ICD-9-CM CODERINGSADVIEZEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ICD-9-CM CODERINGSADVIEZEN"

Transcriptie

1 Federale overheidsdienst VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU Directoraat-generaal Organisatie van de Gezondheidszorgvoorzieningen Dienst Datamanagement ICD-9-CM CODERINGSADVIEZEN Antwoorden op de vragen van de ziekenhuizen 2007 / 2008 / 2009

2 Voorwoord Het Handboek ICD-9-CM-codering, officiële versie 2007/2008, officiële versie 2009/2010 en de drie volumes van de ICD-9-CM moeten samen gebruikt worden om de medische gegevens van de MZG zo goed mogelijk te kunnen coderen. Hierdoor moet het mogelijk zijn om op nationaal niveau op een harmonieuze wijze te coderen en om op internationaal niveau de gegevens te vergelijken. Het Handboek ICD-9-CM-codering, officiële versie 2007/2008, vormt vanaf 1 januari 2008 de enige referentie voor het coderen van medische gegevens van de MZG (MG-MZG). Het Handboek ICD-9-CM-codering, officiële versie 2009/2010, vormt vanaf 1 januari 2009 de enige referentie voor het coderen van medische gegevens van de MZG (MG-MZG). De codering van medische gegevens is inderdaad een materie die constant evolueert. Het Handboek ICD-9-CM-codering moet dus regelmatig aan de nieuwe ontwikkelingen worden aangepast. De ziekenhuizen reageerden talrijk op de publicatie van het handboek 2007/2008, in de vorm van adviezen en voorstellen tot verbeteringen, inhoudelijke vragen en codeervragen. Er is rekening gehouden met de adviezen en de voorstellen. De fouten zijn verbeterd. De werkgroep heeft de vragen bestudeerd en de antwoorden opgesteld. Al deze antwoorden op de specifieke vragen staan in dit document. Deze antwoorden verduidelijken en preciseren dus hetgeen in het Handboek staat zonder echter de regels ervan te wijzigen. Dit document en de documenten die nog zullen volgen, zouden het werk van de coderingsteams in de ziekenhuizen moeten vergemakkelijken en verbeteren. Algemeen 2

3 Talrijke meer fundamentele vragen van de ziekenhuizen vinden hun oorsprong in de algemene hoofdstukken (A tot F). Een globaal antwoord werd gegeven in het Handboek 2009/2010, pagina 36 tot 38. De meer specifieke vragen worden hier per hoofdstuk behandeld. B Conventies ICD-9-CM 1. De term "excludes" of "excludeert" 1.1. De term "excludes" heeft soms de betekenis van "use additional code". Kunnen hier een aantal voorbeelden van gegeven worden? A : De definitie van excludes in ICD-9-CM luidt: elders coderen. Dit betekent dat de informatie uitgesloten is of niet onder die code valt. Als een aandoening uit een code is uitgesloten of er niet in voorkomt, moet men een andere of een bijkomende code gebruiken. Voorbeeld 1: een andere code gebruiken De code van de uitgesloten term mag niet gebruikt worden in combinatie met de code waaruit hij is uitgesloten. Een congenitale aandoening mag niet tegelijkertijd met een verworven aandoening worden gecodeerd. Het is het een of het ander. Cyst kidney (congenital) Excludes acquired (593.2) Voorbeeld 2: use additional code De code van de uitgesloten term mag tegelijkertijd gebruikt worden. Dislocation shoulder Excludes sternoclavicular joint ( ) Wanneer beide aanwezig zijn, codeert men Voor Mixed headache is er geen specifieke code. De arts moet het juiste type hoofdpijn opgeven (Cf AHA Coding Clinic). Meestal zal het gaan om Tension headache (307.81) en Migraine ( ). De vermelding excludes onder code betekent dat de migraine niet onder deze code valt. Dit komt dus overeen met use additional code en men moet twee codes gebruiken om een gemengde hoofdpijn te registreren. Voor nodulus in prostaat en carcinoom: Nodular prostate excludes malignant neoplasm of prostate (185) De vermelding excludes betekent dat de neoplastische nodulus niet onder de code van Nodular prostate valt. Wanneer beide aanwezig zijn, codeert men beide ( ). C 3

4 Minimale Klinische Gegevens 1. Twee of meer differentieel diagnoses 1.1. Twee of meer differentiaaldiagnosen. Men spreekt over differentiaaldiagnosen en diagnosehypothesen. Onder wat moeten we een vermoeden coderen? De term differentiaal wordt door een arts niet vermeld. Bv. Patiënt heeft buikpijn. Galkoliek, diverticulitis? Dit moeten we dan zien als diagnosehypothese en dan moeten we het symptoom coderen als hoofddiagnose. Indien de arts er bij zou schrijven differentiaaldiagnose dan mogen de diagnosen gecodeerd worden. A : - De term diagnosehypothesen is uit de tekst van het handboek geschrapt - Voor vermoedelijke diagnose, zie hoofdstuk F 3.1. van dit document Zie ook Hoofddiagnose van het handboek. 2. Niet uitgevoerde geplande behandeling 2.1. Geplande behandeling niet uitgevoerd, chemotherapie: dezelfde patiënt komt voor chemotherapie in het dagziekenhuis; na de chemotherapie krijgt hij APO en wordt hij in het ziekenhuis opgenomen: voor ons blijft de diagnose V581 aangezien de diagnose bij de oorspronkelijke ziekenhuisopname chemotherapie was. A : Er zijn twee mogelijkheden: 1. de chemotherapie wordt uitgevoerd, waarna de patiënt in het ziekenhuis wordt opgenomen wegens een complicatie: er is slechts één registratie en de HD is de reden na studie die de klassieke ziekenhuisopname rechtvaardigt, nl. het APO 2. de chemotherapie WORDT NIET uitgevoerd, omdat er een tegenindicatie is (ernstige leukopenie bijvoorbeeld): de hoofddiagnose is de aandoening waarvoor de patiënt wordt opgenomen, in dit geval agranulocytose. 3. Nevendiagnoses 3.1. "Enkel de pathologieën die een invloed hebben op de zorg verleend tijdens het verblijf in het ziekenhuis volgens (onder andere) het criterium van een behandeling." Vindt u dat de inname van Nexiam voor een peptische slokdarmontsteking of de inname van Hytrin voor een prostaathypertrofie (die niet relevant zijn tijdens het verblijf) als nevendiagnoses gecodeerd kunnen worden? A : Hier kan men geen eenduidig antwoord op geven. Als een pathologie geen invloed heeft op het verblijf, dan wordt ze niet gecodeerd, zelfs niet wanneer ze "behandeld" wordt. Wanneer daarentegen een pathologie en/of de behandeling ervan de arts of de anesthesist echter kan beïnvloeden in zijn keuzes, is ze "relevant voor het verblijf en mag ze gecodeerd worden. In ieder geval codeert men ter herinnering geen pathologie, omdat de patiënt geneesmiddelen neemt. De arts moet rekening hebben gehouden met de pathologie en ze moet in het dossier zijn vermeld. 4. Andere vermelde diagnoses die niet worden gedocumenteerd 4.1. nevendiagnosen: - de arts vermeldt nergens dat de patiënt lijdt aan hypertensie of hypothyreoïdie maar men kan het uit het dossier en de behandeling afleiden; - de artsen vermelden transfusies, doorligwonden, parenterale voedingen, blaassondes voor uitgezette blaas, niet; - ze geven resultaten van onderzoeken weer zonder dat er ook maar één link kan worden gemaakt met om het even wat, met uitzondering van biologische anomalieën, symptomen die alleen in het verpleegkundig dossier vermeld worden, specifieke gebeurtenissen die niet in het medisch verslag staan, maar in het dossier zijn stukken onderstreept, staan vraagtekens, ; 4

5 - de chirurgen geven enkel de strikt chirurgische feiten weer. - een patiënt overlijdt na een lang verblijf en vele interne transfers: er is slechts één verslag, het laatste en het is meer dan beknopt. Wat te doen? Mag men coderen of moet men de arts raadplegen? Zo ja, moet de toestemming schriftelijk of mondeling worden gegeven en moet ze bij het verbeterde verslag worden gevoegd? We zullen meer tijd nodig hebben voor het consulteren dan voor het coderen. We zijn bezorgd omdat de artsen niet graag schriftelijk communiceren en onze boodschappen niet zullen overkomen. De coderingen zullen niet overeenkomen met de werkelijke feiten. De DRG s zullen kloppen maar de nevendiagnosen niet. A : In sommige instellingen vormt het bijhouden van een medisch dossier blijkbaar een enorm probleem. Zoals in hoofdstuk D beschreven wordt: "Het is belangrijk, maar ook medisch en wettelijk verplicht om het dossier goed bij te houden. De minimale algemene voorwaarden waaraan het medisch dossier moet voldoen zijn weergegeven in het K.B. van 3 mei 1999". Tijdens de audits zal herhaald worden dat het medisch dossier "duidelijk" en "van een goede kwaliteit" moet zijn. Op termijn zullen controles en sancties waarschijnlijk de enige manier zijn om het bijhouden van de dossiers, en dus onrechtstreeks de globale kwaliteit van de zorg en van de codering substantieel te verbeteren! Daarnaast moeten de afspraken inzake communicatie tussen de ziekenhuisartsen en het coderingsteam binnen het ziekenhuis worden vastgelegd Als de arts dit nodig vindt, mag men ze coderen. Begaat men een fout als men ze niet codeert, wanneer men ze enkel onder de antecedenten terugvindt? En als er geen enkele andere verwijzing is in het dossier? A : De vraag is niet duidelijk. Men kan hier wel nog eens wijzen op twee principes: 1. - vroegere pathologieën die genezen zijn ( antecedenten ) of behandelingen (chirurgie ) die tijdens vorige verblijven uitgevoerd werden, worden niet gecodeerd 2. - pathologieën coderen waarvoor er geen enkele documentatie in het dossier van de patiënt zit, zou indruisen tegen de criteria voor registratie in de MG-MZG. 5. Chronische pathologieën 5.1. Bij de daghospitalisaties wordt men verondersteld de coderingsregels op dezelfde manier toe te passen als bij de klassieke ziekenhuisopnames, met name voor de codering van nevendiagnosen. In de praktijk is het echter moeilijk om uit te maken wat relevant is. Is het bijvoorbeeld juist en verplicht om chronische pathologieën als COPD, Parkinson, dementie, diabetes, te vermelden voor een dagopname (cataract, transfusie, chemo, )? Sommige nevendiagnosen kunnen relevant zijn, bijvoorbeeld in geval van een algemene verdoving (hypertensie, diabetes), maar als de patiënt gewoon voor een ingreep onder lokale verdoving komt? A : Klopt. De codering van de ziekenhuisopnames moet gebeuren volgens de coderingsregels van de nevendiagnosen (relevantie voor het verblijf). Maar het blijft de verantwoordelijkheid van de arts om de pathologieën te vermelden waar volgens hem rekening mee moest worden gehouden bij de dagopname. 6. Codering uitsluitend op basis van abnormale resultaten 6.1. Bij de criteria voor nevendiagnosen is er sprake van behandeling. Wat wordt hieronder verstaan? Zie ook : hypokaliëmie behandeld met kalium IV moet onder de aandacht van de arts gebracht worden als er geen corresponderende diagnose wordt vermeld. In de praktijk is dit niet realistisch. Het feit dat er kalium werd toegediend wijst er toch op dat de hypokaliëmie behandeld werd? A : U moet heel het hoofdstuk C aandachtig herlezen. Automatisch coderen is niet toegestaan. Louter op basis van een abnormaal resultaat of een voorschrift mag de codeerder niet besluiten dat er een pathologie is en die registreren. Het is altijd aan de behandelende arts om aan te duiden of er een pathologie is en of ze voor het verblijf gecodeerd moet worden (vermelding in het dossier, opvolging in 5

6 de tijd (nieuwe controle van de laboratoriumresultaten), bijkomende onderzoeken uitgevoerd of aangevraagd voor later, behandeling, ). Daarnaast is het aan het ziekenhuis om te beslissen over de modus operandi om deze instructie realiseerbaar te maken Anemie : de transfusies moeten gecodeerd worden. Mag men een anemie coderen wanneer de patiënt een transfusie krijgt en zijn hemoglobinegehalte laag is? Zo niet, naar welke diagnose moet verwezen worden wanneer niet zwart op wit staat dat de patiënt anemisch is? A : Er zijn twee situaties mogelijk: 1. niet elke transfusie wijst op anemie Zo gaat extracorporale circulatie bij hartchirurgie vaak gepaard met een bloedtransfusie tijdens de ingreep zonder dat daarbij sprake is van anemie In dat geval codeert men de als procedure en linkt men die aan de diagnose die het meest aan de context van het dossier is aangepast. Belangrijk ook: een transfusie die preventief wordt uitgevoerd tijdens een operatie, wordt niet in aanmerking genomen bij de codering van postoperatieve acute anemieën. 2. transfusie in geval van een anemie In een goed bijgehouden dossier zou de anemie al van tevoren vermeld moeten zijn Een anemie wordt niet gecodeerd op basis van een laboratoriumwaarde of een behandeling, maar wel op basis van een nauwkeurige documentatie van de arts. Bovendien kan er zelfs sprake zijn van anemie, wanneer de patiënt geen transfusie heeft gekregen. D Het medisch dossier als brondocument 1. Voorbeeld D3 het pathologisch-anatomisch onderzoek bevestigt appendicitis met peritonitis: waarom hebt u dan de code gecodeerd (appendicitis zonder vermelding van peritonitis) terwijl peritonitis in code vervat zit? 6

7 A : Bijkomende onderzoeken kunnen een diagnose verduidelijken, maar mogen niet verder gaan dan de gegevens vermeld door de behandelende arts. Voorbeeld 1: fractuur van de femurhals volgens de arts Volgens de radiografie situeert de fractuur zich ter hoogte van de basis van de femurhals Op basis van het radiologisch protocol codeert men nauwkeuriger ( ipv 820.8), maar men gaat daarbij niet verder dan de verklaringen van de arts. Voorbeeld 2: appendicitis en peritonitis: peritonitis is een klinisch begrip dat niet afgeleid kan worden uit de pathologische anatomie. Anatomopathologen kunnen weliswaar spreken van een acute appendicitis met peritoneale reactie of een appendiculaire buikvliesontsteking voor zover zij een inflammatoire reactie vinden ter hoogte van het buikvlies dat de blinde darm omgeeft, maar dit is niet hetzelfde als klinische peritonitis. Om (Acute appendicitis with generalized peritonitis) te mogen coderen, moet het gaan om een peritonitis in de klinische betekenis van het woord, nl. een ophoping van pus in het abdomen, en moet de behandelende arts dit als dusdanig hebben vermeld. In het dossier moet ook verwezen worden naar een zware ingreep, waar vaak een drain, een lange antibioticakuur, voor nodig was. Zo niet zegt men met code meer dan wat de arts heeft willen zeggen. In bepaalde gevallen is het pathologisch-anatomisch onderzoek nuttig om de diagnose van de arts aan te vullen, zonder ervan af te wijken. In geval van twijfel kan men de arts raadplegen vooraleer men een meer specifieke code toekent. Die code mag in geen geval verder gaan dan de diagnose van deze arts. Voorbeeld: bij een tumorectomie voor een borstletsel ter hoogte van het onderste-buitenste kwadrant preciseert het pathologisch-anatomische verslag dat het om een adenocarcinoom van de borst gaat Men codeert als hoofddiagnose + de overeenstemmende M-code, ook al heeft de arts tumor geschreven. In geval van twijfel moet men de arts raadplegen. 2. Elke diagnose die niet in het besluit van een ontslagbrief staat en waarvan de codeerder denkt dat hij voor MKG-MZG belangrijk kan zijn, moet aan de arts voorgelegd worden. Hetzelfde voor diagnosen die niet voldoende gespecificeerd zijn. De meeste ziekenhuizen coderen een patiënt ten vroegste 2 à 3 maanden na het ontslag uit het ziekenhuis. Hoe kunnen artsen zich nog de precieze omstandigheden herinneren? Als er voldoende informatie is die erop wijst dat een ontbrekende diagnose moet worden gecodeerd, dan moet de arts worden geraadpleegd: er mag geen enkele diagnose worden toegevoegd zonder de toestemming van de arts. Hoe moet de communicatie gebeuren met de arts en hoe moet deze bewezen worden, moet de ontslagbrief aangepast worden? A : Deze vragen gaan over verschillende punten die al in de voorgaande hoofdstukken zijn toegelicht. Ter herinnering: 1. Het is erg belangrijk dat het dossier goed wordt bijgehouden. Het zal veel makkelijker zijn om goed te coderen als de artsen de patiëntendossiers goed bijhouden. Een kopie van het ontslagverslag maakt integraal deel uit van het dossier, zoals bepaald in het KB van 3 mei Dit verslag kan dienen als ontslagbrief ter attentie van de huisarts. De ontslagbrief kan ook een beknopter document zijn waarin enkel de voornaamste punten van het verblijf in vermeld staan. In dat geval moet gecodeerd worden op basis van deze brief en de rest van het dossier. 2. De communicatie tussen de ziekenhuisartsen en de codeercel moet binnen de instelling geregeld worden. Dit betekent dat de respectievelijke rollen van de praktiserende arts, de MG-MZG-arts (als die aanwezig is) en de codeerders/codeersters moeten worden vastgelegd en dat er praktische regels (fiche, bij het dossier gevoegde , enz.) moeten worden opgesteld. 3. Welke oplossing het ziekenhuis ook verkiest, op het moment van de audit worden de MG-MZG vergeleken met het dossier en als uit de controle blijkt dat er een code is toegekend waarvoor men geen enkel objectief spoor van de pathologie terugvindt, dan zal die code niet aanvaard worden. 3. Wanneer mag men zo vrij zijn om in de volgende gevallen een oorzaak toe te kennen aan een ziekte? 7

8 - artrose: over het algemeen zal de arts de artrose als secundair specificeren als het effectief een secundaire artrose betreft (vastgestelde oorzaak); mag men in de andere gevallen "primaire (idiopathische) artrose" coderen? - oesophagitis: idem, als er een andere oorzaak is, dan is die vaak gespecificeerd. Zo niet gaat men ervan uit dat dit samenhangt met reflux. - hypertensie: als het om een maligne hypertensie gaat, dan wordt dit als dusdanig vermeld. Zo niet gaat men ervan uit dat ze benigne is. Druist een dergelijke werkwijze in die gevallen echt in tegen de codeerregels? A : Men mag de gegevens uit het medisch dossier niet zomaar gaan interpreteren om eventueel ziekteoorzaken te vinden, behalve wanneer bepaalde codeerregels dit toelaten. Zo zijn nierinsufficiëntie en hypertensie standaard met elkaar verbonden. En zo wordt in het Handboek voor ICD-9-CM Codering gepreciseerd dat arteriële hypertensie voortaan als benigne wordt beschouwd behoudens tegenbericht van de arts. Men mag er echter niet van uitgaan dat een oesophagitis aan reflux gelinkt is als dit niet gepreciseerd wordt in het medisch dossier. Een niet-gespecificeerde oesophagitis wordt gecodeerd met code of Een artrose zonder verdere precisering wat haar primaire of secundaire oorsprong betreft, wordt gecodeerd met code 715.3x. In geval van twijfel moet men de behandelende arts raadplegen. 4. Afspraken met artsen (bv. elke pneumonie vermeld in een dossier mag als een bacteriële pneumonie gecodeerd worden tenzij in specifieke gevallen) die in een protocol zijn vastgelegd: heeft dit protocol enige waarde? A : Deze vraag komt terug op het specifieke punt van de interne protocollen, codelijsten, codeerinstructies, enz. die in sommige ziekenhuizen gebruikt worden. Het standpunt van de FOD is duidelijk: geen automatische codering. De FOD wijst de ziekenhuizen tevens op het feit dat deze instrumenten vaak de bron zijn van systematische fouten die de kwaliteit van de codering en de registratie van de MG-MZG sterk beïnvloeden. 5. Een codeerder mag enkel diagnosen coderen die klinisch geëvalueerd zijn. Wanneer er in de ontslagbrief staat dat een liesbreuk aanwezig is die conservatief behandeld kan worden, is deze liesbreuk dan geëvalueerd en mag ze bijgevolg gecodeerd worden? A : Dit is een goed voorbeeld van een pathologie waar de arts rekening mee heeft gehouden. Hij stelt immers de diagnose van de aandoening en neemt een beslissing over de behandeling ervan. Het uitblijven van een chirurgische ingreep, zoals hier het geval is, betekent niet dat men de liesbreuk, die wel degelijk geëvalueerd is, niet mag coderen. F Basiscodeerrichtlijnen 1. Wijs de residuaire codes (NEC en NOS) toe indien aangewezen 1.1. Wijs de residuaire codes (NEC en NOS) toe indien aangewezen : 8

9 De codes NEC (Not elsewhere classified) en de codes NOS (Not otherwise specified) mogen nooit worden toegekend zonder dat er zorgvuldig is onderzocht of de andere meer specifieke codes niet van toepassing zijn. Heel wat aandoeningen zijn in de brieven van de arts onvoldoende gespecificeerd zodat de codeerder vaak de codes NEC of NOS dient te coderen. A : Het komt hier telkens op hetzelfde probleem neer, nl. een slecht bijgehouden, onvolledig, onnauwkeurig patiëntendossier. Vele ziekenhuisartsen kennen de codes en de codeerregels niet goed. Maar het moet niet onmogelijk zijn om hun aandacht te vestigen op het belang van een goede codering, met specifieke codes die alle informatie bevatten, en om hen tot een goede medewerking te bewegen. Indien het toch onmogelijk zou blijken om de nodige informatie terug te vinden, dan mogen de residuaire codes gebruikt worden, wetende echter dat het hier enkel om een noodoplossing gaat. 2. Ken meerdere codes toe indien vereist 2.1. Toekenning van meerdere codes indien nodig (al dan niet vermeld in de systematische lijst). Hoe kan men weten of men al dan niet een code mag toekennen om de manifestaties van een pathologie te verduidelijken? A : Meer algemeen gesproken bestaat er geen recept om te weten of men al dan niet een code moet toevoegen, wanneer er geen instructies bestaan. Het coderen is ook een kwestie van gezond verstand en men moet dus bekijken, eventueel samen met de arts, of het nuttig of overbodig is om een code voor een manifestatie toe te voegen. Zo zal men de code toevoegen als de manifestatie niet altijd deel uitmaakt van een pathologie, als het bijzonder belangrijk was tijdens het verblijf (specifieke behandeling), enz. Men zal de code echter niet toevoegen als de manifestatie deel uitmaakt van de ziekte of het syndroom, behalve wanneer de patiënt hoofdzakelijk wordt opgenomen om dit te laten behandelen. 3. Codeer niet bevestigde diagnoses alsof ze wel bevestigd zijn 3.1. Niet-bevestigde diagnoses coderen alsof ze wel bevestigd zijn? En de zekerheidsgraad, hoe moet men die coderen? A : De ICD-9-overeenkomst bestaat erin een waarschijnlijke, mogelijke, vermoedelijke, twijfelachtige,? of uit te sluiten diagnose te registreren. Men moet dus een code toekennen ook al is de diagnose niet definitief gesteld. Deze patiënt heeft een abdominale pijn die waarschijnlijk te wijten is aan een gastritis en deze patiënt lijdt aan gastritis worden onder gecodeerd. In het eerste geval wordt de pijn niet gecodeerd, aangezien ze deel uitmaakt van het klinisch beeld van acute gastritis. Deze overeenkomst lijkt misschien soms niet te stroken met de klinische realiteit, maar ze moet gerespecteerd en toegepast worden. Daarnaast worden bij de registratie van de MG-MZG nog andere gegevens met betrekking tot diagnoses geregistreerd, waaronder de zekerheidsgraad. In het eerste geval zal men 1 registreren voor waarschijnlijk, in het tweede geval 2 voor zeker en zelfs 3 voor bevestigd door pathologisch-anatomisch onderzoek als, zoals aannemelijk is, de patiënt een gastroscopie en biopsieën heeft ondergaan. De ICD-9-overeenkomst druist dus niet in tegen het bestaan van MZG. 4. Laat gevolg versus huidige aandoening of letsel 4.1. Een code van acute pathologie en een code van het gevolg ervan mogen niet voor hetzelfde verblijf gebruikt worden. Hoe moet men bij een overbrenging naar revalidatie bv. het volgende coderen wanneer die revalidatie in hetzelfde ziekenhuis plaatsvindt: CVA met hemiplegie en overbrenging naar revalidatie voor gevolg van CVA maar tijdens hetzelfde verblijf? A : Indien een patiënt overgebracht wordt naar een revalidatiedienst moet men voor dit specialisme V57.xx coderen als hoofddiagnose en 438.xx als nevendiagnose, ook al bevindt deze dienst zich in hetzelfde ziekenhuis. Ter herinnering: de V57-codes mogen alleen gebruikt worden onder specifieke voorwaarden (zie hoofdstuk V- en E-codes). 9

10 1 Classificatie van aandoeningen en trauma s 10

11 Infectieuze en parasitaire aandoeningen 1. Vragen over sepsis zonder orgaandysfunctie 1.1. Wanneer wordt de code gebruikt (= SIRS zonder orgaandysfunctie voorbij sepsis zonder orgaandysfunctie vanaf 2009)? A : Voor het ogenblik worden de codes en niet gebruikt. Het betreft een consensus die van toepassing is op de registratie van de MG-MZG in België. De uiteindelijke consensus is dat de SIRS-codes enkel worden gebruikt in geval van orgaandysfunctie, dat wil zeggen enkel de codes en Deze regel kan mettertijd evolueren. Voor de termen septicemie en sepsis mag enkel code 038.x worden gebruikt De "Codefinder" van 3M geeft ons onmiddellijk de code SIRS in geval van sepsis zonder orgaandysfunctie. Deze laatste code mogen we dus niet meer gebruiken? A : Cf punt 1.1. : men mag in geen geval rekening houden met de voorstellen van die softwaretoepassingen die in tegenspraak zouden zijn met het handboek De regels van het handboek zijn in tegenspraak met een AHA codeeradvies van 2006? A : Deze opvatting van een vrij recente AHA Coding Clinic (4 de kwartaal 2006) is de werkgroep niet ontgaan. Er werden heel wat discussies gevoerd omtrent sepsis zonder orgaandysfunctie. Het resultaat daarvan is een consensus die niet de lijn volgt van de ICD-9-CM en de AHA Coding Clinic maar die zal kunnen evolueren in de tijd. Het handboek voor ICD-9-CM-codering van de FOD Volksgezondheid is trouwens de enige referentie die in België erkend wordt voor ICD-9-CM-codering en heeft dus ook voorrang op de AHA CODING CLINIC Wanneer moeten we de code voor SIRS bijcoderen? In de ontslagbrief wordt gesproken over sepsis, maar de term SIRS wordt nooit vermeld. Hoe kunnen we dat afleiden? A : Het is om dit probleem op te lossen dat, na langdurige discussies, de beslissing werd genomen om de SIRS-codes enkel te gebruiken wanneer er een orgaandysfunctie is. De clinici kennen of gebruiken het SIRS-concept namelijk niet en deze term duikt nagenoeg nooit op in het dossier. Bovendien zijn een aantal infectiologen het niet eens met het concept zelf. Daartegenover staat dat een orgaandysfunctie, een shock of een MOF en de behandeling daarvan meestal vermeld worden in het dossier, en dus makkelijk te coderen zijn. Deze consensus voor de registratie van de SIRS-codes maakt codering dus gemakkelijker (de SIRS-acroniem moet niet gezocht worden in het dossier), homogener (alle ziekenhuizen worden op dezelfde lijn gesteld) en vermijdt dat de codeurs de SIRS-criteria moeten interpreteren (wat hoe dan ook niet toegelaten is). Het is ook logisch in die zin dat het de ernstigste infectieuze gevallen zijn waarvoor we die codes gebruiken, belangrijke informatie voor de ziekenhuizen, de FOD, de epidemiologen, etc De regels voor de septicemieën verduidelijken ( wat indien hemoc +?) A : - hemocultuur zonder klinische aanwijzing voor septicemie : bacteriëmie coderen (790.7) - septicemie (klinisch begrip, hemoc + of -) : 038.x - septicemie/sepsis zonder orgaandysfunctie : 038.x - septicemie/sepsis met orgaandysfunctie : 038.x orgaandysfunctie 2. Vragen over sepsis met orgaandysfunctie Keuze van de hoofddiagnose als de reden van de opname nu tegelijkertijd een ernstige sepsis en een lokale infectie is? A : Indien de reden voor opname zowel ernstige sepsis als een gelokaliseerde infectie is (pneumonie, cellulitis), dan worden de codes voor systemische infectie en SIRS als eerste genoteerd, gevolgd door de code voor de gelokaliseerde infectie. 11

12 2.2. Welk orgaanfalen mag gecodeerd worden indien in de ontslagbrief MOF staat vermeld, zonder nadere precisering? A : Een MOF van infectieuze oorsprong zonder verdere precisering moet worden gecodeerd als 038.x Een MOF van niet-infectieuze oorsprong zonder verdere precisering moet worden gecodeerd als 038.x Moet bij een septische shock al dan niet met MOF de code altijd gebruikt worden samen met 038.x en ? A : Septische shock zal enkel gecodeerd worden indien de arts er tekstueel melding van maakt in het dossier. Hoewel hij strikt gezien niet gepaard gaat met orgaandysfunctie(s), moet in geval van een septische shock code worden gebruikt, samen met codes 038.x en Resistente kiemen 3.1. De codes van categorie V09 worden toegekend als secundaire diagnose wanneer de arts specifiek preciseert dat de kiem resistent is geworden tegen een geneesmiddel. Moet dit de behandelende arts zijn of mag dit ook uit nota's van de microbioloog gehaald worden? Termen zoals "multiresistente kiemen" of "kiem die resistent is tegen X" komen regelmatig voor. A : De informatie moet gedocumenteerd zijn in het dossier van de patiënt. Het is waarschijnlijk behoorlijk zeldzaam dat een microbioloog zaken noteert in een hospitalisatiedossier. De behandelende arts moet zich dus het laboratoriumresultaat toe-eigenen. 4. HIV infectie 4.1. Kan men bij AIDS de code (immunodeficiency with predominant T-cell defect, unspecified) bijcoderen om weer te geven dat de immuniteit niet hersteld werd door de medicatie? A : Neen. Dat zou redundant zijn. Zie ook in Algemeen de paragraaf over het coderen van pathologieën die genormaliseerd werden door een behandeling In het dossier staat vermeld dat een HIV+ patiënt, anti AIDS medicatie krijgt. Is dit voldoende om de code 042 te gebruiken of moet hier toch V08 gecodeerd worden? A : code Mogen we de code ( Nonspecific serology evidence of human immunodeficiency virus) gebruiken voor alle pasgeborenen met een HIV-positieve moeder of moeten we de zekerheid hebben van een positieve Elisa test? Op welk ogenblik mogen we code V01.79 gebruiken voor een pasgeborene met een HIV-positieve moeder? A : Pasgeborene met een HIV-positieve moeder aan de hand van een positieve Elisa test = Indien geen resultaten van de Elisa test vermeld is, dan mag de code V01.79 gebruikt worden als ND. 5. Varia 5.1. Zoals voor de bacteremia, moet men de kiem toevoegen voor de viremia? A : Ja, als men de informatie heeft Endocarditis met Oxacilline Resistente Staphylococcus aureus met septisch embool, dat gevisualiseerd werd ter hoogte van de oogfundus van een patiënt, waarbij de aortaklep in 2001 operatief vervangen werd. A : Voor 2009 HD : endocarditis ND : septisch embool =

13 + V09.0 Infection with drug-resistant microorganisms - resistant to penicillins (Infectie met microörganisme dat resistant is aan geneesmiddelen, resistentie aan penicilline) + drager van hartklep Vanaf 2009 HD : endocarditis ND 1 : septisch arterieel embool : 449 ND 2 : 362.3x voor het embool ter hoogte van de retina Methicillin resistant Staphylococcus aureus + drager van hartklep 2 Neoplasmata 1. Morfologie van de tumoren 13

14 1.1. Wat moeten we coderen voor poliepen of weefselstalen waarvan het anatomo-pathologisch onderzoek ernstige dysplasie aantoont? Worden dat ook allemaal carcinomen in situ? A: In de praktijk krijgen we te maken met laaggradige (I en II) en hooggradige (III) dysplasieën. Onder de term Dysplasia, high grade, focal verwijst de alfabetische lijst naar ' Neoplasm, by site, benign. Hooggradige dysplasieën moeten dus geregistreerd worden als goedaardige neoplasmata, BEHALVE in geval van CIN (Cervix uteri), VIN (Vulva), VAIN (Vagina), PIN (Prostaat) en AIN (Anus) die worden gecodeerd als carcinomen in situ Welke code moeten we gebruiken wanneer een patiënt wordt geopereerd voor een colonpoliep met ernstige dysplasie die een adenocarcinoom blijkt te zijn? A: 153.9: Malignant neoplasm of colon, unspecified M81403 Adenocarcinoma 1.3. De arts geeft aan dat de patiënte een leiomyoom van de uterus heeft maar we hebben geen anatomopathologisch resultaat; mogen we een code M toevoegen? A: Ja. We registreren een Leiomyoma of uterus, unspecified + M88900 Leiomyoma NOS 1.4. Hoe moeten we een intraductaal adenocarcinoom coderen in de M-codes? A : M8500/2 of 3 Intraductal carcinoma, noninfiltrating of Infiltrating duct carcinoma 1.5. Als een anatomopathologisch resultaat wijst op een niet-infiltrerend transitioneel carcinoom van de blaas, mogen we daaruit een carcinoom in situ afleiden? Het feit dat er een intravesicale BCG-instillatie wordt uitgevoerd, beïnvloedt dat de interpretatie van de diagnose? A: Er moet een carcinoom in situ gecodeerd worden als de arts die belast is met het dossier besluit dat het gaat om een niet-infiltrerend transitioneel carcinoom. Aangezien het niet toegelaten is om een diagnose te stellen op basis van de opgestarte behandeling, verandert het feit dat er BCG wordt geïnstilleerd niets aan de keuze van de diagnosecode Hoe een adenovilleuze poliep in het caecum coderen? A: Neoplasm of uncertain behavior of stomach/intestine/rectum + M Villous adenoma 1.7. Het anatomopathologisch resultaat wijst op een hooggradige PIN. Gaat het om een PIN III en hoe moeten we dit coderen? A: PIN: Prostate intraepithelial neoplasia (intra-epitheliale neoplasie van de prostaat) Code Carcinoma in situ of prostate (Carcinoom in situ van de prostaat) In de praktijk treffen we laaggradige PIN s (PIN I en II) en hooggradige PIN s (III) aan. Hooggradige PIN s (= PIN III) worden gecodeerd als een carcinoom in situ. Er mag niet gecodeerd worden op basis van een ana-path verslag. Dat betekent dat de arts deze informatie uit het histologisch verslag heeft overgenomen, dat hij het probleem heeft geëvalueerd en eventueel bijkomende onderzoeken heeft gevraagd, etc. 2. Codes voor maligne neoplasmata van de vaste organen 2.1. Wanneer bij een interventie wegens vermoeden van een neoplasma (bijvoorbeeld prostatectomie) de histologie een carcinoom in situ (233.4) en een adenocarcinoom (185) aan het licht brengt, moeten we die dan allebei coderen? A: Het is niet toegelaten om ze allebei te coderen omdat het om dezelfde pathologie gaat, maar in verschillende stadia van invasie van de weefsels. HD: 185 Malignant neoplasm of prostate (Maligne neoplasma van de prostaat). Dit voorbeeld is niet in tegenspraak met het voorbeeld van de patiënt die een resectie van de prostaat ondergaat wegens een goedaardige hypertrofie en bij wie men ook een carcinoom in situ ontdekt. De HD blijft prostaathypertrofie en het carcinoom in situ wordt in ND gecodeerd. In bovenstaand vraag wordt, aangezien het gaat om het hoofdstuk over de neoplasmata, impliciet aangenomen dat de interventie werd uitgevoerd voor een vermoeden van kanker. De patiënt bij wie 14

15 men kanker vermoedt, ondergaat dus een prostatectomie die een neoplasma in verschillende stadia aan het licht brengt Hoe een lipoom van de blaas coderen? Moeten we een goedaardige blaastumor coderen met een code M voor lipoom of een intra-abdominaal lipoom 214.3? A : In de alfabetische lijst vinden we onder Lipoma (Lipoom) de codes uit categorie 214.x geassocieerd met M Het is dus deze codering die primeert Hoe een blaaspoliep coderen? De alfabetische lijst plaatst poliep onder (blaastumor met onvoorspelbare evolutie) of moeten we coderen op basis van het histologisch resultaat : doorgaans transitioneel carcinoom? A: Blaaspoliep zonder histologisch resultaat: Code (M8120/1) Neoplasm of uncertain behavior of bladder Blaaspoliep met een histologie die kenmerkend is voor een carcinoom: a) niet-infiltrerend: Carcinoma in situ of bladder b) infiltrerend : 188.x Malignant neoplasm of bladder 2.4. Een patiënt heeft een slokdarmtumor die gelegen is op de scheiding tussen het bovenste derde en het middelste derde. Moeten we codes en associëren of code gebruiken? A: De classificatie bevat codes voor kwaadaardige primaire neoplasmata waarvan de oorsprong niet kan worden bepaald en die zich op meerdere locaties bevinden. HD: Malignant neoplasm of esophagus, other specified part 2.5. Er wordt een longneoplasma vastgesteld met meerdere uitbreidingen die positief zijn op Pet-scan. Gezien de toestand van de patiënt en de beslissing om niet therapeutisch op te treden werd er besloten om geen biopsie uit te voeren. Moet alles gecodeerd worden onder neoplasma van niet gespecificeerde aard? Is er een biopsie vereist om het maligne neoplasma te coderen? A: Uit de klinische voorgeschiedenis van deze patiënt blijkt duidelijk dat het gaat om een maligne neoplasma met meerdere metastases. Een oppuntstelling impliceert niet noodzakelijk dat er een biopsie nodig is om een maligne neoplasma te coderen. Het is de conclusie van de arts die primeert. 3. Neoplasmata van lymfatische en hematopoëtische organen 3.1. Hoe coderen we lymfomateuze of leukemische meningitis? A: In tegenstelling tot vaste tumoren, kunnen neoplasmata van de hematopoëtische en lymfatische systemen een of meerdere sites tegelijk aantasten. De verspreiding naar meerdere locaties wordt dus niet beschouwd als een metastase. We moeten dus een extranodaal lymfoom of de leukemie coderen. Als de symptomen van de meningitis belangrijk zijn en een bijzondere behandeling vereist hebben, is het toegestaan een symptoomcode toe te voegen, zoals meningisme Mogen we voor een neoplasma van het lymfatisch en/of hematopoëtisch systeem, dat voorheen werd behandeld via chemotherapie, een antecedentcode gebruiken, ook als er geen sprake is van uitroeiing via chirurgische ingreep? A: Ja. Vanaf het moment dat het neoplasma als uitgeroeid werd beschouwd (ongeacht de methode) en dat de patiënt geen antineoplastische behandeling meer ondergaat, gaat het om een antecedent Hoe een maaglymfoom coderen dat aanvankelijk werd behandeld via een gastrectomie? Moeten we een maagneoplasma 151.x registreren, geassocieerd met een code M voor het lymfoom? A: In de alfabetische lijst vinden we bij Lymphoma (malignant) code 202.8x terug, het vijfde cijfer geeft de localisatie aan ( 0 niet-gespecificeerde plaats, extranodale plaats of vast orgaan plaats). 15

16 Voor een maaglymfoom gebruiken we dus code Malignant lymphoma, unspecified site, extranodal and solid organ sites Is het mogelijk dat een patiënt tegelijkertijd een lymfoom en een acute lymfatische leukemie heeft? Wat als er zich een evolutie voordoet van de ene ziekte naar de andere? A: Maligne lymfomen zijn maligne proliferaties van lymfatische cellen van perifere oorsprong. De cellen vermenigvuldigen zich in lymfatische gebieden, en verspreiden zich vervolgens naar de naburige weefsels door het feit dat ze aan elkaar grenzen, vervolgens naar het bloed, en bereiken uiteindelijk het merg: het gaat dan om de leukemische fase van het lymfoom. Voor de codering zou het dus logischer zijn om te coderen wat momenteel aanwezig is, dus een acute lymfatische leukemie. 4. Metastases 4.1. Een patiënt komt langs voor een ascitespunctie wegens de aanwezigheid van peritoneale metastases. Moeten we de ascitespunctie koppelen aan de metastase of mogen we eveneens de ascites coderen? A: Vóór 2009: De alfabetische lijst verwijst enkel naar code Secondary malignant neoplasm of pleura of naar Secondary malignant neoplasm of retroperitoneum and peritoneum. Nochtans kunnen pleurale of peritoneale metastases al dan niet gepaard gaan met een vochtophoping. Het is dus toegestaan om aan de code voor metastase code Other specified forms of effusion, except tuberculous of code Ascites toe te voegen als die laatste manifestaties een specifieke behandeling vergen, die duidelijk gedocumenteerd is in het medisch dossier (drainage, evacuerende puncties, enz.) Vanaf 2009: In het geval van een neoplastische ascites bij een peritoneale metastase, moeten we Secondary malignant neoplasm of retroperitoneum and peritoneum en Malignant ascites' coderen. Als de patiënt alleen langskomt voor een punctie van deze ascites, wordt die gecodeerd in HD. Code Secondary malignant neoplasm of pleura duidt op de aanwezigheid van pleurale metastases, die al dan niet vergezeld kunnen gaan van een vochtophoping, die wordt gecodeerd via Malignant pleural effusion Hoe lymfangitis carcinomatosa van de long coderen? Volgens de pneumoloog is er sprake van een interstitiële longfibrose bij de pulmonale metastase, daarom coderen we Alveolar and parietoalveolar pneumopathy Secondary malignant neoplasm of lung en/of Secondary malignant neoplasm of pleura. Is dat correct? A : In de tabel van de neoplasmata verwijzen de aandoeningen van de lymfevaten naar de neoplasmata van de bindweefsels. Een nota geeft hier aan dat, indien de locatie niet is opgenomen in de onderliggende lijst, de aandoening van de bindweefsels gecodeerd moet worden als het neoplasma van het aangetaste orgaan. In het geval van de bindweefsels van de long, moet men dus gaan kijken bij de secundaire longaantastingen. We moeten dus coderen Secondary malignant neoplasm of lung. Er mogen geen codes van intersitiële pathologieën toegevoegd worden Een patiënt is gehospitaliseerd voor een bottumor. Hij krijgt een heupprothese na exerese van het letsel. De histologische resultaten wijzen op een non-hodgkin lymfoom. Moeten we, aangezien de bijkomende oppuntstelling geen andere locatie aan het licht brengt, coderen met een code voor lymfoom of mogen we een code voor botneoplasma gebruiken met een code M voor lymfoom? A : HD: Malignant lymphoma, unspecified site, extranodal and solid organ sites M9591/3 Malignant lymphoma, non Hodgkin s type 16

17 Het laatste cijfer (0) maakt het mogelijk om een aantasting van een vast orgaan te registreren. Of de aantasting enkel- of meervoudig is verandert niets aan de keuze van de diagnose. Deze aandoening mag in geen geval gecodeerd worden als een primaire bottumor. 5. Opeenvolging van de codes voor tumoren 5.1. Een patiënt met een maligne letsel dat enkele weken voorheen werd verwijderd in daghospitalisatie, komt terug voor een ruimere excisie om zeker te zijn van de totale exerese van het neoplasma. Het anatomopathologisch verslag brengt geen residueel neoplasma aan het licht. Wat moeten we coderen? A: Deze situatie komt vaak voor bij melanomen. Het maligne neoplasma wordt gecodeerd in hoofddiagnose. Het feit dat het vooraf volledig werd weggehaald verandert niets aan het feit dat de hoofdreden voor deze hospitalisatie dit neoplasma is. De ruime excisie is een onderdeel van zijn oorspronkelijke behandeling Een patiënte wordt gehospitaliseerd voor de oppuntstelling van een ferriprieve anemie die wordt behandeld via transfusies. Er wordt vastgesteld dat een maligne neoplasma van het colon de oorzaak is. Wat moeten we in hoofddiagnose zetten? A : HD : Malignant neoplasm of colon, unspecified ND : Iron deficiency anemia secondary to blood loss De hoofddiagnose wordt in de codeerregels (Hfst C) omschreven als de diagnose die de beslissing van ziekenhuisopname motiveert; ze wordt dus bepaald na onderzoek of zelfs na chirurgie, aan het eind van de ziekenhuisopname. Na onderzoeken (en misschien chirurgie), blijkt kanker van het colon inderdaad het eerste probleem van de patiënt, de anemie door chronisch bloedverlies is daar slechts een manifestatie van. De regels zijn duidelijk voor de registratie van de ziekenhuisopname die voor de eerste keer een primaire tumor aan het licht brengt: zelfs wanneer de reden voor de opname verband houdt met de metastase, wordt de primaire localisatie altijd in hoofddiagnose geregistreerd! Bij voorbeeld, de oppuntstelling van een patiënte die in het ziekenhuis wordt opgenomen voor een epilepsieaanval, brengt een hersenmetastase van een melanoom aan het licht. Dit huidneoplasma moet in hoofddiagnose gecodeerd worden, zelfs wanneer de patiënte wordt geopereerd aan haar hersenmetastase De toevallige ontdekking van een neoplastische haard bij een patiënt die wordt geopereerd voor een niet-neoplastische pathologie, verandert niets aan de keuze van de hoofddiagnose. De pathologie die ten oorsprong ligt aan de operatie, blijft de hoofdreden voor de hospitalisatie. Moet er in dat geval rekening worden gehouden met exclusies van ICD-9 tussen 600.1x of 600.2x en 185? A : Nodular prostate excludes malignant neoplasm of prostate (185) De vermelding excludes betekent dat de neoplastische nodule niet vermeld staat onder code Nodular prostate. Als de twee aanwezig zijn en de arts de diagnoses heeft overgenomen, coderen we ze allebei ( ) (Zie ook Algemeen, hfst C, 1) 5.4. Een patiënt zonder antecedent komt binnen op de spoeddienst voor intestinale occlusie. De interventie brengt een tumorale stenose van het colon aan het licht die geopereerd wordt (ofwel een ontlastende colostomie, ofwel een colectomie). Wat moeten we in HD zetten : intestinale occlusie of het neoplasma van het colon? A: De hoofddiagnose wordt in de codeerregels (hfst C) omschreven als de diagnose die de beslissing van ziekenhuisopname motiveert; ze wordt dus bepaald na onderzoek of zelfs na chirurgie, aan het eind van de ziekenhuisopname HD: 153.9: Malignant neoplasm of colon, unspecified ND : Other specified intestinal obstruction Opgelet: de regels zijn duidelijk voor de registratie van de ziekenhuisopname die voor de eerste keer een primaire tumor aan het licht brengt: zelfs wanneer de reden voor de opname verband houdt met de metastase, wordt de primaire localisatie altijd in hoofddiagnose geregistreerd! Bij voorbeeld, de oppuntstelling van een patiënte die in het ziekenhuis wordt opgenomen voor een epilepsieaanval, 17

18 brengt een hersenmetastase van een melanoom aan het licht. Dit huidneoplasma moet in hoofddiagnose gecodeerd worden Wat is de hoofddiagnose van een hospitalisatie voor een epilepsieaanval op basis van een gekende hersenmetastase? A: Wanneer de ziekenhuisopname enkel gerechtvaardigd is voor de behandeling van een epilepsieaanval bovenop een gekende metastase, wordt de epilepsie vermeld als hoofddiagnose, gevolgd door de code van de metastase. HD: Epilepsy, unspecified ND: Secondary malignant neoplasm of brain and spinal cord 6. Coderen van complicaties die verband houden met een neoplasma of een behandeling 6.1. Tijdens zijn chemotherapiesessie in het dagziekenhuis krijgt een patiënt een acuut longoedeem en wordt hij in het ziekenhuis opgenomen. Wat is de HD? A: Er zijn twee mogelijkheden: 1. de chemotherapie wordt uitgevoerd en de patiënt wordt nadien in het ziekenhuis opgenomen wegens complicaties: de HD is de reden na studie die de klassieke ziekenhuisopname rechtvaardigt. Nota : de richtlijnen zullen in 2010 gepreciseerd worden (registratie 2011). 2. de chemotherapie wordt niet uitgevoerd omdat er een tegenindicatie is. De HD is de tegenindicatie die de opname rechtvaardigt, bij voorbeeld een acuut longoedeem Als de patiënt een cachexie met een neoplasma vertoont, moeten we dan of vermelden? A : Via de alfabetische lijst komen we voor de neoplastische cachexie terecht bij code Malignant neoplasm without specification of site, other. Deze code wordt gebruikt wanneer we het oorspronkelijke neoplasma niet kennen. In het geval van een geïdentificeerde neoplasie wordt de code van die neoplasie gebruikt. Code is echter opgenomen in hoofdstuk 16 (Symptoms, signs and ill-defined conditions) en zou dus niet gebruikt mogen worden wanneer de verantwoordelijke pathologie gekend is. De symptomen mogen echter geregistreerd worden als ze een aanzienlijk probleem vormen voor de medische behandeling. Als de patiënte bij voorbeeld parenterale voeding krijgt voor haar cachexie, is het gebruik van gerechtvaardigd. In 2009 verwijst de alfabetische lijst naar code see Neoplasm by site. Code moet dus altijd geregistreerd worden als de cachexie aanwezig is en werd opgetekend door de arts Hoe coderen we een hand-voetsyndroom na chemotherapie? A: Dermatitis due to drug and medicine taken internally E933.1 Antineoplastic/immunosuppressive drug causing adverse effects in therapeutic use 7. Gebruik van de codes V58.x 7.1. Zou u de opnames voor chemotherapie en immunotherapie kunnen toelichten? A: Vóór 2009: Als een patiënt enkel wordt opgenomen voor chemo- of immunotherapie tegen kanker, is de HD V58.1, en wordt de procedure geregistreerd met voor de substanties die de kwaadaardige cellen kapot maken, of voor de BRM (biological response modifier). Opdat code V58.1 gebruikt kan worden, moet het om een behandeling (chemo- of immunotherapie) tegen kanker gaan. Men gebruikt dus geen code V58.1 voor de behandeling van andere ziektes, ook al gebruikt men antineoplastische geneesmiddelen of BRM s. Hoe weet men of een monoklonale antistof antineoplastisch is of een BRM? Sommige monoklonale antilichamen zetten zich vast op een receptor van de doelcel en blokkeren de groei ervan of vernietigen ze. Dat is het geval van alemtuzumab, rituximab en trastuzumab zoals aangegeven in het 18

19 handboek. Ibrutomomab is een monoklonaal antilichaam waarop een radioactief yttrium-ion wordt aangebracht. Die vier substanties zijn dus antineoplastisch in strikte zin (Code 99.25). Andere monoklonale antilichamen zijn actief via immunostimulatie of via interactie met bepaalde groeifactoren, etc (Code 99.28) Om correct te coderen, moet aan de oncologen die ze voorschrijven worden gevraagd welke monoklonale antilichamen kankerbestrijdend zijn en welke BRM s zijn. Vanaf 2009 : Code V58.1 werd opgesplitst in V58.11 voor Encounter for antineoplastic chemotherapy en V58.12 voor Encounter for immunotherapy for neoplastic condition. De gebruiksregels blijven identiek aan die van vóór Wat de monoklonale antilichamen betreft, die worden allemaal als antineoplastisch beschouwd. Toediening van die producten wordt gecodeerd via V58.11 in HD met interventiecode V58.12 wordt opgenomen in HD enkel en alleen indien de patiënt wordt behandeld met BCG (met uitzondering van blaasinstillatie), interferon en interleukine Hoe coderen we een intravesicale blaasinstillatie met BCG bij een patiënt met een blaasneoplasma? A: BCG (Bacil Calmette-Guérin) is een niet-specifieke immunotherapeutische agens die wordt gebruikt voor de behandeling van melanomen, longkanker, weke delen sarcoom, colon- of borstcarcinomen. Wat BCG betreft, het gebruik ervan wordt gecodeerd via TENZIJ bij gebruik in intravesicale instillaties voor oppervlakkige neoplasmata van de blaas, waar het als kankerwerend wordt beschouwd, zodat code gebruikt moet worden. Er mag een code voor intravesicale instillatie toegevoegd worden: Een patiënt die sinds 10 dagen wordt behandeld voor diepe veneuze trombose komt binnen voor dyspnoe. Tijdens het onderzoek stelt men een pancreasadenocarcinoom vast met pulmonale en hepatische metastases. Tijdens zijn verblijf wordt er een Port-a-cath geplaatst en wordt de eerste chemokuur toegediend. Moeten we code V58.1 in HD zetten? A: De codes V58 worden in HD gezet wanneer de patiënt alleen voor een radio, chemo- of immunotherapie binnenkomt. In dit voorbeeld komt de patiënt binnen voor de oppuntstelling van zijn pancreas-adenocarcinoom, vervolgens brengt men een Port-a-cath aan, alvorens de chemo- uit te voeren. De neo moet dus in HD geplaatst worden Patiënt opgenomen voor verschillende dagen chemotherapie. Wat moeten we in HD zetten? A: Als de patiënt binnenkomt voor een chemokuur, ongeacht de voorziene duur, moeten we V58.1 (of V58.11 in 2009) in HD zetten Een patiënt komt binnen voor een chemokuur voor pulmonale metastases die secundair zijn aan een weggehaalde neoplasie van de farynx. Ik weet niet of het antitumorproduct inwerkt op het primaire neoplasma. Hoe moet dit gecodeerd worden? A: Als het primaire neoplasma nog steeds aanwezig is en behandeld wordt : HD: V58.11 (in 2009) Encounter for antineoplastic chemotherapy ND: Secondary malignant neoplasm of lung Malignant neoplasm of pharynx, unspecified Of als het primaire neoplasma volledig werd weggehaald, en enkel in dat geval: HD: V58.11 (in 2009) Encounter for antineoplastic chemotherapy ND: Secondary malignant neoplasm of lung + V10.02 Personal history of malignant neoplasm of other & unspecified oral cavity & pharynx 7.6. Mogen we in geval van hepatische chemo-embolisatie interventiecodes Other injection of therapeutic substance into liver en Arteriography of other intra-abdominal 19

20 arteries toevoegen voor de injectie van jodiumhoudende contrast-stoffen tijdens de procedure? A: Ja, als er effectief sprake is van een hepatische arteriële injectie en chemo-embolisatie Wanneer de patiënt langskomt voor een behandeling "parallel" aan de chemotherapie: Bondronat / Pamidronaat / Zometa, etc., moeten we dan in HD V58.1 of het neoplasma (of de botmetastase) zetten en moeten we bij procedure of zetten? A : We gebruiken V58.1 (of V58.11 in 2009) enkel bij een chemotherapeutische antikankerbehandeling. Deze geneesmiddelen zijn echter bifosfonaten met tot nog toe geen duidelijk aangetoonde antikankerwerking, buiten een niet-bevestigde publicatie die een verlenging van de levensduur van kankerpatiënten zou hebben aangetoond. We coderen dus het neoplasma in HD met code als interventie Een patiënte met een borstneoplasma met hypercalcemie door botmetastase wordt opgenomen in daghospitalisatie voor een kuur met Zometa. Wat zetten we in HD? A: HD: Secondary malignant neoplasm of bone and bone marrow ND: Malignant neoplasm of unspecified site of female breast ND: Hypercalcemia Interventie: Injection or infusion of therapeutic or prophylactic substance 7.9. Een patiënt komt binnen voor zijn chemokuur. Gezien de ernstige anemie die zich voordeed na zijn vorige chemotherapie, wordt hij gehospitaliseerd voor bloedtransfusies. De derde dag van zijn verblijf krijgt hij eindelijk zijn antitumorkuur. Wat moeten we in HD zetten? A : HD : Aplastic anemia ND : E933.1 Antineoplastic/immunosuppressive drug causing adverse effects in therapeutic use ND : het neoplasma Als interventie : Transfusion of packed cells Injection or infusion of cancer (antineoplastic) chemotherapeutic substance De ziekenhuisopnames voor chemotherapie vormen een uitzondering op de algemene codeerregels. Voor chemotherapieën die niet werden uitgevoerd wegens een contra-indicatie, is het die contraindicatie die in HD wordt gecodeerd. In alle andere gevallen blijft de oorspronkelijke reden van de hospitalisatie de hoofddiagnose Hoe coderen we de opnames voor chemotherapie met draagbare pomp? Bij bepaalde patiënten gebeurt de chemotherapie ambulant met een continu pompsysteem (bijvoorbeeld in cycli van acht dagen). Bij deze patiënten wordt vooraf een Port-a-cath ingebracht. A: Als de patiënt wordt opgenomen voor de start van de ambulante chemotherapie wordt code V58.1x in HD gebruikt. Als het enkel gaat om een controle van de pomp of het aansluiten tijdens een consultatie, moet er geen MZG-registratie gebeuren. Als hij wordt opgenomen naar aanleiding van een probleem met de pomp of voor een spoeling van de pomp, gebruiken we code V Opname voor profylactische orgaanverwijdering 8.1. Code V50.49 (profylactische orgaanverwijdering, ander): in welk andere specifieke gevallen moeten we die gebruiken? Afgezien van neo KNO? A: Profylactische hysterectomie bij het syndroom van Lynch, profylactische colectomie in de familiale colorectale polypose 8.2. Een patiënte met een borstneoplasma komt voor een dubbele ovariëctomie. Moeten we code V504 registreren (profylactische verwijdering)? 20

Hoofdstuk 5:... 50 Het patientendossier als referentiedocument... 50 1. Inleiding... 51 2. Inhoud van het patientendossier... 52

Hoofdstuk 5:... 50 Het patientendossier als referentiedocument... 50 1. Inleiding... 51 2. Inhoud van het patientendossier... 52 Hoofdstuk 5:... 50 Het patientendossier als referentiedocument... 50 1. Inleiding... 51 2. Inhoud van het patientendossier... 52 Officiële versie 2015 - Hoofdstuk 5 49 Hoofdstuk 5: Het patientendossier

Nadere informatie

Bijkomende informatie voor de registratie van de doodsoorzaak

Bijkomende informatie voor de registratie van de doodsoorzaak Bijkomende informatie voor de registratie van de doodsoorzaak 1. Veld 31: A2_CODE_DIAG_CAUSE_DEATH Veld 31 A2_CODE_DIAG_CAUSE_DEATH behoort tot het bestand STAYHOSP in domein 3 van de administratieve gegevens.

Nadere informatie

HOOFDSTUK 13 SYMPTOMEN, TEKENEN EN ZIEKTETOESTANDEN

HOOFDSTUK 13 SYMPTOMEN, TEKENEN EN ZIEKTETOESTANDEN HOOFDSTUK 13 SYMPTOMEN, TEKENEN EN ZIEKTETOESTANDEN OVERZICHT - Vele symptomen en tekenen worden in hoofdstuk 18 van ICD-10-CM geclassificeerd wanneer zijn veroorzaakt kunnen worden door verschillende

Nadere informatie

HOOFDSTUK 29 NIEUWVORMINGEN

HOOFDSTUK 29 NIEUWVORMINGEN HOOFDSTUK 29 NIEUWVORMINGEN OVERZICHT - Nieuwvormingen (neoplasma) staan geklasseerd in het hoofdstuk 2 van de ICD-10-CM. - Neoplasma worden ingedeeld volgens twee assen. o De eerste as bij het coderen

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

BIJKOMENDE INFORMATIE VOOR DE REGISTRATIE VAN INHOUD DAGHOSPITALISATIES

BIJKOMENDE INFORMATIE VOOR DE REGISTRATIE VAN INHOUD DAGHOSPITALISATIES BIJKOMENDE INFORMATIE VOOR DE REGISTRATIE VAN DAGHOSPITALISATIES INHOUD INHOUD...1 1. Domein MEDISCHE GEGEVENS en FACTURATIEGEGEVENS...3 1.1 Daghospitalisaties op verpleegeenheden specifiek voor daghospitalisatie...3

Nadere informatie

Antwoorden op vragen van ziekenhuizen i.v.m. ICD-10-BE codering Publicatie maart 2016 (deel 1)

Antwoorden op vragen van ziekenhuizen i.v.m. ICD-10-BE codering Publicatie maart 2016 (deel 1) Antwoorden op vragen van ziekenhuizen i.v.m. ICD-10-BE codering Publicatie maart 2016 (deel 1) FOD Volksgezondheid Publicatie maart 2016 (Deel 1) ICD-10-BE Codeerproblemen registratie 2015 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Overzicht Wijzigingen ICD-10 codering Per januari 2015

Overzicht Wijzigingen ICD-10 codering Per januari 2015 Overzicht Wijzigingen ICD-10 codering Per januari 2015 Belangrijke wijzigingen in de ICD-10 codering met ingang van registratiejaar 2015 Met ingang van het registratiejaar 2015 wordt in de LBZ voor de

Nadere informatie

Handleiding Morfologiecodering in de LBZ Publicatie februari 2014

Handleiding Morfologiecodering in de LBZ Publicatie februari 2014 Handleiding Morfologiecodering in de LBZ Publicatie februari 2014 Codeerinstructie morfologie in de LBZ Met ingang van het registratiejaar 2014 vindt de morfologiecodering binnen de LBZ plaats aan de hand

Nadere informatie

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn:

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn: Indicatoren VIP²-project Oncologie In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen (20,6 % van alle overlijdens ingevolge kanker). In 2009

Nadere informatie

Kanker: klinisch beeld,

Kanker: klinisch beeld, Kanker: klinisch beeld, epidemiologie, biologie en pathofysiologie Prof. Patrick Schöffski, M.D., M.P.H. Dienst Algemene Medische Oncologie Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg Leuvens Kanker Instituut

Nadere informatie

Goede gegevensvastlegging voor een betrouwbare HSMR

Goede gegevensvastlegging voor een betrouwbare HSMR Goede gegevensvastlegging voor een betrouwbare HSMR Een betrouwbare HSMR berekening is alleen mogelijk als ziekenhuizen volgens dezelfde regels, dus op uniforme wijze hun opnamen in de LMR (en diens opvolger

Nadere informatie

Bijlage 9. Toelichting op tabel indeling DKG s

Bijlage 9. Toelichting op tabel indeling DKG s Toelichting op tabel indeling DKG s Bijlage 9 Indeling in ndxg 173,174 en 176 is gebaseerd op de in de tabel genoemde DBC-behandelcodes. Indeling in ndxg 175 is gebaseerd op in de tabel genoemde DBC-diagnosecodes

Nadere informatie

Handboek ICD-10-BE Codering Officiële versie 2015 - Hoofdstuk 4 37

Handboek ICD-10-BE Codering Officiële versie 2015 - Hoofdstuk 4 37 Hoofdstuk 4:... 38 Het registreren van de diagnosen en de procedures in de MG-MZG... 38 1. Inleiding... 39 2. medische gegevens in de registratie... 39 3. De hoofddiagnose van het verblijf en de geverifieerde

Nadere informatie

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C C. Wervelkolom nhoudsopgave 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 C Congenitale aandoeningen... 1 Myelopathie (excl. trauma s van de wervelkolom)... 1 Mogelijke atlanto-axiale subluxatie... 1 Nekpijn... 1

Nadere informatie

Bijkomende informatie voor de registratie van. Daghospitalisaties

Bijkomende informatie voor de registratie van. Daghospitalisaties Bijkomende informatie voor de registratie van daghospitalisaties Inhoud 1. DOMEIN MEDISCHE GEGEVENS EN FACTURATIEGEGEVENS... 1 1.1. Daghospitalisaties op verpleegeenheden specifiek voor daghospitalisatie...

Nadere informatie

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C 10 C

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C 10 C C. Wervelkolom nhoudsopgave 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 C 1 C Congenitale aandoeningen... 1 Myelopathie (excl. trauma s van de wervelkolom)... 1 Mogelijke atlanto-axiale subluxatie... 1 Nekpijn...

Nadere informatie

HSMR en SMR s per diagnosegroep Cijfers eerste helft 2014 Ziekenhuisgroep Twente

HSMR en SMR s per diagnosegroep Cijfers eerste helft 2014 Ziekenhuisgroep Twente HSMR en SMR s per diagnosegroep Cijfers eerste helft 2014 Ziekenhuisgroep Twente 20 maart 2015 Ziekenhuisgroep Twente T.a.v. mw. Eggert en dhr. Gorgels Postbus 7600 7600 SZ Almelo Introductie In deze rapportage

Nadere informatie

Patiëntenbetrokkenheid bij medische beslissingen. Vragenlijst bij inclusie.

Patiëntenbetrokkenheid bij medische beslissingen. Vragenlijst bij inclusie. FACULTEIT GENEESKUNDE EN FARMACIE Gelieve de onderstaande vragen samen met de patiënt in te vullen (sommige zaken zijn waarschijnlijk opgenomen in het medisch dossier, maar gelieve toch even te overlopen

Nadere informatie

Oncologie, oncogenese en kankerzorg. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 27 september 2014

Oncologie, oncogenese en kankerzorg. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 27 september 2014 Oncologie, oncogenese en kankerzorg Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 27 september 2014 Oncologie Deel van de geneeskunde dat kanker bestudeert en probeert te genezen Medische wetenschap

Nadere informatie

HOOFDSTUK 12 Z CODES EN UITWENDIGE OORZAAK CODES

HOOFDSTUK 12 Z CODES EN UITWENDIGE OORZAAK CODES HOOFDSTUK 12 Z CODES EN UITWENDIGE OORZAAK CODES OVERZICHT - Z codes en uitwendige oorzaak codes hebben hetzelfde formaat en conventies als alle andere codes. - Bepaalde Z codes worden in specifieke situaties

Nadere informatie

Borstchirurgie: tumorectomie

Borstchirurgie: tumorectomie AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Deurne Florent Pauwelslei 1 2100 Deurne T 03 320 50 00 F 03 320 56 00 Borstchirurgie: tumorectomie

Nadere informatie

J. Mamma aandoeningen. Inhoudsopgave 01 J 02 J 03 J 04 J 05 J 06 J 07 J 08 J 09 J 10 J 11 J 12 J 13 J 14 J 15 J 16 J 17 J 18 J 19 J

J. Mamma aandoeningen. Inhoudsopgave 01 J 02 J 03 J 04 J 05 J 06 J 07 J 08 J 09 J 10 J 11 J 12 J 13 J 14 J 15 J 16 J 17 J 18 J 19 J J. Mamma aandoeningen nhoudsopgave 1 J 2 J 3 J 4 J 5 J 6 J 7 J 8 J 9 J 1 J 11 J 12 J 13 J 14 J 15 J 16 J 17 J 18 J 19 J Screening: vrouwen jonger dan 4 jaar zonder genetisch risico... 1 Screening: vrouwen

Nadere informatie

Specialismespecifieke Toelichting op de Registratieregels Longgeneeskunde

Specialismespecifieke Toelichting op de Registratieregels Longgeneeskunde Specialismespecifieke Toelichting op de Registratieregels Longgeneeskunde v20110701 Ingangsdatum 1 januari 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Uitzonderingen op de algemene registratieregels... 4 2.1

Nadere informatie

Tabel indeling DKG s (ten behoeve van risicovereveningsmodel 2009)

Tabel indeling DKG s (ten behoeve van risicovereveningsmodel 2009) Bijlage 9 Tabel indeling DKG s (ten behoeve van risicovereveningsmodel 2009) Toelichting op de tabel indeling DKG s Indeling in ndxgroepen 173,174 en 176 is gebaseerd op de in de tabel genoemde DBC-behandelcodes.

Nadere informatie

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. nefrectomie

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. nefrectomie INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER nefrectomie De BAU geeft de toestemming aan urologen om het onderstaand informatie- en toestemmingsformulier te gebruiken voor hun praktijk. Het is echter niet toegelaten

Nadere informatie

Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling

Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling Status bepaling: 99,4% Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling Vóór het starten van de behandeling

Nadere informatie

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: BORSTKANKER Fase 1: validatie van de individuele resultaten Ziekenhuis 86

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: BORSTKANKER Fase 1: validatie van de individuele resultaten Ziekenhuis 86 1 KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: BORSTKANKER Fase 1: validatie van de individuele resultaten Ziekenhuis 86 2 1. BESCHRIJVENDE STATISTIEK Tabel 1: Invasieve borstkanker en ductaal carcinoma in situ

Nadere informatie

Artsformulier DES-dochter (B2)

Artsformulier DES-dochter (B2) Artsformulier DES-dochter (B2) Toestemmingsverklaring inzage en kopiëren medisch dossier (in te vullen door de aanvraagster (DES-dochter)) In onderstaande periode werd ik in uw ziekenhuis/op uw afdeling

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid» 1 Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid» SCSZ/11/049 AANBEVELING NR 11/01 VAN 19 APRIL 2011 BETREFFENDE HET TOEGANGSRECHT VAN DE PATIËNT TOT DE BESTEMMELINGEN

Nadere informatie

99,6% % 99,4% Het Vlaams Indicatorenproject: Behandeling van borstkanker Resultaten AZ Maria Middelares

99,6% % 99,4% Het Vlaams Indicatorenproject: Behandeling van borstkanker Resultaten AZ Maria Middelares Het Vlaams Indicatorenproject: Behandeling van borstkanker Resultaten Interpretatie grafieken In de grafieken wordt ons ziekenhuis voorgesteld door de rode stip. De horizontale grijze lijn verwijst naar

Nadere informatie

FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu

FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Directoraat-generaal Organisatie gezondheidszorgvoorzieningen RAC Vesaliusgebouw Pachecolaan 19/5 1010 Brussel uw brief van uw kenmerk

Nadere informatie

Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014

Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014 Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014 DBCzorgproductcode 19999007 6 tot maximaal 28 verpleegligdagen bij Een infectieziekte 15B932 11.286,44 10.283,87 1.002,57 20107006 Operatie

Nadere informatie

Vlaams Indicatoren Project VIP²

Vlaams Indicatoren Project VIP² Vlaams Indicatoren Project VIP² Het initiatief voor het Vlaams Indicatoren Project VIP² gaat uit van de Vlaamse overheid, de Vlaamse vereniging van hoofdartsen en de ziekenhuiskoepels Zorgnet en Icuro.

Nadere informatie

INFORMATIEBLAD. Beste patiënt(e),

INFORMATIEBLAD. Beste patiënt(e), INFORMATIEBLAD Studie waar het nut van 6 chemotherapie kuren met CHOP en Rituximab gevolgd door een radiochemotherapie aan myeloablatieve dosis met toediening van autologe perifere stamcellen, vergeleken

Nadere informatie

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het?

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? Oncologie/0145 1 Deze informatiebrochure is voor personen met een weke delen sarcoom en alle anderen die hier heel dichtbij betrokken zijn: familie, vrienden We geven

Nadere informatie

Deel 2. Kanker van de vulva

Deel 2. Kanker van de vulva . Kanker van de vulva Inhoud Wat is kanker van de vulva? 1 Aantallen 2 Het ontstaan van kanker van de vulva 3 Uitzaaiingen 3 Onderzoek 4 Behandeling 4 Mogelijke bijwerkingen en complicaties van de behandelingen

Nadere informatie

AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40

AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Deurne Florent Pauwelslei 1 2100 Deurne T 03 320 50 00 F 03 320 56 00 Borstchirurgie: segmentectomie

Nadere informatie

HOOFDSTUK 4 DE MEDISCHE GEGEVENS VAN DE MINIMALE ZIEKENHUIS GEGEVENS

HOOFDSTUK 4 DE MEDISCHE GEGEVENS VAN DE MINIMALE ZIEKENHUIS GEGEVENS HOOFDSTUK 4 DE MEDISCHE GEGEVENS VAN DE MINIMALE ZIEKENHUIS GEGEVENS OVERZICHT De registratie van de Medische Gegevens van de Minimale Ziekenhuisgegevens (MZG-MG) bij ontslag worden gebruikt om de gegevens

Nadere informatie

Inclusie criteria Ja Nee

Inclusie criteria Ja Nee In- en exclusie criteria Visite datum: 2 0 In- en exclusie criteria Inclusie criteria Ja Nee 1. Naadlekkage na LAR tot maximaal 5 cm vanaf de anus. O O 2. Naadlekkage bevestigd op CT-scan OF endoscopie.

Nadere informatie

Borstchirurgie: mastectomie met okselklieruitruiming

Borstchirurgie: mastectomie met okselklieruitruiming AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Deurne Florent Pauwelslei 1 2100 Deurne T 03 320 50 00 F 03 320 56 00 Borstchirurgie: mastectomie

Nadere informatie

Omzendbrief aan - de algemeen directeur - de MZG-verantwoordelijke - de hoofdgeneesheer - het hoofd van het verpleegkundig departement

Omzendbrief aan - de algemeen directeur - de MZG-verantwoordelijke - de hoofdgeneesheer - het hoofd van het verpleegkundig departement Directoraat-generaal Organisatie Gezondheidszorvoorzieningen Dienst Datamanagement UW BRIEF VAN UW REF. ONZE REF. DM/MZG_RHM/n.58_08 DATUM 12/12/2008 BIJLAGE(N) 1 Omzendbrief aan - de algemeen directeur

Nadere informatie

GUIDELINES PBO CONTROLE. bij solide tumoren

GUIDELINES PBO CONTROLE. bij solide tumoren GUIDELINES PBO CONTROLE bij solide tumoren 1 Algemene richtlijnen Witte bloedcellen Een grondige klinische evaluatie van de neutropene patiënt is essentieel. Bij de minste twijfel, gelieve met ons contact

Nadere informatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 "Artikel 33bis. 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen." "K.B. 31.8.2009" (in werking 1.11.2009) "A." + "

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting nederlandse samenvatting Algemene inleiding Primair bot lymfoom is een zeldzame aandoening. Het is een extranodaal subtype van het grootcellig B non Hodgkin lymfoom, dat zich

Nadere informatie

Uitleg over de interpretatie van de grafiek : De resultaten worden weergegeven via een trechtertechniek (= Funnel plot).

Uitleg over de interpretatie van de grafiek : De resultaten worden weergegeven via een trechtertechniek (= Funnel plot). Het H.-Hartziekenhuis scoort bij het Vlaams Indicatoren Project! Het initiatief voor het Vlaams Indicatoren Project (VIP²) gaat uit van de Vlaamse overheid, de Vlaamse vereniging van hoofdartsen en de

Nadere informatie

Domein 5 Medische gegevens

Domein 5 Medische gegevens Medische gegevens Domein 5 Medische gegevens Inhoud 0. LINKEN TUSSEN DE BESTANDEN VAN DE MEDISCHE GEGEVENS...1 1. DIAGNOSE (M1): GEGEVENS OVER DE DIAGNOSES...4 1.1. NAAM...4 1.2. INHOUD...4 1.3. INDELING...4

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Vulvakanker

Patiënteninformatie. Vulvakanker Vulvakanker Patiënteninformatie Vulvakanker Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Wat is kanker van de vulva 1.2 Bij wie komt kanker van de vulva voor 2 Hoe ontstaat kanker van de vulva 3 Uitzaaiingen 4 Wat zijn

Nadere informatie

Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA)

Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA) Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De

Nadere informatie

Codeeradviezen en Antwoorden op vragen van ziekenhuizen i.v.m. ICD-9-CM codering. Codeervragen gesteld in 2009, 2 de semester 2011

Codeeradviezen en Antwoorden op vragen van ziekenhuizen i.v.m. ICD-9-CM codering. Codeervragen gesteld in 2009, 2 de semester 2011 Federale overheidsdienst VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU Directoraat-generaal Organisatie van de Gezondheidszorgvoorzieningen Dienst Datamanagement Codeeradviezen en Antwoorden

Nadere informatie

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker lokale verbranding van de alvleeskliertumor Doel Het doel van de studie is te onderzoeken of radiofrequente ablatie (RFA) gevolgd door

Nadere informatie

SAMENVATTING Een arts is, als professional, geïnteresseerd in de kwaliteit van zijn werk en in manieren om deze verder te verbeteren. Systematische, retrospectieve beoordeling van de eigen dagelijkse medische

Nadere informatie

HANDBOEK ICD-9-CM-CODERING

HANDBOEK ICD-9-CM-CODERING Federale OverheidsDienst VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU Directoraat-generaal Organisatie van de Gezondheidszorgvoorzieningen Dienst Datamanagement HANDBOEK ICD-9-CM-CODERING

Nadere informatie

Figuur 1: illustratie slokdarm

Figuur 1: illustratie slokdarm Slokdarmkanker U bent naar VU medisch centrum (VUmc) verwezen voor een operatie omdat er slokdarmkanker is geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over slokdarmkanker, de oorzaken en risicofactoren

Nadere informatie

Dutch Spine Surgery Registry DSSR

Dutch Spine Surgery Registry DSSR pagina 1 Dutch Spine Surgery Registry DSSR Vetgedrukte items zijn verplicht Lumbale wervelkolom - Ongeïnstrumenteerd, versie: 2015-6-1 - v3.0.0 Identificatie Het BSN-nummer bestaat uit 9 cijfers, inclusief

Nadere informatie

Borstoperaties. Informatiefolder voor de patiënte. OLV Ziekenhuis. Inleiding

Borstoperaties. Informatiefolder voor de patiënte. OLV Ziekenhuis. Inleiding OLV Ziekenhuis GYNAECOLOGIE - VERLOSKUNDE Dr. Van Den Haute J. Dr. Meganck G. Dr. Vandeginste S. Dr. Seynhave B. Dr. Traen K. T. 053 72 49 50 F. 053 72 45 47 Secretariaat.gynaeco@olvzaalst.be Informatiefolder

Nadere informatie

Tumoren van centrale zenuwstelsel. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Tumoren van centrale zenuwstelsel. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Tumoren van centrale zenuwstelsel Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Metastasen van tumoren van elders In de parenchym van de hersenen In hersenvliezen: leptomeningeale

Nadere informatie

Het opsporen van prostaatkanker

Het opsporen van prostaatkanker Het opsporen van prostaatkanker Welke informatie moet men de patiënt verschaffen alvorens een PSA-bepaling of een rectaal toucher uit te voeren? Prostaatkanker : natuurlijke evolutie kanker. Enkel een

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen

Nadere informatie

Kanker en diabetes 19-11-2012. Introductie. Co-morbiditeit. Kanker en comorbiditeit. Kanker en diabetes

Kanker en diabetes 19-11-2012. Introductie. Co-morbiditeit. Kanker en comorbiditeit. Kanker en diabetes Kanker en diabetes Introductie Kanker en comorbiditeit Landelijk Overleg Oncologie Verpleegkundigen 8 november 2012 M. Zanders, arts-onderzoeker IKZ Kanker en diabetes Casuïstiek Dillemma s in de praktijk

Nadere informatie

Mijn pathologieverslag begrijpen

Mijn pathologieverslag begrijpen Mijn pathologieverslag begrijpen Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over uw pathologieverslag. We geven u vooral de belangrijkste en juiste informatie mee over de resultaten

Nadere informatie

CODEERHANDBOEK ICD-9-CM

CODEERHANDBOEK ICD-9-CM federale overheidsdienst VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU Directoraat-generaal Organisatie van de Gezondheidszorgvoorzieningen Dienst Datamanagement CODEERHANDBOEK ICD-9-CM

Nadere informatie

COLOSCOPIE EN PREVENTIE VAN DARMKANKER. Hoe kan darmkanker voorkomen worden? - Patiëntinformatie -

COLOSCOPIE EN PREVENTIE VAN DARMKANKER. Hoe kan darmkanker voorkomen worden? - Patiëntinformatie - COLOSCOPIE EN PREVENTIE VAN DARMKANKER Hoe kan darmkanker voorkomen worden? - Patiëntinformatie - Wat is darmkanker? Kanker van de darm (colorectale kanker) is de 3de meest voorkomende kanker bij mannen,

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies 8 Chapter 8 74 Samenvatting Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. De belangrijkste doelen van dit proefschrift waren achtereenvolgens: het beschrijven

Nadere informatie

Aanvraag toestemming voor zorg in buitenland

Aanvraag toestemming voor zorg in buitenland Aanvraag toestemming voor zorg in buitenland Aan de verzekerden van de verplichte ziekteverzekering wordt binnen het Europese kader een belangrijke vrijheid gegarandeerd inzake keuze van zorgverlener,

Nadere informatie

Geachte Mevrouw, Heer,

Geachte Mevrouw, Heer, Directoraat-generaal Organisatie Gezondheidszorvoorzieningen Dienst Datamanagement UW BRIEF VAN UW REF. ONZE REF. STA/CH/2007-181 DATUM 10 AUGUSTUS 2007 BIJLAGE(N) Ter attentie van de algemeen directeur

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 14. Redactionele verantwoording 16. Redactie 20. Auteurs 22

Inhoud. Woord vooraf 14. Redactionele verantwoording 16. Redactie 20. Auteurs 22 Inhoud Woord vooraf 14 Redactionele verantwoording 16 Redactie 20 Auteurs 22 1 Ademhaling 24 1.1 COPD 24 1.1.1 Inleiding 24 1.1.2 COPD en longemfyseem 25 1.1.3 Behandeling van COPD 29 1.1.4 Multidisciplinaire

Nadere informatie

MEDISCHE AANSPRAKELIJKHEID IN DE PRAKTIJK. Dr. C. De Meyere

MEDISCHE AANSPRAKELIJKHEID IN DE PRAKTIJK. Dr. C. De Meyere MEDISCHE AANSPRAKELIJKHEID IN DE PRAKTIJK Dr. C. De Meyere Opdracht Minnelijke medische expertise Aansprakelijkheid van de neuroloog Ingreep beschrijven Was uitgevoerde ingreep verantwoord Ingreep overeenkomstig

Nadere informatie

DOT in de medische oncologie

DOT in de medische oncologie NVMO-informatiesheet DOT in de medische oncologie versie 2.1, september 2012 NVMO-werkgroep DOT Inleiding Per 1-1-2012 zijn de DBC s vervangen door de DBC Zorgproducten onder DOT. Onder DOT worden zorgtrajecten

Nadere informatie

3.3 Borstkanker bij de man

3.3 Borstkanker bij de man 3.3 Borstkanker bij de man Bij u is zojuist de diagnose borstkanker vastgesteld. Alle patiënten die voor borstkanker worden behandeld in het Catharina-ziekenhuis ontvangen een Persoonlijke Informatie Map.

Nadere informatie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie Behandelingen bij longkanker inclusief klinische studie immuuntherapie 1 Longkanker Longkanker is niet één ziekte: er bestaan meerdere vormen van longkanker. In deze brochure bespreken we de twee meest

Nadere informatie

BOTTUMOREN. 1. Normaal botweefsel

BOTTUMOREN. 1. Normaal botweefsel BOTTUMOREN Om beter te kunnen begrijpen wat een bottumor juist is, wordt er in deze brochure meer uitleg gegeven over de normale structuur van het bot. Op die manier krijgt u een beter zicht op wat abnormaal

Nadere informatie

Nr Naam Beschrijving Mogelijke waarden of verwijzingen 1 Patiëntidentificatie Een uniek patiëntidentificatienummer Vrije tekst

Nr Naam Beschrijving Mogelijke waarden of verwijzingen 1 Patiëntidentificatie Een uniek patiëntidentificatienummer Vrije tekst Toelichting op het registratieformulier oktober 2014 Optionele variabelen zijn in donkergrijs weergegeven op het registratieformulier en in deze toelichting. Nr Naam Beschrijving Mogelijke waarden of verwijzingen

Nadere informatie

Domein 5 Medische gegevens

Domein 5 Medische gegevens Medische gegevens Domein 5 Medische gegevens Inhoud 0. LINKEN TUSSEN DE BESTANDEN VAN DE MEDISCHE GEGEVENS... 1 1. DIAGNOSE (M1): GEGEVENS OVER DE DIAGNOSES... 4 1.1. NAAM... 4 1.2. INHOUD... 4 1.3. INDELING...

Nadere informatie

Vlaams bevolkingsonderzoek: + ifobt - St. Andriesziekenhuis Tielt

Vlaams bevolkingsonderzoek: + ifobt - St. Andriesziekenhuis Tielt Vlaams bevolkingsonderzoek: + ifobt - St. Andriesziekenhuis Tielt Dr. S. De Coninck Mede namens: Dr. J. Beyls Dr. C. Baertsoen E. Rysman Dienst interne gastro-entero 24/11/2015 Darmkanker = gezondheidsprobleem!

Nadere informatie

DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM

DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM Om te begrijpen wat dikkedarmkanker is, wordt eerst het spijsverteringsstelsel en de werking van de spijsvertering uitgelegd. Om te begrijpen wat dikkedarmkanker is, wordt eerst

Nadere informatie

Operatie dikke darm kanker

Operatie dikke darm kanker Operatie dikke darm kanker Inleiding Deze folder geeft u algemene informatie over diverse soorten operaties aan de dikke darm. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan

Nadere informatie

Endoscopische Mucosale Resectie (EMR) slokdarm

Endoscopische Mucosale Resectie (EMR) slokdarm Endoscopische Mucosale Resectie (EMR) slokdarm Maatschap Gastro-Enterologie IJsselland Ziekenhuis Datum opname: Datum onderzoek: Wat is een EMR? Op advies van uw behandelend arts zult u een Endoscopische

Nadere informatie

Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie

Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie Beter voor elkaar 2 In Nederland wordt per jaar in totaal bij ongeveer 5.200 mensen blaaskanker vastgesteld. Daarvan hebben circa 2.600 mensen een spierinvasief

Nadere informatie

Waarom worden verzakkingsoperaties met een vaginaal implantaat (matje) verricht?

Waarom worden verzakkingsoperaties met een vaginaal implantaat (matje) verricht? Vragen en antwoorden vaginale implantaten ( matjes ) Waarom worden verzakkingsoperaties met een vaginaal implantaat (matje) verricht? Bij verzakkingsoperaties zonder een implantaat, wordt geopereerd met

Nadere informatie

patiënteninformatie algemene heelkunde Aambeien

patiënteninformatie algemene heelkunde Aambeien patiënteninformatie algemene heelkunde Aambeien ALGEMEEN ZIEKENHUIS SINT-JOZEF Oude Liersebaan 4-2390 Malle tel. 03 380 20 11 - fax 03 380 28 90 azsintjozef@emmaus.be - www.azsintjozef-malle.be Dit ziekenhuis

Nadere informatie

Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA)

Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA) Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA.

Nadere informatie

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. artificiële urinaire sfincter

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. artificiële urinaire sfincter INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER artificiële urinaire sfincter De BAU geeft de toestemming aan urologen om het onderstaand formulier voor geïnformeerde toestemming te gebruiken voor hun praktijk. Het

Nadere informatie

Prijslijst 2013 : deurprijzen geldig voor behandelingen gestart tussen 01-07-2013 t/m 31-12-2013 VOORWAARDEN

Prijslijst 2013 : deurprijzen geldig voor behandelingen gestart tussen 01-07-2013 t/m 31-12-2013 VOORWAARDEN VOORWAARDEN Op alle door het ziekenhuis en door de daaraan verbonden vrijgevestigd medisch specialisten met patiënten gesloten behandelingsovereenkomsten, voorzover deze werkzaamheden binnen het kader

Nadere informatie

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. retropubische prostatectomie

INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER. retropubische prostatectomie INFORMATIE- EN TOESTEMMINGSFORMULIER retropubische prostatectomie De BAU geeft de toestemming aan urologen om het onderstaand formulier voor geïnformeerde toestemming te gebruiken voor hun praktijk. Het

Nadere informatie

Patiënt informatie over de TREND studie Medisch wetenschappelijk onderzoek

Patiënt informatie over de TREND studie Medisch wetenschappelijk onderzoek Patiënt informatie over de TREND studie Medisch wetenschappelijk onderzoek TREND-studie Deelnemende ziekenhuizen in Nederland: Chirurgische of endoscopische behandeling van grote poliepen in de endeldarm?

Nadere informatie

factoren voor de concentratie van de uitgaven van de gezondheidszorg

factoren voor de concentratie van de uitgaven van de gezondheidszorg 3Studie factoren voor de concentratie van de uitgaven van de gezondheidszorg Een groep van tien procent Belgische consumenten is in haar eentje verantwoordelijk voor 72% van de uitgaven geneeskundige verzorging!

Nadere informatie

Codeeradviezen en Antwoorden op vragen van ziekenhuizen i.v.m. ICD-9-CM codering

Codeeradviezen en Antwoorden op vragen van ziekenhuizen i.v.m. ICD-9-CM codering Federale overheidsdienst VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU Directoraat-generaal Organisatie van de Gezondheidszorgvoorzieningen Dienst Datamanagement Codeeradviezen en Antwoorden

Nadere informatie

Codeeradviezen en Antwoorden op vragen van ziekenhuizen i.v.m. ICD-9-CM codering.

Codeeradviezen en Antwoorden op vragen van ziekenhuizen i.v.m. ICD-9-CM codering. Federale overheidsdienst VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU Directoraat-generaal Organisatie van de Gezondheidszorgvoorzieningen Dienst Datamanagement Codeeradviezen en Antwoorden

Nadere informatie

Afdeling II. Genetische onderzoeken. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer vereist is :

Afdeling II. Genetische onderzoeken. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer vereist is : De RODE markeringen gaan in voege vanaf 01/07/2011 (blz. 4) ART. 33 Afdeling II. Genetische onderzoeken. Art. 33. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer

Nadere informatie

Dutch Lung Surgery Audit (DLSA)

Dutch Lung Surgery Audit (DLSA) Dutch Lung Surgery Audit (DLSA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Domein 5 Medische gegevens

Domein 5 Medische gegevens Medische gegevens Domein 5 Medische gegevens Medische gegevens. Het bestand Gegevens over de diagnoses 1. Het bestand Gegevens over de diagnoses 1.1. NAAM XXX-Z-VERS-M-DIAGNOSE-YYYY-PP.TXT Voorbeeld: 001-Z-1.0-M-DIAGNOSE-2007-01.TXT

Nadere informatie

HOOFDSTUK 14 INFECTIES EN PARASITAIRE AANDOENINGEN

HOOFDSTUK 14 INFECTIES EN PARASITAIRE AANDOENINGEN HOOFDSTUK 14 INFECTIES EN PARASITAIRE AANDOENINGEN OVERZICHT - Hoofdstuk 1 van ICD-10-CM bevat de informatie om infecties en parasitaire aandoeningen te coderen: o De primaire as van hoofdstuk 1 is het

Nadere informatie

Factsheet NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

Factsheet NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Factsheet NABON Breast Cancer Audit () [1.0.; 15-09-] Registratie gestart: 2011 Als algemene voorwaarde voor het meenemen van een patiënt in de berekening van de kwaliteitsindicatoren is gesteld dat ten

Nadere informatie

EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES

EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES VERTEGENWOORDIGING & STUDIES EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES Eind 2013 hebben de Onafhankelijke Ziekenfondsen een analyse gemaakt van de concentratie van de uitgaven

Nadere informatie

Alles wat je altijd over darmkanker wou weten (maar niet durfde vragen)

Alles wat je altijd over darmkanker wou weten (maar niet durfde vragen) Alles wat je altijd over darmkanker wou weten (maar niet durfde vragen) Tim Rondou Gastroenteroloog Sint-Jozefkliniek Bornem-Willebroek Bijscholing 2013 vóórkomen ontstaan voorkómen en preventie symptomen

Nadere informatie