevenwennen om al eens een collega totdeorde te moeten roepen, maar ik denk dat ze er blij mee zijn dat we iedereen au sérieux nemen. Ze doen het allemaal erg toegewijd. Het houdt ook in dat de medewerkers hetwaarom kennen, dus bijvoorbeeld dat ze weten hoeveel budget er ging naar het telkens vervangen van gereedschap. Er is transparantie, ze weten hoe het met het bedrijf gaat. Wij halen onze omzetvoor 80 procent bij industriële klanten, dus vorig jaar washet wel moeilijk. Gelukkig is hetin2010voor ons al redelijk gekeerd. Uhebtwel de ambitie om het bedrijf te laten groeien. De Rore: Zeker,endevraag is er.het grote knelpunt is hetvinden van personeel. We proberen allerlei kanalen en methodes, maar het is een groot probleem. Zelf opleiden komt er altijd nog aan te pas, maar in een klein team is dat niet vanzelfspre- altijd kend. Hoe is uw band met de werknemers? De Rore: Opnieuw goed. Het is aanpassen geweest. Vroeger wasikdegene bij wie ze al eens hun hart kwamen luchten, de go-between tussen de vloer en de baas.altijd tussen de mensen, en nu stond ik plots aan de andere kant. De communicatie liep moeilijker.het is hier de regel dat iedereen s avonds binnenkomt om te vertellen hoe de dag is verlopen. Dat ging ineens veel stroever. Ik vind veel steun en goede raad in enkele ondernemersnetwerken waarin ik gestapt ben, waaronder een Plato-groep voor vrouwelijkeondernemers.onder meer die omslag in de communicatie bleek herkenbaar. Leg je erbij neer dat het tijd vergt, drukte men mij op het hart. De eerste zes maanden verwachten ze dat je op je bek gaat, de volgende zes kijken ze de kat uit de boom of je hetmisschien toch haalt. Pasnaeen jaar komt hetweer goed. Enzoishet precies gegaan. Eerst wantrouwen of uhet welkon? De Rore: Ze kenden me, hè, dus ze wisten ook watiknog niet beheerste. Een gebrek aan technische detailkennis is nietzozeer het probleem, het volstaat dat ik in grote lijnen volg. Maar konikeen kmo runnen? En hoe zou ik me gedragen als baas? Zou ik mijn macht uitspelen? Het wasook voor hen aftasten. Ikdenk dat ze nu oordelen dat ik streng maar rechtvaardig kan zijn. Ik ben nietbang van communicatie, al heb ik moeten leren een heikel punt meteen aan te snijden en niet uit te stellen omdat het conflictstof kan opleveren. Al bij al hou ik van de mannelijke stijl hier, redelijk direct maar zonder verborgen agenda s. Al moet ikzelf soms nog leren niet te emotioneel te reageren. Ook heb ik geleerd dat hetoké is toe te gevendat ik op een vraag niet meteen het antwoord heb. Ik weet het niet, dat is geen schande. Het is wel een constant zoeken naar de balans. Tussen je kwetsbaar tonen en de teugels in handen houden. Tussen betrokkenheid bij hetwel en wee van de collega sen het belang van het bedrijf. En voor mezelf tussen hetongeduld en de ambitie, en je toch niet schuldig voelen als je eens een weekend niet werkt.

7 Tijd Rapport kmo 7 BIO GAËTAN HANNECART 46 jaar. Burgerlijk ingenieur werktuigkunde, KULeuven. MBA HarvardBusinessSchool, VS. Gehuwdmet BénédicteVande Vyvere,kleindochter vanmedestichter GerardVande Vyvere. Onafhankelijk, niet-uitvoerend bestuurder bij Cofinimmo en Home Invest. Vrije tijd: zeilen, architectuur en wandelen in de natuur. INTERVIEW PATRICK LUYSTERMAN, WAREGEM Tienduizenden Belgen wonen vandaag in een woning gebouwd door een van de ondernemingen van Matexi Group uit Waregem. Voor het eerst inzijn 65- jarige bestaan staat Matexi een interviewtoe. Gedelegeerd bestuurder Gaëtan Hannecart: Groei moet het resultaat zijn van de juiste dingen goed doen. Hard werken in stilte is altijd het motto geweest van de familie Vande Vyvere uit Meulebeke. Wat onmiddellijk na de Tweede Wereldoorlog begon als een handel in landbouwgrond, is uitgegroeid tot de grootste residentiële projectontwikkelaar en woningbouwer in België. In 2009 was het familiebedrijf goed voor 616 percelen bouwgrond, 996 wooneenheden en een omzetvan 253 miljoen euro met 350 medewerkers, van wie 260 hooggeschoold. Hoe groeit een klein familiebedrijf in een uithoek van hetland uit totmarktleider in residentiële projectontwikkeling en woningbouw? Gaëtan Hannecart: Matexi Group heeft nooit een expliciete groeistrategie gehad. De groei van een projectontwikkelaar is het resultaat van hetrealiseren van kwaliteitsvolle projecten op de juiste plaats. Groei mag geen doel op zich zijn, het moet het resultaat zijn van de juiste dingen goed doen. Een gebouw is het resultaat van een ambachtelijk proces, in weer en wind, metheel watlogistiekeentechnische uitdagingen. Ons engagement is te leveren wat we met de klant zijn overeengekomen. Groei volgt dan automatisch. Heel wat grote woningontwikkelaars zoals Amelinckx gingen aan het eind van de jaren zeventig over de kop. HoeisMatexi door die grote crisis gekomen? Hannecart: Matexi zag zijn omzettoen kelderen totnog amper 20 tot30procent van twee jaar voordien. We hebben het overleefd omdat we steeds een conservatieve financieringsstrategie hebben gevoerd, gekoppeld aan een lagekostenstructuur.dat heeft natuurlijk ook te maken metonze familiale betrokkenheid en onze langetermijnvisie. Tijdens de boomjaren hebben we ons af en toe een beetje dom gevoeld toen we zagen hoe andere bedrijven zich in de schulden staken voor de financiële en fiscale hefbomen. Vandaag voelen we ons juist een tikkeltje slimmer. Wat ishet grootste risico voor een ontwikkelaar van uw kaliber? GaëtanHannecart: Alsmarktleiderzijnwij goed vooreenmarktaandeel van 2 tot 2,5procent. We moeten dus concurrerenineen zeer competitieve marktmet honderdenbedrijven. Marktleider in woningbouw worden wasnooit ons doel Hannecart: Geen enkele ontwikkelaar blijft overeind als hij geregeld verkeerde investeringsbeslissingen neemt. Vorig jaar hebben we woningen opgeleverd. Zo n 400 op contractbasis, op verzoek en dus op maat van de klant. 600 woningen ontwikkelden we zelf. Toen we metdebouw van die 600 woningen begonnen, was slechts voor zowateen op de drie een verkoopovereenkomst ondertekend. Ongeveer 40 procent van de woningen bouwden we dus op risico. l Gedelegeerd bestuurder Gaëtan Hannecart geeft eerste interview in 65 jaar Matexi 400 woningen op risico starten vertegenwoordigt een investering van 100 miljoen euro. Hannecart: Naastdegeografische spreiding is er per project de spreiding in de tijd. Elke maand beginnen we in heel België aan 50 tot 60 woningen op risico. Werealiseren nietalleen verkavelingen, maar ook binnenstedelijke (her)ontwikkelingen met ons bedrijf Wilma Project Development, zoals het Militair Hospitaal in Antwerpen. Er is de houtskeletbouw van Sibomat en de villabouw van Tradiplan. Deze twee gespecialiseerde producten realiseren we met50eigen arbeiders. Derestvan onze woningen wordt gebouwd door vooral kleine, onafhankelijkebouwbedrijven die samen zo n dagelijkse arbeidsplaatsen vertegenwoordigen. Sinds enkele jaren diversifiëren we onze investeringen ook buiten de bouw-envastgoedsector. SPECULATIE Projectontwikkelaars wordt wel eens verweten vooral winsttemaken door grondspeculatie. Hannecart: Ons vak is woonbuurten creëren, waar hetaangenaam wonen, winkelen, werken en ontspannen is. Daarvoor heb je nietalleen grond nodig, maar ook vergunningen, infrastructuur, kwalitatievewoningen, tuinen, een mooi aangelegd publiek domein, En je kan daar alleen maar in slagen als je vertrekt vanuit de behoefte van de klant. We moeten altijd een evenwicht zoeken tussen de wensen van een doelgroep,delocatie en de mogelijkheden die de toe- wetgeving laat. Geworteld in de naoorlogse geschiedenis Matexiwerdin1945inMeulebekeopgericht door Gerard, Robert enherman Vande Vyvere,dedrie zonen uit een landbouwersgezin met negen kinderen. Nadat hun vader overleden was, moedigde de moeder haar zonen aan een eigen bedrijf op te richten. De Maatschappij Tot Exploitatie van Immobiliën (Matexi) ging van start als een handel in landbouwgronden. Families, onder wie heel watfranse edellieden, die oorlogsschade hadden geleden, wilden gronden verkopen om die schade te herstellen. Boeren die geld hadden verdiend tijdens de oorlog, warenbest geïnteresseerd om grond bij te kopen. Op dat ogenblik bestond ook nog geen onderscheid tussen landbouw- en bouwgrond. De ondernemende familie wasindejaren 50 ook al actief in koffie in Belgisch Congo, fruit, jenever, hout, beton en bakstenen. Matexirealiseerde pas in 1953 zijn eerste verkaveling (20 ha) in Mariakerke in Oost- Vlaanderen. De verkoop van bouwgronden nam meteen een hoge vlucht. Christian, BernardenPhilippe, de zonen van de stichters, bouwden Matexi vanaf de jaren 60 samen met hun neef Carlos Vanderheeren verder uit. Begin jaren 90 stapte de tak van Bernard uit het bedrijf. WAREGEM Gaëtan Hannecart, gehuwdmet Bénédicte Vande Vyvere (dochter van Christian), keerde eind 1994 terug uit de Verenigde Staten. Als eerste van de derde generatie begon hij samen met Christian en Philippe aan de professionalisering van de groep. De cluster van familiebedrijvenwerd geleidelijk gereorganiseerd in een holdingmodel met autonome businessunits. Verdient een ontwikkelaar enkel maar aan de grond? Hannecart: De waardestijging van grond over langere periodes Wie de aandeelhouders zijn, doet er niettoe. Wattelt, is een ondernemende instelling. GAËTAN HANNECART, gedelegeerdbestuurder wordt nogal eens overschat, maar helpteen beetje om hetsteeds langere doorloopproces van een project draaglijker te maken. In Nijvel kunnen we 800 tot woningen bouwen. We zijn er nu al 12 jaar aan het werken en we zullen nog 15 tot 25 jaar nodig hebben om alle woningen tebouwen en op de markt te brengen. Overigens is Matexi niet altijd eigenaar van de grond. Volgens sommige politici is de druk van de grote woningbouwers en ontwikkelaars op de markt te groot. Hannecart: In België worden In 2005 werd Waregem de nieuwe thuisbasis voor de groep. Decluster van familiebedrijven werd in 2007 ondergebracht in de pas opgerichte private familiale holding Matexi Group met drie pijlers. Vastgoedontwikkeling omvat Matexi (gebieds- en grondontwikkelingen), Matexi Projects (residentiële ontwikkelingen) en Wilma Project Development (binnenstedelijke (her)ontwikkelingen). Woningbouw wordt gerealiseerd door Sibomat (houtskeletbouw), Entro(traditionele woningbouw) en Tradiplan (villabouw en renovaties). CREAFUND De investeringstak omvatbrufin, Quaeroq (zowat 25 participaties waaronder RealDolmen, Kinepolis en Natuzzi, de grootste producent vanzetels en salons in Italië) en Depatri. Matexi stond ook mee aan de wieg LIEVEN VANASSCHE zowat tot nieuwe wooneenheden per jaar gebouwd. Matexi is de zogenaamde marktleider met woningen. We zijn dus goed voor een marktaandeel van 2 tot 2,5 procent. De Belgische markt is bijzonder gefragmenteerd. Er zijn in België vijf, misschien tien private bedrijven, die er jaar na jaar in slagen ten minste enkele honderden woningen te bouwen (o.m. Groep H, Bostoen, Durabrik, Blavier,Thomas &Piron, red.). De grootste tien bedrijven samen realiseren nog geen 10 procent van de totale markt. We moeten dus concurreren in een zeer competitieve markt met honderden bedrijven. Wat is voor u de ideale regelgeving? Hannecart: Elkesamenleving heeft regelgeving nodig. Wetgeving moetliefstwel doeltreffend, duidelijk en afdwingbaar zijn. Ik vancreafund, dat investeertinniet-beursgenoteerde Vlaamse ondernemingen. In de raad vanbestuur zetelen voor de familie Bruno, zijn zus Bénédicte enzijn oom Philippe Vande Vyvere (intussen stille vennoot) als bestuurder en Gaëtan Hannecart alsgedelegeerdbestuurder.deonafhankelijke(niet-uitvoerende) bestuurders zijn Luc Vandewalle (voorzitter raad van bestuur ING België ), Arthur Goethals (ex-topman DelhaizeBelgië) en Michel Delloye (voorzittervan EVS en van Compagnie du Bois Sauvage, gewezen ceo van RTL). De geconsolideerde omzet van Matexi Group steeg van 182,5 miljoen in 2005 naar 253,1miljoen in 2009.MatexiGroup realiseerde in 2009 een geconsolideerde bedrijfscashflowvan 46 miljoen euro. Het eigen vermogen bedroeg 125 miljoen euro en de financiële schuldgraad 50 procent. heb geen probleem met isolatie- of veiligheidsnormen. De overheid moet wel garanderen dat die worden nageleefd. Zo niet, krijg je binnen de kortste keren concurrentievervalsing en prijsconcurrentie tussen de bonafide ondernemingenenzij die hetnietzonauw nemen. Ook de juiste doelstelling van regelgeving is zeer belangrijk. Er gaan te veel aandacht en subsidies naar het opwekken van groene stroom en te weinig naar hetbesparen van energie. Zonnepanelen subsidiëren op een slecht geïsoleerde woning is uit den boze. Wat is de strategie bij investeringen buiten de bouw-en vastgoedsector? Hannecart: Weinvesteren enkelindingen waarvan we denken dat we ze ongeveer kunnen begrijpen. We blijven dus weg uit de Verenigde Staten en Azië, en schuwen afgeleide producten, grondstoffen, enzovoort. We tonen wel interesse voor small en midcaps in Europa. We zijn een van de medeoprichters van Creafund, metparticipaties in niet-beursgenoteerde bedrijven. Via Quaeroq investeren we in 20 tot30beursgenoteerde ondernemingen. BEURS Denkt Matexi Group wel eens aan een beursgang? Hannecart: Er zijn drie redenen waarom bedrijven naar de beurs gaan. De eerste is het verwerven van naambekendheid. De tweede is hetorganiseren van liquiditeit voor de bestaande aandeelhouders.dederde is hetaantrekken van bijkomende financiële middelen die je niet zelf kan opbrengen. De vraag is of je dat via de beurs moet doen. Private equity lijkt me in vele gevallen een minstens even volwaardig denkspoor. We houden hetbij Matexi Group graag eenvoudig. We kunnen onze financiële behoeften voorlopig nog steeds zelf invullen. Waarom heeft Matexi Group ooit overwogen in Immobel te stappen? Hannecart: We hebben Immobel in 1997 bekeken omdat we toen actiever wensten te worden in de steden. Uiteindelijk hebben we ervoor gekozen in hetmarktsegment van de binnenstedelijkeherontwikkelingen actief te worden via Wilma Project Development. Is de komst van een privateequitypartnerdenkbaar? Hannecart: Zeg nooit nooit, maar zo nintrede is vandaag in elk geval nietaan de orde. Ik zie goede private-equity-ondernemingen maar ook niet-ondernemende families. Het doetereigenlijk niet toe wie de aandeelhouders zijn. Wattelt, is de ondernemende instelling van de aandeelhouder. Heeft de aandeelhouder een langetermijnversie? Is er begrip en steun voor de uitdagingen van het management in goede en in slechte dagen? Geld is gewoon een grondstof. De vraag is wat je ermee doet.

8 8 Tijd Rapport kmo Wie hier werkt, kiestook voor familiaal karakter l Oprichter verzekerings-kmo Protect geeft na 20 jaar fakkel door INTERVIEW JIM LANNOO Je toeleggen op heel specifieke niches en je onderscheiden door een grondige expertise over dat vakterrein: ziedaar het recept om als verzekerings-kmo te overleven en te groeien in een marktdie beheerst wordt door grote binnenlandse en internationale groepen. Dat zegt Ides Ramboer,die eind dit jaar de leiding van zijn verzekeringsmaatschappij Protect doorgeeft aan zijn dochter en schoonzoon. Protect is vandaag marktleider voor de verzekering van beroepsaansprakelijkheid van architecten en andere vrije en intellectuele beroepen in de bouwsector.deinbrus- sel gevestigde verzekeringsmaatschappij telt een 40-tal werknemers en wordt gerund door de West-Vlaamse familie Ramboer, die ook 54 procent van het bedrijf in handen heeft. De restzit bij de verzekeringsgroep Amma en bij Protect Opgericht in Hoofdkantoor in Brussel. 40-tal werknemers. Belgisch marktleider voor verzekering vanberoepsaansprakelijkheid in de bouwsector. Premie-inkomsten van 27 miljoen eurouit ongeveer polissen. bevriende families.protect is naar eigen zeggen de laatste verzekeraar in België waarvan zowel het kapitaal als de leiding in handen is van de familie. Dit jaar viert Protect zijn twintigste verjaardag en op 1januari geeft oprichter Ides Ramboer de fakkel door aan dochter Rebecca en haar man Christophe Roelandt. Hoe bent uals bouwkundig ingenieur in de verzekeringssector beland? Ides Ramboer: Mijn vader wasverzekeringsmakelaar.ikheb even in zijn kantoor gewerkt, maar dat draaide al snel uit op een generatieconflict. Ik heb toen even overwogen een houtzagerij in de Ardennen op te richten omdat mijn schoonvader daar knowhow over had. Maar dat kostteteveel geld. In 1973 ben ik vanaf nul mijn eigen makelaarskantoor begonnen in Lichtervelde. Watheeft uertoe gebracht uw eigen maatschappij op te richten? Ides Ramboer: In 1983 werd de beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor architecten verplicht. Ik had al een 150-tal architecten als cliënt en toen kwamen er in anderhalf jaar 400 tot 500 bij. Ophet eind van de jaren 80 merkte ik dat ik als makelaar een groter incasso had dan de bouwverzekeraar Ar-Co. Toen heb ik beslist mijn eigen maatschappij op te richten. Was dat zo eenvoudig? Ides Ramboer: Integendeel. In die tijd werden kleinere maatschappijen volop gefuseerd en overgenomen. Bovendien stond niemand te springen om actief te worden in de marktvoor beroepsaansprakelijkheid omdat die weinig rendabel was. Toen ik langsging bij de Controledienstvoor de Verzekeringen, vroeg de toenmaligeonderdirecteur me of ik mijn centen niet beter bij de bank zou parkeren. Ik moestook een maatschappij vinden die beroepsaansprakelijkheid wou herverzekeren en onderhandelen metdeverzekeringsmaatschappijen om de polissen van mijn makelaarskantoor naar Protect over te dragen. Zo ben ik begonnen met 1,5 miljoen euro aan premie-inkomsten; nu gaat hetom27miljoen euro. LANGE TERMIJN Hoe komt het dat Protect als kleine maatschappij kan concurreren met de grote? Rebecca Ramboer: Voor de grote verzekeraars is onze markt te klein. We schatten dat de markt een kleine 50 miljoen euro waard is, waarvan wij bijna 60 procent voor onze rekening nemen. Bovendien zitten we in een marktwaarbij we werken op langetermijn: de afhandeling van schadegevallen waarbij we betrokken zijn, sleept gemiddeld meer dan zeven jaar aan. En je moeterook de nodige expertise voor in huis hebben. We werken in een markt die macroeconomisch niet belangrijk is, maar micro-economisch wel. En hetkomt er nietopaan de grootste te zijn, maar de beste. De financiële sector heeft zwaar geleden in de crisis. Hoe heeft Protect die periode doorstaan? ADVERTENTIE Ides Ramboer en zijn opvolgers Rebecca Ramboer en Christophe Roelandt: Hetkomt er nietopaan de grootstetezijn, maar de beste. SOFIE VANHOOF overzicht Randstad Conferenties november 2010 Frans Schotte ma. 15november (12-15 uur) in de Capitole in Gent Marc Van Hemelrijck di. 16 november (18-21 uur) in het stadion van RSC Anderlecht in Anderlecht Marc Halévy woe. 17 november (18-21 uur) in de Cercle de Wallonie in Luik Georges Anthoon do. 18november (18-21 uur) in de Millenium Golf inberingen Patrick Janssens di. 23 november (12-15 uur) in het Kasteel van Brasschaat in Brasschaat Guillaume Van der Stighelen woe. 24 november (12-15 uur) in Ter Eeste in Roeselare Erik Portier do. 25november (12-15 uur) in La Ferme dewidewance in Ville-sur-Haine (Le Roeulx) Randstad Conferenties uw werk, uw merk KMO of multinational, elk bedrijf heeft baat bij een sterke employer brand. Met een krachtig werkgeversimago vergroot uimmers uwaantrekkingskracht op de arbeidsmarkt. Aan uomuit alle kandidaten de meest waardevolle te selecteren. hoe uworganisatie nog beter positioneren als aantrekkelijke werkgever? Dat isdehamvraag waarop uantwoord krijgt tijdens onze Randstad Conferenties. We organiseren er zeven. Van Gent tot Ville-sur-Haine. Op elke conferentie verwelkomen we een andere, bijzondere gastspreker die zijn inzichten over aantrekkelijkheid van merken enbedrijven uiteenzet. uw werk, uwmerk Dat isdeveelzeggende titel van het nieuwste boek van Randstad, opgesteld door arbeidsmarktspecialist Jan Denys. Inhet naslagwerk verklaart deauteur waarom bepaalde sectoren aantrekkelijk zijn en andere niet, engaat hij na hoe debelgische bedrijven scoren op het vlak van aantrekkelijkheid. Het boek vormt derode draad door de Randstad Conferenties van november. Want zijn conclusies bieden heel wat stof tot nadenken... en tot discussie! professionals ontmoeten professionals Randstad ademt HR. Via derandstad Conferenties willen weonze passie en onze kennis met udelen. In een ongedwongen sfeer, met exclusieve sprekers enboeiende contacten. We kijken er dan ook naar uit uteontmoeten! ja, ik wil erbij zijn! uitnodiging Kies uw favoriete spreker en bevestig uw aanwezigheid op Code: 2010attract Zodra uingeschreven bent, ontvangt ueen bevestiging met alle praktische informatie. Heeft uvragen? Mail dan naar De inschrijvingen worden telkens 5dagen voor de conferentie afgesloten. RB,W.INT.017/W.RS.17, B-AA RC, W.INTC.001/W.RSC.1, B-AA RS, B-AA04.057, W.RS RP, W.RS.332, B-AA BE / Galilei, W.SO.196, B-AA RSS asbl ESS600 Ides Ramboer: Goed en slecht. We hebben zeer zware verliezen gehad. Aangezien ons verzekeringstechnisch resultaat zo goed als in evenwicht is,moeten we het hebben van de inkomsten uit onze beleggingsportefeuille van een 100 miljoen euro. Daar zaten ook financiële aandelen in, waar we een serieuze minwaarde op hebben moeten nemen. U kunt zich voorstellen dat ik in oktober 2008,op hethoogtepunt van de crisis,nachten nietgeslapen heb.iedere dag daalde de waarde van de onderneming met euro.we moesten er toen voor zorgen dat Protect overleefde. We hebben het kapitaal versterktdoor een achtergestelde lening uit te geven, waar alle aandeelhouders in functie van hun participatie op ingeschreven hebben. BALANS Is het als relatief onbekende kmo gemakkelijk om het geschikte personeel te vinden? Ides Ramboer: Het blijft moeilijk competente mensen aan te trekken. Zeker jongeren wisselen al snel eens van job.maar mensen die ervoor kiezen bij ons te werken, kiezen ook voor het familiale karakter van hetbedrijf. We hebben een langetermijnvisie en dat straal je ook uit in je personeelsbeleid. Een goede werkprivébalans bijvoorbeeld is belangrijk. We hebben anciens die al heel lang meedraaien. En gelukkig maar, want de inlooptijd is heel lang. Christophe Roelandt: Voor schadebeheer duurt hetdrie jaar vooraleer je de job volledig onder de knie hebt. Ides Ramboer: Ik zeg dan ook geen dank u tegen iemand die maar drie jaar hier gebleven is. Want dan ken je jejob pas. Ugeeft de fakkel door aan uw dochter en schoonzoon. Is dat van in hetbegin de bedoeling geweest? Ides Ramboer: Ja. Rebecca Ramboer: Ik heb een graduaat verzekeringen en ben in 1993 bij Protect beginnen werken, steeds met debedoeling de zaak uiteindelijk over te nemen. Een verkoop was dus geen optie? Ides Ramboer: Neen. En dat is meteen hetnadeel van een kmo: hetgeld moetindeonderneming blijven. Als we willen groeien, moeten we de winsten steeds herinvesteren. Om die reden keren we ook maar een heel beperkt dividend uit. De eerste tien jaar van Protect was er zelfs helemaal geen dividend. Bovendien: als je in hetbedrijf de meerderheid wilt behouden, legt dat ook een beperking op de groei. EVENWAARDIG Ukiestvoor een model met twee gedelegeerd bestuurders.waarom? Ides Ramboer: Omdat we twee evenwaardige gedelegeerd bestuurders hebben. Rebecca en Christophe zijn bovendien erg complementair: Christophe houdt zich bezig met het technische, onder meer hetschadebeheer en de herverzekering; Rebecca doet eerder de niettechnische kant. Dat zijn twee activiteiten die even belangrijk zijn. Er is wel maar één voorzitter van het directiecomité: Rebecca. Toen ik begon, vroeg men mij of ik mijn centen niet beterbij de bank zouparkeren. IDES RAMBOER, oprichter Protect Wordt het niet moeilijk als koppel om hetbedrijf te leiden? Gaat het werk thuis niet gewoon door? Rebecca Ramboer: Natuurlijk neem je zaken mee naar huis en wordt daar ook over de zaak gepraat. Maar als tijdens hetweekend een discussie over de zaak moeilijk verloopt, dan stellen we die gewoon uit tot maandag. Je moetnietper se de problemen in hetweekend oplossen. Waar ligt er nog groei voor Protect? Rebecca Ramboer: Aangezien we in België al marktleider zijn, moet degroei vooral komen van andere nicheproducten en uit het buitenland. Watnieuwe producten betreft, gaan we ons ook toeleggen op garantieverzekeringen. Wat het buitenland betreft: we hebben al een joint venture in hetgroothertogdom Luxemburg. We werken ook aan een akkoord om Belgische aannemers te verzekeren die in Frankrijk werken en we gaan ook samenwerken in Nederland. Waarom verzekert uinbelgië geen aannemers? Ides Ramboer: Er is in België geen wettelijkeverplichting voor aannemers een verzekering beroepsaansprakelijkheid af te sluiten. Het Grondwettelijk Hof oordeelde nochtans dat er daardoor sprake is van discriminatie tussen architecten en aannemers.maar de verplichting is er nog steeds niet en ook de verzekeringssector staat er nietvoor te springen. Ik overweeg de Belgische staat te dagvaarden om op te draaien voor de zaken waarin bij ons verzekerde architecten hebben moeten instaan voor alle kosten omdat de aannemer failliet was. Hoezo? Christophe Roelandt: In de bouwsector is de aansprakelijkheid vaak verdeeld over meerdere partijen, waaronder de architect en de aannemer. Indergelijke gevallen worden vaak in solidum -veroordelingenuitgesproken. Dat heeft voor gevolg dat elke partij die in solidum wordt veroordeeld, voor de hele schade kan worden aangesproken. Aangezien de architect als enige verplicht verzekerd is en een aannemer niet, kan het dus zijn dat de architect en zijn verzekeraar de hele schadelast teverwerken krijgen. Gezien uw enthousiasme kan ik me niet voorstellen dat una1januari afstand neemt van Protect. Ides Ramboer: Dat doe ik ook niet. Ik zou het verkeerd vinden alle banden door te knippen. Ik word voorzitter van de raad van bestuur en ga me nog metenkele concrete projecten bezighouden, zoals de akkoorden in hetbuitenland en enkele vastgoedprojecten. Het is vooral belangrijk dat er kennisoverdracht is in hetbedrijf, en daar hebben we de jongste jaren hard aan gewerkt. Nu is hetaan het nieuwe directiecomité om de beslissingen te nemen. Maar ik kan nog steeds advies geven, hè.

9 NU: BASE business 7met NOKIA GELDIG VAN01/10 t.e.m. 30/11/2010 word business 7 1 en geniet van deze Nokia E5 smartphone voor slechts 5 E5 3G&Wi-fi gratis navigatie met Ovi Maps messaging: sms, MMS, , push , instant messaging 5MP camera met flash led memory card 2Gb full keyboard 5 excl. btw + business 7 500MB 2 data per maand in België oproepen+sms'en+mms'en 70 ONBEPERKT* per maand excl. btw aanbod enkel geldig voor zelfstandigen, vrije beroepen en KMO's met max. 4mobiele lijnen op moment van aankoop info en voorwaarden op *Aanbod voorbehouden voor een normaal professioneel gebruik naar alle vaste lijnen en mobiele nummers in België, onderhevig aan voorwaarden zoals gedefinieerd op 1. Actie geldig van 1oktober 2010 tot en met 30 november 2010 bij het afsluiten van een 24 maanden contract op business 7 2. Indien uhet maandelijkse volume van 500 MB inbegrepen in de bundel overschrijdt, wordt het dataverkeer boven dit volume per KB gefactureerd tegen 0,016 /MB. Het ongebruikte volume van de 500 MB wordt niet naar de volgende maand overgedragen.

10 10 Tijd Rapport kmo Laat taal geen drempel zijn l Europese kmo s missen contracten door gebrek aan talenkennis ERIKARACQUET Sprechen sie Deutsch? Habla Español? En hoe staat het met uw Tsjechisch? De jongste jaren is de exportactiviteit van kmo s fors toegenomen. En het effect daarvan reikt verder dan de extra omzetdie bij de buitenlandse klanten geboekt wordt. Onderzoek heeft uitgewezen dat kmo s die exporteren productiever zijn dan zij die enkel de thuismarkt bedienen. Ze komen meer in contact met technische knowhow, hun marktkennis is groter en ze werken (kosten)efficiënter. Dus, redeneert de Europese Commissie: als meer kmo ssuccesvolle exporteurs worden, en als degenen die exporteren hun markten nog verruimen, dan kan dat een duidelijk effect hebben op de Europese economie. Een van de terreinen waar de Commissie zich op richt, is talenkennis.zewil kmo servan doordringen dat een goed talenbeleid zijn nut heeft. Enkele jaren geleden liet ze onderzoek voeren naar Wat isondernemen? Groter worden? Of beter? Reserves aanleggen? Of nu investeren? En hebt u daarover al met iemand anders gepraat dan met uzelf? samen naar deessentie ADVERTENTIE Ondernemen kan vele dingen zijn. Voor de ene is dat een bedrijf opstarten, voor de andere is dat doordacht groeien. Voor nog een ander is het zijn bedrijf overlaten. Gelukkig bestaat er een bank die samen met urecht naar de essentie gaat: wat is ondernemen voor úen úw bedrijf? In welke fase uw bedrijf zich ook bevindt, we bekijken met u de essentiële parameters ervan en begeleiden u graag doorheen het proces. Maak een afspraak met uw vaste vertrouwenspersoon ofontdek ermeer over opwww.dexia.be/professioneel het gebruik van vreemde talen bij honderden kmo sengetoetstbij lokale experts uit het zakenleven, het onderwijs en de politiek. 11 procent van de kmo sgaf aan al een contract misgelopen te hebben door een gebrek aan talenkennis.het ging al snel om contracten meteen waarde van meer dan een miljoen euro, eninveel gevallen van 10 tot 20miljoen euro. Het gaat dan nog enkel om gevallen waarin de kmo er zich bewustvan is. KLEIN LAND In België gaf 7procent toe wel eens een contract te missen. Haast 30 procent zei al moeilijkheden ondervonden te hebben metbuitenlandse klanten vanwege cultuurverschillen. 86 procent stelde dat de talenkennis die voorhanden was bij het personeel de keuze voor bepaalde exportmarkten niet beïnvloedde. Dat klinkt vrij goed; slechts 14 procent zei dat die keuze wel eens beïnvloed wasdoor (het gebrek aan) talenkennis.echter,in Nederland liethaastniemand zich daardoor beïnvloeden. Zoals min of meer te verwachten voor een klein land, scoorde België relatief goed in oplossingen om de buitenlandse klanten in hun eigen taal te kunnen benaderen. Zo worden in ons land relatief veel aanwervingen gedaan in functie van de talenkennis methet oog op bepaalde markten. 62 procent van de respondenten wierf mensen met een specifieke talenkennis aan, tegenover een gemiddelde van 40 procent over heel Europa. De laagste scores werden opgetekend in Groot-Brittannië. 28 procent van de Belgische bedrijven zetmoedertaalsprekers in ( native speakers ), tegenover 22 procent gemiddeld. 57 procent maakt gebruik van vertalers en tolken(tegenover45procent gemiddeld). 77 procent past zijn website aanaan markten metandere talen (tegenover 62 procent) - het is overigens bekend dat twee op de drie Europese consumenten enkel on line iets kopen als ze dat in hun eigen taal kunnen afhandelen. België presteert dus niet zo slecht, maar er blijft ruimte voor verbetering, ook wat kennis van culturen betreft. Talen zijn immers essentieel in een open economie. ERASMUS De Europese Commissie zet steeds meer initiatieven op om kmo s tehelpen drempels te nemen. Zo is er een uitwisselingsprogramma voor jonge bedrijfsleiders -te vergelijken met het bekendere Erasmusprogramma voor studenten -die stagekunnen lopen bij een meer ervaren kmo-zaakvoerder in een ander Europees land. Voorts gaat de Commissie na waar en hoe kmo sindeverschillende landen hulp kunnen krijgen om het gebruik van vreemde talen op te krikken. Zo bieden de Britse kamers van koophandel een audit aan van hettalengebruik, of blijken de Oostenrijkse kamers heel goed voorbereid om kmo swegwijs te maken die pakweg een vertaler of een cursus in zakelijk Pools zoeken. In een volgende fase wordt uitgezocht welkeoplossingen over te nemen zijn in andere landen. In een vervolgproject op het talenonderzoek ging de Europese Commissie in heel Europa op zoek naar kmo s die zich inzetten om taalbarrières zo veel mogelijk te overwinnen. Het is de bedoeling hen vooral als voorbeelden naar voren te schuiven. Hun best practices worden verzameld via een website die begin 2011 online moet gaan. Zonder talenkennis zouden we veel minder verkopen l Engels volstaat lang niet voor Almeti Reinoud Pijpops, Erwin Vanspauwen en David Wollantsvan Almeti. WKB Dexia Bank NV, Pachecolaan 44, 1000 Brussel IBAN BE BIC GKCC BE BB RPR Brussel BTW BE CBFA nr A FOD Economie Nederlands, Frans, Engels,Spaans,Portugees, Duits,Italiaans: de kmo Almeti telt slechts drie vennoten plus vier werknemers, maar ze hebben samen aardig wat talen in huis. Almeti koopt enverkoopt tweedehandse industriële wasmachines, van de soort die bijvoorbeeld de lakens wast in ziekenhuizen. Het werd een kleine twee jaar geleden opgericht, door drie exwerknemers van een bedrijf dat hetzelfde deed maar failliet ging. De afwikkeling van hetfaillissement duurde zo lang, dat we uiteindelijk een volledig nieuwe stock bij elkaar moesten kopen, vertellen Reinoud Pijpops en David Wollants,twee van de vennoten -hun derde compagnon de route is Erwin Vanspauwen. Inmiddels draaien ze een omzetvan ongeveer 3miljoen euro, entot nu ruim euro winst. Zeker 90 procent van watwe doen, speelt zich af in hetbuitenland af. We kopen machines in West-Europa (totoostenrijk) en Scandinavië, en verkopen ze in Oost- en Zuid-Europa, Zuid-Amerika, Australië. Meestal trekt iemand van ons naar de markt. Onze collega ging bijvoorbeeld een maand naaraustralië en bezocht er in die tijd ongeveer de helft van alle potentiële klanten. Een verkochte machine wordt in een container gestopt, een meereizende technicus of een partner ter plaatse volgt de installatie op. We stellen technici zo veel mogelijk aan op projectbasis; we willen de fouten van onze voormalige werkgever, waaronder te veel eigen personeel, nietherhalen. ENGELS Zonder onze talenkennis zouden we veel minder verkopen, stellen ze onomwonden. Als je het louter metengels wil klaren, leg je het altijd af tegen lokale spelers. Sommigeconcurrenten proberen hetinbepaalde landen wel, maar ze kunnen dan enkel terecht bij klanten bij wie iemand goed genoeg Engels spreekt. Dat ligt in veel landen nog niet voor de hand. Geschreven teksten laat Almeti wel eens nalezen door een contactpersoonter plaatse, en in Oost-Europa, Griekenland en Turkije doet het een beroep op tolken en vertalers. Langetermijncontracten met lokale partners zijn vaak in hetengels,douane- en andere juridische documenten idem. Maar offertes en eenmaligeverkoopcontracten zijn normaal gesproken in de lokale taal. Recent sloot Almeti een samenwerkingsakkoord met een Nederlands en een Duits collegabedrijf. Voortaan presenteren ze zich samen als Texfinity.Pijpops en Wollants verontschuldigen zich dat de Almeti-site niet meer in orde is. Wewerken nu aan de Texfinitywebsite. Hij zal in elk geval in negen talen beschikbaar zijn.

11 Tijd Rapport kmo 11 Als de ondernemer plots overlijdt l Gang van zaken voor de erfgenamen l Vooraf situatie voorbereiden kan zakelijke beslommeringen en conflicten vermijden ERIKARACQUET Een minder aangenaam thema, maar deel van het leven, en soms komt de vraag al te onverwachts: waar staan de erfgenamen wanneer een (mede-) eigenaar van een onderneming plots overlijdt en er weinig geregeld is met betrekking tot zijn opvolging?we bespraken met notaris Christophe Blindeman in grote lijnen de mogelijkheden,uitgaand van een gehuwd paar metenkele kinderen. Uiteraard is dit nietieders gezinssituatie. Deze uiteenzetting is dan ook vooral bedoeld als bewustmaker en aanzet om de situatie samen te bespreken, zo nodig met een adviseur. EENMANSZAAK Jemoeteen onderscheid maken tussen vennootschappen en eenmanszaken, waarvan er ook nog erg veel bestaan in Vlaanderen, steektnotaris Blindeman van wal. Alle elementen verbonden aan een eenmanszaak, waaronder het cliënteel, het materieel en de stocks,worden beschouwd als één onlosmakelijk actiefbestanddeel. Bij een overlijden komt dit allemaal als één geheel in de nalatenschap. De huwelijkspartner van de overledene, in erfeniskwesties de langstlevende echtgenoot genoemd, krijgt het levenslange vruchtgebruik op die nalatenschap; de kinderen verwerven het naakte eigendom. In de praktijk kunnen de kinderen geen kant op metdat naakte eigendom, dat geblokkeerd wordt door het vruchtgebruik dat erop geënt is. Er zijn nu enkele mogelijkheden, die grotendeels afhankelijk zijn van de vraag of de zaak stond of viel metdepersoon van de zaakvoerder, zegt Blindeman. De langstlevende echtgenoot kan beslissen de zaak voort te zetten. Het vruchtgebruik omvat niet alleen de inkomsten van de zaak, maar ookhet recht op hetbeheer ervan. Een tweede optie is de zaak samen met dekinderen te gaan runnen. In dat geval zou ik aanraden het statuut ervan te herbekijken enover testappen naar een vennootschapsvorm, zegt Blindeman. Verandert er niets aan het statuut, dan genietenkel de overlevende ouder als vruchtgebruiker van de inkomsten van de zaak waarin de kinderen meewerken. Vroeg of laat lijden zulkesituaties totproblemen. Met enkele mensen een zaak runnen in onverdeeldheid is voer voor conflicten. Willen de kinderen alleen de zaak voortzetten, dan kan de langstlevende echtgenoot verzaken aan het vruchtgebruik. Dat vergt een registratie die 25 euro kost,voorts zijn geen schenkings- of successierechten verschuldigd. De kinderen krijgen dan samen het volle eigendom in handen, maar nog steeds in onverdeeldheid. Opnieuw: stap dan over naar een vennootschapsvorm, om problemen tesnel af te zijn. Kort Metenkele mensen een zaak runnen in onverdeeldheid is voer voor conflicten. CHRISTOPHE BLINDEMAN, notaris Bij een overlijden erft de langstlevende echtgenoot altijd het vruchtgebruik, de kinderen erven de naakte eigendom. Als een erfgenaam de zaak wil voortzetten, loont het de moeite de statuten uit te klaren. Bij een verkoop zijn er tabellen voor de verdeling van de opbrengst. VERKOOP Maar misschien hebben ouder noch kinderen de wil of de capaciteiten de zaak voort te zetten. Dan resteen verkoop. Ze moeten samen verkopen, zegt Blindeman. Vervolgens kan de opbrengstvan de verkoop belegd worden. De langstlevende echtgenoot krijgt dan het vruchtgebruik: de inkomsten van de beleggingen, én hetbeheer,zij hetbinnen de grenzen van een normale beheer van een portefeuille waarin al eens een aandeel verkocht wordt en een ander gekocht. De portefeuille verzilveren kan de langstlevende echtgenoot niet. Het naakte eigendom zit bij de kinderen. De verkoopsom kan ook meteen worden verdeeld. Om te bepalen welk deel naar de vruchtgebruiker gaat, die anders nog tothet eind van zijn of haar leven inkomsten had genoten, wordt gewerkt metsterftetabellen gebaseerd op de gemiddelde levensverwachting. Daarin vind je volgens geslacht en leeftijd een percentageterug: dat deel van de opbrengstgaat naar de vruchtgebruiker.voor een weduwe van ongeveer 60 jaar,zal dat bijvoorbeeld ongeveer 40 procent zijn. VENNOOTSCHAP Een vennootschap (bvba, nv, ) is een rechtspersoon die losstaat van de persoon van de overleden eigenaar.bij overlijden van de eigenaar komt nietdezaak in de nalatenschap,maar enkel de aandelen ervan. Opnieuw gaat hetnaakte eigendom van die aandelen naar de kinderen, en hetvruchtgebruik ervan naar de langstlevende echtgenoot. Anders gezegd: de kinderen erven de patrimoniale rechten, de echtgenootdelidmaatschapsrechten waarvan de belangrijkste de stemrechten zijn. Waren de partners gehuwd in gemeenschap van goederen en is de vennootschap opgericht na het huwelijk, dan wordt het iets ingewikkelder: de partners bezaten dangezamenlijk de patrimoniale rechten op de vennootschap.enkel de helft van de overleden partner komt in de nalatenschap, dus de kinderen erven enkel deze helft in naakte eigendom. De langstlevende echtgenootbehoudt zijn of haar helft van de patrimoniale rechten, en erft de lidmaatschapsrechten van de overleden partner.bovendien vormen de patrimoniale rechten een onverdeeldheid, dus de kinderen kunnen apart niets beslissen over hun deel ervan. INMIDDELS Watgebeurt inmiddels metde zaak? Als de eigenaar nietdezaakvoerder was, kan de vennootschap voort onder het beleid van de aangestelde zaakvoerder. Let wel: wie voortaan de lidmaatschapsrechten heeft, heeft de macht te bepalen wie de zaakvoerder is. In veel gevallen was de eigenaar wel de zaakvoerder. Door zijn overlijden is hetschip plots zonder kapitein. Het komt er dus op aan snel een nieuwe zaakvoerder aan te stellen. Dat is het recht van de vruchtgebruiker,die ook zichzelf als zaakvoerder kan kiezen. Wie het ook wordt, de nieuwe zaakvoerder kan dan bijvoorbeeld werken met de bankrekeningen van de vennootschap,als hij of zij dat maar doet in het belang van de zaak. Stel dat een van de kinderen de zaak wil runnen. Hij of zij kan eenvoudig benoemd worden tot zaakvoerder en daarvoor een bezoldiging ontvangen. Maar vaak wil deze opvolger ook de enige eigenaarworden. Dan moethij of zij de lidmaatschaps- en patrimoniale rechten van de langstlevende ouder en de andere kinderen verwerven. In de praktijk, zegt notaris Blindeman, gebeurt het vaak zo dat de langstlevende ouder zijn rechten schenkt en dat broer(s) of zus(sen) worden uitgekocht. Het is ook mogelijk dat de overledene slechts een van de vennoten was. Zijn aandelen gaan naar zijn erfgenamen. Meestal is er in de statuten wel een regeling ingeschreven voor een overdracht van de aandelen met beperkingen. De patrimoniale rechten kunnen de erfgenamen nietworden ontzegd, maar de lidmaatschapsrechten wel, verduidelijktblindeman. De andere vennoten kunnen met andere woorden vermijden dat de weduwe van hun gewezen vennoot stemrechten krijgt. Meestal draait heterop uit dat de andere vennoten de erfgenamen uitbetalen. Weze het via zulke uitbetaling, of doordat de overlevende echtgenoot en de kinderen samen beslissen de zaak te verkopen, de som die dat oplevert, wordt op dezelfde manier verdeeld zoals beschreven voor een eenmanszaak. Drie manieren om te schenken Als de partner en de kinderen aandelen erven, komt het in de praktijk vaak voor dat de ouder zijn of haar deel wil doorschuiven naar de kinderen. Aandelen aan toonder -enzo zijn er in Vlaanderen nog veel in omloop, ook al dooft hun bestaan tegeneind 2013 uit -kunnen met een handgift worden doorgegeven. Voor aandelen op naam zijn er drie opties om een schenking te regelen. 1. De klassieke schenking met een schenkingsrecht van3procent. Daaraan zijn geen voorwaarden verbonden, zegt notaris Christophe Blindeman. Een groot voordeel ervan is dat je de driejaarsregeling afkoopt: overlijdt de schenker toch binnen drie jaar na de schenking, dan komt de gift niet opnieuw in de nalatenschap. 2. De schenking van aandelen met een schenkingsrecht van 2procent. Een gunsttarief voor aandelen en eenmanszaken, Zaken afstemmen op een mogelijk overlijden klinkt nietaangenaam, maar vermijdt dat dit moetworden uitgeklaardineen periode vanverlies en rouw. waaraan echter voorwaarden verbonden zijn. Zo moet men de onderneming minstens vijf jaar in continuïteit houden. Een voordeel ervan is wel dat onroerende goederen gelinkt aan de eenmanszaak tegen hetzelfde tarief kunnen worden overgedragen. 3. Je kan voor je schenkingsakte ook naar een notaris in Nederland. Als niet-rijksinwoner betaal jegeen schenkingsrecht. Echter: de driejaarsregeling is dan niet uitgeschakeld, bij plots overlijden binnen drie jaar komt de gift dus opnieuw in de nalatenschap.je kan je daar wel tegen verzekeren, tegen vaak erg betaalbare premies: bij plots overlijden betaalt de verzekeraar dan de successierechten. Wordt de schenker zwaar ziek en vreest udat hij of zij zal overlijden, dan kan uook een verklaring over die gedane schenking doen aan de Belgische fiscus, alsnog 3procent schenkingsrecht betalen en zo de driejaarsregeling afkopen. JWT Group ADVERTENTIE Als HR-Manager wil ik graag de motivatie bij mijn werknemers meten. Wiekan mij helpen? Securex biedt u de beste middelen en adviezen om snel en efficiënt uw menselijk kapitaal te meten en een gepast actieplan op te stellen. Om als bedrijf efficiënt en productief te blijven, moet u de prestaties van uw onderneming en uw medewerkers kunnen meten. Onze experts geven u de beste middelen en het beste advies om op basis van de verkregen resultaten uw HR-strategie te verfijnen. Grote lokale of internationale onderneming? Securex is de ideale partner voor uw human capital management. Meer infoopwww.securex.be HR SERVICES HEALTH &SAFETY HR INSURANCE HR CONSULTING SOCIAL ADMIN HR RESEARCH HH Komt ex-partner de zaak runnen? We beschreven de gang van zaken voor een traditionele situatie met gehuwde partnersenenkele kinderen. In de hedendaagse maatschappij is dat natuurlijk lang niet meer vanzelfsprekend. Het zou tever leiden allerlei varianten in detail te bekijken, maar toch een belangrijke opmerking voor samenwonende partners, zeker wanneer het een nieuwe relatie na een scheiding betreft. Dan gaat alles naar de kinderen vande overledene, zegt notaris Christophe Blindeman. Dat verdient vooral aandacht wanneer die kinderen nog minderjarig zijn. De rechten komen dan terecht bij hun overlevende ouder,in casu de ex-partner.het mag duidelijk zijn dat veel gescheiden mensen noch hun nieuwe partnersdaarmee niet bijster gelukkig zijn. Is de andereouder niet meer in leven, dan valt de voogdij open. Een vrederechter die een voogd moet aanstellen, is verplicht enkel te letten op het belang van dekinderen, niet op dat vandezaak die ze geërfd hebben, zegt Blindeman. De voogd krijgt echter wel het beheer van de zaak in handen. Lees: de lieve tante die de aangewezen persoon blijkt om voor de kinderen te zorgen, krijgt ereen zaak bij, hoewel zevan management helemaalgeen kaas heeft gegeten. Je kan deze situatie preventief vermijden door in de statuten van dezaak een opvolger voor de zaakvoerder aan te geven, zegt Blindeman. Liever optijd even bij stilstaan dus. HR RESEARCH

12 Er zijn betere manieren om uw werknemers te beschermen. ETHIAS EMPLOYEECARESOLUTIONS Een onderneming is niets zonder haar werknemers. Dat is waarom u hen de beste bescherming wil garanderen.ethias biedt u een oplossing op maat voor werkongevallen, gezondheidszorgen en groepsverzekeringen, alsook een snelle afhandeling van uw dossiers en preventieadvies.geen wonder dat de grootste makelaars Ethias aanraden! Voor meer info: of Ethias NV,rue des Croisiers 24, 4000 Luik. RPRLuik BTWBE

ING, partner van familiale ondernemers

ING, partner van familiale ondernemers ING, partner van familiale ondernemers Familiebedrijven, de motor van de economie Leidt u een familiebedrijf? Familiebedrijven professionaliseren In België vertegenwoordigen familiebedrijven maar liefst

Nadere informatie

ondernemers B&R Bouwgroep Een buitenbeentje in de traditionele bouwwereld

ondernemers B&R Bouwgroep Een buitenbeentje in de traditionele bouwwereld Voka Kamer van Koophandel Kempen maandelijks magazine jaargang 29 nr 4 april 2014 B&R Bouwgroep Een buitenbeentje in de traditionele bouwwereld Verschijnt maandelijks (niet in juli en augustus) P. 309988

Nadere informatie

FAMILIEVERMOGEN MOET EEN ZEGEN ZIJN

FAMILIEVERMOGEN MOET EEN ZEGEN ZIJN ANTWERP MANAGEMENT SCHOOL HEEFT EEN FAMILY WEALTH INSTITUTE FAMILIEVERMOGEN MOET EEN ZEGEN ZIJN Veel ondernemende families willen zich professioneel laten begeleiden om hun patrimonium samen te houden,

Nadere informatie

Vlaanderen is ondernemen. Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN. AGENTSCHAPONDERNEMEN.be

Vlaanderen is ondernemen. Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN. AGENTSCHAPONDERNEMEN.be Vlaanderen is ondernemen Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN AGENTSCHAPONDERNEMEN.be Werken aan de continuïteit van uw onderneming is een heel proces en kan verschillende

Nadere informatie

Personeel rekruteren in KMO s

Personeel rekruteren in KMO s Verkoop uw bedrijf bij de sollicitant www.stepstone.be Inleiding In een klein bedrijf is er vaak geen specifieke personeelsmanager en heeft de ondernemer niet altijd de kennis, de mogelijkheden, de ervaring

Nadere informatie

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba. Regionaal (de Nederlandstalige gemeenschap, voornamelijk in Gent), Nederland

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba. Regionaal (de Nederlandstalige gemeenschap, voornamelijk in Gent), Nederland www.socialbiz.eu Sociale Onderneming Informatiefiche KLEIN SPOOK (BELGIË) Opgericht in 2011 Rechtsvorm Sector Werkgebied Website Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba Private ondernemingen/ecologisch

Nadere informatie

Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger

Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger Isabel De Clercq (Wolters Kluwer) deelt haar kennis met ons Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger Kennis delen heeft een positieve invloed op het innoverend vermogen en op het vinden van oplossingen

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2015-02-17 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie Broos herstel in 2013 na krimp in 2012 in Brussel en Wallonië; verdere groeivertraging in 2013 in

Nadere informatie

Passie 2.0. Teamgeest helpt bij scoren. Inkt door de aderen. Concurrenten op afstand

Passie 2.0. Teamgeest helpt bij scoren. Inkt door de aderen. Concurrenten op afstand Passie 2.0 Teamgeest helpt bij scoren Inkt door de aderen ZuidamUithof Drukkerijen spreekt met medewerkers over hun ambities, drijfveren en overtuigingen. Leidinggevenden spelen daar op in, zodat medewerkers

Nadere informatie

In 5 stappen naar een personeelsbeleid dat werkt

In 5 stappen naar een personeelsbeleid dat werkt In 5 stappen naar een personeelsbeleid dat werkt Pak uw personeelsbeleid op een gestructureerde manier aan en creëer een werkplek waar uw business floreert en medewerkers met goesting en engagement komen

Nadere informatie

Van groei- of financieringsvraagstuk naar warme zakelijke en persoonlijke relaties en toekomstbestendige groei

Van groei- of financieringsvraagstuk naar warme zakelijke en persoonlijke relaties en toekomstbestendige groei Van groei- of financieringsvraagstuk naar warme zakelijke en persoonlijke relaties en toekomstbestendige groei 7 Vragen om jezelf te stellen als je je balans in het financieren van toekomstbestendige groei

Nadere informatie

pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen

pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen dhr. Arne Oosthuyse projectcoördinator Voka - Kamer van Koophandel O-Vl. VON-sessie: Allochtoon ondernemerschap in Vlaanderen Donderdag 9 juni 2011 Huis van de

Nadere informatie

GESCHIEDENIS 1898: 1959: 1989: 1995: 1999: 2007: 2009: 2010:

GESCHIEDENIS 1898: 1959: 1989: 1995: 1999: 2007: 2009: 2010: Kijk! dit doen wij. IDENTITY-KIT GESCHIEDENIS 1898: Start Drukkerij Wils - Wiels 1959: Oprichting vennootschap Drukkerij Ignace Wils pvba 1989: omvorming vennootschap naar Drukkerij Ignace Wils nv 1995:

Nadere informatie

6 op 10 Limburgse bedrijven willen voluit investeren

6 op 10 Limburgse bedrijven willen voluit investeren PERSBERICHT Hasselt, 16 april 2015 Bevraging UNIZO-Limburg en VKW Limburg: 6 op 10 Limburgse bedrijven willen voluit investeren Groeiambitie voor 7 op 10 hoofdreden voor investeringen Investeringen hefboom

Nadere informatie

Regionale antenne van het agentschap voor innovatie door wetenschap en technologie - IWT

Regionale antenne van het agentschap voor innovatie door wetenschap en technologie - IWT Innovatieve starters Een onderneming opstarten rond een innovatief product of een innovatieve dienst brengt heel wat (extra) risico s met zich mee. Een gedegen voorbereiding is dan ook noodzakelijk. Door

Nadere informatie

HOE CAPPA ZIJN KLANTEN BETER IS GAAN ADVISEREN

HOE CAPPA ZIJN KLANTEN BETER IS GAAN ADVISEREN Exact Online CASE STUDY HOE CAPPA ZIJN KLANTEN BETER IS GAAN ADVISEREN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY ONDERSCHEIDENDE KWALITEITEN LEIDEN TOT SUCCES VOOR ZOWEL ONDERNEMER ALS ZIJN

Nadere informatie

Makers van biodiesel en bioethanol

Makers van biodiesel en bioethanol De Standaard Makers van biodiesel en bioethanol verzuipen donderdag 12 maart 2009 Auteur: BRUSSEL - Verscheidene biodiesel- en bioethanolbedrijven dreigen over de kop te gaan. Hun installaties draaien

Nadere informatie

7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen. Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt

7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen. Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt PERSBERICHT Hasselt, 12 april 2012 Onderzoek UNIZO-Limburg en VKW Limburg: 7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt UNIZO-Limburg

Nadere informatie

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing in het hart van de marketing VIJF CARRIÈRETIPS VAN MARK HUIJSMANS Marketingdirecteur bij Miele Door: Tristan Lavender, bestuurslid NIMA Young Professionals Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

Nadere informatie

Serviceflats Invest (SFI) Van harte welkom! Brugge, 19 juni 2013 Mol, 20 juni 2013 Sint-Niklaas, 24 juni 2013

Serviceflats Invest (SFI) Van harte welkom! Brugge, 19 juni 2013 Mol, 20 juni 2013 Sint-Niklaas, 24 juni 2013 Van harte welkom! Brugge, 19 juni 2013 Mol, 20 juni 2013 Sint-Niklaas, 24 juni 2013 Peter Van Heukelom Algemeen directeur Eric Van Herzele Commercieel adviseur Oorsprong en Geschiedenis Vastgoedbevak:

Nadere informatie

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant...

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... De Pensioenkrant Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... Het probleem Levensstandaard behouden wordt moeilijker Uit cijfers van het nationaal instituut voor statistiek

Nadere informatie

Private Banking. ten dienste van ondernemers. Paul Bradbury/Ojo Images/GraphicObsession

Private Banking. ten dienste van ondernemers. Paul Bradbury/Ojo Images/GraphicObsession Private Banking ten dienste van ondernemers Paul Bradbury/Ojo Images/GraphicObsession Private Banking ten dienste van ondernemers In elke fase van uw leven en dat van uw onderneming komt u dagelijks grote,

Nadere informatie

7 tips om uw familiebedrijf succesvol door te geven aan de volgende generatie. Een samenvatting van de Family Business Happening.

7 tips om uw familiebedrijf succesvol door te geven aan de volgende generatie. Een samenvatting van de Family Business Happening. 7 tips om uw familiebedrijf succesvol door te geven aan de volgende generatie. Een samenvatting van de Family Business Happening. Familiebedrijven spelen overal ter wereld een belangrijke rol in onze economie.

Nadere informatie

HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT

HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT Exact Online CASE STUDY HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT En daarna dat van ondernemers Onze branche staat

Nadere informatie

Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor

Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor Paul Rimaux AG Insurance Paul Rimaux - 16 maart 2010 - Kempische Verzekeringskring page 1 Inleiding

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Jaarverslag Herplaatsingsfonds 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Het Herplaatsingsfonds financiert de outplacementbegeleiding van alle ontslagen werknemers tewerkgesteld in bedrijven in het Vlaamse

Nadere informatie

NOVEMBER 2014 BAROMETER

NOVEMBER 2014 BAROMETER NOVEMBER 2014 BAROMETER In deze nieuwe editie van de barometer staan we stil bij de Census 2011 die afgelopen maand werd gepubliceerd door Statistics Belgium, onderdeel van de FOD Economie. We vertalen

Nadere informatie

Uw KBC-verzekeringsagent, een stapje voor.

Uw KBC-verzekeringsagent, een stapje voor. Uw KBC-verzekeringsagent, altijd een stapje voor. We nemen uw verzekeringen serieus. Bij KBC vinden we verzekeringen voor particulieren en ondernemers zó belangrijk dat we er een apart netwerk voor hebben

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Onderzoek over de planning van de bedrijfsoverdracht uitgevoerd met de steun van Agentschap Ondernemen: Executive summary Prof. dr. Tensie Steijvers drs. Ine Umans Universiteit

Nadere informatie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie Ieder kwartaal peilen VKW Limburg en UNIZO-Limburg naar het aanvoelen van de Limburgse ondernemers en bedrijfsleiders over de economische gang van zaken in de bedrijven. De resultaten van deze bevraging

Nadere informatie

Zakendoen met China via Hong Kong

Zakendoen met China via Hong Kong Zakendoen met China via Strategische Overwegingen en Praktijkvoorbeelden Bart Horsten 3 mei 2011 Steenweg op Mol 129 B-2360 Oud-Turnhout Belgium Tel: +32 (0)14 720275 Fax: +32 (0)14 720299 www.horsten.be

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

De overdracht van KMO s in het segment van 2 à 5 miljoen! omzet en 5 à 20 werknemers.

De overdracht van KMO s in het segment van 2 à 5 miljoen! omzet en 5 à 20 werknemers. De overdracht van KMO s in het segment van 2 à 5 miljoen omzet en 5 à 20 werknemers. Een acute nood aan een structurele, innovatieve en globale aanpak "#$%#&'$(%$) Dit document bevat vertrouwelijke informatie

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. QWIC bv is een aanbieder op de markt van elektrische fietsen en elektrische scooters (informatiebron 1). Dit Nederlandse bedrijf zag

Nadere informatie

MULTICHANNEL, TREND OF EVOLUTIE?

MULTICHANNEL, TREND OF EVOLUTIE? MULTICHANNEL, TREND OF EVOLUTIE? MULTICHANNEL, TREND OF EVOLUTIE? Ik ben hier. En u? De klant is god. En god is overal. Maar is uw bedrijf dat ook? Want terwijl u braaf naast de telefoon wacht tot de klant

Nadere informatie

Rostar CAS: online personeelsplanningssoftware voor dienstenchequekantoren. software consultancy training

Rostar CAS: online personeelsplanningssoftware voor dienstenchequekantoren. software consultancy training Rostar CAS: online personeelsplanningssoftware voor dienstenchequekantoren software consultancy training De markt heeft nood aan een flexibele en complete planningsoplossing. De invoering van de dienstencheques

Nadere informatie

Leidinggeven bij de stad Antwerpen

Leidinggeven bij de stad Antwerpen Visietekst Leidinggeven bij de stad Antwerpen 1. Inleiding Leidinggevenden zijn sleutelfiguren in onze organisatie. Zij hebben een voorbeeldfunctie, zorgen voor de vertaling van doelstellingen naar concrete

Nadere informatie

Neem beslist deze folder door en kijk welk begeleidingstraject uw KMO verder helpt. Meer info vindt u ook op. Karel Van Eetvelt

Neem beslist deze folder door en kijk welk begeleidingstraject uw KMO verder helpt. Meer info vindt u ook op. Karel Van Eetvelt INTRODUCTIE Karel van eetvelt LAAT U IN BELANGRIJKE BESLISSINGEN BIJSTAAN DOOR KMO-EXPERTS KMO-ondernemers handelen vaak vanuit een buikgevoel. En met succes. Maar op een gegeven moment volstaat dit niet

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Social profit is in volle groei. Welke uitdagingen brengt dit mee en hoe speelt u hierop in met uw personeelsbeleid?

Social profit is in volle groei. Welke uitdagingen brengt dit mee en hoe speelt u hierop in met uw personeelsbeleid? Social profit is in volle groei. Welke uitdagingen brengt dit mee en hoe speelt u hierop in met uw personeelsbeleid? Prof. Dr. Luc Dekeyser, Directeur Kenniscentrum SD Worx François Lombard, Consultant

Nadere informatie

17 oktober 2013. cvo. sectoren. in een. Accountant. Diploma. Contact

17 oktober 2013. cvo. sectoren. in een. Accountant. Diploma. Contact Academiejaar 2013-2014 17 oktober 2013 Hogeree Leergangen voor Fiscale en Sociale Wetenschappen cvo PLAATSAANBIEDINGEN oktober 2013 VACATURE 2013-2014/001 Functietitel Accountant Stagiair-accountant Plaats

Nadere informatie

1819 B EL ONS. Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! ALLE INFO OM TE ONDERNEMEN IN BRUSSEL

1819 B EL ONS. Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! ALLE INFO OM TE ONDERNEMEN IN BRUSSEL Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! U hebt beslist een onderneming op te starten. Gefeliciteerd! Voor u ligt een gids in de vorm van een interactieve «checklist». Hierin worden een reeks

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk?

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Casus: Choco cvba Kenmerken Opgericht in 2002 Coöperatie van werkers 3.308.054 euro omzet in 2013 11 Vennoten Bij Choco zijn de 7 principes

Nadere informatie

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides 1 Governance principes De ondernemers hebben hun bedrijf nog niet in een vennootschapsstructuur ondergebracht. De ondernemers activeren een raad van

Nadere informatie

Crelan: 100 % coöperatief verankerd

Crelan: 100 % coöperatief verankerd B R U S S E L, 1 8 j u n i 2015 Crelan: 100 % coöperatief verankerd Ruim een jaar geleden kondigde Crelan aan dat er een akkoord bereikt was tussen de Franse en de Belgische aandeelhouders van de bank,

Nadere informatie

SAP Customer Success Story Productie BTL Plastics. SAP in combinatie met PPS One bleek het meest geschikte ERPpakket

SAP Customer Success Story Productie BTL Plastics. SAP in combinatie met PPS One bleek het meest geschikte ERPpakket SAP in combinatie met PPS One bleek het meest geschikte ERPpakket Bedrijf BTL Plastics Sector Productie Producten en diensten Kunststofonderdelen voor industriële voertuigen en machines Website www.btlplastics.com

Nadere informatie

Over promo-code.be. Snelst groeiende Belgische kortingssite. Selinde Winter Account Manager Belgium

Over promo-code.be. Snelst groeiende Belgische kortingssite. Selinde Winter Account Manager Belgium Over promo-code.be Promo-code.be zag het levenslicht in 2011 tijdens onze gemeenschappelijke projecten in de Silicon Valley van Europa namelijk Gent. We specialiseren ons in kortingen en promoties. Gemiddeld

Nadere informatie

Ondernemers voor Ondernemers B2B - Extra inzet voor het Zuiden

Ondernemers voor Ondernemers B2B - Extra inzet voor het Zuiden Ondernemers voor Ondernemers B2B - Extra inzet voor het Zuiden Samen het Zuiden vooruit helpen Ondernemers voor Ondernemers is een Belgische vereniging met ngo's en particuliere bedrijven als leden. De

Nadere informatie

Verslag Algemene Vergadering Businessclub Dendermonde

Verslag Algemene Vergadering Businessclub Dendermonde Verslag Algemene Vergadering Businessclub Dendermonde 17 januari 2013 Aanwezig : Hugo Van Den Broecke (Intersig), Peter Mol (Molcon Interwheels), Luc Macharis (Transport Macharis), Danny Dewaelhens (Cosmo),

Nadere informatie

Thenergo levert sterke groei en stijgende recurrente EBITDA marge in eerste half jaar 2008

Thenergo levert sterke groei en stijgende recurrente EBITDA marge in eerste half jaar 2008 PERSBERICHT Thenergo levert sterke groei en stijgende recurrente EBITDA marge in eerste half jaar 2008 28 augustus 2008 18u00 CET Gereguleerde informatie Antwerpen Thenergo (Euronext Brussels: THEB en

Nadere informatie

De mobiliteit van talent in de socialprofitsector In-, door- en uitstroom Een onderzoek bij meer dan 4000 werknemers uit de sector

De mobiliteit van talent in de socialprofitsector In-, door- en uitstroom Een onderzoek bij meer dan 4000 werknemers uit de sector De mobiliteit van talent in de socialprofitsector In-, door- en uitstroom Een onderzoek bij meer dan 4000 werknemers uit de sector Luc Dekeyser, 2012 Talent groeit als je het ruimte geeft Groeit een goudvis

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

StepStone in cijfers April 2016

StepStone in cijfers April 2016 StepStone in cijfers April 2016 Finding great people for great jobs StepStone in cijfers Enkele cijfers Bezochte pagina s 5.579.141 Aantal bezoeken 1.394.184 Unieke bezoekers 803.439 Aantal jobs 5998 De

Nadere informatie

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION DUTCH DATACENTER ASSOCIATION Onze missie: De DDA verbindt de marktleidende datacenters in Nederland met als missie het versterken van de economische groei en het profileren van datacenters in de samenleving.

Nadere informatie

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 De grafische sector in West-Vlaanderen Foto: : Febelgra Jens Vannieuwenhuyse sociaaleconomisch beleid, WES De grafische sector is zeer divers. Grafische bedrijven

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Uitbreidingstraat 84-b1 tel : 03 280 88 55 2600 Berchem mob : 0495 71 02 36 www.graydon.be

Uitbreidingstraat 84-b1 tel : 03 280 88 55 2600 Berchem mob : 0495 71 02 36 www.graydon.be Persbericht 3 december 2012 gelieve als bron Graydon Belgium te vermelden Graydon Belgium nv contact: Eric Van den Broele Uitbreidingstraat 84-b1 tel : 03 280 88 55 2600 Berchem mob : 0495 71 02 36 www.graydon.be

Nadere informatie

Eerlijker, eenvoudiger, efficiënter

Eerlijker, eenvoudiger, efficiënter Eerlijker, eenvoudiger, efficiënter Naar een nieuw en modern belastingsysteem #jijmaaktmorgen België is uitzonderlijk. Je belast kapitaal niet en je overbelast arbeid. Dat moet je dus herzien. Pascal Saint-Amans

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Enquête rond het familiebedrijf in België

Enquête rond het familiebedrijf in België www.pwc.be Enquête rond het familiebedrijf in België December 2010 Kernbevindingen 1. 1 op 2 respondenten ziet overheidsbeleid en regulering als één van de voornaamste externe uitdagingen voor hun onderneming.

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1!

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1! Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Top Rendement Invest is een individuele levensverzekering (tak 21) van AG Insurance. Raadpleeg de Financiële

Nadere informatie

Niet familiale managers in het. familiebedrijf

Niet familiale managers in het. familiebedrijf Niet familiale was het bijzonder boeiend en actueel onderwerp van de 9de dag van het georganiseerd door IFB (Instituut voor het Familiebedrijf) en bezieler Prof. Jozef Lievens. Deze dag van het is dan

Nadere informatie

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren,

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW, ZEEVISSERIJ EN PLATTELANDSBELEID 24 februari 2011 WKK Electrabel EON - Degussa Mevrouw

Nadere informatie

Een regionale opsplitsing van de sociale balansen

Een regionale opsplitsing van de sociale balansen Een regionale opsplitsing van de sociale balansen Nationale Bank van België (2004). De sociale balans 2003, Economisch Tijdschrift 4-2004. Voor het eerst heeft de Nationale Bank van België de sociale balansen

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Goed voorbereid van start. Marieke Slot ondernemersadviseur

Goed voorbereid van start. Marieke Slot ondernemersadviseur Goed voorbereid van start Marieke Slot ondernemersadviseur Feiten en cijfers 2015 Het totaal aantal bedrijven is toegenomen met 4% (188.000 nieuwe bedrijven) Minder faillissementen en opheffingen (-25%)

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak

Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak Enquêteresultaten Kluwer Opleidingen 2011 Dit document bevat de enquêteresultaten over het onderzoek rond Het Nieuwe Werken dat in België werd gevoerd. Kluwer

Nadere informatie

Hoofdstuk 9. Rechtsvormen. Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting

Hoofdstuk 9. Rechtsvormen. Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting www.jooplengkeek.nl Rechtsvormen Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting 1 Rechtsvormen Natuurlijk persoon Een mens met rechten

Nadere informatie

Commerciële buitenfuncties krijgen de zwaarste factuur

Commerciële buitenfuncties krijgen de zwaarste factuur Persbericht SD Worx en LeasePlan berekenen welke impact de nieuwe bedrijfswagenbelasting heeft op portemonnee van werknemers Commerciële buitenfuncties krijgen de zwaarste factuur Beroepsgroep voor wie

Nadere informatie

Sierteeltbestedingen dalen, tuinaanneming groeit

Sierteeltbestedingen dalen, tuinaanneming groeit Sierteeltbestedingen dalen, tuinaanneming groeit In 2014 gaf de gemiddelde Belg 38 euro uit aan bloemen en planten. Dat is opnieuw een daling ten opzichte van vorig jaar. De oorzaken hiervan zijn het verminderde

Nadere informatie

TTL vacaturevacature voor Office manager

TTL vacaturevacature voor Office manager vacature voor Office manager Bedrijf The Test LeadersThe Test Leaders Auteur Stefan Patry Versie V3.1 Laatste update jul. 1, 2014 Abstract Dit document beschrijft de vacature voor een Office manager. the

Nadere informatie

3.2 De omvang van de werkgelegenheid

3.2 De omvang van de werkgelegenheid 3.2 De omvang van de werkgelegenheid Particuliere bedrijven en overheidsbedrijven nemen mensen in dienst. Collectieve sector = Semicollectieve sector = De overheden op landelijk, provinciaal en lokaal

Nadere informatie

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen?

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wordt ook wel maatschappelijk ondernemen, maatschappelijk betrokken ondernemen, duurzaam ondernemen of ethisch

Nadere informatie

EEN GOED IDEE - DOE ER IETS MEE

EEN GOED IDEE - DOE ER IETS MEE Naast het winnen van startkapitaal was het vooral de media-aandacht die ons aan tafel bracht met de juiste investeerders. Wij wilden ondernemen en hadden meer dan 20 ideeën. Bizidee hielp ons focussen

Nadere informatie

Van dromen... Finext. 72 Het Nieuwe Werken

Van dromen... Finext. 72 Het Nieuwe Werken Finext Finext is een club van hondertachtig mensen die diensten verlenen aan financiële afdelingen binnen profit en non-profit organisaties. Eén van de echte kenmerken van Finext is dat er geen regels

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Europese jobmarkt herleeft

Europese jobmarkt herleeft Europese jobmarkt herleeft Resultaten Search Trends survey Februari 2010 1 Samenvatting Twee derde van de bedrijven wil tijdens de komende 12 maanden mensen aanwerven; een vijfde van de Europese bedrijven

Nadere informatie

In het begin moeten wij vooral op de kosten leggen en niet teveel geld uitgeven. Dus gratis is natuurlijk beter.

In het begin moeten wij vooral op de kosten leggen en niet teveel geld uitgeven. Dus gratis is natuurlijk beter. 3. INFORMATIE VOOR STARTENDE ONDERNEMERS Als jij een onderneming wil opstarten, kan jij beroep doen op en aantal organisaties waar jij meer informatie kunt vinden en waar jij tevens administratieve of

Nadere informatie

Ons bedrijf. Onze missie

Ons bedrijf. Onze missie Succesvolle partnerships tot stand brengen in de Europese Unie Ons bedrijf KomFort is een bedrijf gespecialiseerd in commerciële dienstverlening. We begeleiden u stap voor stap tijdens uw samenwerking

Nadere informatie

CREATIEF WERKEN: SMART. Tag Archives: Werken

CREATIEF WERKEN: SMART. Tag Archives: Werken 1 sur 5 23/12/2014 14:54 Tag Archives: Werken CULTUUR, SOCIAAL ONDERNEMERSCHAP, WERKEN CREATIEF WERKEN: SMART 2014/06/23 LEAVE A COMMENT Wat doe je als je van je talent je beroep wil maken wanneer er nog

Nadere informatie

USE-IT ZOEKT: COÖRDINATOR

USE-IT ZOEKT: COÖRDINATOR USE-IT ZOEKT: COÖRDINATOR USE-IT is een toeristische dienst voor jongeren. De organisatie maakt drukwerk, houdt een infobalie open in Brussel, en runt een website. USE-IT is niet-commercieel en werkt zonder

Nadere informatie

PERSBERICHT HALFJAARRESULTATEN. IMMOBEL kondigt sterke resultaten aan voor het eerste halfjaar van 2014.

PERSBERICHT HALFJAARRESULTATEN. IMMOBEL kondigt sterke resultaten aan voor het eerste halfjaar van 2014. Brussel, 28 augustus 2014 17u40 Gereglementeerde informatie PERSBERICHT HALFJAARRESULTATEN IMMOBEL kondigt sterke resultaten aan voor het eerste halfjaar van 2014. Geconsolideerd nettoresultaat van 22,3

Nadere informatie

BA Dag, 23 oktober 2015, Diegem. Eventhost:

BA Dag, 23 oktober 2015, Diegem. Eventhost: BA Dag, 23 oktober 2015, Diegem Eventhost: Presentatie Resultaten Investeringsbarometer 2015 Bevraging bij: Ondernemers, gepresenteerd bij BAN Vlaanderen sinds januari 2012 Business Angels, lid bij BAN

Nadere informatie

Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei

Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei Persbericht Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei Hoewel de Europese mid-market in 2014 slechts

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

Microsoft Dynamics CRM geeft Qurius Europees inzicht in sales en opportunities

Microsoft Dynamics CRM geeft Qurius Europees inzicht in sales en opportunities Microsoft Dynamics CRM geeft Qurius Europees inzicht in sales en opportunities Qurius heeft met Microsoft Dynamics CRM een kwaliteitsslag weten te maken. De onderlinge vestigingen communiceren nu beter

Nadere informatie

1. De Belgische Energiecrisis

1. De Belgische Energiecrisis 1. De Belgische Energiecrisis Storm Bewonersparticipatie Windpark Dilsen-Stokkem September 2015 Najaar/Winter 2009 Jan Caerts Gedelegeerd bestuurder Kristof Moens Financieel directeur 2 Inhoud 1. Windpark

Nadere informatie

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline.

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline. BUSINESS CASE Exact Online MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING De 5 tips van Marc Vosse www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY DE 5 TIPS VAN MARC VOSSE Voor

Nadere informatie

Checklist: Diagnose van de onderneming

Checklist: Diagnose van de onderneming 1 Checklist: Diagnose van de onderneming Naast de balans en de resultatenrekening geeft de diagnose een dynamisch beeld van de onderneming aan de hand van een reeks oprechte antwoorden op relevante vragen.

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer?

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? De Week van de Ondernemer doet het gehele jaar onderzoek naar de belangrijkste uitdagingen van ondernemers. We presenteren hierbij de belangrijkste uitkomsten.

Nadere informatie

Care Invest II. De ideale combinatie van. rendement, stabiliteit en nabijheid

Care Invest II. De ideale combinatie van. rendement, stabiliteit en nabijheid INVESTEREN Care Invest II De ideale combinatie van rendement, stabiliteit en nabijheid Uniek aanbod: enkel beschikbaar tussen 19 mei en 26 juni 2015 (een vervroegde afsluiting is mogelijk) Inleiding Via

Nadere informatie