Kinderen met stomp traumatisch leverletsel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kinderen met stomp traumatisch leverletsel"

Transcriptie

1 klinische lessen Kinderen met stomp traumatisch leverletsel J.B.F.Hulscher, J.Labohm, J.C.Goslings, K.P.van Lienden en D.C.Aronson Dames en Heren, De belangrijkste doodsoorzaak bij kinderen is trauma. Bij meer dan 90% van alle kinderen die hiermee in het ziekenhuis worden opgenomen is de oorzaak een stomp trauma. 1 Dit soort letsel kan in principe levensbedreigend zijn en vereist een multidisciplinaire en gestructureerde aanpak. Leverletsel treedt bij 2-3% van alle kinderen met een stomp trauma op en bij 10-15% is er een stomp buikletsel. In deze les bespreken wij bij 3 casussen de diagnostiek en de behandeling van een geïsoleerd stomp leverletsel bij kinderen. Patiënt A was een 13-jarige jongen die op de afdeling Spoedeisende Hulp van een verwijzend ziekenhuis werd gezien 6 dagen nadat hij uit een stapelbed was gevallen op een drumstel. Hij presenteerde zich met toenemende pijn in de rechter flank, recidiverend braken en een afgenomen eetlust. Echografie liet een fors intraparenchymateus in de lever zien en een scheur rechts dorsaal. Tevens was er een spoor van toegenomen vrij vocht in de buik. Besloten werd de ruptuur conservatief te behandelen, aangezien de patiënt hemodynamisch stabiel was en geen tekenen van peritonitis had. Tijdens de opname nam de buikpijn toe en werd er een toename van het vrije vocht in de buik gezien. Omdat het klinisch beloop onvoldoende herstel liet zien, werd na 6 dagen besloten tot overplaatsing naar onze kliniek. Bij overplaatsing bedroeg de Hb-concentratie 7,1 mmol/l en waren de leverfunctiewaarden niet-afwijkend, behoudens een serumactiviteit van γ-glutamyltransferase (γgt) van 286 U/l (referentiewaarde: < 50); de activiteit van amylase was niet verhoogd en de urine was schoon. Bij echografie en CT werd een leverruptuur graad III gezien (de indeling staat in tabel 1) met een vochtophoping in de rechter leverkwab, grote vochtophopingen in de bovenbuik en diverse vochtophopingen in de onderbuik (figuur 2a). Wij besloten alle ophopingen percutaan te draineren. Daarbij liep tenminste 1,5 l gal af. De amylaseactiviteit in het vocht was laag en de kweek liet geen bacteriën zien. Vanwege persisterende lekkage via de buikdrain werd endoscopische retrograde Kinderchirurgisch Centrum Amsterdam, locatie Emma Kinderziekenhuis AMC, G8-238, Meibergdreef 9, 1105 AZ Amsterdam. Hr.dr.J.B.F.Hulscher en mw.j.labohm, assistent-geneeskundigen; hr.dr. D.C.Aronson, kinderchirurg. Academisch Medisch Centrum/Universiteit van Amsterdam, Amsterdam. Trauma Unit, afd. Chirurgie: hr.dr.j.c.goslings, chirurg. Afd. Radiologie: hr.k.p.van Lienden, radioloog. Correspondentieadres: hr.dr.d.c.aronson. cholangiopancreaticografie (ERCP) verricht. Wij zagen daarbij dat uit de rechter ductus hepaticus gal lekte naar de intrahepatische holte. Aansluitend werd een stent in de ductus choledochus geplaatst om de galafvloed via de normale route te vergemakkelijken (zie figuur 2b). Ondanks het plaatsen van de stent nam de productie van de drains niet af en begon patiënt wederom te braken. Tevens was er toename van de buikpijn en ook had hij pijn in de rug. Bij hernieuwde echografie werden forse restophopingen van vocht gezien, zonder aanwijzingen voor ander letsel. Na het plaatsen van nieuwe percutane drains was er nog steeds geen afname van de klachten; wij besloten de ERCP te herhalen. Daarbij bleek de stent te zijn uitgezakt; deze werd opnieuw gepositioneerd en dit keer met succes: 3 dagen later was de holte geoblitereerd en was er geen gallekkage meer. De drain werd poliklinisch verwijderd en na 6 weken werd de stent via een ERCP eveneens verwijderd. Patiënt had toen geen klachten meer. Patiënt B, een eveneens 13-jarige jongen, werd naar het ziekenhuis gebracht nadat hij met borst en buik op een fietsenrek was gevallen. Bij aankomst op de afdeling Spoedeisende Hulp waren er geen problemen met ademweg en ademhaling. Hij had een pols van 120/min en een bloeddruk van 90/40 mmhg. Hij reageerde goed op aanspreken; de Glasgow-comascore was 15 (maximaal). Over hart en longen werden geen afwijkingen gehoord. De buik was diffuus drukpijnlijk, maar niet geprikkeld. Bij laboratoriumonderzoek werd een Hb-concentratie van 6,1 mmol/l gevonden zonder verdere afwijkingen in leverfunctie- en stollingsparameters. De conventionele röntgenfoto s van de cervicale wervelkolom, de thorax en het bekken lieten geen afwijkingen zien. Bij echografie van de buik had de rechter leverkwab een inhomogeen aspect en was er een accumulatie van vrij intraabdominaal vocht zichtbaar. De CT-scan bevestigde een graad-iv-leverruptuur (zie tabel 1) met een actieve bloeding, zogenaamde contrast blush, uit een segmentele tak van de A. hepatica dextra (figuur 3). De bloeding kon door katheterisatie via de A. femoralis succesvol geëmboliseerd worden (figuur 4). Kort hierna verbeterden de uitslagen van de hemodynamische parameters bloeddruk en polsfrequentie en daalde de Hb-waarde niet verder. Het verdere ziektebeloop werd gecompliceerd door een pneumonie en een late nabloeding, die conservatief behandeld werd. Het lever dat bij ontslag nog echografisch zichtbaar was, werd 2 jaar poliklinisch gevolgd door Ned Tijdschr Geneeskd december;149(49) 2705

2 tabel 1. De indeling van leverletsel volgens de American Association for the Surgery of Trauma op grond van echografie en CT (www. trauma.org/scores/ois.html) 2 graad graad I graad II graad III graad IV graad V vasculair graad VI vasculair kenmerken subcapsulair, niet groter wordend, < 10% van het leveroppervlak kapselscheur, niet bloedend, < 1 cm in diepte subcapsulair, niet groter wordend, 10-50% van het leveroppervlak, intraparenchymaal niet groter wordend en < 10 cm kapselscheur, actieve bloeding, 1-3 cm in diepte, < 10 cm in lengte subcapsulair, > 50% oppervlakte of toenemend in grootte, geruptureerd subcapsulair met actieve bloeding, intraparenchymaal > 10 cm > 3 cm in diepte geruptureerd intraparenchymaal met actieve bloeding parenchymale disruptie van 25-75% van een leverkwab of 1-3 Couinaud-segmenten* binnen 1 kwab parenchymale disruptie van > 75% van 1 leverkwab of van > 3 Couinaud-segmenten* van 1 kwab juxtahepatische veneuze letsels (V. cava inferior, centrale levervenen) hepatische avulsie Röntgenfoto s van thorax, bekken en wervelkolom toonden geen afwijkingen. Echografie van de buik liet vrij vocht zien, maar er was geen duidelijk letsel van solide organen. Daar patiënte hemodynamisch stabiel was, werd besloten tot spiraal-ct met intraveneus contrastmiddel. Deze toonde een graad-iv-leverletsel (zie tabel 1) met s van leversegmenten V, VI, VII en VIII (figuur 5; de indeling van de leversegmenten volgens Couinaud staat in figuur 1). Er werd een bloeding gezien vanuit de V. hepatica dextra en de rechter tak van de V. portae hepatis. Tijdens de CT daalde de bloeddruk tot 90/30 mmhg en steeg de polsfrequentie tot 140/min, welke waarden niet verbeterden met intraveneuze vochttoediening. Omdat deze hemodynamische instabiliteit voortduurde, besloten wij een spoedlaparotomie te verrichten. Bij de operatie werd een grote leverruptuur gevonden met een actieve arteriële en veneuze bloeding, zonder verder intra-abdominaal letsel. Nadat de levercontour tot normale proporties was terug gebracht door het bloed en de stolsels te verwijderen, werd de lever vervolgens met buikgazen getamponneerd. Twee dagen later werden de gazen verwijderd. Het postoperatieve beloop was ongestoord en 19 dagen na het ongeval kon het meisje zonder klachten uit de kliniek worden ontslagen. Letsel van lever en milt komt bij kinderen vrij vaak voor. 1 De relatief zwakke buikwand, de hoogstand van de thorax en het grote volume van de lever ten opzichte van de buikinhoud maken de lever kwetsbaarder dan bij volwassenen. * In de classificatie van Couinaud wordt de lever in 8 onafhankelijke segmenten ingedeeld met ieder een eigen bloedtoevoer, -afvoer en galdrainage (figuur 1). V. hepatica dextra V. cava inferior V. hepatica sinistra V. hepatica media middel van echografie, totdat een in grootte stabiele, asymptomatische cyste was ontstaan. VII VIII II Patiënt C, een 8-jarig meisje, viel van een viaduct naar beneden op het 3,5 m lager gelegen fietspad. Bij presentatie op de afdeling Spoedeisende Hulp was de ademweg vrij en over hart en longen werden geen afwijkingen gehoord. Er waren geen tekenen van ernstig uitwendig bloedverlies, de pols bedroeg 120/min en de bloeddruk 100/70 mmhg. Er was in het abdomen geen peristaltiek te horen en de gehele buik was drukpijnlijk. Er was geen loslaatpijn. De Glasgowcomascore was 14. Patiënte reageerde goed op aanspreken, maar had een retrograde amnesie. Laboratoriumonderzoek liet een Hb-uitslag van 5,6 mmol/l zien en een verlengde stolling. De leverfunctie-uitslagen waren licht verhoogd: aspartaataminotransferase (ASAT): 529 U/l (referentiewaarde: < 40); alanineaminotransferase (ALAT): 381 U/l (referentiewaarde: < 45). VI V I figuur 1. In de classificatie van Couinaud wordt de lever in 8 onafhankelijke segmenten ingedeeld met ieder een eigen bloedtoevoer, -afvoer en galdrainage (figuur afkomstig uit een eerder artikel). 3 IV III ductus hepaticus communis V. portae hepatis A. hepatica propria 2706 Ned Tijdschr Geneeskd december;149(49)

3 intrahepatische vochtcollectie/ a ductus hepaticus sinister ductus hepaticus dexter maagsonde ductus hepaticus communis galblaas ductus cysticus b figuur 2. (a) Echografisch beeld van het abdomen van patiënt A met een leverletsel graad III (de gradering wordt uitgelegd in tabel 1); (b) endoscopische retrograde cholangiopancreaticografie toont een letsel van de rechter ductus hepaticus. Meestal is bij het trauma de rechter leverkwab aangedaan. 1 4 De kleine omvang van het kind leidt ook tot een grotere inwerkende kracht per eenheid van lichaamsoppervlak, wat tot ernstig letsel aan meerdere organen kan leiden. De dubbele bloedvoorziening door A. hepatica en V. portae in combinatie met de nabijheid van de V. cava inferior maakt een ernstige bloeding ten gevolge van een stomp leverletsel mogelijk. Aanvullend onderzoek en classificatie. Als het kind hemodynamisch stabiel is, is echografie het onderzoek van keuze. Bij hemodynamische instabiliteit is daarnaast CT met intraveneus contrastmiddel het belangrijkste diagnostische hulpmiddel Hiermee kunnen de ernst van het letsel, de aanwezigheid van extravasaat (contrast blush), het bestaan van een hemoperitoneum en andere begeleidende letsels, zowel intra-abdominale, retroperitoneale als letsels aan bekken en wervelkolom, goed in kaart worden gebracht. Letsels aan de holle organen zijn op een CT-scan echter minder goed te beoordelen. Wel kan vocht of infiltratie rondom een hol orgaan een letsel doen vermoeden. De ernst van leverletsel wordt weergegeven via de Organ injury scale van de American Association for the Surgery of Trauma (AAST; zie tabel 1). De bevindingen bij CT zijn een goede maat voor de classificering van het letsel, maar correleren bij meervoudig gewonde patiënten niet noodzakelijkerwijs met de noodzaak tot operatieve interventie en de uitkomst daarvan. 6 Bij meervoudig gewonde patiënten hebben de ernstscore ( Injury severity score ) en de begeleidende letsels een grotere prognostische waarde dan de graad van het leverletsel. 6 Bij patiënten met geïsoleerd leverletsel is de AAST-classificatie wel een goede uitkomstmaat. 6 Conservatieve behandeling. Tot circa 20 jaar geleden was operatieve behandeling aangewezen bij een leverletsel. Van de patiënten was echter 80% hemodynamisch stabiel en bij Ned Tijdschr Geneeskd december;149(49) 2707

4 V. portae hepatis vrij vocht maag lever extravasaat aorta figuur 3. CT-scan van patiënt B met een graad-iv-leverletsel en extravasaat uit de A. hepatica dextra (de gradering wordt uitgelegd in tabel 1). a b extravasaat A. hepatica propria coils ramus dexter katheter ramus sinister figuur 4. Angiografische beelden van de bloeding uit de A. hepatica dextra bij patiënt B: (a) vóór en (b) na de embolisatie Ned Tijdschr Geneeskd december;149(49)

5 rechter levervene leverscheuren middelste levervene extravasaat / V. cava aorta milt figuur 5. CT-scan van patiënt C met een graad-iv-leverletsel met massaal bloedverlies (de gradering wordt uitgelegd in tabel 1). 80% bleek de bloeding tijdens de operatie al gestopt te zijn. Net zoals bij het miltletsel werd de niet-operatieve behandeling de standaard bij de hemodynamisch stabiele patiënt bij wie geen ander letsel een laparotomie noodzakelijk maakte. Succespercentages van deze conservatieve behandeling liggen boven de De eerste hier beschreven casus is een voorbeeld van een dergelijk afwachtend beleid. Selectieve arteriële embolisatie. Bij patiënten met een persisterende vullingsbehoefte zonder ernstige hemodynamische instabiliteit, bij persisterende Hb-dalingen waarvoor bloedtransfusie nodig is (25-40 ml/kg/dag), en bij patiënten met een actieve bloeding op de CT-scan dient men angiografie te verrichten met selectieve arteriële embolisatie van de bloeding Embolisatie is snel, selectief en veilig, en kan bij oudere kinderen onder lokale anesthesie worden toegepast. Embolisatie is succesvol bij circa 95% van de patiënten Door het selectieve karakter blijft meestal een goede (rest)leverfunctie behouden, mede door de dubbele bloedtoevoer naar de lever, waarbij de V. portae circa 75% van de oxygenatie voor haar rekening neemt. Juist bij de ernstigere letsels heeft men aangetoond dat transarteriële embolisatie de morbiditeit en sterfte verlaagt, zodat bij 85% van de patiënten de niet-operatieve behandeling succesvol blijkt Transfusiebehoefte en het optreden van geïnfecteerde bilomen zijn eveneens minder geworden na transarteriële embolisatie. 11 Laparotomie. Bij ernstige hemodynamische instabiliteit of een ander begeleidend letsel dat operatief ingrijpen noodzakelijk maakt, is een laparotomie aangewezen. Hierbij dienen de principes van zogenaamde damage control surgery gevolgd te worden, zoals in de casus van patiënt C beschreven wordt, om de directe levensbedreigende letsels adequaat en sufficiënt te attaqueren. Na het openen van de buik dient men door manuele compressie van de lever tijdelijke bloedingscontrole te bewerkstelligen. Door de levercontour terug te brengen tot normale proporties, door tamponnade met gazen of het ligamentum hepatoduodenale af te klemmen, de zogenaamde Pringle-manoeuvre, kan men de rest van de buikholte inspecteren. Om de levercirculatie afdoende te onderbreken (totale vasculaire occlusie) kan uitbreiding naar een thoracolaparotomie noodzakelijk zijn. 17 Afhankelijk van de ernst van het leverletsel kan daarna hemostase worden verkregen door middel van diverse lokale hemostatische technieken, bijvoorbeeld hechtingen, topische hemostatica, ballontamponnade, diathermie en toepassing van de argonlaser. Bij patiënten met ernstige leverletsels of multipele andere intra- en extra-abdominale letsels vormen stollingsstoornissen, hypothermie en acidose een grote bedreiging: de letale trias De initiële operatie dient dan zo kort mogelijk gehouden te worden en alleen te bestaan uit het snel onder controle brengen van bloedingen en contaminatie uit holle organen. Bij deze patiënten kan men besluiten de tamponnerende gazen in situ te laten om de patiënt vervolgens op de Intensive Care verder te stabiliseren. Indien de logistieke organisatie in het betreffende ziekenhuis het toelaat, kunnen angiografie en embolisatie een belangrijke aanvullende rol spelen voorafgaand aan of in aansluiting op de damage-control-laparotomie. Het definitieve herstel van letsels vindt na een damagecontrol-laparotomie pas h later plaats als de patiënt in een hemodynamisch en fysiologisch stabiele conditie is gekomen, waarbij onder andere lichaamstemperatuur, stolling en milieu intérieur voldoende zijn gecorrigeerd Het traumacomité van de American Pediatric Surgical Association heeft in 2000 evidence-based richtlijnen uitgegeven voor aanvullende diagnostiek en intensive-carebewaking bij kinderen met geïsoleerd leverletsel van graad I, II, Ned Tijdschr Geneeskd december;149(49) 2709

6 tabel 2. Ziekenhuisopname, aanvullende diagnostiek en activiteitsbeperking bij kinderen met een geïsoleerd milt- en leverletsel en een ongecompliceerd beloop volgens de American Pediatric Surgical Association graad van het letsel* I II III IV IC-opnameduur (in dagen) ziekenhuisopname (in dagen) CT-scan/echografie vóór ontslag CT-scan/echografie vóór follow-up beperking in activiteit (in weken) *De gradering van leverletsel staat in tabel 1. tabel 3. Complicaties bij niet-operatieve behandeling van stomp leverletsel vroege complicatie persisterende bloeding of gallekkage pulmonale complicatie infectie (leverabces, geïnfecteerd biloom, perihepatische sepsis) systemische-inflammatoire-responssyndroom (SIRS) extrahepatisch galwegletsel late complicatie late bloeding posttraumatische levercyste intrahepatische fistel tussen galwegen en vascularisatie: hemobilie en bilhemie biliaire strictuur persisterende biliaire fistel III of IV Opvallend hierin is dat beeldvormende diagnostiek in het verloop van de opname en de follow-up niet noodzakelijk wordt geacht. Deze richtlijn staat weergegeven in tabel 2. Complicaties. De sterfte na een geïsoleerd stomp leverletsel is afhankelijk van de graad van het letsel. De belangrijkste complicaties worden beschreven in tabel 3. De meeste hiervan worden conservatief behandeld. Röntgengeleide drainage van bilomen en abcessen is bij 85% van de patiënten succesvol. 13 ERCP kan behalve diagnostische ook therapeutische waarde hebben, vooral bij extrahepatisch galwegletsel. Ook letsel van de intrahepatische galwegen kan door middel van ERCP en stentplaatsing behandeld worden, zoals bij patiënt B gebeurde. Nadeel van ERCP is echter het invasieve karakter, waardoor ook weer complicaties kunnen ontstaan, zoals infectie van de gal of van een biloom. Mogelijk kan de niet-invasieve MRI-cholangiopancreaticografie de rol van ERCP gedeeltelijk overnemen, maar hierover zijn nog geen gegevens in deze patiëntenpopulatie. Dames en Heren, bij een stomp leverletsel bij kinderen is de expertise van kinderchirurgen, traumatologen, chirurgen met ervaring in de leverchirurgie, radiologen, anesthesisten, intensivisten en gastro-enterologen nodig. De meeste kinderen met een geïsoleerd stomp leverletsel zijn hemodynamisch stabiel en kunnen conservatief behandeld worden. Bij een aanhoudende vullingsbehoefte en persisterende transfusiebehoefte en bij contrastextravasatie op de CTscan dient men angiografie gevolgd door embolisatie te overwegen. Bij hemodynamische instabiliteit is operatief ingrijpen geïndiceerd. Indien dan geen controle over de bloeding verkregen kan worden, is tamponnade van de lever aangewezen. Vanwege de benodigde expertise en infrastructuur kan de behandeling van kinderen met een complex leverletsel of complicaties hiervan waarschijnlijk het beste gecentraliseerd plaatsvinden. Dr.O.R.C.Busch, chirurg, gaf commentaar op dit artikel. Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: geen gemeld. Aanvaard op 29 augustus 2005 Literatuur 1 Gaines BA, Ford HR. Abdominal and pelvic trauma in children. Crit Care Med. 2002;30(Suppl):S Moore EE, Feliciano DV, Mattox KL, editors. Trauma. Stamford: Appleton & Lange; Croes EA, Gulik TM van, Bosma A, Wit LTh de, Gouma DJ. Behandeling van 8 patiënten met een acute bloeding in een hepatocellulair adenoom in het Academisch Medisch Centrum, Amsterdam. Ned Tijdschr Geneeskd. 1998;142: Ramenofsky ML. Infants and children as accident victims and their emergency management. In: O Neill JA, Rowe MI, Grosfeld JL, Fonkalsrud EW, Coran AG, editors. Pediatric surgery. St Louis: Mosby; Gross M, Lynch F, Canty sr T, Peterson B, Spear R. Management of pediatric liver injuries: a 13-year experience at a pediatric trauma center. J Pediatr Surg. 1999;34: Hackam DJ, Potoka D, Meza M, Pollock A, Gardner M, Abrams P, et al. Utility of radiographic hepatic injury grade in predicting outcome for children after blunt abdominal trauma. J Pediatr Surg. 2002; 37: Richardson JD, Franklin GA, Lukan JK, Carrillo EH, Spain DA, Miller FB, et al. Evolution in the management of hepatic trauma: a 25-year perspective. Ann Surg. 2000;232: Malhotra AK, Fabian TC, Croce MA, Gavin TJ, Kudsk KA, Minard G, et al. Blunt hepatic injury: a paradigm shift from operative to nonoperative management in the 1990s. Ann Surg. 2000;231: Bond SJ, Eichelberger MR, Gotschall CS, Sivit CJ, Randolph JG. Nonoperative management of blunt hepatic and splenic injury in children. Ann Surg. 1996;223: Ned Tijdschr Geneeskd december;149(49)

7 10 Greco L, Francioso G, Pratichizzo A, Testini M, Impedovo G, Ettorre GC. Arterial embolization in the treatment of severe blunt hepatic trauma. Hepatogastroenterology. 2003;50: Mohr AM, Lavery RF, Barone A, Bahramipour P, Magnotti LJ, Osband AJ, et al. Angiographic embolization for liver injuries: low mortality, high morbidity. J Trauma. 2003;55: Carrillo EH, Spain DA, Wohltmann CD, Schmieg RE, Boaz PW, Miller FB, et al. Interventional techniques are useful adjuncts in nonoperative management of hepatic injuries. J Trauma. 1999;46: Asensio JA, Roldan G, Petrone P, Rojo E, Tillou A, Kuncir E, et al. Operative management and outcomes in 103 AAST-OIS grades IV and V complex hepatic injuries: trauma surgeons still need to operate, but angioembolization helps. J Trauma. 2003;54: Velmahos GC, Toutouzas KG, Vassiliu P, Sarkisyan G, Chan LS, Hanks SH, et al. A prospective study on the safety and efficacy of angiographic embolization for pelvic and visceral injuries. J Trauma. 2002; 53: Ohtsuka Y, Iwasaki K, Okazumi S, Yoshida H, Matsunaga T, Kouchi K, et al. Management of blunt hepatic injury in children: usefulness of emergency transcatheter arterial embolization. Pediatr Surg Int. 2003;19: Christensen R. Invasive radiology for pediatric trauma. Semin Pediatr Surg. 2001;10: Donovan AJ, editor. Trauma surgery: techniques in thoracic, abdominal, and vascular surgery. St Louis: Mosby; Poortman P, Meeuwis JD, Leenen LP. Multitraumapatiënten: de principes van damage control surgery. Ned Tijdschr Geneeskd. 2000;144: Stylianos S. Evidence-based guidelines for resource utilization in children with isolated spleen or liver injury. The APSA Trauma Committee. J Pediatr Surg. 2000;35: Stylianos S. Compliance with evidence-based guidelines in children with isolated spleen or liver injury: a prospective study. J Pediatr Surg. 2002;37: Abstract Children with blunt trauma to the liver. In 3 children, 2 boys aged 13 years and an 8-year-old girl, blunt trauma to the liver was diagnosed after a fall. The first patient underwent drainage of abdominal fluid collection on multiple occasions and a stent was introduced in the biliary duct to ensure normal bile flow; the second patient was treated by arterial catheter embolisation of a segmental branch of the right hepatic artery; in the third patient, acute laparotomy was performed in view of haemodynamic instability and a large hepatic rupture was treated by packing. All patients recovered successfully. In the paediatric population, blunt trauma to the liver requires a multidisciplinary approach. For haemodynamically stable children, a conservative course can be taken. Arterial embolisation is the treatment of choice if there is a persistent need for volume resuscitation or blood transfusion. In case of massive haemorrhagic shock, the child should undergo laparotomy, and if the bleeding cannot be stopped, the liver should be packed according to damage-control principles. Ned Tijdschr Geneeskd. 2005;149: Ned Tijdschr Geneeskd december;149(49) 2711

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/39153 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/39153 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/39153 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Hommes, M. Title: The injured liver : management and hepatic injuries in the traumapatient

Nadere informatie

TRAUMATISCH PANCREASLETSEL

TRAUMATISCH PANCREASLETSEL TRAUMATISCH PANCREASLETSEL Frank Oort Gutclub 29 oktober 2014 1 2 Opbouw Casus Achtergrond Traumatisch pancreas letsel bij kinderen Vervolg casus Leerpunten casus 3 Casus Mw. C. 13 jaar Overplaatsing vanuit

Nadere informatie

Chapter 13. Nederlandse samenvatting

Chapter 13. Nederlandse samenvatting Chapter 13 Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 145 In hoofdstuk 1 hebben we het onderwerp van dit proefschrift geïntroduceerd. Nauw betrokken bij de behandeling van kinderen met stomp buiktrauma

Nadere informatie

PTC drainage procedure

PTC drainage procedure PTC drainage procedure Masterclass GE-oncologie 11 september 2015 Adriaan Moelker Hoofd Interventie Radiologie ErasmusMC Rotterdam Overzicht Interventie radiologie ErasmusMC 4 interventie radiologen 2

Nadere informatie

University Medical Center Groningen Traumatology

University Medical Center Groningen Traumatology Benn Beuker traumachirurg epidemiologie hoewel schotwonden minder vaak voorkomen dan steekwonden, is de inwerking op het weefsel vele malen ernstiger tgv holtevorming en energieoverdracht. Abdominaal letsel

Nadere informatie

Stomp buiktrauma. 28 februari 2013. GAM Govaert, traumachirurg

Stomp buiktrauma. 28 februari 2013. GAM Govaert, traumachirurg Stomp buiktrauma 28 februari 2013 GAM Govaert, traumachirurg Inhoud Incidentie Anatomie Patroonherkenning Diagnostiek Behandeling Verdeling van abdominale letsels Adrenal Omentum Urethra Bladder Pancreas

Nadere informatie

Stomp buiktrauma bij kinderen

Stomp buiktrauma bij kinderen Stomp buiktrauma bij kinderen In overleg met de behandelend specialist is besloten tot opname van uw kind op afdeling Kinderchirurgie van het Radboudumc Amalia kinderziekenhuis. Op deze afdeling wordt

Nadere informatie

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Acute pancreatitis Uw behandelend arts heeft met u besproken dat een u een acute otsteking van de alvleesklier (pancreatitis) hebt. Deze folder geeft u informatie over

Nadere informatie

Leveroperatie. Deze informatie is met de grootste zorg samengesteld. Het betreft algemene informatie waaraan geen rechten kunnen worden ontleend.

Leveroperatie. Deze informatie is met de grootste zorg samengesteld. Het betreft algemene informatie waaraan geen rechten kunnen worden ontleend. Leveroperatie U heeft een aandoening aan uw lever. Uw specialist stelt een leveroperatie voor. Meestal voert de specialist een leveroperatie uit als er een kwaadaardige tumor te zien is. De operatie kan

Nadere informatie

Chronische ontsteking

Chronische ontsteking Chronische ontsteking van de alvleesklier - Chronische pancreatitis Chirurgie Beter voor elkaar Chronische ontsteking van de alvleesklier Chronische Pancreatitis Inleiding Deze folder geeft u informatie

Nadere informatie

casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015

casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015 Ventrikel septum ruptuur casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015 Casus 70 jarige man RVO: post operatief na VSR correctie en triscuspidalisplastiek Dyspneu verdenking pneumonie,

Nadere informatie

CASE STUDY MASSAAL BLOEDVERLIES NA REVISIE HEUP ASTRID NOOR CIRCULATION PRACTITIONER I.O.

CASE STUDY MASSAAL BLOEDVERLIES NA REVISIE HEUP ASTRID NOOR CIRCULATION PRACTITIONER I.O. CASE STUDY MASSAAL BLOEDVERLIES NA REVISIE HEUP ASTRID NOOR CIRCULATION PRACTITIONER I.O. INLEIDING VOORSTELLEN CASUS VOORGESCHREVEN BEHANDELING PARAMETERS EN LABUITSLAGEN HEMOSTASE BELEMMERENDE FACTOREN

Nadere informatie

Chirurgie. Acute Pancreatitis. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Acute Pancreatitis. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Acute Pancreatitis 1 Acute Pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Ligging en functie van de alvleesklier De alvleesklier (het pancreas) is een orgaan dat dwars

Nadere informatie

LPA Triage keuze van ziekenhuis

LPA Triage keuze van ziekenhuis Plaats ongeval Casuïstiekbespreking: Sprong van hoogte 25 november 2013 Dr. Teun Peter Saltzherr, assistent chirurgie Locatie: Lelystad Val van hoogte (3 verdiepingen) A,B goed C: p120 RR 90/60 D: EMV

Nadere informatie

Klinisch College Decentrale Selectie 2013. Klinisch College Decentrale Selectie 2013 AMC 3 juni 2013. Buikpijn. Prof. Dr. Paul Fockens, MDL-arts

Klinisch College Decentrale Selectie 2013. Klinisch College Decentrale Selectie 2013 AMC 3 juni 2013. Buikpijn. Prof. Dr. Paul Fockens, MDL-arts Klinisch College Decentrale Selectie 2013 Klinisch College Decentrale Selectie 2013 AMC 3 juni 2013 Buikpijn Prof. Dr. Paul Fockens, MDL-arts Afdeling Maag-. Darm- en Leverziekten Academisch Medisch Centrum,

Nadere informatie

chronische alvleesklierontsteking

chronische alvleesklierontsteking patiënteninformatie chronische alvleesklierontsteking U heeft last van een terugkerende ontsteking van de alvleesklier. We noemen dit een chronische alvleesklierontsteking. Wat is een chronische alvleesklierontsteking?

Nadere informatie

4.2 Stomp thorax- en buikletsel

4.2 Stomp thorax- en buikletsel 07-Chirurgie 4.2 01-06-2005 09:53 Pagina 45 45 4.2 Stomp thorax- en buikletsel J.C. Goslings en J.S.K. Luitse U werkt als arts op de afdeling spoedeisende hulp. Door de ambulanceverpleegkundige wordt een

Nadere informatie

Informatie. Verwijderen van de milt (Splenectomie)

Informatie. Verwijderen van de milt (Splenectomie) Informatie Verwijderen van de milt (Splenectomie) Inleiding Deze brochure geeft u informatie over het verwijderen van de milt (splenectomie). Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie

Nadere informatie

Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains

Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains Chulja Pek RN, MN Verpleegkundig specialist Pancreatobiliaire chirurgie Erasmus MC Rotterdam Masterclass

Nadere informatie

De milt. Dr.Frederik Berrevoet. Interuniversitair postgraduaat. 22 november 2008. 2008 Universitair Ziekenhuis Gent 1

De milt. Dr.Frederik Berrevoet. Interuniversitair postgraduaat. 22 november 2008. 2008 Universitair Ziekenhuis Gent 1 De milt Dr.Frederik Berrevoet Interuniversitair postgraduaat 22 november 2008 1 Anatomie Ligging tussen 8e en 11e rib Normaal gewicht 100 tot 150g Normale afmetingen: 12x7x4cm Multiple ligamentaire verbindingen

Nadere informatie

verwijderen van de milt

verwijderen van de milt verwijderen van de milt U krijgt binnenkort een operatie voor het verwijderen van de milt. Een ander woord voor miltverwijdering is splenectomie. Wat is de milt? Welke redenen zijn er om de milt te verwijderen?

Nadere informatie

Sepsis. Welke mean arterial pressure houden we aan? Renze Jongstra Circulation Practitioner Intensive Care Verpleegkundige

Sepsis. Welke mean arterial pressure houden we aan? Renze Jongstra Circulation Practitioner Intensive Care Verpleegkundige Sepsis Welke mean arterial pressure houden we aan? Renze Jongstra Circulation Practitioner Intensive Care Verpleegkundige Inhoud Inleiding Sepsis Behandeling sepsis Hemodynamiek bij sepsis Onderzoek Resultaten

Nadere informatie

27.2 Icterus. Specifiek lichamelijk onderzoek. Specifieke anamnese. Probleemlijst. Differentiële diagnose

27.2 Icterus. Specifiek lichamelijk onderzoek. Specifieke anamnese. Probleemlijst. Differentiële diagnose 61-Chirurgie 27.2 01-06-2005 11:32 Pagina 487 487 27.2 Icterus D.C. Aronson Een kind van zesenhalve week wordt verwezen voor verdere analyse van ruim zes weken bestaande progressieve icterus. Wat zou u

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas (Cholecystectomie) Afdeling Chirurgie

Verwijderen van de galblaas (Cholecystectomie) Afdeling Chirurgie Verwijderen van de galblaas (Cholecystectomie) Afdeling Chirurgie Inleiding Deze folder geeft u informatie over de galblaasoperatie (cholecystectomie). Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Alvleesklierontsteking

Alvleesklierontsteking Alvleesklierontsteking Uit onderzoek is gebleken dat u een alvleesklierontsteking (pancreatitis) heeft. In deze folder leest u meer over de oorzaken en behandeling van een alvleesklierontsteking. Neem

Nadere informatie

Thorax drainage bij volwassenen op de IC

Thorax drainage bij volwassenen op de IC Thorax drainage bij volwassenen op de IC Datum: Verantwoording: Doelgroep: Bron: Revisie: November 2011 Protocollen commissie IC Artsen IC Richtlijn thoraxdrainage 2011 (NVALT en NVH) November 2013 Inleiding

Nadere informatie

Colonischemie na ruptuur van aneurysma aorta abdominalis (RAAA) 29-8-2014 Christopher Geven, co-assistent IC/MC

Colonischemie na ruptuur van aneurysma aorta abdominalis (RAAA) 29-8-2014 Christopher Geven, co-assistent IC/MC Colonischemie na ruptuur van aneurysma aorta abdominalis (RAAA) 29-8-2014 Christopher Geven, co-assistent IC/MC Casus: Man 74 Relevante voorgeschiedenis Hypertensie Hypercholesterolemie 2014: AAA diameter

Nadere informatie

Galgangcarcinoom. Landelijke richtlijn, Versie: 1.1

Galgangcarcinoom. Landelijke richtlijn, Versie: 1.1 Galgangcarcinoom Landelijke richtlijn, Versie: 1.1 Datum Goedkeuring: 06-10-2003 Methodiek: Consensus based Verantwoording: Landelijke tumorwerkgroep gastro-intestinale tumoren Inhoudsopgave Algemeen...1

Nadere informatie

Acute ontsteking van de alvleesklier

Acute ontsteking van de alvleesklier Acute ontsteking van de alvleesklier (acute pancreatitis) afdeling chirurgie Deze brochure geeft informatie over de acute ontsteking van de alvleesklier (pancreatitis) en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden.

Nadere informatie

ABDOMINAAL TRAUMA. Frederik Berrevoet, MD, PhD Dienst Algemene en Hepato-Biliaire Chirurgie UNIVERSITEIT GENT

ABDOMINAAL TRAUMA. Frederik Berrevoet, MD, PhD Dienst Algemene en Hepato-Biliaire Chirurgie UNIVERSITEIT GENT ABDOMINAAL TRAUMA Frederik Berrevoet, MD, PhD Dienst Algemene en Hepato-Biliaire Chirurgie UNIVERSITEIT GENT Inleiding 2 Inleiding Mechanisme van blunt abdominal trauma : snelle deceleratie niet - compliante

Nadere informatie

Leverchirurgie. Afdeling algemene chirurgie

Leverchirurgie. Afdeling algemene chirurgie Leverchirurgie Afdeling algemene chirurgie Inleiding U heeft het spreekuur bezocht van een van de leverchirurgen: dr. Roumen of dr. Slooter. In deze folder kunt u lezen hoe de gang van zaken is voor patiënten

Nadere informatie

Indien van toepassing (bij primaire resectie en HIPEC in dezelfde opname): Operatiedatum 2e OK: d d m m m j j j j. dagen

Indien van toepassing (bij primaire resectie en HIPEC in dezelfde opname): Operatiedatum 2e OK: d d m m m j j j j. dagen Reden van opname Type operatie: Meerdere antwoorden mogelijk O Primaire resectie coloncarcinoom O Primaire resectie coloncarcinoom met simultane HIPEC O HIPEC in later stadium O Diagnostische laparoscopie

Nadere informatie

ERCP Endoscopisch onderzoek van de galwegen en pancreas

ERCP Endoscopisch onderzoek van de galwegen en pancreas info voor patiënten ERCP Endoscopisch onderzoek van de galwegen en pancreas Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Wat is een ERCP?... 04 03 Welke voorbereiding is nodig?... 05 04 Hoe verloopt het onderzoek?...

Nadere informatie

Definitive Anesthesiological Trauma Care Course. mr. C.P. Bleeker* DATC Course director. Dr E.C.T.H. Tan** DSTC Course director.

Definitive Anesthesiological Trauma Care Course. mr. C.P. Bleeker* DATC Course director. Dr E.C.T.H. Tan** DSTC Course director. 1 Definitive Anesthesiological Trauma Care Course mr. C.P. Bleeker* DATC Course director Dr E.C.T.H. Tan** DSTC Course director Radboudumc *Afdeling anesthesiologie **Afdeling Heelkunde -Traumachirurgie

Nadere informatie

Majeure bloeding wat nu?

Majeure bloeding wat nu? Majeure bloeding wat nu? Jan J. De Waele MD PhD Surgical ICU Ghent University Hospital Ghent, Belgium. Jan.DeWaele@UGent.be @CriticCareDoc Inleiding Stolling is een complex gebeuren Falen van de stolling

Nadere informatie

Open buik behandeling met stoma s en fistels. Wendy Groetelaers-Kusters Verpleegkundig Specialist IC i.o Wond- en decubituszorg

Open buik behandeling met stoma s en fistels. Wendy Groetelaers-Kusters Verpleegkundig Specialist IC i.o Wond- en decubituszorg Open buik behandeling met stoma s en fistels Wendy Groetelaers-Kusters Verpleegkundig Specialist IC i.o Wond- en decubituszorg Oorzaken open buik Ernstig verhoogde intra-abdominale druk (IAP) Abdominal

Nadere informatie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Uw uroloog heeft bij u een aandoening geconstateerd waarvoor het nodig is uw nier te verwijderen. In deze folder vindt u informatie om uzelf goed te kunnen

Nadere informatie

Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016

Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016 Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016 Waarom SIT? Critical care outreach team (CCOT) Medical emergency team (MET) Spoed interventie team

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie)

Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) Inleiding Deze brochure geeft u informatie over de galblaasoperatie (cholecystectomie). Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders

Nadere informatie

Endo-echografie Inwendige drainage van de vochtcollectie bij de alvleesklier

Endo-echografie Inwendige drainage van de vochtcollectie bij de alvleesklier Endo-echografie Inwendige drainage van de vochtcollectie bij de alvleesklier Endoscopie behandelcentrum Op.... dag..... om.... uur Verwachten wij u op: O afdeling 2B/223 MDL van Máxima Medisch Centrum,

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas cholecystectomie

Verwijderen van de galblaas cholecystectomie Verwijderen van de galblaas cholecystectomie Inleiding Deze folder geeft u informatie over de galblaasoperatie (cholecystectomie). Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders

Nadere informatie

Hemodynamische op/malisa/e op de IC. Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam

Hemodynamische op/malisa/e op de IC. Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam Hemodynamische op/malisa/e op de IC Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam Circulatoir falen Definitie SHOCK! Levensbedreigende toestand waarin te weinig bloed met zuurstof naar de organen

Nadere informatie

1. nierslagaders 2. aorta 3. onderste holle ader 4. nier 5. nier 6. urineleiders 7. blaas 8. plasbuis 9. bekken

1. nierslagaders 2. aorta 3. onderste holle ader 4. nier 5. nier 6. urineleiders 7. blaas 8. plasbuis 9. bekken Urologie Nefrectomie verwijderen van een nier Inleiding U heeft met uw uroloog afgesproken dat uw nier geheel of gedeeltelijk wordt verwijderd. Uw uroloog heeft u geïnformeerd over de ingreep, de voorbereidingen,

Nadere informatie

Neurotraumatologie. Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50

Neurotraumatologie. Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50 Neurotraumatologie Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50 1 Primair letsel A-B-C-D-E Uitsluiten chirurgisch letsel Voorkomen secundaire schade Beperken O2 verbruik hersenen Normo-/hypothermie

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies 8 Chapter 8 74 Samenvatting Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. De belangrijkste doelen van dit proefschrift waren achtereenvolgens: het beschrijven

Nadere informatie

REACT-2 studie naar een directe CT-scan van het hele lichaam bij ernstig gewonde trauma patiënten.

REACT-2 studie naar een directe CT-scan van het hele lichaam bij ernstig gewonde trauma patiënten. - 1 - Patiënten informatie Geachte mevrouw / mijnheer, U bent naar de Spoedeisende Hulp (SEH) van het Academisch Medisch Centrum gebracht omdat u een ernstig ongeval heeft meegemaakt. Voor de eerste opvang

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas

Verwijderen van de galblaas Patiënteninformatie Verwijderen van de galblaas Informatie over symptomen en operatietechnieken 1234567890-terTER_ Verwijderen van de galblaas Informatie over symptomen en operatietechnieken. U heeft

Nadere informatie

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Darmoperatie bij Diverticulitis Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Chirurgie Waregem_Versie 1_Feb 2016 Inleiding Deze folder geeft uitleg over een operatie van de dikkedarm bij diverticulitis.

Nadere informatie

Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen

Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen Vaatchirurg, Erasmus MC, Rotterdam, Dissecties Ingewikkeld ziektebeeld Komen in alle slagaderen voor Hebben, krijgen, veroorzaken

Nadere informatie

Behandeling van een cyste

Behandeling van een cyste Behandeling van een cyste Levercyste, niercyste of lymfocele Informatie voor patiënten F1050-4410 juli 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas

Verwijderen van de galblaas Patiënteninformatie Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) 1 Verwijderen van de galblaas (cholecystectomie) Polikliniek Chirurgie, route 0.3 Telefoon

Nadere informatie

Littekenbreuk. Chirurgie. mca.nl

Littekenbreuk. Chirurgie. mca.nl Littekenbreuk Chirurgie mca.nl Inhoudsopgave Wat is een littekenbreuk? 3 Voorbereiding 3 Opname 4 Ontharen 4 Tijdens de operatie 4 Na de operatie 5 Complicaties 5 Controleafspraak 5 Uw vragen 6 Kosten

Nadere informatie

GEÏNFORMEERDE TOESTEMMING. partiële nefrectomie

GEÏNFORMEERDE TOESTEMMING. partiële nefrectomie 1/6 GEÏNFORMEERDE TOESTEMMING partiële nefrectomie Geachte patiënt, Deze informatiebrochure werd geschreven door de Belgische Associatie van Urologie (BAU) en dankzij het Verbond der Belgische Beroepsvereniging

Nadere informatie

Verwijderen van een niertumor via een kijkoperatie (laparoscopische nefrectomie)

Verwijderen van een niertumor via een kijkoperatie (laparoscopische nefrectomie) Verwijderen van een niertumor via een kijkoperatie (laparoscopische nefrectomie) Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis Inleiding De uroloog heeft bij u een niertumor (niercelcarcinoom) geconstateerd.

Nadere informatie

Verwijdering van de Milt (splenectomie)

Verwijdering van de Milt (splenectomie) Verwijdering van de Milt (splenectomie) Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen Redenen om de milt te verwijderen 1 Diagnose en onderzoeken 2 De operatie 2 Mogelijke complicaties 3 Na de

Nadere informatie

Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal. Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013

Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal. Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Abdominale pijn Veel voorkomende klacht in de geriatrische populatie

Nadere informatie

Ontstoken alvleesklier

Ontstoken alvleesklier INTERNE GENEESKUNDE Ontstoken alvleesklier Pancreatitis Ontstoken alvleesklier In deze folder vindt u informatie over pancreatitis, een ontstoken alvleesklier (de pancreas). De meest voorkomende oorzaken,

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Informatie over de operatie voor het verwijderen van de galblaas

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Informatie over de operatie voor het verwijderen van de galblaas Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Informatie over de operatie voor het verwijderen van de galblaas INFORMATIE OVER DE OPERATIE VOOR HET VERWIJDEREN VAN DE GALBLAAS INLEIDING Deze folder geeft u informatie

Nadere informatie

Acute alvleesklierontsteking

Acute alvleesklierontsteking Acute alvleesklierontsteking U bent opgenomen in het ziekenhuis in verband met een alvleesklierontsteking (Acute Pancreatitis). In deze folder vindt u informatie over de oorzaken en behandeling van een

Nadere informatie

Gastro-Intestinale Tumoren Ontwikkelingen in de diagnostiek en behandelingen

Gastro-Intestinale Tumoren Ontwikkelingen in de diagnostiek en behandelingen 22 mei 2007 Jaarbeurs Utrecht Gastro-Intestinale Tumoren Ontwikkelingen in de diagnostiek en behandelingen Erik van Muilekom MANP Verpleegkundig specialist Nederlands Kanker Instituut-Antoni van Leeuwenhoek

Nadere informatie

GLENVEIGH BELFORT-DILDY OTS

GLENVEIGH BELFORT-DILDY OTS GLENVEIGH BELFORT-DILDY OBSTETRISCH TAMPONNADESYSTEEM BIJSLUITER LET OP: volgens de federale wetgeving van de VS mag dit hulpmiddel uitsluitend worden verkocht door of op voorschrift van een arts. GEBRUIKSAANWIJZING

Nadere informatie

Infectierisico na ERCP. Marcel Groenen MDL-arts

Infectierisico na ERCP. Marcel Groenen MDL-arts Infectierisico na ERCP Marcel Groenen MDL-arts Disclosure slide (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

Unilaterale diafragma hoogstand. MR Ghamati

Unilaterale diafragma hoogstand. MR Ghamati Unilaterale diafragma hoogstand. MR Ghamati Inleiding Etiologie Risicofactoren en oorzaken Diagnostisering Kliniek Diafragma plicatie Review Conclusie Etiologie Oorzaken van een hoogstand van hemidiafragma

Nadere informatie

Chirurgie Abdominale Chirurgie Goedaardige ontsteking van de alvleesklier

Chirurgie Abdominale Chirurgie Goedaardige ontsteking van de alvleesklier Chirurgie Abdominale Chirurgie Goedaardige ontsteking van de alvleesklier Chronische pancreatitis Chirurgie Abdominale Chirurgie Deze brochure geeft u een globaal overzicht van oorzaken en klachten bij

Nadere informatie

Nefrectomie. Het operatief verwijderen van een nier via een kijkoperatie of een open operatie. Urologie

Nefrectomie. Het operatief verwijderen van een nier via een kijkoperatie of een open operatie. Urologie Nefrectomie Het operatief verwijderen van een nier via een kijkoperatie of een open operatie Urologie Inhoudsopgave 1. Inleiding 03 2. De nier...03 2.1 Functie van de nieren 04 2.2 Indicaties voor nierverwijdering..04

Nadere informatie

Letselschadeclaims als gevolg van galwegletsel bij een (laparoscopische) cholecystectomie

Letselschadeclaims als gevolg van galwegletsel bij een (laparoscopische) cholecystectomie oorspronkelijke stukken Letselschadeclaims als gevolg van galwegletsel bij een (laparoscopische) cholecystectomie P.R.de Reuver, E.A.J.Rauws, J.S.Laméris, M.A.G.Sprangers en D.J.Gouma Zie ook de artikelen

Nadere informatie

Nascholing verpleegkundig specialisten oncologie De Lever: anatomie, leverschade en leverfunctie

Nascholing verpleegkundig specialisten oncologie De Lever: anatomie, leverschade en leverfunctie Nascholing verpleegkundig specialisten oncologie De Lever: anatomie, leverschade en leverfunctie GJ (Geert) Bulte, MDL-arts i.o. Jeroen Bosch ziekenhuis, s Hertogenbosch donderdag 19-6-2014 5x leverfuncties

Nadere informatie

Aneurysma Spurium. Het zorgnetwerk van ons allemaal

Aneurysma Spurium. Het zorgnetwerk van ons allemaal Aneurysma Spurium Disclosure (Potentiële) belangenverstrengeling: Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven: Geen Inhoud Wat is een aneurysma spurium? Oorzaken Symptomen Onderzoek

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie PATIËNTENINFORMATIE DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie 2 DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie Goed om te weten In deze folder geeft Maasstad Ziekenhuis u enige uitleg over een laparoscopische

Nadere informatie

Achtergrond. capitatum lunatum. trapezoideum. duim scafoïd. pink. trapezium

Achtergrond. capitatum lunatum. trapezoideum. duim scafoïd. pink. trapezium Chapter 11 Samenvatting Achtergrond Het scafoïd (scaphoideum) is een van de 8 handwortelbeenderen en vormt de belangrijkste schakel tussen de hand en pols (Figuur 11.1). Scafoïdfracturen komen veel voor

Nadere informatie

Het verwijderen van een nier

Het verwijderen van een nier Het verwijderen van een nier Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2015 pavo 0127 Inleiding Binnenkort wordt u in het ziekenhuis opgenomen voor het verwijderen van een nier. In deze folder leest u over

Nadere informatie

Percutane vertebroplastiek

Percutane vertebroplastiek Percutane vertebroplastiek Inleiding Patiënten die wervelbreuken hebben ten gevolge van osteoporose, hebben vaak veel last van rugpijn. In enkele gevallen is er ook sprake van neurologische uitval. Vroeger

Nadere informatie

Maagoperatie. Ligging en functie van de maag. Diagnose en onderzoek

Maagoperatie. Ligging en functie van de maag. Diagnose en onderzoek Maagoperatie Deze folder geeft u informatie over de gebruikelijke gang van zaken rond een maagoperatie. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven. Ligging

Nadere informatie

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren Geboorte.. De mens Een minuutje geduld Vroeg- of Laattijdig afnavelen Dr. David Van Laere Neonatoloog UZ Antwerpen. andere zoogdieren Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? Zoek de verschillen?

Nadere informatie

Dutch Spine Surgery Registry DSSR

Dutch Spine Surgery Registry DSSR pagina 1 Dutch Spine Surgery Registry DSSR Vetgedrukte items zijn verplicht Lumbale wervelkolom - Ongeïnstrumenteerd, versie: 2015-6-1 - v3.0.0 Identificatie Het BSN-nummer bestaat uit 9 cijfers, inclusief

Nadere informatie

CHIRURGIE. Blindedarmontsteking. Appendicitis

CHIRURGIE. Blindedarmontsteking. Appendicitis CHIRURGIE Blindedarmontsteking Appendicitis Blindedarmontsteking In deze folder kunt u lezen wat een blindedarmontsteking is, wat de klachten zijn en hoe de behandeling verloopt. Het is goed u te realiseren

Nadere informatie

aneurysma van de buikslagader

aneurysma van de buikslagader patiënteninformatie aneurysma van de buikslagader U heeft met uw arts gesproken over een verwijding van de buikslagader. Een andere benaming hiervoor is aneurysma van de aorta abdominalis, ook wel AAA

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

VERWIJDING BUIKSLAGADER ANEURYSMA AORTA ABDOMINALIS

VERWIJDING BUIKSLAGADER ANEURYSMA AORTA ABDOMINALIS VERWIJDING BUIKSLAGADER ANEURYSMA AORTA ABDOMINALIS 17491 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en behandelingsmogelijkheden van een verwijding (aneurysma) van de buikslagader

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands. Samenvatting

Samenvatting in het Nederlands. Samenvatting Samenvatting Dit proefschrift bevat de resultaten van enkele wetenschappelijke studies over magnetische resonantie (MR) enteroclyse en video capsule endoscopie (VCE). Deze twee minimaalinvasieve onderzoeksmethoden

Nadere informatie

Verwijdering van de galblaas (cholecystectomie)

Verwijdering van de galblaas (cholecystectomie) Chirurgie Patiënteninformatie Verwijdering van de galblaas (cholecystectomie) U ontvangt deze informatie, omdat uw galblaas binnenkort wordt verwijderd. Uw arts heeft al het een en ander over deze galblaasoperatie

Nadere informatie

Wat is een cholecystectomie? Cholecystectomie is de chirurgische verwijdering van de galblaas. Soms worden daarbij ook de galwegen geopend.

Wat is een cholecystectomie? Cholecystectomie is de chirurgische verwijdering van de galblaas. Soms worden daarbij ook de galwegen geopend. Cholecystectomie 1 Inleiding Deze folder geeft een globaal overzicht van de klachten en de behandeling bij galsteenlijden. Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van een aandoening de situatie

Nadere informatie

Polycysteuze leverziekte

Polycysteuze leverziekte Polycysteuze leverziekte Polycysteuze leverziekte is een erfelijke aandoening waarbij in de lever meerdere cysten aanwezig zijn. Deze folder is bedoeld om u meer informatie te geven over dit ziektebeeld.

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten om uw galblaas te laten verwijderen. In deze brochure vindt u

Nadere informatie

H.253118.0116. Galblaas verwijderen (kijkoperatie)

H.253118.0116. Galblaas verwijderen (kijkoperatie) H.253118.0116 Galblaas verwijderen (kijkoperatie) 2 Inleiding U heeft samen met uw arts besloten tot een operatie om de galblaas te verwijderen door middel van een kijkoperatie. Het is een operatie waarvoor

Nadere informatie

Workshop Bloedstollings apparaat

Workshop Bloedstollings apparaat Workshop Bloedstollings apparaat ASZ Dordrecht Zaterdag 13 december 2014 Wibo van Run Key Account Manager The Nederlands & België page 2 Rondom Bloedmanagement Bij bloedtransfusies staat de veiligheid

Nadere informatie

Borstreconstructie met lichaamseigen weefsel

Borstreconstructie met lichaamseigen weefsel Borstreconstructie met lichaamseigen weefsel Informatie voor patiënten MB0017-1500 maart 2015 Bronovo www.bronovo.nl Bronovolaan 5 2597 AX Den Haag Postbus 96900 2509 JH Den Haag 070 312 41 41 Medisch

Nadere informatie

Fixatie van traumatische sternumfracturen, casuïstiek en bespreking van de literatuur: Railroading the sternum

Fixatie van traumatische sternumfracturen, casuïstiek en bespreking van de literatuur: Railroading the sternum Casuïstiek Fixatie van traumatische sternumfracturen, casuïstiek en bespreking van de literatuur: Railroading the sternum E. Borsboom, J.A. Halm, T. Hagenaars, O.J.F. van Waes Erasmus MC, Rotterdam, afdeling

Nadere informatie

Abdominale Chirurgie Blindedarmontsteking

Abdominale Chirurgie Blindedarmontsteking Abdominale Chirurgie Blindedarmontsteking Appendicitis Blindedarmontsteking Inleiding Deze brochure geeft u een globaal overzicht van wat een blindedarmontsteking is, welke klachten hierbij horen, welke

Nadere informatie

ERCP. Sint Augustinusziekenhuis, Wilrijk Tel 03/ 443.36.57. Sint Jozefziekenhuis, Mortsel Tel 03/ 444.12.07

ERCP. Sint Augustinusziekenhuis, Wilrijk Tel 03/ 443.36.57. Sint Jozefziekenhuis, Mortsel Tel 03/ 444.12.07 ERCP Artsen: Dr. P. Borgers Dr. Th. Botelberge Dr. I. Buytaert Dr. I. Dero Dr. B. De Schepper Dr. I. Maurissen Dr. D. Sprengers Dr. F. Van de Mierop Praktijken: Sint Augustinusziekenhuis, Wilrijk Tel 03/

Nadere informatie

Claudicatio intermittens

Claudicatio intermittens V-III Claudicatio intermittens Inleiding Deze richtlijnen betreffen alleen de arteriële claudicatio intermittens en niet de veneuze en neurogene claudicatio intermittens. Ze zijn gebaseerd op de consensus

Nadere informatie

Verwijdering van een nier

Verwijdering van een nier Verwijdering van een nier Open nefrectomie Uw nier wordt verwijderd In overleg met uw uroloog wordt een van uw nieren verwijderd (open nefrectomie). U wordt voor deze operatie vijf tot zeven dagen opgenomen

Nadere informatie

BIJLAGE 1: PROTOCOLLEN AMBULANCEZORG

BIJLAGE 1: PROTOCOLLEN AMBULANCEZORG BIJLAGE 1: PROTOCOLLEN AMBULANCEZORG Airway en CWK-immbolisatie, Breathing, Circulation, Disability en Exposure (5 protocollen) Wervelkolom indicaties fixatie en bevrijding (2 protocollen) Triage en keuze

Nadere informatie

13-05-11. De hemodynamisch instabiele pa2ent. Inhoud. Basale hemodynamische monitoring. monitoring en therapie

13-05-11. De hemodynamisch instabiele pa2ent. Inhoud. Basale hemodynamische monitoring. monitoring en therapie De hemodynamisch instabiele pa2ent monitoring en therapie NIVAZ 2011 Joris Lemson anesthesioloog en (kinder) intensivist Intensive Care UMC St Radboud Inhoud Fysiologie Hemodynamische monitoring Interpreta2e

Nadere informatie

12.3 Acute onderbuikpijn

12.3 Acute onderbuikpijn 31-Chirurgie 12.3 01-06-2005 10:38 Pagina 237 12.3 Acute onderbuikpijn D.C. Aronson 237 U wordt geroepen bij een tien dagen oude jongen. Hij werd geboren als prematuur van 28 weken met een geboortegewicht

Nadere informatie

Chirurgie. Patiënteninformatie. Blindedarmoperatie (appendectomie) Bij volwassenen. Slingeland Ziekenhuis

Chirurgie. Patiënteninformatie. Blindedarmoperatie (appendectomie) Bij volwassenen. Slingeland Ziekenhuis Chirurgie Blindedarmoperatie (appendectomie) i Patiënteninformatie Bij volwassenen Slingeland Ziekenhuis Inleiding U heeft een (acute) blindedarmontsteking. In deze folder vindt u informatie over de aandoening

Nadere informatie

Verwijdering van een nier met behulp van laparoscopie

Verwijdering van een nier met behulp van laparoscopie Verwijdering van een nier met behulp van laparoscopie In overleg met uw uroloog heeft u besloten een nier te laten verwijderen via een kijkoperatie (laparoscopie). De gemiddelde opnameduur is drie tot

Nadere informatie

Hersteloperatie van de eileiders

Hersteloperatie van de eileiders man, vrouw en kind info voor de patiënt Hersteloperatie van de eileiders UZ Gent, Vrouwenkliniek Hersteloperatie van de eileiders na sterilisatie Wat is een hersteloperatie van de eileiders? In deze patiëntenbrochure

Nadere informatie