SCALPEL U BENT IN GOEDE HANDEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SCALPEL U BENT IN GOEDE HANDEN"

Transcriptie

1 DRIEMAANDELIJKS TIJDSCHRIFT - VERENIGING VAN VLAAMSE OPERATIEVERPLEEGKUNDIGEN NR 66 - APRIL - MEI - JUNI 2007 SCALPEL U BENT IN GOEDE HANDEN V. U. HASELAARS MARC, ST. LODEWIJKSTRAAT 76, B GENK AFGIFTEKANTOOR 2400 MOL - P2A9798 EN VERDER IN DIT NUMMER - IS THIS PATIENT HAVING A STROKE? PREHOSPITAL STROKE RECOGNITION - CHIRURGEN EN FILMSTERREN: VERGELIJKENDE STUDIE - WAT IS DE PRIJS OM AAN DE TOP VAN DE TECHNISCHE EVOLUTIE IN DE GEZONDHEIDSZORG TE BLIJVEN? SUPPORTED BY: AND

2 Symposium: sfeerbeelden Inhoud Collage symposium Edito Van de redactie Colofon Activiteitenagenda Adverteerderslijst Adverteren in Scalpel Phenotypic differences between male physicians, surgeons, and film stars: Comparative study Wat is de prijs om aan de top van de technische evolutie in de gezondheidszorg te blijven? Is this patient having a stroke? Prehospital stroke recognition Handhygiëne: preventie van infecties Bedenkingen voor prikbord en koffiekot Voortgezette opleidingen Regionale werkgroepen Nationaal bestuur

3 Edito De afstand tussen de rails van de spoorwegen in de US is 4 ft 8.5 A Alvorens afscheid te nemen wil ik toch enige bedenkingen formuleren voor de toekomst. Er zijn nog uitdagingen die we moeten aandurven. Ik geloof steevast dat wij als vereniging vooruit moeten. Af en toe moeten wij bezinnen, zijn wij goed bezig, zijn wij bezig met wat er leeft aan de basis. Wij moeten ons niet krampachtig vasthouden aan het verleden.wij moeten mee evolueren. Een succesvol verleden is nog geen garantie voor een succesvolle toekomst.wij moeten anders gaan denken als wij als vereniging geloofwaardig willen overkomen. Ik geef u nu een voorbeeld van hoe overtuiging en waarden blijven bestaan. De standaard afstand tussen de rails van de spoorwegen in de VS is 4 ft 8.5 inches. Deze afstand bestaat omdat men deze maten aanhield in Engeland en het waren de Engelsen die de eerste spoorwegen bouwden in de VS. Maar waarom gebruikten de Engelsen deze afstand? Omdat dezelfde mensen die de spoorwegen aanlegden dezelfde waren als deze die de tramsporen aanlegden en de afstand daar was 4 ft 8.5 inches. MMaar waarom juist die afstand. Omdat dezelfde mensen ook rijtuigen maakten en de wielafstand 4 ft 8,5 inches was. Dat was de afstand van de voren op de wegen.deze voren ontstonden door soldaten die met hun oorlogstuigen over de wegen raasden. Die werden getrokken door paarden. En opdat die paarden goed zouden rijden werd deze afstand aangehouden. Dit verhaal gewoon om te zeggen dat de herkomst van bepaalde dingen uit het verre verleden komen en soms in de huidige tijd niet meer relevant zijn. E E Voor de vereniging geldt eigenlijk hetzelfde. Er wordt bij de oprichting onder bepaalde omstandigheden een koers uitgestippeld en doelen bepaald. Het kan niet zijn dat deze doelen na 25 jaar werking dezelfde zijn. Er moet bijgestuurd worden. Er moet gekeken worden naar de evolutie van de gezondheidszorg, de plaats van de verpleegkundigen hierin. De aanpassing van de opleiding aan de vernieuwing. En wij zien inderdaad op korte tijd heel veel veranderen. Wij moeten daarom onze identiteit niet verwaarlozen, maar wij moeten er wel voor zorgen dat wij als beroepsgroep up to date blijven. Daarom is de rol van de vereniging zo vitaal. Zij is de spreekbuis van alle operatieverpleegkundigen Het is de uitdaging voor het nieuw bestuur. Zij zal andere accenten moeten zetten. Wij mogen ons niet vastklampen aan oude gewoonten. Het was vroeger wel goed maar nu misschien voorbijgestreefd. Vandaar. De VVOV rekent op u, als lid, om die doelstellingen te helpen realiseren. Dit door een gezonde positieve en opbouwende kritiek en een actieve medewerking. Zoals reeds eerder gezegd de VVOV dat zijn jullie. De vakantieperiode komt eraan en het is misschien niet het moment om bijkomende inspanningen te vragen. Maar toch is dit misschien het moment om even te filosoferen over de weg die wij moeten inslaan Ik wens jullie allen een rustgevend en creatief verlof. Tot in september. Claudio Roncada editor 3

4 Uw partner in... Medicor Medical Supplies Timmerik Herent tel.: 016/ fax: 016/ thoraxdrainage

5 Van de redactie Blankenberge O Ons congres is alweer enige tijd voorbij. Bedankt dat jullie weer allemaal aanwezig waren. Volgend jaar komt ons 25ste symposium eraan, een jubileumversie, verdere uitleg over lokatie en thema zullen jullie nog in de loop van het jaar kunnen lezen in onze volgende edities. Zoals aangekondigd in onze vorige editie is onze nieuwe website online. V Velen onder U zullen al wel eens naar gesurft hebben en zullen ook gezien hebben dat de laatste 11 Scalpels online na te lezen zijn maar wat zou het paswoord zijn om deze online edities te kunnen raadplegen. Daarom geven we hier het paswoord, let op het is case sensitve: ORSCALPELOR Veel leesplezier. I Indien er nog verpleegkundigen zijn die willen meewerken aan ons tijdschrift kunnen hun kandidatuur steeds doorgeven op De redactie Colofon Scalpel Tijdschrift van de Vereniging Vlaamse Operatie Verpleegkundigen. ( VVOV ) 25 jaargang, nr. 64 december Verschijnt driemaandelijks. Afgiftekantoor 2400 Mol. ISSN Abonnementen Prijs per jaargang: 20 eur. ( lidgeld ) Los nummer: 5 eur. Rek. nr.: t.n.v. VVOV. lidgeld Redactieleden Haselaars Marc Eindredactie Marc Haselaars Claudio Roncada Redactiesecretariaat Haselaars Marc Sint Lodewijkstraat Genk Tel. 089/ Werk : 089/ Abonnementenadministratie en advertenties Haselaars Marc Sint Lodewijkstraat Genk Tel. 089/ Werk : 089/ Advertenties dienen bij de drukkerij binnen te zijn uiterlijk 1 maand voor verschijnen. I.e. 15/2, 15/5, 15/8, 15/11 Druk en Lay-out Drukkerij Dils NV. Grote Steenweg 3 B-2440 Geel De redactie laat de verantwoordelijkheid over de inhoud van de artikels volledig aan de auteurs. 5

6 ELEKTROCHIRURGIE CRYOCHIRURGIE STERILISEERBARE ACCESSOIRES STERILISEERBARE INSTRUMENTEN ELEKTROCHIRURGIE VOOR, CHIRURGIE ORTHO CARDIO EDUKATIE GYN KNO GASTRO NEURO LEVER UROLOGIE ERBE BENELUX Tel: Fax: Activiteiten Agenda REGIO LIMBURG 9 oktober 2007: Peri-operatieve aspecten van de plastische chirurgie spreker: Dr. Bosmans, Plastisch chirurg, Regionaal ZH St. Trudo en CAZ campus St. Fransiscus Uur: 20u00 Locatie: Borrelhuis Hasselt januari 2008: 2de orthodagen Onderwerpen: Kruisbandchirurgie en knieprothese Locatie: Mariaziekenhuis Overpelt REGIO WEST EN OOST VLAANDEREN Zaterdag 15 september 2007: Voetchirugie Onderwerpen: Hedendaagse technieken door K. Pierets Anesthesie door K. Van Belle Uur: 9u30-11u30 (Inschrijvingen vanaf 9u00) Locatie: VZW Oostkust, campus Knokke REGIO ANTWERPEN Zaterdag 22 september 2007 Onderwerpen: Urologie Adverteerderslijst Erbe Gasthuiszusters van Antwerpen Initial Inspine Johnsson & Johnsson Medicor Mölnlycke Mölnlycke Katholieke Hogeschool Brugge Katholieke Hogeschool Kempen Lohman & Rauscher

7 Adverteren in Scalpel 1. Adverteren Scalpel is het tijdschrift van de Vereniging van Vlaamse Operatiezaalverpleegkundigen. Er verschijnen 4 edities per jaar met een oplage van 1300 exemplaren. Via onze mailing bereiken we de belangrijkste ziekenhuizen in het Vlaamse land. Ook wordt Scalpel verstuurd naar 17 andere landen van Europa die lid zijn van de Europese vereniging, EORNAC. Ons tijdschrift biedt aan bedrijven, ziekenhuizen en collega beroepsorganisaties de mogelijkheid tot adverteren of het plaatsen van vacatures en aankondigingen van symposia. Advertentiemodaliteiten : - zwart-wit : 1/2 pagina : 125 eur/ editie 1 pagina : 250 eur/ editie - 4 kleuren : 1/2 pagina : 375 eur/ editie 1 pagina : 500 eur/ editie - steunkleur : 1/2 pagina 200 eur/ editie 1 pagina : 300 eur/ editie - buitenkaft, 4 kleuren : 900 eur/ editie - binnenkaft, 4 kleuren : 750 eur/ editie - personeelsadvertentie : Toeslag op bovenstaande tarieven : 100 % Deze prijzen zijn geldig vanaf 1/05/2000. Verschijningsdata van het tijdschrift zijn: 15/03, 15/06, 15/09, 15/ Sponsoring evenementen Ook bestaat de mogelijkheid voor de industrie om op te treden als sponsor bij de verschillende activiteiten van het V.V.O.V.( zowel nationaal als regionaal), zoals lezingen, symposia, minisymposia e.d. In ruil hiervoor biedt het V.V.O.V. een stand aan op de activiteiten met vermelding van de bedrijfsnaam op affiches en uitnodigingen. Andere modaliteiten zijn altijd bespreekbaar. 3. Hoofdsponsorship In overleg met het hoofdbestuur. 4. Gebruik adressenbestand Het V.V.O.V. beschikt over een uitgebreide en up-to-date adressenbestand van al onze leden en medische bedrijven. Deze mailinglist is te verkrijgen op label voor éénmalig gebruik. (contract). Prijs per adres: 0,75 eur. Voor alle verdere informatie : Marc Haselaars Sint Lodewijkstraat GENK Tel/fax : 089/ Z.O.L. Campus St. Jan Tel : 089/ fax : 089/

8 PHENOTYPIC DIFFERENCES BETWEEN MALE PHYSICIANS, SURGEONS, AND FILM STARS: COMPARATIVE STUDY ANTONI TRILLA, MARTA AYMERICH, ANTONIO M LACY, MARIA J BERTRAN We finished our medical training at the University of Barcelona more than 25 years ago, and have enjoyed our work ever since. At medical school we noted certain differences between male trainees who selected either surgery or medicine as their specialty. The tallest and most handsome male students were more likely to go for surgery, and the shortest (and perhaps not so good looking) ones were more likely to become physicians (including doctors of internal medicine and its subspecialties). Now, after all these years we hypothesise that, on average, surgeons are taller and better looking than physicians. We conducted a comparative study to test this hypothesis. M Methods We selected a random sample of senior staff surgeons and physicians working at the University of Barcelona Hospital Clinic (a 700 bed public hospital), matched by age (52±7 years) and sex (all men), from the staff payroll of the surgical and medical departments. We contacted all eligible participants by . If they agreed to participate, their height (in cm) was recorded and they were asked to submit a digital picture. Age (in years) was registered and checked against that recorded in the payroll database. The external controls were four well known film stars, mostly in their 50s Harrison Ford as Dr Richard Kimble (a neurosurgeon in the film The Fugitive), George Clooney as Dr Doug Ross (a paediatrician in the television series ER), Patrick Dempsey as Dr Derek Shepherd (a surgeon in the television series Grey s Anatomy), and Hugh Laurie as Dr Gregory House (a nephrologist and infectious disease specialist in the television series House). We randomly organised the pictures of all surgeons, physicians, and external controls and showed them to an independent group of eight female observers three doctors and five nurses from our hospital. All observers were in the same age group as the participants (no further checking of this information was attempted). We decided to avoid (for the time being) male observers, because of potential bias. Observers used the good looking score to classify each participant. This score measures the degree of handsomeness on a seven point Likert scale (1, ugly; 7, very good looking). We discarded the highest and lowest score (outliers) for each participant and used the six remaining scores for our study. Mean scores, differences in means with 95% confidence intervals, and standard deviations were used to compare the three groups. We used the standard t test to compare age and the non-parametric (Mann-Whitney U) test to compare height and mean good looking scores. R Results We contacted 14 surgeons and 16 physicians (24 surgeons and 38 physicians were eligible). Only two surgeons and two physicians did not answer the questionnaire or send a picture (their out of office auto reply was switched on). Two additional physicians were dropped from the final analysis because of the poor quality (technical, of course) of their pictures. The final analysis therefore comprised 12physicians and 12 surgeons plus four external controls. The mean age of physicians was 50.6 years (SD 4.02) and of surgeons 51.1 years (SD 4.11) (P = 0.76). The mean height of physicians was cm (95% confidence interval 170.2to 175.4) and of surgeons cm (175.1 to 184.0) (P = 0.01). Film stars (external controls) had significantly { Film stars had significantly higher good looking scores than surgeons. { 8

9 PHENOTYPIC DIFFERENCES higher good looking scores than surgeons (5.96 v 4.39; difference between means 1.57, 95% confidence interval 0.69 to 2.45; P = 0.013) and physicians (5.96 v 3.65; 2.31, 1.58 to 3.04; P = 0.003). Surgeons had statistically significantly higher good looking scores than physicians (4.39 v 3.65; 0.74, 0.25 to 1.23; P = 0.010). We found small, non-significant differences between film stars who played either surgeons or physicians. Incidentally, we noted a higher proportion of baldness (surrogate marker) among physicians. The figure shows a control, a surgeon, and a physician from our study (the physician and surgeon are by chance authors of this study) to provide a snap shot summary of the main study findings. We did not make individual results public. However, widespread rumours, discussions, polls, and illegal bets arose throughout the institution as a by-product of our study. If they requested, participants were privately told about their personal score compared with the average score of the relevant group. D Discussion Our study shows that, on average, senior male surgeons are significantly taller and better looking than senior male physicians. It also shows that film stars who play doctors are significantly better looking than real surgeons and physicians. Differences between surgeons and physicians Perhaps because of their training, surgeons have a different attitude and approach to the practice of medicine compared with physicians. The surgeon s image is that of competence, trust, expertise, and compassion 1. Surgeons are the only doctors who practise what has been called confidence based medicine, which is based on boldness 2. They are often practical and fast acting, and they exert tight control on their natural turf the operating theatre. Being taller and better looking has several evolutionary advantages for surgeons. Their extra height makes them more likely to be masters and commanders, and gives them a better view of the operating room, including the patient lying on the table. Also, as the senior male surgeon is normally surrounded by junior surgical staff, training fellows, nurses, anaesthetists, and the like, his height and appearance make him easily identifiable as their leader. How do surgeons become taller and better looking than physicians? There are several potential explanations for the phenotypic changes between surgeons and physicians. Firstly, surgeons spend a lot of time in operating rooms, which are cleaner, cooler, and have a higher oxygen content than the average medical ward, where physicians spend most of their time. Furthermore, surgeons protect (but not always properly) their faces with surgical masks, a barrier to facial microtrauma, and perhaps an effective anti-ageing device (which deserves further testing). They often wear clogtype shoes, a confounding factor that adds 2-3 cm to their perceived height. The incidental finding that fewer surgeons are bald might be related to these environmental conditions and to the use of surgical caps. In contrast, senior physicians are surrounded by fewer people in their habitat (the patient s bedside and the office), and they therefore have less need to be easily identified or spotted by families and nurses in the middle of a swarm. Physicians tend to hang heavy stethoscopes around their necks, which bows their heads forward and reduces their perceived height. They also complain of a (clearly abnormal) need to endlessly update their knowledge in accordance with the current evidence based approach to medicine by reading and studying heaps of medical journals; this overload of information further grinds them down. Although a prospective study found that doctor s white coats decrease in weight with increasing seniority, no significant difference was found between the mean weight of physicians coats and surgeons coats (1.4 v 1.5 kg) 3. Limitations and future studies Firstly, we did not independently assess the height of the study subjects. However, we trust in their honesty and believe that any potential bias would always point in the same direction, as people tend to overestimate rather than underestimate their height. Secondly, we did not check if the submitted photographs had been improved using the latest technology. 9

10 Detecteer het gevaar voordat het uw eigen vlees en bloed bereikt Handschoenperforaties komen vaak voor tijdens een ingreep 1 wat een risico op infectie inhoudt met een mogelijke besmetting van uw eigen vlees en bloed. Met het Biogel Eclipse Indicator systeem merkt u de perforatie echter onmiddellijk op waardoor u zich meteen bewust bent van het potentiële gevaar. Referenties: 1. Hollaus P.H. et al. Eur. J. Cardiothoracic Surg. 1999; 15: Wigmore S.J. & Rainey J.B. BJS 1994; 81: Maffulli N. et al. J. Hand Surg. 1991; 16: Verdeler: Nederland: D-Care Logistics BV, Postbus 288, NL 3990 GB Houten Tel , Fax België: Mölnlycke Health Care NV, Industriepark, Romeinse Steenweg 176, BE Waremme Tel , Fax In een studie met Biogel Reveal (*) ontdekten chirurgen 97% van de handschoenperforaties in aanwezigheid van vocht 2 dit in contrast met slechts 8% detectie bij het gebruik van enkele handschoenen tijdens een ingreep. 3 Waarom handschoenperforaties niet meteen detecteren voor het uw eigen vlees en bloed bereikt? Voor meer informatie surf naar [*] Reveal is de UK/US versie van Indicator Biogel Eclipse lndicator TM TM SETTING THE STANDARD IN PROTECTION Mölnlycke Health Care BV, Postbus 3196, NL DD Breda Tel , Fax Mölnlycke Health Care NV, Berchemstadionstraat 72 bus 2, BE Berchem Tel , Fax De Mölnlycke Health Care naam, het Mölnlycke Health Care-logo, Biogel, Biogel Eclipse, Indicator, Reveal en het hands device zijn gedeponeerde handelsmerken van Mölnlycke Health Care.

11 PHENOTYPIC DIFFERENCES The members of the evaluating committee know all the study subjects well, and would easily have spotted any gross attempt at cheating (such as submitting photographs taken when the subject was younger or photographs of another person). Thirdly, the evaluation process of the good looking score is subjective, but we have no reliable alternative. The best known alternative published in the literature (asking a mirror, Mirror, mirror on the wall, who is the fairest of them all? ) works only for queens, a notable shortcoming of this test 4. Although it is widely known that the mirror always spoke the truth, at present we do not have access to this device (not currently supplied by the Spanish national health system). Further studies are needed to assess whether our findings also apply to junior male surgeons and physicians, as well as to senior and junior female staff. Currently the number of female surgeons in their 50s at our institution is small, and we cannot enrol enough study subjects, a situation that will change no doubt over the next five to 10 years. We believe also that a noncrossover design deserves further testing (good looking score of men evaluated by men and a similar system for women). Conclusions Male surgeons are taller and better looking than physicians, but whether these differences are genetic or environmental is unclear. However, most surgeons and physicians are pleased with their career choices and even with their looks (personal communications). { Mirror, mirror on the wall, who is the fairest of them all? { Credtits Hospital Clinic, University of Barcelona, Barcelona, Spain Antoni Trilla, director of preventive medicine and epidemiology unit Marta Aymerich, consultant, haemopathology unit Antonio M Lacy, consultant, general and digestive tract surgery unit Maria J Bertran, specialist, preventive medicine and epidemiology unit Correspondence to: A Trilla BMJ 2006;333: Thanks to all participants in our study who provided a breath of fresh air and a touch of humour. Thanks also to the members of the evaluating committee for taking the risk and having some fun together. Finally, thanks to Sarah Lafuente and Beatriz Serrano for help in the statistical analysis. Contributors: All authors designed the study. MA and MJB designed the good looking score. AT and AML are guarantors. Funding: None Competing interests: AT is a physician and AML is a surgeon. AT and MA have been happily married for 25 years. MA s good looking score for AT was not requested to avoid any problems at home for Christmas. Ethical approval: Submitted to the institutional review board (IRB) but transferred for approval by the institutional beauty review (IBR), an ad hoc subcommittee of our institution. 1 Rowland PA, Coe NPW, Burchard KW, Pricolo VE. Factors affecting the professional image of physicians. Curr Surg 2005;62: Isaacs D, Fitzgerald D. Seven alternatives to evidence based medicine. BMJ 1999;319: Gordon PM, Keohane SG, Herd RM. White coat effects. BMJ 1995;311: Wikipedia. Snow White. (Accepted 20 October 2006) doi /bmj

12 { Wat is de prijs om aan de top van de technische evolutie in de gezondheidszorg te blijven? Dit was de titel van een voordracht die ik heb gehouden op een congres voor chirurgen. Mij werd gevraagd om het verpleegkundig aspect toe te lichten. Maar wij zijn geen financiële experts, dat wordt ook niet van ons verwacht. Ik heb toen gesteld dat ze in deze voordracht geen diagrammen of financiële analyses mogen verwachten. Ik heb de vraag anders gesteld nl wat is de invloed van de nieuw technische evoluties o.a. minimale invasieve chirurgie op het perioperatief verpleegkundig gebeuren. De discussie gaat niet over de kost van een verpleegkundige of over de inspanningen die geleverd worden om alternatieven te zoeken voor verpleegkundigen. Het gaat wel over de waarde van peri operatieve verpleegkunde. De huidige en zeker de toekomstige trends en vernieuwingen in de chirurgie zullen ongetwijfeld een invloed hebben op de rol van de peri operatieve verpleegkunde. It is time to shape the face and the future of our profession William Duffy, deze uitspraak moet zeker overwogen worden. Van opleiding ben ik operatieverpleegkundige en aldus zeker op de hoogte van de uitdagingen en de druk waaraan wij worden blootgesteld om veilige, kwalitatieve en financieel verantwoorde zorg toe te dienen. De dagen kunnen zijn lang en door de explosie van nieuwe technieken mogen wij niet op onze lauweren rusten. Maar ondanks de enorme evolutie van toestellen, technieken en devices mogen wij de belangrijkste factor in dit verhaal niet vergeten nl onze zorg voor de patiënt. Al bij al werken wij onder moeilijke omstandigheden en de kans dat wij de patiënt vergeten is reëel. Het peri operatief verpleegkundig gebeuren is ons terrein en het is onze verantwoordelijkheid om te zorgen dat de volgende generatie operatieverpleegkundigen een goede basis meekrijgt. Om dit te bereiken zijn er verschillende componenten O 1 Opleiding Ikzelf ben afgestudeerd in Tijdens de opleiding waren er stages, verplicht, voor het OK. Minstens voor 4 weken hadden wij de mogelijkheid om van de sfeer in het OK te proeven. Ik weet dat de tijden toen en nu niet te vergelijken zijn, maar toch waren opleiding en kunde van de verpleegkundigen heel opvallend. Vandaag hebben de meeste afgestudeerden geen notie van een OK, behalve via series als Spoed of ER. Series die alles behalve de realiteit weergeven. Wij mensen van de basis ervaren dit als een enorme tekortkoming. De nieuwkomers moeten van nul beginnen, dat vraagt tijd en energie en dat in een tijd van een tekort aan verpleegkundigen. Wij hebben dat bij verschillende instanties aangekaart. Een ding is duidelijk, er moet geïnvesteerd worden in opleiding. Volgens mij is er een lacune tussen opleiding en werkveld. Wij krijgen afgewerkte producten die niet inzetbaar zijn. { De volgende generatie moet een goede basis meekrijgen. Operatieverpleegkundigen verstrekken gespecialiseerde zorg binnen het chirurgisch team dat complexe interventies uitvoert. En dat op een moment dat de patiënt het meest kwetsbaar is. Elke OK verpleegkundige moet een klare kijk hebben op de rol die hij vervult naar de patiënt toe en binnen het team. Deze rol is uniek maar essentieel voor de veiligheid en het resultaat voor de patiënt. Er is geen ruimte voor gemiddeld of juist goed genoeg. Helaas is het zo dat maar een beperkt percentage van de OK verpleegkundigen tot de catego- 12

13 WAT IS DE PRIJS? B2 Bestaffing Hier gaat het niet om de normale werktijden maar ook tijdens de WE en nachten. Wij willen de nodige kennis en expertise geven op alle mogelijke momenten. Wij zijn ons bewust dat in kritieke situaties de nodige kennis en kunde aanwezig moet zijn. Ik spreek niet over flexibiliteit maar over engagement. Ik weet dat niet alle collega's deze mening delen. Er zijn veel taken in het OK die niet patiënt gebonden zijn en door een ander categorie van mensen kunnen uitgevoerd worden. V 3 Veiligheid Het operatiekwartier is een van de meest gevaarlijke omgevingen in de gezondheidszorg. Chirurgie is per definitie invasief. Instrumenten die gemaakt zijn om in te patiënt te dringen kunnen ook de gebruiker kwetsen. Er is overal bloed. Tempo is belangrijk. Urgenties kunnen op elk moment opduiken en de gewone routine doorbreken. rie van uitmuntend behoren. Wij moeten ons verbinden om ons leven lang te leren. De VVOV blijft voorstander om gegradueerde verpleegkundige hiervoor op te leiden en via banaba een diploma operatieverpleegkundige te verwerven. De chirurgie evolueert enorm vlug, wordt meer technisch en minder invasief dan open chirurgie. Er was een tijd dat een operatieverpleegkundige met een hand de retractor vast hield met de andere hand de instrumenten aangaf en nog tijd had om tampons te monteren en hechtingsmateriaal op de naaldvoerder te plaatsen. Volgens sommige verpleegkundigen is minimaal invasieve chirurgie vervelend. Een van de grootste uitdagingen voor de operatieverpleegkundigen van vandaag is om niet zeeziek te worden van het kijken naar alle monitoren en toch nog geïnteresseerd doen tijdens een totale colectomie van 6 of 7 uur. Wij willen goed opgeleide verpleegkundige met een professioneel gedrag. Wij moeten onze strategie, om verpleegkundigen aan te trekken, herzien en aanpassen. Het voorkomen van ongevallen en blootstellen aan gevaren is de uitdaging Wij moeten de chirurgische omgeving veiliger maken en dat houdt in: Patiënt gebonden met name huid en wonde Chirurgische staf- handhygiene Uitrusting - flow van materiaal en decontaminatie Omgeving - asepsis Ik ben overtuigd dat niemand anders dan de operatieverpleegkundige hiervoor in aanmerking komt en niet te vervangen is zelfs niet tijdens de koffiepauze of lunch B 4 Benchmarking De grootste uitdaging is de kwaliteit van de geleverde zorg. Benchmarking, vergelijking met anderen, is daar het beste hulpmiddel voor Dit proces vraagt Databank Beste manier om ons beroep uit te oefenen Veranderingsmanagement Voortdurend herzien van de gegevens Dit alles kan leiden tot een verbetering van wisseltijden, flow, uitrusting, operatieschema, flexibiliteit in gebruik van de zalen en efficiëntie. 13

14 Johnson & Johnson Medical N.V. Eikelenbergstraat Dilbeek tel: 02/ De eerste en enige antibacteriële hechtingsdraad

15 { WAT IS DE PRIJS? { We moeten realistische doelen stellen en standaards bepalen. Wij moeten als groep, alle operatieverpleegkundigen,naar de toekomst kijken en een strategie bepalen. Wij hebben mensen nodig met een professionele attitude. Wij spelen een andere rol dan enkele jaren geleden, wij moeten ons daar bewust van worden. Er zijn natuurlijk collega's die blijven beweren dat zij dat niet kunnen of willen, dat ze niet willen veranderen. Zij trachten de trein die vertrokken is tegen te houden. Hiervoor worden zelfs ongebruikelijke technieken toegepast, alleen om eigen privileges veilig te stellen. 4 Evidence based Vooral medici zijn hiermee bezig. Maar is dat ook niet iets dat voor operatieverpleegkundigen is weggelegd. Ik vind dat evidence based voor ons geen hol begrip mag zijn. Evidence based wordt omschreven als nauwgezet en verstandig gebruik maken van beslissingen om de kwaliteit van verpleegkundige zorg voor de individuele patiënt te verhogen. Wij kunnen ons vandaag niet beroepen op het feit dat wij het altijd op die manier hebben gedaan en het nu nog zo zullen doen. De peri operatieve verpleegkunde zal standaards bepalen en handhaven om de kwaliteit van de zorg te verhogen en dit op een kost effectieve wijze opdat de patiënt er beter op wordt. De vraag is dan uiteraard "wat mag dat kosten". Claudio Roncada OK adviseur Als wij ons hier niet gaan op toeleggen gaan wij veel krediet verliezen als beroepsgroep. Veel zaken in het OK moeten eens grondig geanalyseerd worden. Ik denk hier aan veel rituelen die wij dagelijks uitvoeren zonder ons af te vragen waarom dat zo is. In evidence based zou ik o.a. volgende elementen plaatsen: telling van instrumenten chirurgisch handen wassen pre operatief scheren huid voorbereiding schoenovertrekken Wij moeten realistische en haalbare doelen stellen. Wij moeten standaards bepalen, praktische en logische. Gezien de beperkte budgetten zal het al moeilijk zijn. 15

16 "Is this patient having a stroke?" Prehospital stroke recognition JOCHEN BERGS A, MARC SABBE B, HERMAN ARNAUTS B AND PHILIP MOONS A * A-B Background Since thrombolysis is a valid treatment option for patients with ischaemic stroke, prehospital recognition and prenotification of the receiving hospital is important to reduce door-to-treatment time. In this respect, prehospital care providers (nurses and paramedics) must be able to recognise stroke and distinguish it from stroke mimics. Therefore, several prehospital stroke scales have been created: the Los Angeles Prehospital Stroke Screen (LAPSS), the Face Arm Speech Test (FAST), the Cincinnati Prehospital Stroke Scale (CPSS) and the Melbourne Ambulance Stroke Screen (MASS). The aim of the present study was to directly compare the diagnostic value of these four instruments. Methods During a 5-month observation period, ambulance staff of the University Hospitals of Leuven was asked to fill out the assessment form for every patient with signs and symptoms relevant to stroke. Patients could be included in the study if they were 18 years of age or older and if they were transferred to the University Hospitals of Leuven. Trauma patients and unconscious patients (GCS _ < 8) were excluded. On a total of 1774 ambulance runs, 70 patients met the inclusion criteria. The ambulance staff completed the assessment form for 31 patients (44.3%). Results Nineteen out of the 31 patients (61.3%) was diagnosed with stroke (hemorrhagic, ischaemic and TIA). Table 1 describes the diagnostic characteristics of the four instruments. Sensitivity of the CPSS and FAST were the highest. However, the specificity of these instruments { Further investigation in a larger sample is required was low. The specificity of the LAPSS and the MASS was much better, but the sensitivity of these instruments was somewhat lower. Positive and negative predictive values were acceptable in all instruments. Analysis of the individual items showed that assessment of facial paralysis and arm drift, and if relevant combined with blood glucose measurement, stroke can be most accurately identified (indicated in Table *). Conclusion The results of this study show that prehospital workers can identify stroke with high sensitivity and specificity by using structured questions based on a physical assessment and blood glucose measurement. The findings need to be interpreted with caution. The limited number of eligible patients and the high non-response jeopardised the generalisability of the results. Further investigation in a larger sample is required. { Tabel 1 Sensitivity (%) Specificity (%) Positive Negative Accurancy (%) Predictive Value (%) Predictive Value (%) CPSS FAST LAPSS MASS * * a Centre for Health Services and Nursing Research, Katholieke Universiteit Leuven, Kapucijnenvoer 35/4, B-3000 Leuven, Belgium * b Department of Emergency Medicine, University Hospitals of Leuven, Belgium 16

17 17

18 Handhygiëne: preventie van infecties CHIRURGISCHE HANDONTSMETTING - LUC KNAEPKENS Indeling Nationale handhygiëne campagne België Opbouw van de huid Schade aan de huid + preventie Effecten HH op de huid Terminologie Voorwaarden chirurgische handrub Scrub of rub? -Voor en nadeel -Kosten baten CDC en WIP Vergelijking werkzaamheid scrub en rub Correcte complianc CHX en besmette houders Juwelen Handhygiëne nationaal belang in België Naleving handhygiëne vóór en na campagne, volgens beroepsgroep Handhygiëne: preventie van infecties Handen wassen: water en zeetp Handen wassen: antiseptische zeep (scrub) Hygiënische alcoholische handontsmetting Chirurgische alcoholische handontsmetting (rub) PubMed en handhygiëne: een actueel onderwerp Terminologie -opbouw huid Chronologie Zomer 2004: Oproep tot deelname 15/01-13/02: Meting compliance precampagne en vragenlijst KAP 14/02-13/03: Campagne 15/04-14/05: Meting compliance postcampagne Post-campagne:Vragenlijst informatiesessies & verbruik handalcohol Stratum corneum als barrière Stratum corneum:15 tot 20 cellagen van keratine schijven bestaande uit corneocyten 18

19 HANDHYGIËNE: PREVENTIE VAN INFECTIES Afkomstig van levende cellen uit het epiderm (keratinocyten) Schijven zijn omgeven door vetten, vrijgekomen tijdens omvorming naar keratine Deze vetten bestaan 1/3 uit o.a. cholesterol en vetzuren De draadvormige organisatiestructuur van deze vetten zorgt voor een membraanachtige werking die alternerend lipofiel of hydrofiel wordt Terminologie: fysiologie huid Natuurlijke bacteriële afweer Vrije verzadigde vetzuren - Proteïne metaboliet urease (vochtregulerende factor van de huid) Antimicrobiële vetten - lysozyme en anti-leukoprotease uit epitheelcellen en keratinocyten Grootte orde van dit antimicrobieel effect is echter nog onvoldoende gekend. Terminologie : physiologie huid Transiënte flora: belangrijkste oorzaak van kruisinfecties Microbiologie: - bacteriën: Gram+, Gram- - virussen - Gisten (schimmels) Karakteristieken - Bevinden zich toevallig op de huid - Worden geëlimineerd door goede handhygiëne - Vermenigvuldigen zich nauwelijks - Koloniseren niet Pathogeniciteit hangt af van - Soort kiem - virulentie - Hoeveelheid kiemen - weerstand van gastheer Karakteristieken - Beschermende flora tot 1.000/cm2 - Vermenigvuldigen in de bovenste lagen van het epiderm - Neemt slechts met de helft af bij het handen wassen met gewone zeep gedurende 5 tot 6 min. Lage virulentie behalve op steriel weefsel of bij een vreemd lichaam. Schade aan de huid Soorten schade Droge huid Dermatitis Contact dermatitis Infecties Mate waarin schade optreedt Persoonlijke afweer en immuunstatus - Ras - eizoen (winter > zomer) - Individuele gevoeligheid - Geslacht (vrouw > man) Frequentie van blootstelling van de handen - Handen wassen - Gebruik van handalcohol - Gebruik van detergenten en desinfectans Verbetering van de conditie tijdens vakantie duidt op professionele oorzaak Verlagen van het vetgehalte door emulsie vorming Vochtverlies -dehydratie Gecombineerd effect Bijkomende schade a. Werken met handschoenen: - Creëert een vochtig milieu - Bevatten allergenen (poeders, latex partikels) b.gebruik van detergenten - Synthetische detergenten in zepen hechten zich aan de huid en blijven emulsies vormen - Kleur en geurstoffen als allergeen c.gebruik van handalcohol - Vernietiging van de vetlaag van de huid - Geurstoffen en kleurstoffen kunnen werken als allergeen Terminologie: fysiologie huid Residente flora Microbiologie: vooral Gram+ (CNS, Micrococcus Propionibacterium, Corynebacterium sp.), ook Gram- (Acinetobacter sp., sommige enterobactericeae). Bron afbeeldingen: 19

20 HANDHYGIËNE: PREVENTIE VAN INFECTIES Droge huid Kenmerken - Ruw oppervlak - Oncomfortabel gevoel - Gespannen gevoel - Jeuk Verdwijnt na rehydratie Is een teken van barrièrestoornis = waarschuwingssignaal Inflammatoire reacties Vreemd materiaal passeert het stratum corneum en komt in contact met levende epidermcellen die geactiveerd worden - Interacties met moleculen op het oppervlak - Interacties met celmembraan zelf Gevolg: cytokines worden afgescheiden Activatie via bloedbaan; rode en witte bloedcellen Cellen van Langerhans zetten aan tot immuunrespons Indien drempelwaarde wordt overschreden, ontstaan inflammatoire reacties. Dermatitis Kenmerken - Roodheid - Zwelling - Pijn - Blaarvorming - Afschilfering - Ruwheid Contact dermatitis: door rechtsreeks contact Herhaalde contacten met weerkerende schade (chronische schade en beroepsziekte) Behandeling versus preventie Preventie Voorkomen van allergenen en irriterende produkten Gebruik van detergenten die geen vetoplossenden of emusifiërende eigenschappen bevatten Gebruik van vochtinbrengende crémes - systematisch gebruik van urea emulsies - reydratie - voorkomt verdrogen en uitdrogen - Bij handalcohol zal hygroscopische glycerine hetzelfde doen Bescherming geldt slechts - Tot volgende contact met degenererende producten - Tot volgende pisode van dragen handschoenen Substitutie van huidlipiden met huidverzorgende crèmes Geven het gevoel en indruk schade te herstellen Slagen er NIET in de schade te herstellen - Kunnen allergenen bevatten zoals parfums, bewaarmiddelen Dit kan enkel met de authentieke producten - Indien onmiddellijk gebruikt na handhygiëne kunnen ze irritatie en/of allergie in de hand werken. Incidentie bij ghw met contact dermatitis neemt toe met het toenemende gebruik van deze producten Terminologie Alcoholische handrub - Product voor aplicatie op de handen, bestaande uit alcohol met als doelstelling het aantal levende micro-organismen op de handen te reduceren (60%-95% ethanol of isopropanol) Antimicrobiële zeep: zeep met een antisepticum Antiseptisch handen wassen: wassen van de handen met een zeep die een antisepticum bevat Persisterende werking na gebruik van het product - Verlengde antimicrobiële werking - Gedurende enkele minuten of uren - Preventie van proliferatie of overleven van MO - T.o.v. baseline niveau = RESIDUELE ACTIVITEIT Voorwaarden chirurgische rub Voldoen aan de CDC guidelines EN en EN Contacttijd en kostprijs CDC guidelines Op basis van alcoholoplossing 60% a. Isopropanol, ethanol, n-propanol b. Of een combinatie c. Gels minder effectief, voorkeur voor liquids 20

21 HANDHYGIËNE: PREVENTIE VAN INFECTIES - Toevoeging substantie met remanente werking a. Chloorhexidine: referentie b. Quaternair ammonium c. Triclosan d.... Effectiviteit van chirurgische handontsmetting Keuze van het antisepticum - Alcohol a. Isopropanol 60% + 0,5% chloorhexidine b. Isopropanol 70% + 0,5% chloorhexidine - Chloorhexidine gluconaat 4% - Jood povidone 7,5% Geen enkel product is ideaal voor elke situatie: acceptatie door personeel na herhaaldelijk gebruik speelt belangrijk rol Remanente werking: scrub Voorwaarden chirurgische rub Contacttijd scrub/rub Daling van het aantal micro-organismen: - contacttijd van 2 tot 6 minuten, afhankelijk van de producent - Rub: 2 applicaties - Ontoereikend indien na 10 tot 15 min de huid droog aanvoelt EN In vitro reductie van E coli, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Enteriococcus hirae - Reductie met 5log10 na 3 minuten - Voor 'klassieke'handhygiëne volstaat 3log10 (EN1500) EN (2005) - Betere reductie dan referentie van n-propanol 60% - Onmiddelllijke reductie met 5log10 - Ook aanbevolen door WHO WHO guidelines on hand hygiene in health care; Clean hands are safer hands 2005 Voorwaarden voor chirurgische handontsmetting WIP november 2004 Reductie van de residente flora binnen een aanvaardbare tijd (< 4min.) Met cumulatief effect, de restwerking Hoge eiwitfactor (inactivering door eiwitten) Weinig overgevoeligheidsreacties Oplossing van 0.5% chloorhexidine in 70% alcohol de beste keus. Bij overgevoeligheid chloorhexidine PVPjodium scrub als alternatief Geen vermelding EN normen Techniek chirurgische rub Wip 2004 Alleen bij een eerste operatie borstel gebruiken Eerste operatie - Handen wassen met water en zeep 1 min. - Daarna de handen en onderarmen wassen zonder borstel gedurende 2 min - Goed afdrogen. - Handen en onderarmen inwrijven: 5 ml CHX 0,5% in alcohol 70%, tot huid droog is. - Opnieuw handen en onderarmen goed inwrijven met 5 ml CHX 0,5% in alcohol 70%, tot de huid droog is. - Steriele operatiekleding aantrekken. Volgende operatie van dezelfde operatiesessie - Handen en onderarmen twee keer goed inwrijven, beide keren met 5 ml CHX 0,5% in alcohol 70% tot huid droog is. - Steriele operatiekleding aantrekken. Het enige nadeel Handalcohol bevat geen reinigende bestanddelen. Indien de handen (zichtbaar) bevuild zijn, moeten zij eerst worden gewassen en vervolgens ontsmet. To scrub or to rub? Scrubben en rubben = even doeltreffend Indien correct uitgevoerd Parienti JJ et al. JAMA 2004, 288 (6) Weinig literatuur beschikbaar over vergelijkende impact van de verschillende technieken op post-operative wondinfecties Compliance met contacttijden bij chirurgische handontsmetting Weinig studies rond contacttijden bij chirurgische handontsmetting in de praktijk De definitie van compliance is niet altijd dezelfde 21

22 { HANDHYGIËNE: PREVENTIE VAN INFECTIES meestal wordt de proportie van het correct aantal uitgevoerde procedures bedoeld. Model compliance 278 observaties RUB gemiddelde duur rub: 5.2 min kortstse 1 min, langste 8.5 min 44% van personeel: 5 min SCRUB gemiddelde duur scrub: 4.8 min 28% personeel: 5 min kortste 1.5 min, langste 8 min OK verpleegkundigen > artsen en assistenten { Minder irritatiedermatitis is bewezen! Remanente werking na 3 uur Scrub met Chloorhexidine gluconaat 4% Hibiscrub 3 min: 2.5 log 10 Rub met 70% isopropanol + 0.5% Chx Hibisol 4 min: 1.71 log 10 n-propanol 60% 4 min: 1.71 log 10 Rotter et al. JHI 1990, Kostprijs rub -scrub Rub is 67% kostprijs van scrub - 1 Scrub = 190 liter water indien geen optische schakeling - Scrub: handoek nodig - Scrub: infrastructuur nodig - Rub enkel product nodig - Geen handdoek nodig - Weinig infrastructuur nodig - Milieuvriendelijk: afvalwater, handdoek - Korter in tijd: personeelskost werkloon Tavolacci, JHI 2006 (63), Van scrub naar rub Teaching en info Demonstratie Procedure Controle Surveillance SSI Bacteriële aanwezigheid in zeep met Chloorhexidine Betekenis - Gevaar voor dragerschap van deze gramnegatieve pathogenen op de handen. a. Ze vertonen resistentie tegen Chloorhexidine in concentraties b. Deze resistentie is niet klinisch relevant in de praktijk c. Ze zijn multiresistent aan antibiotica, zonder voorafgaande blootstelling aan deze antibiotica = INTRINSIEKE RESISTENTIE (Russell JAM 1997, 83, ) - Sommige wondzorg producten bevatten in zekere mate CHX: werkzaamheid? - Deze kiemen vertonen in wisselende mate resistentie voor triclosan (Tattawasart etal. JHI , ) Bedenkingen Onderzoek met dispensers met navuldosis Vast gemonteerd pompsysteem Wekelijkse reiniging Preventie Houders voor volledige bussen Flacons worden met pompsysteem weggegooid Flacons nooit bijvullen Periodische controle van de status van het materiaal Navuldispensers vermijden Dispensers met elleboogbediening of voetbediening Dragen van juwelen Hogere concentratie van micro organismen op de huid onder juwelen - Ze moeten worden bedekt met zonekledij - Bij verwijderen is er een hoge huidkolonisatie - Neuspiercings: mondneusmasker - Oorringen: operatiemuts Ringen - Perforatie van handschoenen - 'Unresolved issue'voor CDC 22

23 Bedenkingen voor prikbord of koffiekot Twee dikke doen elkaar geen pijn Wat je nu op straat ziet zag je vroeger niet eens op sterk water. Eenzaamheid is beter dan slechte vrienden We eten goed, we leven goed, maar we hebben geen dromen meer. Materiële vooruitgang zorgt niet langer voor morele vooruitgang. Wij gaan drie weken naar Laos. Waar ligt dat? Eerst nadenken maakt een gesprek een stuk gemakkelijker 23

24 Welkom bij een groep ziekenhuizen en ouderenvoorzieningen waar bijna 3000 medewerkers en 350 artsen de patiënten en bewoners omringen met de allerbeste zorgen. Groep Gasthuiszusters van Antwerpen is een dynamische en continu innoverende werkomgeving die onderzoek hoog in het vaandel voert en soepel inspeelt op maatschappelijke evoluties. Daarbij geven we ook voor elkaar, als collega s, het beste van onszelf. Voor AZ Sint-Augustinus zijn wij op zoek naar verpleegkundigen voor onze kritieke diensten (OK, Spoed, Recovery, Inzo). Momenteel hebben wij vacatures voor (m/v): Verpleegkundigen OK voltijds vast Functie: Het operatiekwartier is een dynamische werkomgeving waar de patiënt en de patiëntveiligheid centraal staan. Er zijn 16 operatiezalen waar alle disciplines - met uitzondering van cardiochirurgie - vertegenwoordigd zijn. Teams van verpleegkundigen, chirurgen, anesthesisten, logistiek medewerkers en secretaressen werken dagelijks samen tussen en uur om dit te verwezenlijken. Indien u deel wilt uitmaken van dit team wordt u een opleiding aangeboden van 6 maanden die gecoördineerd wordt door de leidinggevende vorming en opleiding. U krijgt een persoonlijk opleidingsplan waar alle kennis en vaardigheden aangeleerd worden, noodzakelijk voor de functie van omloopverpleegkundige. In de praktijk wordt u gedurende deze opleiding door de verschillende teams optimaal ondersteund. Bij een succesvolle beëindiging van de opleiding wordt er de mogelijkheid geboden om te specialiseren binnen één van de verschillende disciplines. In functie van het aanbod kan een bijkomende vorming tot verpleegkundige-instrumentist(e) gevolgd worden. Na de opleiding maakt u deel uit van de oproepbare wacht. Werken op het operatiekwartier is een deel van een persoonlijk en permanent vormingsproces. Er is ook een mogelijkheid om op het OK oftalmologie tewerkgesteld te worden. Profiel: u behaalde het diploma bachelor verpleegkunde u behaalde het getuigschrift van de wettelijke opleiding radioprotectie of bent bereid dit alsnog te behalen u hebt basistechnische kennis i.v.m. werking van apparaten u bent bereid wachten te doen (ongeveer 1 week op 10, oproepbaar via gsm) u kunt binnen de 30 minuten in het ziekenhuis aanwezig zijn. Adjunct-hoofdverpleegkundige OK oftalmologie achtersegment voltijds vast Functie: Het operatiekwartier oftalmologie achterste oogsegment is een hooggespecialiseerde werkomgeving met internationale uitstraling. U geeft leiding aan een sterk gemotiveerd en gespecialiseerd team van verpleegkundigen. Het operatiekwartier oftalmologie achterste oogsegment omvat 2 zalen en maakt organisatorisch deel uit van een totale capaciteit van 16 operatiezalen. In de praktijk werkt u nauw samen met de 4 collega-leidinggevenden die u in hun deelgebied optimaal zullen ondersteunen. Werken op het operatiekwartier is een deel van een persoonlijk en permanent vormingsproces. Profiel: u hebt een diploma bachelor of master van verpleegkundige behaald u behaalde bij voorkeur een bijkomende opleiding leiding geven of bent bereid deze alsnog te volgen u hebt bij voorkeur kennis en ervaring op een operatiekwartier u hebt een sterke persoonlijkheid en een dynamische inzet u kunt mensen en teams enthousiasmeren, ondersteunen en coachen u hebt leiderschapscapaciteiten en organisatietalent u bent stressbestendig u hebt computerkennis u hebt interesse voor oftalmologie. Sollicitaties met cv en pasfoto kunt u richten aan de personeelsdirecteur, p/a Groep GvA, Sint-Augustinuslaan 20, 2610 Wilrijk. Voor eventuele vragen kunt u en naar Meer vacatures: J O U W G O E D E Z O R G L A AT M E N S E N Z I C H Z E L F Z I J N Groep GvA Sint-Augustinuslaan 20, 2610 Wilrijk AZ Sint-Augustinus, Wilrijk Sint-Vincentiusziekenhuis Campus Sint-Vincentius, Antwerpen Campus AZ Sint-Jozef, Mortsel Sint-Bavo, Wilrijk RVT Sint-Gabriël, Antwerpen De Bijster, Essen Sint-Camillus Gasthuiszusters van Antwerpen, Antwerpen

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit Effecten van Gedragstherapie op Sociale Angst, Zelfgerichte Aandacht & Aandachtbias Effects of Behaviour Therapy on Social Anxiety, Self-Focused Attention & Attentional Bias Tahnee Anne Jeanne Snelder

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking Kenmerken van ADHD en de Theory of Mind 1 De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking The Influence of Characteristics of ADHD on Theory

Nadere informatie

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria De Invloed van Religieuze Coping op Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria Ria de Bruin van der Knaap Open Universiteit Naam student:

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de Fysiotherapie Praktijk Influence of Movement on Depression in the Physiotherapy Practice J.A. Michgelsen Eerste begeleider: dr. A. Mudde Tweede begeleider:

Nadere informatie

Implementation of the new guidelines in the inpatient setting. Monika Waskiewicz & Hilde Stevens June 10, 2015 Brussels

Implementation of the new guidelines in the inpatient setting. Monika Waskiewicz & Hilde Stevens June 10, 2015 Brussels Implementation of the new guidelines in the inpatient setting Monika Waskiewicz & Hilde Stevens June 10, 2015 Brussels CF-center Antwerp: St. Vincentiushospital Antwerpen UZA Edegem UZA: children St. Vincentiusziekenhuis:

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1 Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Fysieke Activiteit bij Ouderen Main Effects and Mediators of a

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten CBM-I bij Faalangst in een Studentenpopulatie 1 Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias for Students with Test Anxiety

Nadere informatie

Dutch Research Council: women in scientific careers

Dutch Research Council: women in scientific careers Dutch Research Council: women in scientific careers Dr. Wilma van Donselaar Paris 2005 What is NWO? NWO is the Dutch Research Council and consists of 8 councils: Humanities, Social Sciences, Medical Sciences,

Nadere informatie

Resultaten campagnes handhygiëne

Resultaten campagnes handhygiëne Resultaten campagnes handhygiëne Nut van campagnes Universitair ziekenhuis Geneve ziekenhuisbrede campagne met posters, feedback, promotie handalcohol - compliance van 48 naar 66% - nosocomiale infecties

Nadere informatie

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van Leven The Effects of the Kanker Nazorg Wijzer on Psychological Distress and Quality of Life Miranda H. de Haan Eerste

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011 Effective leesprogramma s voor leerlingen die de taal leren en anderssprekende leerlingen samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats.

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Development, Strategies and Resilience of Young People with a Mentally

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Validatie van een idiografische hechtingslijst. voor volwassenen in relatie tot ZKM-affecten. Validation of an idiographic attachment list

Validatie van een idiografische hechtingslijst. voor volwassenen in relatie tot ZKM-affecten. Validation of an idiographic attachment list Validatie van een idiografische hechtingslijst voor volwassenen in relatie tot ZKM-affecten. Validation of an idiographic attachment list for adults in relation to SCM-affects. Mieke van den Boogaard van

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse. Maakindustrie

De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse. Maakindustrie De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse Maakindustrie The effects of Informal Workplace Learning on Employability in the Dutch manufacturing sector Jochem H.

Nadere informatie

DOELGROEP De WSD werd gevalideerd bij patiënten met een beroerte (Westergren et al. 1999).

DOELGROEP De WSD werd gevalideerd bij patiënten met een beroerte (Westergren et al. 1999). WESTERGREN S SCREENING FOR DYSPHAGIA (WSD) Westergren, A., Hallberg, I.R., & Ohlsson, O. (1999). Nursing assessment of Dysphagia among patients with stroke. Scandinavian journal of Caring Sciences, 13,

Nadere informatie

Is valpreventie kosteneffectief?

Is valpreventie kosteneffectief? Is valpreventie kosteneffectief? Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be Maart 2014 1 Reactie van de overheden op de crisis Jaarlijkse

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias in Students with Anxiety Janneke van den Heuvel Eerste begeleider: Tweede

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Hanka van Waas. April 2010. Faculteit Psychologie. Afstudeerrichting Arbeids - en Organisatie Psychologie. Open Universiteit Nederland

Hanka van Waas. April 2010. Faculteit Psychologie. Afstudeerrichting Arbeids - en Organisatie Psychologie. Open Universiteit Nederland Hanka van Waas Eerste begeleider: Tweede begeleider: Welko Tomic Wim Bloemers April 2010 Faculteit Psychologie Afstudeerrichting Arbeids - en Organisatie Psychologie Open Universiteit Nederland Voorwoord

Nadere informatie

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij Mensen met een Psychiatrische Stoornis de Modererende Invloed van de Therapeutische Alliantie The Effect of Arts Therapies

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

Re: instruments for creating health care consumers

Re: instruments for creating health care consumers Re: instruments for creating health care consumers Seminar voice and choice in health care Kees Molenaar Market and consumer directorate Instruments were designed for blue The analysis and conclusions

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam

Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam Zuidoost om zich bij de Soa-polikliniek van de GGD Amsterdam te laten Testen op Soa s en Hiv A Qualitative Research

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen.

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. The Relationship between Intimacy, Aspects of Sexuality and Attachment

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen

Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen op Mindfulness, Stressbeleving, Interne Locus of Control, Self-Efficacy in het Omgaan met Emoties en Kwaliteit van Leven The

Nadere informatie

Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het. Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in.

Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het. Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in. Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in Vlaanderen Mindfulness as an Additional Resource for the JD R Model to Explain

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling Screen Design Deliverable 3 - Visual Design Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014 Docent: Jasper Schelling Hulp bij het inloggen Inloggen Particulier Personal Banking Private Banking Zakelijk Zoeken in Particulier

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressive Complaints in Adolescents: Risk Factors at School and the Influence of

Nadere informatie

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 QUICK GUIDE B Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 Version 0.14 (July 2015) Per May 2014 OB10 has

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

(In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem

(In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem (In)effectiviteit van Angstcommunicaties 1 (In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem (In)effectiveness

Nadere informatie