Milieujaarverslag 2007

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Milieujaarverslag 2007"

Transcriptie

1 Milieujaarverslag 2007 Foto 1 Foto 2 Sappi Limburg - Lanaken Mill België

2 Milieuverklaring 2007 Sappi Lanaken NV over de milieuprestaties van 2007, in het kader van zijn EMAS registratie (registratienummer B-VL )

3 3 Verklaring Milieuverificateur Deze Milieuverklaring van Sappi Lanaken NV, welke betrekking heeft op de milieueffecten van 2007, is aan een verificatieonderzoek onderworpen door DNV Certification BV. Op basis van de documenten, de gegevens en de informatie, die gedurende het verificatieproces voortkwamen uit het onderzoek naar de interne procedures van Sappi Lanaken NV, verklaart de heer J.A.K. Donatz namens DNV Certification BV dat het milieumanagementsysteem, inclusief het milieubeleid, -programma en milieuverklaring voldoet aan de vereisten van de EMAS-verordening (EU nr. 761/2001 van april 2001) Naam: Arjan J.A.K. Donatz Datum: 26 juni 2008 Plaats: Barendrecht Volgende uitgave milieuverklaring Sappi Lanaken NV streeft ernaar om haar milieuverklaring over 2008 uit te geven vóór juli Deze milieuverklaring wordt ter beschikking gesteld via internet, intranet, gerichte mailings en op aanvraag zijn gedrukte exemplaren verkrijgbaar.

4 4 Inhoudstafel Voorwoord... 6 Samenvatting... 7 Even voorstellen Sappi Limburg... 8 En waar staan we voor? Een zoeken naar synergie op het vlak van milieu Geïntegreerde SHEQ management systemen binnen Sappi Lanaken NV Energiebesparing omwille van kosten en CO 2 uitstoot Reject manage ment: de overheid moet meedenken PEFC: Duurzame bosbouw economisch en milieutechnisch noodzakelijk Lean stimuleert het milieubewustzijn Groene energie door biogasmotor Milieudoelstellingen - Lanaken Mill Milieueffecten - Grafieken en toelichtingen Begrippen- en afkortingenlijst Colofon Sappi Limburg Lanaken Mill Sappi Lanaken NV Montaigneweg 2 B 3620 Lanaken Tel +32 (0) Verantwoordelijke uitgever: Edward de Vries, bedrijfsdirecteur Samenstellers: Carine Steegen, SHE Manager & SHEQ Systems Manager Maurice Creten, Communications Manager Sappi Limburg Foto s: Alert Design & Advertising Communications Sappi Limburg Fotostudio CL - Frans Bastings & Jo Houben Compres Media System - Jeroen Kaasenbrood In het kader van het gelijke kansenbeleid willen wij erop wijzen dat elke verwijzing in dit rapport naar de werknemer / hij ook moet geïnterpreteerd worden als de werkneemster / zij. Deze brochure werd gedrukt op papier geproduceerd door Sappi Limburg, Magno 300 gr/m 2 en Royal Print 115 gr/m 2

5 Sappi Limburg een zoeken naar synergie, ook op het vlak van milieu. 5

6 6 Voorwoord Na het EMAS rapport van 2006, dat leidde tot onze EMASregistratie, ligt vandaag opnieuw een uitgebreid EMASrapport 2007 op uw tafel. Uitgebreid, niet omdat het procedurematig moet, maar wel omdat we in 2007 zoveel meegemaakt hebben en zoveel aan u te vertellen hebben. Organisatorisch werden sinds november 2006 de Sappi bedrijven van Lanaken (B) en Maastricht samengevoegd tot 1 bedrijf, Sappi Limburg, onder 1 directie en management is dan ook het jaar waarin de integratie van beide bedrijven op volle toeren draait en waarin we de kennis in beide bedrijven, inclusief de milieu-expertise, trachten te consolideren. Het lijkt voor Sappi Limburg een beetje op de film Back to the future. Lanaken Mill is immers ontstaan uit het Maastrichtse moederbedrijf, het toenmalige KNP. Eerst gestart als buitenlands productiefiliaal, begon Lanaken Mill vanaf 1981 een zelfstandig juridisch leven. In 1988 werd het bedrijf zelfs volledig zelfstandig als Publication Paper Division. Vanuit die oorspronkelijke moeder-dochter relatie, zijn beide bedrijven - via een kleine zijsprong - aan een nieuwe zusterrelatie begonnen. Beide bedrijven hebben intussen veel meegemaakt en veel bijgeleerd. En het zijn net die ervaringen die ons terug samenbrengen en ons als nieuw geheel sterker moeten maken om de druk en de concurrentie in de branche op te vangen. Die twee-eenheid geeft ons binnen de Europese en wereldwijde Sappiorganisatie een sterkere strategische positie en dit voor het behoud van de toekomst van Sappi Limburg en beide bedrijven apart. Wij hopen dat u na het doornemen van dit EMAS-milieuverslag merkt dat Milieuaandacht bij Sappi en Sappi Limburg met hoofdletter geschreven wordt. Niet omdat het zo modern en cool staat, maar wel omdat wij in de meest brede zin van het woord zeer dicht bij het milieu staan. Zij het vanuit het standpunt van grondstoffen en energie, zij het vanuit het standpunt milieu en leefomgeving waarin we werken. Aan de hand van rapportages, reportages en interviews met onze interne milieu- en productiespecialisten laten wij u zien hoe wij in 2007 op milieuvlak geboerd hebben. Wij hopen dat u beaamt dat Sappi Limburg - Lanaken Mill een duurzame ondernemer is met volle aandacht voor Mens, Milieu en Maatschappij. Lanaken, april 2008 Namens directie en management Edward de Vries Bedrijfsdirecteur Sappi Limburg

7 7 Samenvatting Organisatie Sappi Lanaken nv (Sappi) is onderdeel van het Zuid-Afrikaanse Sappi-concern en produceert jaarlijks met circa 620 medewerkers circa ton houthoudend en bijna-houtvrij papier in rollen en vellen en circa ton pulp. Bedrijfsproces Grond- en hulpstoffen worden per schip of per vrachtwagen aangevoerd. De grond- en hulpstoffen worden intern opgeslagen op diverse locaties conform wet- en regelgeving. De pulpproductie begint met de opslag van boomstammen, waarna ze ontdaan worden van hun schors. Daarna worden ze gekapt tot chips en vermengd met aangekochte chips. Deze chips worden verder gemalen tot fijne houtvezels, gewasen en gebleekt. Het papierprocuctieproces bestaat uit de stofvoorbereiding, de productie op de papiermachine en de nabewerking van de papierrollen. Een gedeelte van de rollen wordt verder versneden tot vellen. Tevens zijn er niet-procesgebonden activiteiten zoals de WKK, technische dienst, afvalwaterzuivering, intern transport en de brandwachten. Afvoer gereed product vindt plaats per vrachtwagen. Milieuzorgsysteem en vergunningen Bij Sappi Lanaken nv is een gecertificeerd milieuzorgsysteem (ISO : 2004) in werking. In het milieuzorgsysteem is geborgd dat wordt voldaan aan eisen in vergunningen en overige wet- en regelgeving middels de operationele beheersing van de (significante milieu-aspecten). Jaarlijks worden milieudoelstellingen opgesteld. Hierbij zijn meerjaren- en jaarplannen instrumenten voor het behalen van de doelstellingen. Hiervan wordt jaarlijks verslag gedaan in de gevalideerde milieuverklaring (EMAS). Er worden metingen, registraties, milieu-inspecties en audits uitgevoerd. Afwijkingen, tekortkomingen en klachten worden bijgestuurd door corrigerende en/of preventieve maatregelen. De effectieve werking van het milieuzorgsysteem wordt beoordeeld door het uitvoeren van een management review. Realisatie doelstellingen Van de vooropgestelde doelstellingen voor 2007 werd de EMAS-registratie behaald, het specifiek energieverbruik is verder gedaald en de CO 2 -emissies liggen binnen het toegewezen allocatiepakket. Om het effluent binnen de lozingseisen te houden werd een plan opgesteld en zijn er nog proeven lopende. De doelstelling om 35 % gecertificeerd hout aan te kopen blijft schommelen tussen de 30 en 35 %. Leeswijzer Deze milieuverklaring bestaat voornamelijk uit 2 grote delen : een eerste deel waarin beschreven wordt wie Sappi is en waar het voor staat. In een tweede deel worden de significante milieu-effecten toegelicht aan de hand van grafieken.

8 8 Even voorstellen... Sappi Limburg Sappi Limburg werd opgericht op 1 november 2006 en is de werknaam, of virtuele onderneming, die de bedrijven Sappi Lanaken Mill en Sappi Maastricht Mill verenigt, onder 1 naam en 1 directie en management. De oprichting van Sappi Limburg heeft geen invloed op de juridische structuur van de Belgische en Nederlandse vestigingen. Sappi Limburg groepeert de productieactiviteiten en ondersteunende diensten van beide vestigingen in Nederlands en Belgisch Limburg. Meteen mag het ook duidelijk zijn dat centrale en decentrale groepsdiensten, ondergebracht in Sappi Netherlands Services BV zoals : Research & Development, Logistiek, IT, Financiële boekhouding, niet betrokken zijn in deze samenvoeging. Sappi heeft de kracht van beide bedrijven gebundeld om door een grotere daadkracht en een bredere inzetbaarheid van mensen en middelen te komen tot een sterkere marktpositie. De voorbeelden van en de positieve resultaten uit vorige agglomeraatvormingen binnen de groep van Sappi Fine Paper North America en binnen Sappi Austria, waren de aanzet voor een gelijkaardige krachtenbundeling in Limburg. Binnen de herstructurering die tijdens in de 7 Europese Sappi bedrijven werd doorgevoerd, past het dat Sappi Limburg op zoek gaat naar verdere synergetische voordelen binnen beide vestigingen. Ondertussen kunnen reeds een aantal positieve resultaten uit deze synergie als voorbeeld naar voren geschoven worden. We denken hier aan: - HR Sappi Limburg, inclusief Opleidingen - Supply Chain, waaronder ook alle Inkoopactiviteiten - Maintenance, met als meest sprekend voorbeeld de samengevoegde walsenwerkplaatsen. - PQM Sappi Limburg en Controlling Sappi Limburg - En, last but not least, de bundeling van onze SHEQ-aanpak, onder een gemeenschappelijk Energie en Restenstroombeheer en een gemeenschappelijk Risk management. De Sappi Limburg bundeling heeft uiteraard ook gevolgen voor de bedrijfsorganogrammen. Nieuw hierin is dat er 4 teams geïnstalleerd werden: - Managementteam Sappi Limburg (7 leden), dat zich focust op overkoepelende materies voor Sappi Limburg. - Support team Sappi Limburg (3 leden), dat zich ter ondersteuning van de directie concentreert op zeer specifieke materies, zoals : VOF warmtekrachtcentrale (Maastricht), Energy & Reject Management, Supply Chain activiteiten voor Sappi Limburg en Specialiteiten Papieren PM5. - Daarnaast werd voor beide bedrijven een Operations Management Team (OMT) geïnstalleerd (8 leden voor Lanaken Mill, 9 leden voor Maastricht Mill). Hun opdracht is het beheren van de dagdagelijkse operaties. De voorzitters van beide OMT s zetelen in het Managementteam van Sappi Limburg.

9 9 Organogram Sappi Limburg Sappi Limited Grondstoffen Mechanische pulp Chemische pulp Sappi FPE Manufacturing R&D Utilities Water Sales & Marketing Energie Logistics Purchasing Productie Papierproductie Accounting Rollenafwerking IT Vellenafwerking T&E PQM Supply Chain Inkoop / Facilitaire D Sappi Limburg Directie & Mgmt Expeditie Controlling HR Techniek Maintenance Engineering Technology SHE

10 10 Kerncijfers en -data Bedrijfsfiche Lanaken Mill Maastricht Mill Sappi Limburg Bedrijfsoppervlakten 35 ha 14 ha Aantal medewerkers (FTE) 618,9 704,3 1323,2 Capaciteit Papiermachines Capaciteit Pulpfabriek ton ton ton ton ton Productie uitrusting Papiermachines Coatingmachines Kalanders Rollensnijmachines Vellensnijmachines Schoonsnijmachines Riemeninpaklijnen Palletinpaklijnen Rolleninpaklijnen Productiefaciliteiten PM5 PM6 PM7 PM8 CTMP Opstartjaar Offcoater Laatste ombouw de lijn de lijn Producten houtvrij etiketten en verpakkingspapieren houtvrij grafisch papier en karton houthoudend en bijna-houtvrij papier in rollen en vellen houthoudend en bijna-houtvrij papier in rollen chemisch, thermisch, mechanische pulp (fijnspar en populier) Gramgewicht gr/m Papierbreedte mm mm mm mm Machinesnelheid 630 m/min 850 m/min 1150 m/min 1370 m/min 7 refiners 1500 m/min Capaciteiten ton/j ton/j ton/j ton/j ton/j (luchtdroog)

11 11 Producten Sappi Limburg bedrijven Producten Maastricht Mill Lanaken Mill Specialiteitenpapier - etiketten niet-natsterk papier 90% / natsterk papier 10% PM5 - Parade Prima - Parade Aqua / Parade Souplesse gr/m gr/m 2 Specialiteitenpapier - verpakkingspapier PM5 - Royal Roto T - Royal Poncho gr/m gr/m 2 Houtvrij grafisch papier en karton PM6 PM7 - Magno - Hanno - Quatro - Royal Xpress gr/m gr/m gr/m gr/m 2 Houthoudend grafisch papier PM7 / PM8 - Royal Press (rollenpapier) - Royal Print (vellenpapier) gr/m gr/m 2 Mechanische pulp voor houthoudend papier CTMP

12 12 Sappi Limburg - Lanaken Mill

13 Sappi Limburg - Maastricht Mill 13

14 14 En waar staan we voor?... Net zoals Sappi Limburg een omwenteling meegemaakt heeft in 2007, hebben ook Sappi Fine Paper Europe en Sappi Limited de nodige beleidsmatige herschikkingen doorgevoerd. In de loop van 2007 zagen zowel Sappi Ltd, als Sappi Fine Paper Europe, hun CEO s, hun voortrekkers wegens pensioengerechtigde leeftijd vertrekken. De heer Eugene van As werd op Sappi Groupniveau vervangen door CEO Ralph Boettger. Wolfgang Pfarl, Europees CEO werd opgevolgd door Berry Wiersum. Zonder dit afbrekend te bedoelen, mogen we stellen dat de Sappi organisatie meteen geconfronteerd werd met het gezegde nieuwe heren, nieuwe wetten. Het bestaande Duurzaamheidcharter kreeg meteen een facelift en inhoudelijke opfrissing. Nieuw hierin was dat de sedert 1998 zeer uitdrukkelijk benoemde SHEQ-filosofie, niet afgezworen werd, maar wel geïntegreerd werd in het Duurzaamheidbeleid. De aandacht voor Mens, Milieu en Maatschappij (People, Planet & Prosperity) impliceert de volle aandacht voor Veiligheid en Gezondheid, Milieu en Kwaliteit. Duurzaamheidcharter

15 15 Onze boodschap over Duurzame Ontwikkeling Om de meest uitmuntende onderneming in de pulp- en papierbranche te zijn, moeten wij zorgen voor uitstekende opbrengsten voor onze aandeelhouders, wetende dat wij voor onze daden verantwoording verschuldigd zijn aan onze bedrijfspartners. Wij moeten ons concentreren op een verantwoorde uitvoering van onze kernactiviteiten en ervoor zorgen dat de principes van duurzame ontwikkeling verankerd zijn in onze bedrijfsvoering. Door actief te sturen en te meten en hierover ook te communiceren met onze bedrijfspartners, zullen wij onze bijdrage aan duurzaamheid tonen. Ons Charter voor Duurzame Ontwikkeling definieert 16 leefregels voor de 3 pijlers van Duurzaamheid: Mens, Milieu en Maatschappij. Ons engagement komt tot leven door het bewustzijn en de acties van alle Sappi medewerkers,. wereldwijd Milieu Wij minimaliseren de milieueffecten van onze activiteiten door de reductie van onze emissies en reststoffen en door verantwoord gebruik van water en energie. Wij onderzoeken en beperken de milieueffecten van nieuwe projecten. Wij gebruiken geloofwaardige en door derden gecertificeerde managementsystemen en standaarden voor het beheer van onze bedrijven en bosplantages. Wij beschermen het milieu en de biodiversiteit door een juist beheer van de impact van onze processen, producten en diensten en zijn hierbij voorstander van een totale productbewaking. Wij gebruiken uitsluitend hout, vezelstoffen en andere grondstoffen van duurzame oorsprong. Mensen Maatschappij Wij dragen verantwoordelijkheid voor het welzijn, de gezondheid en de veiligheid van onze interne en externe medewerkers, van de gebruikers van onze producten en van de gemeenschap waarin wij werken. Wij belonen onze medewerkers correct en rechtvaardig. Wij motiveren en ondersteunen onze medewerkers om, door training en promotiekansen, te werken aan hun persoonlijke en functionele ontwikkeling. Wij geloven in de menselijke diversiteit en persoonlijke vrijheid; wij tolereren geen enkele vorm van discriminatie. Wij communiceren open en constructief met alle personen en instanties die belang hebben bij onze onderneming. Wij nemen deel aan de sociale en economische ontwikkeling van de gemeenschap waarin wij werken. Wij hanteren een efficiënte bedrijfsvoering en bieden onze aandeelhouders en andere belanghebbenden de garanties van een lange termijn winstgevendheid en. groei Wij luisteren naar onze klanten, wij anticiperen op hun behoeften en wij overtreffen hun verwachtingen. Wij gaan uit van een deugdelijk bestuur, waarbij wij op een verantwoorde en ethische manier handelen, met de zekerheid dat al onze activiteiten, producten en diensten beantwoorden aan geldende wetten, regels en normen. Wij zijn voortdurend op zoek naar uitdagingen om een concurrerende prestatie en productiviteit neer te zetten, zeker op het vlak van technologische innovatie en uitmuntendheid. Wij zijn ons bewust van de sociale en economische effecten van onze bedrijfsactiviteiten en hun invloed op onze omgeving.

16 16 Sappi Strategie Naast dit Duurzaamheidbeleid werd ook een bijgewerkte Sappi Strategie opgesteld en gecommuniceerd naar de wereldwijde Sappi-organisatie. Afgeleid van de bijgestuurde Sappi Strategie ontwikkelde ook Sappi Fine Paper Europe een nieuwe Strategie, neergeschreven in het Management Statement. De oproep aan alle Europese medewerkers om loyaal te zijn en zich betrokken en geëngageerd te voelen tegenover dit Statement wordt gesymboliseerd door de oregami-figuur van de trouwe hond. Het Europese managementteam ging nog verder en stelde dat een Statement, dat aanduidt in welke richting het concern wil uitgaan en dat niet aangevuld wordt met richtlijnen HOE de organisatie zich naar dit nieuwe punt moet begeven, een dode letter is. Naast het Management Statement en er ook onlosmakelijk mee verbonden, verscheen de Management Vision. Meteen werd de Europese Sappi organisatie geconfronteerd met de 4 kernwaarden van Sappi Fine Paper Europe: Zakelijke kennis, Integriteit, Moed en Snelheid. Deze kernwaarden, gekoppeld aan ons engagement tegenover duurzaam ondernemen en ondernemersgeest, moéten leiden tot een nieuwe groei en toekomst van Sappi.

17 17

18 18

19 Met de nieuwe Sappi strategieën en filosofieën voor ogen werd in 2007 door het management Sappi Limburg gewerkt aan de transformatie van haar SHEQ-beleid naar een Duurzaamheidbeleid. 19

20 20 Daarvan afgeleid ontstonden de Doelstellingen Sappi Limburg 2008, met daarin aandacht voor langetermijn-doelstellingen periode en de meer toegespitste jaardoelstellingen voor Deze doelstellingen waren, op hun beurt, de basis om de jaardoelstellingen voor de bedrijven van Maastricht en Lanaken te definiëren. Dit is meteen ook de eerste maal dat zo duidelijk, zo breed en zo compleet over de strategieën en beleidslijnen werd gecommuniceerd. Het bleef niet enkel bij visuele communicatie (posters), want tijdens 12 informatiesessies (oktober-november 2007) werden alle Sappi-medewerkers mondeling geïnformeerd over deze materie. Enkel op deze manier is het mogelijk om de neuzen in dezelfde richting te krijgen en de handen op elkaar te krijgen om de uitdagende doelstellingen en opdrachten tot een goed eind te brengen. Sappi Limburg - Lanaken Mill - Bedrijfsdoelstelling 2008

21 Sappi Limburg - Maastricht Mill - Bedrijfsdoelstelling

22 22 Tos Heuts Manager PQM Sappi Limburg: zoeken naar synergie op het vlak van milieu De 2 Sappi Limburg-bedrijven, Lanaken Mill en Maastricht Mill, hebben sinds hun KNP periode een hechte band. Op het vlak van uitwisseling van kennis, kunde en informatie is er reeds vanuit de KNP-periode steeds synergie aanwezig geweest. Dit geldt ook voor de milieuaspecten. Uitgaande van de Europese Milieuwetgeving, vertaald in de Vlaamse wetgeving (Vlarem) en de Nederlandse wetgeving (Wet Milieubeheer, Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren, IPPC, BAT/BREF, CFK-besluit, Activiteitenbesluit, Emissiehandel e.d.), zijn er wel enkele verschillen in diepgang te onderkennen, die soms zeer mill-specifiek zijn. Dit aspect bevordert de samenwerking alleen maar meer. Voor wat betreft grondstoffen is reeds sinds 1998 een samenwerkingsverband tussen Nijmegen, Lanaken en Maastricht mill van kracht, waarbij - naast de specificaties en veiligheidsvoorschriften - ook milieutechnische aspecten op de agenda staan. De uitspraak Kennis delen is de basis voor een goede samenwerking, is hier duidelijk op zijn plaats. Vanaf het moment dat Sappi Limburg geboren werd vindt er in het kader van verdergaande synergie ook op organisatorisch vlak structureel overleg plaats tussen de SHE- en ISO-system managers van beide bedrijven. De focus hierbij is in eerste instantie gericht op het gebruik van uniforme milieubeheersystemen en projectstructuren, zoals platforms en andere overlegorganen. Als voorbeeld kan genoemd worden het SFPE overlegplatform in het kader van REACH (Registratie, Evaluatie, Analyse van CHemicaliën), waarbij voor beide bedrijven de introductie van nieuwe chemicaliën wordt uitgevoerd volgens de Europese REACH-richtlijn. Sinds de introductie van de milieunorm ISO en de Europese richtlijn EMAS hebben beide Limburgse bedrijven in overleg diverse projecten opgestart, o.a. continue reductie van CO 2. Door de vervanging van grondstoftransporten per vrachtauto vanuit Lanaken mill door rechtstreekse leveringen per schip, worden circa 5000 vrachtwagenbewegingen per jaar uitgespaard, waardoor het milieu en de woonomgevingen duidelijk minder belast worden. Een andere vorm van samenwerking kan worden gezien als het E-waterproject (in samenwerking met Ciba) en het gebruik van

23 biogas als brandstof voor elektriciteitsopwekking in Lanaken Mill. De tijd schrijdt voort en nieuwe uitdagingen liggen op het pad van Sappi Limburg, waarbij we in het kader van Duurzaam Ondernemen een pilootproject opgestart hebben dat gericht is op onze Limburg omgeving. Logisch dat hier als eerste Sappi Maastricht Mill voor uitgekozen werd, gezien zijn ligging op amper 10 minuten loopafstand van het Vrijthof en oprukkende bebouwing van de nieuwe wijk Belvédère. Maastricht Mill zal door deze bouwplannen geconfronteerd worden met verhoogde milieueisen op het gebied van geur en geluid. Om een indruk te krijgen waar we nu staan m.b.t. Duurzaamheid is er in 2008 een imago-onderzoek gepland in de buurt rondom de Maastrichtse locatie om de mening van de omwonenden te peilen. Hier geldt het spreekwoord: Een goede buur is beter dan een verre vriend. De resultaten van dit onderzoek zullen gebruikt worden om het Sappi Limburg-beleid in het kader van Duurzaam Ondernemen waar nodig bij te stellen. 23

24 24 Carine Steegen SHE Manager / SHEQ System Manager Geïntegreerd SHEQ managementsysteem binnen Sappi Lanaken Mill Binnen Sappi Lanaken Mill wordt bewust gekozen voor een volledig geïntegreerd managementsysteem, gericht op duurzaam ondernemen, dat voldoet aan de eisen van zowel ISO-9001, ISO als OHSAS Hiermee wil Lanaken Mill benadrukken dat om een goed functionerend bedrijf te managen, evenveel aandacht vereist is voor alle elementen: kwaliteit, milieu, veiligheid en gezondheid. Om te voldoen aan de voorwaarden voor het milieuzorgsysteem, werd als basis het milieuaspectenregister (en verder uitgebreid naar veiligheid en gezondheid als de risico-analyse t.a.v. SHEQ-elementen ) opgezet. Hierbij worden alle processen - zowel in normale als abnormale omstandigheden - in kaart gebracht met hun mogelijke milieu-aspecten (en veiligheids- en gezondheidsrisico s). Voor al deze aspecten worden - volgens procedure - volgende aantal criteria gehanteerd om na te gaan in hoeverre dit proces een effect heeft op het milieu (en op veiligheid en gezondheid) : algemene criteria (wet- en regelgeving, corporate richtlijnen, publieke belangstelling, frequentie, radio-actieve bronnen, geurhinder), de invloed op de verschillende milieucompartimenten (water, lucht, afval, geluid,

25 25 bodem) en het gebruik van grond- en hulpstoffen. Ook de reeds voorgekomen incidenten vormen een criterium. Afhankelijk van de hieruit bekomen eindscore, worden binnen de betreffende afdeling maatregelen gedefinieerd om deze effecten te minimaliseren, of worden er beheersmaatregelen vastgelegd (instructies, doelstellingen, ). Dit alles wordt geborgd in een aantal documenten: management procedures voor afspraken die afdelingsoverschrijdend zijn en werkvoorschriften voor de afdelingsgebonden af spraken. De nodige keuringen en controles worden via dezelfde documenten vastgelegd. Binnen het zorgsysteem zijn ook afspraken vastgelegd m.b.t. het controleren van het blijven voldoen aan de nodige afspraken, alsook aan de wetgeving. Via specifieke sites op het internet worden wetswijzigingen opgevolgd en doorvertaald binnen de organisatie. D.m.v. interne audits wordt nagegaan in hoeverre de verschillende afdelingen voldoen aan de geldende wetgeving. Deze interne audits worden periodiek uitgevoerd volgens een goedgekeurd (door de directie) auditplan door gekwalificeerde auditors. De resultaten van keuringen, controles, audits, opvolgen van wetgeving worden als basis gebruikt voor allerlei rapportages, waaronder ook de management review. Hierdoor kunnen conclusies getrokken worden en waar nodig bijgestuurd worden om zo een continu verbeterproces te garanderen. Milieu-inspectie brengt regelmatig controlebezoeken aan Sappi, waarbij in 2007 geen officiële opmerkingen gemaakt werden. Deze vormen de basis voor een positieve samenwerking.

26 26 Energiebesparing omwille van kosten en CO 2 -uitstoot Met de huidige energieprijzen is ieder bedrijf verplicht om te zoeken naar besparende maatregelen. Bij Sappi Limburg heeft het management dan ook twee besparingstrajecten ingeschreven in de doelstellingen voor Jo Killaars, Manager Energy and Rejects: Voor Lanaken mill moeten we tien procent besparen bóven op het jaarbudget. Voor Maastricht mill is dat vijf procent. We zitten nu volop in de fase van het aandragen van ideeën, plannen en projecten om die doelstellingen te halen. En als ik het goed kan inschatten, dan zullen we daar tegen het einde van het jaar ook wel in slagen. We worden daar een stuk in geholpen door twee studies die respectievelijk voor Lanaken Mill (door PTS) en voor Maastricht Mill (door ECN) uitgevoerd werden. PTS (**) maakte een totale energiescan in het bedrijf van Lanaken. Uit die scan zijn vele ideeën af te leiden. We zijn druk doende die ideeën te wegen op hun bruikbaarheid. In Maastricht mill is ECN (***) nog aan het bekijken wat er eventueel allemaal mogelijk is. De meeste projecten zullen te maken hebben met stoombesparing en met de luchthuishouding in de kappen: De PM6 werd in 2006 al omgebouwd van Jo Killaars Manager Energy & Rejects roterende naar stationaire sifons, hetgeen al een besparing betekende op de stoomhuishouding. De PM5 en de PM7 worden momenteel omgebouwd. Maar niet alleen Sappi is bezig met energiebesparing. Jo Killaars: Op landelijk vlak heeft de VNP (Vereniging van Nederlandse Papierproducenten) het ambitieuze plan gelanceerd om tegen 2020 toe te komen met de helft van de energie die men in 2005 verbruikt heeft. Ook wij zijn lid van die VNP en werken mee aan het realiseren van de gestelde doelstelling (****). (*) Reject management : het beheer van de verschillende reststromen. (**) PTS : Papier Technische Stiftung (***) ECN : Energieonderzoek Centrum Nederland (****): Om de inspanningen tot 2010 meer te focussen heeft de Nederlandse papier- en kartonindustrie een tussenevaluatie opgesteld. Voor de nog niet gerealiseerde doelstellingen zijn de volgende onderwerpen in kaart gebracht: nieuwe regelgeving, nieuw beleid, reeds gedane inspanningen en voortschrijdend inzicht.

27 27

28 28 Reject Management: Overheid moet meedenken Jo Killaars Manager Energy & Rejects Wacht even, zegt Jo Killaars wanneer we samen rond de tafel zitten om het over Reject Management te hebben, in de eerste plaats moeten we onze instroom en productieproces bekijken. De effectiviteit van het aanwenden van grondstoffen is dé belangrijkste factor om milieuvriendelijk te produceren, met zo weinig mogelijk afval. Als Reject Manager kan ik er dan ook niet genoeg op hameren bij de productie om zomin mogelijk afval tijdens het productieproces te produceren, wetende dat ze hierop hun uiterste best doen. Ondanks deze inspanningen blijven er reststromen aanvallen en blijft het een hele klus deze te herdefiniëren en te herschikken. Jo Killaars: We zitten met verschillende soorten reststromen. Datgene dat met het hout te maken heeft - zoals bast en zaagmeel - is herbruikbaar in de spaanplatenindustrie. Dat zijn reststromen met een baat: het brengt nog geld op en verdwijnt als reststroom om in een nieuw product verwerkt of gebruikt te worden. Andere reststromen zijn het primaire papierslib en het secundaire zuiveringsslib. In Lanaken mill kunnen we die twee van elkaar scheiden. In Maastricht mill niet. Daar hebben we alleen zuiveringsslib dat omgezet wordt in absorberende producten zoals kattenbakvulling en absorptiemateriaal om olie op te vangen. Momenteel maken we circa 2,5 duizend ton kattenbakvulling. Het is de bedoeling dat op te trekken tot acht a tienduizend ton per jaar. Als we dat realiseren, verwerken we ongeveer het hele slib van Maastricht mill. Maar Jo Killaars is ook op andere terreinen het cradle-to-cradle principe aan het onderzoeken: De vraag stelt zich hoeveel afval we kunnen recupereren en veranderen in een nieuw product.

29 29 Zo bewandelen we de piste om slib te gebruiken als basis om wormen te kweken of om aan grondverbetering te doen. Of we onderzoeken de mogelijkheid om papier en/of slib te gebruiken in andere fabrieken, bijvoorbeeld als grondstof of als brandstof voor energie. In Lanaken mill hebben ze al een anaërobe waterzuiveringsinstallatie die gassen produceert, die op hun beurt gebruikt worden om de biogasmotor aan te drijven om stroom op te wekken. Dat zou kunnen uitgebreid worden naar het verwerken van slib. Het enige probleem is dat je dan aan schaalvergroting moet gaan doen. Om dat rendabel te maken heb je veel meer input nodig dan wij op dit moment genereren en moet je dit dus elders gaan inkopen. Dit zou wel eens de weg kunnen zijn voor Lanaken mill. Dat onderzoeken we momenteel. Tevens zien we mogelijkheden voor afzet in de keramische industrie. Daar wordt het nog geen nieuw product. Je creëert daar geen positieve waarde, maar wel een minder negatieve en dat op zich is ook al vooruitgang. Bij verbranding hou je circa vijftig procent as van het slib over (slib is een compositie van coating en vezels). Dat is niet goed. Maar de keramische- en cementindustrie verwerkt die assen in hun product en dan heb je wel een win-situatie. Jo Killaars maakt wel één grote kanttekening bij het hele reject management: Een constructief overleg tussen industrie en overheid zal uiteindelijk moeten leiden tot een duurzaam reststromenbeheer. De term afval zou moeten geherdefinieerd worden. Ons slib bevat enkel natuurlijke stoffen en is in andere processen perfect herbruikbaar. Maar ons slib wordt door de overheid gelijkgesteld met gevaarlijk afval. Dit heeft tot gevolg dat je, met de huidige regelgeving, het hergebruik van afval niet optimaal kan benutten.

30 30 PEFC: Duurzame bosbouw economisch en milieutechnisch noodzakelijk Paul Lemmens Manager Raw Materials / Utilities Sappi heeft zich tot doel gesteld om papier te maken met duurzame grondstoffen en deze op duurzame manier in te zetten. Dit gebeurt onder andere via milieuvriendelijk bosbouwbeheer waarop wordt toegekeken door certificeringorganisaties zoals FSC (Forest Stewardship Council) en PEFC (Pan European Forest Council). Die laatste werd in juni 1999 opgericht in Parijs en is gebaseerd op de Verdragen van Rio de Janeiro (1992) en van Kyoto (1997), aangevuld met criteria van de Europese Verdragen van Helsinki (1995) en Lissabon (1998). PEFC staat voor duurzaamheid, geloofwaardigheid, verantwoordelijkheid en aanpasbaarheid. Inmiddels zijn reeds 40% van de Europese bossen PEFC gecertificeerd. Via het PEFC (en ook het FSC) wordt de betrouwbaarheid van de houtbevoorradingsketen (*) volledig vastgelegd, van de bosbouwer via de houtverwerkers tot bij de consument.

31 31 Paul Lemmens (Manager Raw Materials & Utilities): Het Sappi-beleid verbindt zich tot naleving van duurzaam houtgebruik. Dat betekent dat wij ook staan achter de internationale regels voor duurzame bosbouw. Certificeringorganisaties zoals FSC en PEFC laten we toe om daarop toe te zien. In die zin is Sappi één van de behoeders van de bossen. Wij hebben er immers alle belang bij dat de bossen op een duurzame manier gekapt en heraangeplant worden. En er is meer. Het heraanplanten van de bossen is niet alleen milieuvriendelijk. Het is ook noodzakelijk vermits er sinds de dure energiekost steeds meer kapers op de kust zijn die hout willen gebruiken als brandstof. Paul Lemmens: In feite is er nog voldoende hout. Rusland beschikt nog over enorme voorraden, maar zij geven die niet zomaar meer weg. Zij eisen dat degenen die hun hout komen kappen, ook daadwerkelijk investeren in Rusland. Uiteraard zijn er lokaal spanningen op de markt door het feit dat verschillende spelers in eenzelfde vijver aan het vissen zijn en dat hout steeds meer gezien wordt als biobrandstof. Daar is niets mis mee, zolang men dat maar doet volgens de ladder van Lansing (**). Die leert ons hoe we milieuproblemen kunnen aanpakken in volgorde van afnemende wenselijkheid. Dat betekent voor hout dat het eerst in zijn primaire functie als bouwmateriaal gebruikt wordt. Van de rest maken we papier. Dit papier recycleren we zover als kan. Het afval dat daar nog van rest, kan uiteindelijk gebruikt worden als biobrandstof. Volgens Paul Lemmens is het ook economisch verantwoord om aan duurzaam bosbeheer te doen: Op een onlangs gehouden pulpconferentie werd duidelijk gesteld dat papier niet enkel meer een technisch product is dat aan bepaalde technische kwaliteiten moet voldoen, maar ook een emotionele kant heeft op de consumentenmarkt. Papier krijgt een omgeving, een emotioneel aspect dat erg belangrijk wordt voor de eindconsument. Want die wil ook milieuvriendelijk papier. (*) In de certificering Chain of custody genoemd. (**) De ladder van Lansing leert ons hoe we de milieuproblematiek kunnen aanpakken in afnemende orde van wenselijkheid : 1) preventie 2) hergebruik 3) recyclage 4) verbranden

32 32 Lean stimuleert het milieubewustzijn Door Lean (*) zién we de foute dingen sneller Voor Lanaken mill betekent Lean volgens Operations Manager Eric Raedts, het ontwikkelen van een aantal tools die ons moeten toelaten om continu te verbeteren Eric Raedts Operations manager (*): Samen met de medewerkers stellen we SOP s op die resulteren in nieuwe werkvoorschriften. Het constant aanpassen en verbeteren van die werkvoorschriften is de basis van Lean. En binnen die SOP s hoort ook het verbeteren van het milieubeleid. Zo komt een beperking van het aantal kilo s cassé, ook het milieu ten goede. Lean tools worden toegepast om het aantal papierbreuken te verminderen. En het vermijden van machinestops door zo n breuken, is ook een goede zaak voor het milieu. Iedere minuut dat een machine voor niets draait, wordt er immers onnodig energie verbruikt met een te hoge kostprijs en een onnodige uitstoot van CO 2. Lean verandert langzaam maar zeker de gedachtegang van onze mensen. Ze gaan bewuster om met de zaken en met waste (**). Ze zién sneller waar het mis kan gaan of effectief fout zit. Ze leren achter het eerste probleem, achter het proces kijken naar zaken die onder andere milieubelastend kunnen zijn. Lean is dus ook heel belangrijk in de mentaliteitsverandering die nodig is om efficiënter, veiliger en milieubewuster te werken. (*) Lean transformation. Is een traject van 12 weken waarin strikt afgebakende groepen zich de Lean principes en -technieken eigen maken en de Lean werkmethode als nieuwe werkcultuur aannemen. Na het eerste 12-weken-traject volgen er nog CI-waves (Continuous Improvement) of diverse periodes waarin gezocht wordt naar Permanente Verbetering. (**) Waste. Het Engelstalige waste dekt meer dan enkel het woord afval. Ook verspilling, inefficiënt werken en aanleunende begrippen zitten hierin vervat. Daarom dat wij ervoor kozen de Engelse benaming te behouden. Waste kan in onze processen voorkomen in 8 vormen: 1. Overproductie: meer produceren dan gevraagd werd 2. Wachttijden: niet-productieve tijd in afwachting van 3. Transport: onnodige transporthandelingen van producten 4. Overkwaliteit: door een te hoge kwaliteit - hoger dan de klant vraagt, wordt het product meestal ook duurder 5. Voorraad: onnodige voorraden aanleggen 6. Herbewerken: productfouten leiden tot herbewerking dat de productkostprijs verhoogt. 7. Beweging: onaangepaste lay-out binnen een afdeling, aan een machine, leidt tot onnodige menselijke bewegingen. 8. Talent: kennis en kunde van medewerkers die ondermaats herkend en gebruikt wordt.

33 33 Groene stroom via onze biogasmotor Chris Geers CI Engineer Energy Met een opbrengscapaciteit van 1 megawatt op een totaal verbruik van 80 megawatt is de biogasinstallatie maar een kleine producent van benodigde stroom in Lanaken mill. Maar het is wél groene stroom die een gunstig effect heeft op het milieubeleid van de fabriek. Chris Geers: Voor de zuivering van het zwaar vervuilde afvalwater van de CTMP hebben wij naast de aerobe waterzuivering ook een anaerobe voortrap. Die kan grote brokken COD verwerken waarbij relatief weinig slib geproduceerd wordt. Bovendien blijft er een voorraad biogas achter. Die kunnen we aanwenden om energie te produceren. In eerste instantie gebruikten we dat biogas op een klassieke stoomketel, maar dat had het nadeel dat er zwavel (H 2 S) meekwam met hoge SO 2 -emissies in de rookgassen. Bovendien condenseerde dat H 2 S tot zwavelzuur en dat vrat de leidingen aan. We hebben dat probleem grondig bekeken en geopteerd voor het gebruik van een aparte biogasinstallatie in combinatie met een ontzwavelingsinstallatie. Na de opstart in 2006 bleek de zwavel nagenoeg helemaal verdwenen en werd de hoeveelheid H 2 S gereduceerd van ppm naar minder dan 200 ppm. We hebben nog een bijkomend voordeel omdat de energie die de biogasmotor opwekt, groene energie is die vrijgesteld is van CO 2. Daarvoor krijg je vanwege de Vlaamse regering certificaten die je te gelde kan maken. Omdat we de warmte van de biogasmotor op zijn beurt gebruiken om het voedingswater van de stoomketel op te warmen, mag je spreken van een kleine warmtekrachtkoppeling waarvoor we opnieuw certificaten krijgen van de Vlaamse Regering. Met de evolutie richting biogasinstallaties, komt Lanaken mill ook tegemoet aan de nieuwe Europese doelstelling om tegen 2020 twintig procent minder CO 2 uitstoot te hebben en twintig procent van de energie uit groene stroom te betrekken. Chris Geers: We zouden wel meer biogas willen gebruiken, maar we hébben er gewoon niet meer. We zijn nu pistes aan het onderzoeken om eventueel de bast van het hout en het waterzuiveringsslib te laten vergisten en daaruit biogassen te halen. Dat zou twee keer een besparing zijn: ten eerste verkleint het gisten de massa, zodat we minder moeten betalen aan afvoerkosten en ten tweede produceren we extra groene stroom dankzij het biogas dat in dat gistingsproces ontstaat.

34 34 Milieudoelstellingen - Lanaken Mill Doelstellingen De EMAS-registratie strandde door een procedurefout, maar de doelstelling werd terug opgenomen in de doelstellingen van De Chain of Custody -audit in het kader van de aankoop van gecertificeerd hout werd succesvol afgerond. Het percentage aangeleverd gecertificeerd hout schommelt rond de 30 %. - Na een groot aantal besprekingen tussen de verschillende overheden en Sappi, werd het licht op groen gezet voor de uitvoering van het spoorproject in Deze doelstelling werd hiermee gerealiseerd. - Het specifieke energieverbruik werd met 10 % verminderd t.o.v. het Sappi-jaar 2004 door energiebesparende maatregelen in de verschillende afdelingen, waarbij vooral de nadruk lag op modulatie. Doelstellingen Behalen van de EMAS-registratie tegen december De milieuverklaring over de resultaten van 2006 werd opgesteld en geverifieerd. Intussen werd de registratieprocedure positief afgehandeld en kregen we het registratienummer toegekend: EMAS / B - VL Onderbouwen van het plan om het effluent van de waterzuivering binnen de lozingseisen te houden. Het plan is klaar en onderbouwd, de proeven zijn lopende. - Voldoen aan de CO 2 emissienorm ten opzichte van het toegewezen allocatiepakket. De CO2 emissies liggen binnen het toegewezen allocatiepakket, waardoor de doelstelling gerealiseerd werd. - Verhogen van de inname van gecertificeerd hout tot 35 % : dit in het kader van de Europese PEFCregelgeving. De aangeleverde hoeveelheid gecertificeerd hout schommelt tussen 30 en 35 %. - Verminderen van het specifieke energieverbruik door de uitvoering van de vastgelegde Everest-maatregelen. Over 2007 zijn 17 Everest-maatregelen uitgevoerd met een aanzienlijke besparing, waardoor het specifiek energieverbruik verder gedaald is. Ons doel is om continue verbetering na te streven. Hiertoe worden jaarlijks de nodige organisatorische en financiële middelen voorzien (in 2007 voornamelijk 2 grote projecten met een totale investering van ), die ons toelaten om dit bredere doel en specifieke jaardoelstellingen te bereiken.

35 35 Toetsing aan BAT-BREF De toetsing gebeurt aan de hand van de beschikbare IPPC-referentiedocumenten, uitgaande van de gegevens voor een geïntegreerde TMP-plant met een papierproductie voor houthoudend papier (LWC), terwijl we in Lanaken werken met een CTMP-plant. Voor de primaire energie-input werden de gegevens gebruikt van Jaakko Pöyry (in het kader van het benchmark-convenant). Er werd ook een vervolg benchmarkstudie uitgevoerd door Åf. De cijfers werden berekend op basis van kalenderjaren i.p.v. Sappi-jaren. Parameter Eenheid Emissieniveau bij gebruik BBT Lanaken 2006 Lanaken 2007 BOD (*) kg/ton 0,17 0,71 0,52 COD (*) kg/ton 2,7 3,88 4,62 Zwevende bestanddelen 0,62 1,56 P (fosfor) g/ton 4,3 0 0,01 N (stikstof) g/ton 24 0,1 0,13 Debiet effluent (***) m 3 /ton 14,1 20,6 21,62 Primaire energie-input GJ/ton 17,60 12,40 12,20 * Er is een volledige studie gestart onder begeleiding van externe consultantsbureaus om deze parameters omlaag te krijgen. Door de hogere productie van hoge witheid CTMP, ontstaat er ook een zwaardere COD-belasting. ** Er wordt een andere meetmethode gebruikt (andere filter, conform extern labo). *** Jaarlijks worden doelstellingen meegenomen om het waterverbruik te verminderen. Daar onze vergunningseis voor COD een concentratie-eis is en geen vracht-eis, is het zeer moeilijk meer water te besparen daar bij vermindering van het debiet, de concentratie nog hoger zal worden en we meer overschrijdingen van onze COD-norm veroorzaken. Audits 1. Externe audits Voor de opmerkingen die gemaakt werden tijdens de audit in 2005 zijn afspraken voor vervolgacties gemaakt en uitgevoerd, deze werden afgesloten tijdens de audit in maart In maart 2007 kwamen bijkomend volgende minor opmerkingen naar boven : - Enkele brandblussers waarbij het zegel verbroken was. - Bij het voorbereid zijn op noodsituaties worden er geen checklijsten gebruikt voor milieu-incidenten, bomalarmen (zoals voor brandalarmen). 2. Interne audits In 2007 werden alle interne audits uitgevoerd volgens planning. De vaststellingen werden gerapporteerd en indien nodig ook verder opgevolgd.

36 36 Milieu-incidenten 2007 Vorig jaar (2006) werden 382 meldingen geregistreerd, tegenover 654 meldingen dit jaar. Dit betekent dus een serieuze stijging van het aantal meldingen. De stijging is vooral terug te vinden in het aantal lozingen - zowel intern als extern, waarbij het consequent invullen van alle afwijkende parameters per monster de belangrijkste oorzaken vormen. Als incident worden ook die voorvallen gerapporteerd die nog geen milieu-impact veroorzaakt hebben maar wel die mogelijkheid hadden. Bovendien worden de afwijkingen m.b.t. de relevante lozingsparameters per dag alle apart gemeld. Het betreft nog steeds vooral meldingen die intern geconstateerd werden. De kolom met externe lozingen scoort, net zoals vorig jaar, het hoogst. Dit zijn alle interne metingen waarbij één of andere te meten parameter overschreden wordt in het afvalwater. Dit kan zowel temperatuur, zwevende stoffen, COD als BOD behelzen. Hierin zitten ook een aantal meldingen van incidenten die mogelijk een invloed kunnen hebben buiten Sappi. De nodige meldingen werden aan de overheid gedaan. Er kwam 1 interne melding binnen m.b.t. geur, waarbij in de refinerhal van de PM8 een sterke lijm- of solvent geur waargenomen werd. Bij controle en opvolging achteraf kon de geur echter niet meer waargenomen worden (oorzaak onbekend). Er waren ook 3 incidenten te melden met een risico op bodemvervuiling: 2 maal kwam een hoeveelheid slib/water op het kiezelterrein in de omgeving terecht, dit werd opgeruimd en de omgeving werd verhard. In onze CTMP-plant werd een kleine hoeveelheid pulp het dak op geblazen, waardoor de omgeving van de opslagtank bedekt lag onder een dunne laag houtvezel. Door het ontsnappen van biogas uit de reactor, bestond er ook eenmaal het risico op geurklachten vanuit de omgeving. M.b.t. afval werden er in de bermbeplanting van onze personeelsparking een aantal vuilniszakken gevonden, en was er een contractor die zijn afval in onze container dumpte. De interne lozingen zijn onvoorziene lozingen naar de waterzuivering maar die geen invloed hebben gehad op de lozingseisen. Hieronder ook een 6-tal kleine olielekkages, die volledig opgevangen zijn door de waterzuivering. De meldingen onder diverse hebben enerzijds te maken met foutieve lossingen, waarbij door goede en snelle reacties van de operators geen andere milieuaspecten beïnvloed werden, en anderzijds een allergische reactie van onze operators bij het werken aan een installatie gevuld met een chemisch product (meer gezondheid gerelateerd). Afdeling Geluid Geur Bodem Lucht Olielek Afval Externe lozing Interne lozing Diverse Totaal Extern 1 1 HR 0 Supply Chain 0 PM PM Raw Mat Techniek 0 Alg. leiding 0 V&M 0 Totaal Wetgeving De huidige milieuvergunning is geldig tot 2026, uitgezonderd voor een aantal parameters waarvoor eerst een studie uitgevoerd dient te worden. De vergunning voor deze parameters vervalt in juni 2010, indien de vergunning dan niet hernieuwd wordt.

37 37

38 38 Milieueffecten Lanaken Mill Grafieken en toelichting In onderstaande gerapporteerde cijfers is een aansluiting gezocht met de significante aspecten cq. wettelijke rapportages. Alle statistieken die volgen zonder een witte achtergrond geven ook informatie over hoeveelheden bruto ton productie. Directe milieau-aspecten (direct te beïnvloeden / beheersen) 1. Input in het proces Grondstoffen en Hulpstoffen Pulpproductie - Hoeveelheid in ton Er werd meer pulp geproduceerd om te kunnen voldoen aan de vraag van de papiermachines. De productie van pulp is een kwestie van vraag en aanbod. Grond- en hulpstoffen per ton bruto productie - Hoeveelheid in ton per ton bruto productie 1,200 Vezelstoffen per ton bruto productie Coating per ton bruto productie Chemicaliën per ton bruto productie Emballage per ton bruto productie 1,000 0,800 0,42 0,42 0,41 0,41 0,42 0,600 0,400 0,200 0,000 0,59 0,59 0,59 0,59 0, Het verbruik van onze grondstoffen vertoont een vrij stabiel patroon

39 39 Natuurlijke hulpbronnen Water Waterinname - Inname in m Inname kanaalwater Inname bronwater Inname drinkwater Daar onze vergunningseis voor COD een concentratie-eis is, en geen vracht-eis, is het zeer moeilijk meer water te besparen daar bij vermindering van het debiet, de concentratie nog hoger zal worden en we meer overschrijdingen van onze CODnorm veroorzaken. Waterinname per ton bruto productie - Hoeveelheid in m 3 per ton bruto prod. 30 Kanaalwater per ton bruto productie Bronw. per ton bruto productie Drinkw. per ton bruto productie Daar onze vergunningseis voor COD een concentratie-eis is, en geen vracht-eis, is het zeer moeilijk meer water te besparen daar bij vermindering van het debiet, de concentratie nog hoger zal worden en we meer overschrijdingen van onze CODnorm veroorzaken.

40 40 Energie Stroomverbruik - Stroomverbruik in kwh (links) / stroomverbruik in kwh per ton bruto productie (rechts) Stroomverbruik Stroomverbruik per ton bruto productie Het absolute stroomverbruik is licht gestegen door de hoger productie van papier en pulp. Het specifieke stroomverbruik is gedaald, mede door het energiebesparingsprogramma binnen CTMP. Gasverbruik - Verbruik in GJ (links) / Verbruik in GJ per ton bruto productie (rechts) Totaal gasverbruik Gasverbruik per ton bruto productie ,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0 Er werd efficiënter omgegaan met het gas-verbruik. Stoom - Hoeveelheid in ton (links) / Hoeveelheid in ton/ton bruto (rechts) Totaal stoomproductie Stoomproductie per ton bruto productie 2, , ,5 0 Zowel de stoom- als stroomproductie zijn licht stijgend, net als de productie van CTMP-pulp en papier.

41 41 2. Output van het proces Papier Bruto papierproductie - Bruto productie in ton De productieverhoging wordt enkel veraoorzaakt door efficiencyverbeteringen. Stroom - Hoeveelheid in kwh In 2006 was de WKK een aantal weken buiten bedrijf, waardoor minder stroom geproduceerd kon worden. De hogere productie is te danken aan een betere efficiency van de WKK. Reststoffen Afval - Totaal in ton (links) / Hoeveelheid in ton/ton bruto (rechts) Totaal Slib Afval per ton bruto productie 0, , , , ,08 0,06 0,04 0,02 0 In de totale afval-cijfers zijn alle afvalstromen meegenomen : zowel het bedrijfsafval als het gevaarlijk afval. Het grootste gedeelte van het afval bestaat uit afvalwaterzuiveringsslib. Door continue aandacht voor rioolverliezen wordt de hoeveelheid slib verminderd (bv. ATREX-installatie).

Milieujaarverslag 2010 Sappi Lanaken NV over de milieuprestaties van 2010, in het kader van zijn EMAS III registratie

Milieujaarverslag 2010 Sappi Lanaken NV over de milieuprestaties van 2010, in het kader van zijn EMAS III registratie Milieujaarverslag 21 Sappi Lanaken NV over de milieuprestaties van 21, in het kader van zijn EMAS III registratie 1 Inhoudstafel Voorwoord Samenvatting / Summary Onze organisatie En waar staan we voor?

Nadere informatie

Milieujaarverslag. Sappi Lanaken NV

Milieujaarverslag. Sappi Lanaken NV Milieujaarverslag 213 Sappi Lanaken NV 2 Inhoudstafel o Voorwoord... 4 o Samenvatting / Summary... 5 Milieujaarverslag 213 Sappi Lanaken NV over de milieuprestaties van 213, in het kader van zijn EMAS

Nadere informatie

Chain of Custody (of forest products) Chain of Custody (bij bosbouwproducten)

Chain of Custody (of forest products) Chain of Custody (bij bosbouwproducten) Carbon Footprint - CO2-voetafdruk CO2-voetafdruk heeft betrekking op de mate waarin menselijke activiteit effect heeft op het milieu in termen van de uitstoot van broeikasgassen. Het gaat daarbij om de

Nadere informatie

Hoe duurzaam produceren?

Hoe duurzaam produceren? Hoe duurzaam produceren? Wie is Promat International? Promat verbindt zich tot. Know-how opbouw bij Promat Traditionele sturing : Operational Excellence Nieuwe sturing : Operational Excellence PLUS duurzaam

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

energiemanagement & kwaliteitsmanagement

energiemanagement & kwaliteitsmanagement Energiemanagement Programma & managementsysteem Het beschrijven van het energiemanagement en kwaliteitsmanagementplan (zoals vermeld in de norm, voor ons managementsysteem). 1 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info)

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) was wordt onderwerp tekstbron Versie juni Opmerking: Standaardteksten en Versie 2013 2010 hoofdstukindeling vertaald uit Guide 83 H 1 tm 4 Deel A Eisen Managementsysteem

Nadere informatie

Kwaliteit betekent zonder zorgen

Kwaliteit betekent zonder zorgen Kwaliteit betekent zonder zorgen www.publicationpapers.sca.com Onze goede reputatie danken wij aan onze klanten Producten van de juiste kwaliteit, een eersteklas milieuprogramma dat in de gehele productie-keten

Nadere informatie

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden.

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden. MVO meetbaar gemaakt Themabijeenkomst VNO NCW 22 november 2010 MVO-Prestatieladder MVO Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s People Planet Profit MVO kan bijdragen om deze balans te vinden Wat valt

Nadere informatie

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Energietransitie Papierketen De ambities binnen Energietransitie Papierketen: Halvering van het energieverbruik per eindproduct in de keten per

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

FSC-gecertificeerde producten van SCA

FSC-gecertificeerde producten van SCA FSC-gecertificeerde producten van SCA Wat is FSC? Forest Stewardship Council (FSC) is een onafhankelijke internationale organisatie die verantwoord bosbeheer stimuleert. FSC weegt de verschillende belangen

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen Arnold Maassen Holding BV Verslag energieaudit Verslag over het jaar 2014 G.R.M. Maassen Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Inventarisatie van energieverbruik en emissiebronnen... 3 3 Energieverbruik en CO 2 Footprint...

Nadere informatie

Executive Search & Interim Management

Executive Search & Interim Management Executive Search & Interim Management Van de Groep & Olsthoorn Executive Search Interim Management Nationaal en Internationaal Van eigenwijze zelfstandige tot een begrip in de industrie en techniek. Van

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

4.A.2 en 3.B.2 Kwaliteitsmanagement plan en Energiemanagement programma Prop Beplantingswerken v.o.f.

4.A.2 en 3.B.2 Kwaliteitsmanagement plan en Energiemanagement programma Prop Beplantingswerken v.o.f. 4.A.2 en 3.B.2 Kwaliteitsmanagement plan en Energiemanagement programma Prop Beplantingswerken v.o.f. 4 A 2 en 3 B 2 Kwaliteitsmanagement plan en Energiemanagement programma v_1, 1/7 Inhoud Inhoud... 2

Nadere informatie

Workshop Lean en de nieuwe ISO normen

Workshop Lean en de nieuwe ISO normen Workshop Lean en de nieuwe ISO normen Ingrid Ort Inhoud Nieuwe normen; HLS Structuur; Stakeholder analyse; Zelf aan de gang. Normontwikkelingstraject Duurzaam vertrouwd 2011 2012 2013 2014 2015 ISO 9001

Nadere informatie

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel JM Vrij beheer b.v. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel onderzoek, en het energiemeetplan 2014-2020 Conform niveau 3 op de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Documenten 1.B1.1, 3.B1.1 en 3.B2.2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:

Nadere informatie

Veiligheid en BBT/BREF. Annelies Faelens Departement LNE Afdeling Milieuvergunningen

Veiligheid en BBT/BREF. Annelies Faelens Departement LNE Afdeling Milieuvergunningen Veiligheid en BBT/BREF Annelies Faelens Departement LNE Afdeling Milieuvergunningen Inhoud 1. Richtlijn Industriële Emissies 2. BBT s en BREF s 3. Richtsnoeren voor het opstellen van BREF s 4. Veiligheid

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Milieuzorg 2

Branchetoetsdocument: Milieuzorg 2 pagina van 5 Branchetoetsdocument: Milieuzorg 2 Versie 4.0 VERVALLEN per --0-20 Deelbranche(s) Autowas Algemene beschrijving & doelstelling van de branchekwalificatie De beroepsbeoefenaar kent het belang

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

Duurzaamheidsverslag 2013

Duurzaamheidsverslag 2013 Duurzaamheidsverslag 2013 Parenco B.V. Industrieterrein Veerweg 1 6871 AV Renkum Nederland Tel: +31 317 36 19 11 Fax: +31 317 3176 45 www.parenco.com info@parenco.com Inhoud Voorwoord... 3 Beleidsverklaring

Nadere informatie

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence Gedragscode Twence Twence in Hengelo is een (inter)nationale speler op de markt van grondstoffen en duurzame energie met hoogwaardige verwerking van afvalstromen en biomassa. Met innovatieve technieken

Nadere informatie

Communicatieplan Milieu Inclusief CO 2 -footprint en reductie. Koninklijke Bammens

Communicatieplan Milieu Inclusief CO 2 -footprint en reductie. Koninklijke Bammens Inclusief CO 2 -footprint en reductie Maarssen, 25 maart 2014 Auteur(s): Niels Helmond Geaccordeerd door: Simon Kragtwijk Directievertegenwoordiger Milieu / Manager Productontwikkeling COLOFON Het format

Nadere informatie

ENERGIE MANAGEMENT ACTIEPLAN 2014

ENERGIE MANAGEMENT ACTIEPLAN 2014 ENERGIE MANAGEMENT ACTIEPLAN DRAAGT EEN STEENTJE BIJ CO 2 -PRESTATIELADDER Index Datum Redactie Goedgekeurd door 28-01- B. de Klerk A.W. Bontrup 28-01- Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Beleid... 3 3. Borging...

Nadere informatie

CO2 jaarverslag 2012* * Dit betreft alleen de A.Hak bedrijven die zijn gecertificeerd voor de CO2 Prestatieladder, niveau 3

CO2 jaarverslag 2012* * Dit betreft alleen de A.Hak bedrijven die zijn gecertificeerd voor de CO2 Prestatieladder, niveau 3 CO2 jaarverslag 2012* * Dit betreft alleen de A.Hak bedrijven die zijn gecertificeerd voor de CO2 Prestatieladder, niveau 3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 1. Inleiding 1 2. Beleid en doelstellingen 1 2.1

Nadere informatie

Resultaat Toetsing TNO Lean and Green Awards

Resultaat Toetsing TNO Lean and Green Awards ID Naam Koploper Datum toetsing 174 M. Van Happen Transport BV 2-4-2012 Toetsingscriteria 1. Inhoud en breedte besparingen 2. Nulmeting en meetmethode 3. Haalbaarheid minimaal 20% CO2-besparing na 5 jaar

Nadere informatie

Bureau Waardenburg B.V. Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan

Bureau Waardenburg B.V. Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan Bureau Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan CULEMBORG, DECEMBER 2014, VERSIE 1 BUREAU WAARDENBURG B.V. Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Belanghebbenden (stakeholders) 3 2.1 Interne doelgroepen

Nadere informatie

Index van de GRI-inhoud

Index van de GRI-inhoud Index van de GRI-inhoud Algemene informatie-elementen G4-32 Algemene informatieelementen Jaarlijks Financieel Verslag 204 Pagina( s) Externe controle Strategie en Analyse G4-2: Brief aan de aandeelhouders

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater 15 november 2011 Giel Geraeds en Ad de Man Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas Onderwerpen Introductie

Nadere informatie

Milieujaarverslag. Sappi Maastricht BV

Milieujaarverslag. Sappi Maastricht BV Milieujaarverslag 2013 Sappi Maastricht BV 2 Milieujaarverslag 2013 Sappi Maastricht BV over de milieuprestaties van 2013 (1 jan. t.e.m. 31 dec.), in het kader van zijn EMAS registratie (registratienummer

Nadere informatie

Milieujaarverslag 201 van DAF Trucks N.V.

Milieujaarverslag 201 van DAF Trucks N.V. Milieujaarverslag 201 van DAF Trucks N.V. DAF Trucks N.V. blijft continu stappen voorwaarts zetten die leiden tot een verdere vermindering van de milieubelasting als gevolg van haar activiteiten en haar

Nadere informatie

HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064

HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064 HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064 VAN AANNEMINGSBEDRIJF GEBR. DE KONING B.V. Naam Functie Datum Paraaf Opstelling: A.P. Kleiberg KAM-coördinator 12-03-2010 Autorisatie: M.

Nadere informatie

MVIE Geluidssystemen B.V.

MVIE Geluidssystemen B.V. MILIEUZORGSYSTEEM van MVIE Geluidssystemen B.V. tevens handelend onder: MVIE Audiovisuele Techniek MVIE Home Entertainment De scope van dit kwaliteitssysteem is: MVIE levert, installeert en onderhoud professionele

Nadere informatie

Hoeveel kost 1 ton stoom?

Hoeveel kost 1 ton stoom? Hoeveel kost 1 ton stoom? ENERGIK 23 november 2011 Valérie de Groote, INDEA Voorstelling INDEA Bruikbaar energieadvies voor industriële bedrijven Audits / Haalbaarheidsstudies Wetgeving Begeleiding bij

Nadere informatie

Communicatieplan Milieu & Duurzaamheid, september 2014 1. Inhoudsopgave

Communicatieplan Milieu & Duurzaamheid, september 2014 1. Inhoudsopgave Communicatieplan Milieu & Duurzaamheid, september 2014 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Communicatiedoelstellingen 3 3. Doelgroepen 4 3.1 Stakeholdersanalyse 4 3.2 Doelgroepen intern 4 3.3 Doelgroepen

Nadere informatie

CO 2 - en energiereductiedoelstellingen 2013-2014 Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 1.1 Datum: 26-mei-2014 Doc.nr: Red1314 Alfen B.V. CO 2-reductierapport 2013-2014 Doc. nr. Red1314 26-mei-2014

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Zwatra B.V. Auteur(s): R. Egas, directie & CO2-functionaris, Zwatra B.V.

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Provincie Oost-Vlaanderen. Vlaanderen,, 9 december 2011

Provincie Oost-Vlaanderen. Vlaanderen,, 9 december 2011 Recycled papier, een bewuste keuze Provincie Oost-Vlaanderen Vlaanderen,, 9 december 2011 Het breedste recyclede gamma op de markt Exta wit en natuurlijk wit Gestreken en ongestreken Gedeeltelijk en 100%

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

gedragscode voor leveranciers van Quintiles

gedragscode voor leveranciers van Quintiles gedragscode voor leveranciers van Quintiles 2 Quintiles maakt zich sterk voor duurzame zakelijke praktijken. Op basis van internationaal erkende normen, is deze gedragscode voor leveranciers ( Code ) gericht

Nadere informatie

Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder. Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening:

Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder. Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening: Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening: Inhoudsopgave: 1 Introductie... 3 1.1 Doel CO 2 -prestatieladder...

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 A.N. van Impelen en Zonen Werkhoven B.V. Auteur(s): Dhr. A.E.N. van Impelen,

Nadere informatie

Beleidsplan MVO 2015-2017

Beleidsplan MVO 2015-2017 Beleidsplan MVO 2015-2017 CB Concreet Duurzaam April 2015 Inleiding Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) speelt een belangrijke rol binnen de prestatie- en groeistrategie van Cementbouw. Als een

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Aannemingsbedrijf H. de Boer Muiderberg B.V. Auteur(s): J. de Beer, CO2-functionaris,

Nadere informatie

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant Welkom INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN Leen Scheers Senior consultant GEGEVEN bedrijven wensen verschillende managementsystemen met certificaten meerdere invalshoeken (KVM), zowel op managementniveau

Nadere informatie

Milieuzorgsystemen. Dirk Weydts Centexbel. een gezamenlijk initiatief van:

Milieuzorgsystemen. Dirk Weydts Centexbel. een gezamenlijk initiatief van: Milieuzorgsystemen Dirk Weydts Centexbel een gezamenlijk initiatief van: met steun van: MILIEU Toenemend milieubewustzijn Overheidsbemoeiingen: wetgeving, normen, overheidsaanbestedingen, Normalisatie

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzaam werfbeheer in de praktijk Leefmilieu Brussel De kostprijs van duurzaam werfbeheer Marc Vanderick Ondernemingen Louis De Waele De kostprijs van duurzaam werfbeheer Integratie

Nadere informatie

Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord!

Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord! Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord! Milieubewuste inkoop Hero Benelux breidt haar inspanningen voor een duurzame inkoop van grondstoffen verder uit. We letten daarbij niet alleen op kwaliteit.

Nadere informatie

raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien

raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien (op 17 juni 2008 in de Commissie goedgekeurd) 1. Inleiding

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras 15 Mei 2012 Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1.2 Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Handboek Energiemanagementsysteem

Handboek Energiemanagementsysteem Croon Elektrotechniek B.V. Facilitaire Diensten Hoofdkantoor Rotterdam Schiemond 20-22 3024 EE Rotterdam Postbus 6073 3002 AB Rotterdam Telefoon +31 10-448 33 44 www.croon.nl Handboek Energiemanagementsysteem

Nadere informatie

Energie meetplan 2012-2015. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1

Energie meetplan 2012-2015. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1 Energie meetplan 2012-2015 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstellingen 4 3 Planning meetmomenten 5 3.1. Vestiging A (Binnenbaan 37 te Rhoon) incl. werkplaats

Nadere informatie

Lean and Green Award. Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF]

Lean and Green Award. Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF] Versie 30-05-2011 Voeg hier uw bedrijfslogo in Lean and Green Award Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF] Opgesteld door: Versie: Voorwoord Dit is het format voor het Plan van Aanpak dat nodig is voor het behalen

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

COMMUNICATIEPLAN code: B1308 1 oktober 2013

COMMUNICATIEPLAN code: B1308 1 oktober 2013 COMMUNICATIEPLAN code: B1308 1 oktober 2013 datum: 1 oktober 2013 referentie: lak code: B1308 blad: 3/11 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 2. Belanghebbenden 4 2.1. Interne doelgroepen 4 2.2. Externe doelgroepen

Nadere informatie

RH en duurzaam ondernemen

RH en duurzaam ondernemen RH en duurzaam ondernemen Milieubeleid Zoals het een Scandinavisch bedrijf betaamt, werkt RH volgens een strikt milieubeleid. Onze vooruitstrevende mening is dat bedrijven behalve winst maken nog een andere

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan CO 2 Prestatieladder voor Arthe Civil & Structure bv Rapport Nr.: ACS14006 R03 DIRECTIE ARTHE Status DEFINITIEF Datum 30 10 2014 Opgesteld ir. J.T.S. Vervoort / D.R. van den

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2014 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling. Energiemanagementplan

VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling. Energiemanagementplan VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling Energiemanagementplan Datum: 25-03-2015 Opgesteld: Thomas Heye Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Beleid en doelstellingen... 3 3 Planning... 4 3.1 Identificatie

Nadere informatie

3.B.2 Energie Management Actieplan

3.B.2 Energie Management Actieplan Inleiding B.V. is in 2012 gecertificeerd voor niveau 3 van de CO 2 -prestatieladder. Op basis van de uitkomsten uit de interne audits van 2012 en de vragen vanuit de markt, is een vervolgtraject gestart

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

Handboek EnergieManagementSysteem

Handboek EnergieManagementSysteem Handboek EnergieManagementSysteem Bedrijfsgegevens: Naam ALFEN bv Adres Hefbrugweg 28 Plaats 1332AP Almere Tel 036 549 3400 website www.alfen.com KvK nr. 3903 7364 Pagina 1 van 6 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING...

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2015 Revisie:

Nadere informatie

Energie Management Actieplan [3.B.2] HOOIJER Renkum B.V. HOOIJER Wegenbouw B.V. Versie d.d.18-4-2013, Geactualiseerd d.d.

Energie Management Actieplan [3.B.2] HOOIJER Renkum B.V. HOOIJER Wegenbouw B.V. Versie d.d.18-4-2013, Geactualiseerd d.d. Energie Management Actieplan [3.B.2] HOOIJER Renkum B.V. HOOIJER Wegenbouw B.V. Versie d.d.18-4-2013, Geactualiseerd d.d. 04-10-2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2013-2014 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2013-2014 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2013-2014 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Februari 2014 Revisie:

Nadere informatie

Intercool Gedragscode

Intercool Gedragscode Intercool Gedragscode Onze klanten hebben een keuze, en hoe wij presteren bepaalt of zij voor ons kiezen. We zijn ambitieus, we stellen hoge maar realistische doelen, we leveren resultaten en we luisteren

Nadere informatie

DUURZAAMHEIDSJAARVERSLAG 2014 DAF TRUCKS N.V.

DUURZAAMHEIDSJAARVERSLAG 2014 DAF TRUCKS N.V. DUURZAAMHEIDSJAARVERSLAG 2014 DAF TRUCKS N.V. DRIVEN BY QUALITY Voorwoord Dit verslag is het Duurzaamheidsjaarverslag van DAF Trucks N.V. betreffende het jaar 2014. De scope van het Duurzaamheidsverslag

Nadere informatie

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement en duurzaam ondernemen Duurzaam ondernemen en milieumanagement zijn begrippen die vaak, bijna onbewust, gekoppeld worden aan milieubelastende sectoren

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Koken met de groene antikleefpan

Koken met de groene antikleefpan Adres Antoon Catriestraat 16 Contactpersoon Website 9031 Drongen David Verhofstadt Communications Manager www.green-pan.com Koken met de groene antikleefpan Activiteiten GreenPan is een Gents bedrijf dat

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Maart 2014-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2014 Revisie:

Nadere informatie

November 2015 Paul Feenstra KAM Manager. Communicatieplan CO2 prestatieladder

November 2015 Paul Feenstra KAM Manager. Communicatieplan CO2 prestatieladder November 2015 Paul Feenstra KAM Manager Communicatieplan prestatieladder Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Communicatiedoelstellingen 2 3. Doelgroepen 3 3.1 Stakeholdersanalyse 3 3.2 Doelgroepen intern 3

Nadere informatie

CO 2 managementplan. Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants. Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager

CO 2 managementplan. Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants. Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager CO 2 managementplan Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants Versie: 1.0 Datum: xx-xx-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Authorisatiedatum: Naam:.. Inhoud 1 Inleiding...

Nadere informatie

resultaten audits VLARIPtextiel

resultaten audits VLARIPtextiel Eén van de speerpunten tijdens het eerste jaar van het VLARIPtextielproject was het uitvoeren van de REACH-bedrijfsaudit. Deze audit had tot doelstelling om inzicht te krijgen in de situatie van het bedrijf

Nadere informatie

CO₂ Reductieplan. CO₂ Reductieplan. Datum 13-5-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3B.RED-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H.

CO₂ Reductieplan. CO₂ Reductieplan. Datum 13-5-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3B.RED-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H. 1 van 9 Datum Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 9 INHOUDSOPGAVE 1. CO₂ REDUCTIEBELEID Het

Nadere informatie

Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001)

Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001) pag.: 1 van 8 code: SPE-MVI-art-017-bl Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001) Bron: SCCM, pp. 1-7 Auteur(s): www.sccm.nl Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001) 1 Duurzaam

Nadere informatie

Duurzaamheidsverslag 2014

Duurzaamheidsverslag 2014 Duurzaamheidsverslag 2014 Parenco B.V. Industrieterrein Veerweg 1 6871 AV Renkum Nederland Tel: +31 317 36 19 11 Fax: +31 317 3176 45 www.parenco.com info@parenco.com Inhoud Voorwoord... 3 Beleidsverklaring

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Energie meetplan 2012-2015. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2

Energie meetplan 2012-2015. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Energie meetplan 2012-2015 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstellingen 4 3 Planning meetmomenten 5 3.1. Vestiging A (Binnenbaan 37 te Rhoon) incl. werkplaats

Nadere informatie