Endoscopie en anticoagulantia: een update.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Endoscopie en anticoagulantia: een update."

Transcriptie

1 Endoscopie en anticoagulantia: een update. Dr. Koen Van Dycke, Prof. Dr. Isabelle Colle, Prof. Dr. Martine De Vos. Dienst Gastro-enterologie UZ Gent. De Pintelaan Gent Abstract: Door de toenemende indicaties voor het gebruik van anticoagulantia (acenocoumarol, fenprocoumon en warfarine) en plaatjesremmers (aspirine, clopidogrel en ticlopidine) wordt de endoscopist de dag van vandaag steeds vaker geconfronteerd met patiënten waarvan het bloed wordt verdund. Dit zowel bij urgente als bij electieve endoscopische procedures. Hoe hiermee wordt omgegaan is in sterke mate afhankelijk van de klinische context en de gewoonten van de arts. Het overschakelen van anticoagulantia naar heparine is omslachtig en verloopt niet altijd van een leien dakje. In dit artikel worden richtlijnen geformuleerd op basis van de beschikbare evidentie in de literatuur, aangevuld met de mening van experten. 1. Inleiding: Het gebruik van anticoagulantia en plaatjesremmers neemt snel toe. Enerzijds nemen de indicaties toe. We vermelden patiënten met longmbolen, diepe veneuze trombose, coronairen perifeer vaatlijden (zowel in primaire en secundaire preventie), metallische hartkleppen en hypercoagulabiliteit door trombofilie of tumoren. Anderzijds is er de vergrijzing van de bevolking, waardoor de prevalentie van bovenstaande aandoeningen toeneemt. Endoscopie bij dergelijke patiënten is telkens opnieuw een afwegen van het bloedingsrisico tegenover het risico op trombo-embolie bij het stoppen van de anticoagulantia. In de literatuur vindt men hier niet zoveel evidentie over. We stellen dan ook de richtlijnen voor zoals 1

2 uitgegeven door de American Society of Gastrointestinal Endoscopy (ASGE), aangevuld met de visie van experten (1). We onderscheiden hierbij zowel de aanpak bij acute gastro-intestinale (GI) bloedingen als bij electieve procedures. 2. Acute bloeding: Bij acute GI bloedingen met hemodynamische weerslag moet men een correctie van de stolling nastreven. Bij de Vit K antagonisten kan men de stolling corrigeren door toediening van stollingsfactoren onder de vorm van fresh frozen plasma of PPSB (= concentraat van Vit K afhankelijke stollingsfactoren). Toediening van Vit K leidt slechts na 12 tot 24 uur tot voldoende aanmaak van stollingsfactoren. Er is dus geen plaats voor Vit K in de acute aanpak van GI bloedingen. Bij de plaatjesremmers is de inhibitie onomkeerbaar en kan de stolling enkel door plaatjes transfusie worden gecorrigeerd. Bij hoge GI bloedingen zonder hemodynamische weerslag hoeft de stolling niet volledig worden hersteld. Choudari haalt een vergelijkbaar endoscopisch succes voor stoppen van de bloeding, zowel bij patiënten met normale stolling, als bij patiënten met een INR tussen 1.5 en 2.5 (2). 3. Electieve endoscopie: Hier is de aanpak afhankelijk van zowel het type anticoagulans, de te verrichten procedure en het risico op trombo-embolie bij het stoppen van de antico. 1/ anticoagulantia: In België wordt vooral gebruik gemaakt van fenprocoumon (Marcoumar ) en warfarine (marevan ). De halfwaardetijd van Fenprocoumon bedraagt 140 tot 160 uur, die van 2

3 warfarine 20 tot 60 uur. Normalisatie van de PTT na stoppen treedt dus slechts op na respectievelijk 7 à 10 dagen en 4 dagen. Daarnaast vermelden we nog acenocoumarol (Sintrom ), met een halfwaardetijd van 8 uur, wat minder frequent gebruikt wordt. A) Risico-inschatting: We onderscheiden endoscopische procedures met laag en hoog bloedingsrisico: α. Laag risico procedures -minder dan 1 % kans op bloeding- zijn alle diagnostische endoscopieën, zowel gastro- en coloscopie met of zonder bioptname, ERCP zonder papillotomie, ERCP met biliaire stent zonder papillotomie en echoendoscopie zonder punctie (tabel 1). β. Hoog risico procedures tussen 1 en 6% kans op bloeding- zijn polypectomie, ERCP met papillotomie, mucosale ablatie, plaatsing van PEG sonde, dilataties, therapie van slokdarmvarices en echoendoscopie met punctie (tabel 1). Na normalisatie van de INR bemerkt men: α. Hoog risico op trombo-embolische complicaties bij VKF in associatie met kleplijden en bij sommige mechanische hartkleppen ( geïsoleerde mitralisklep of gecombineerde aortaen mitralisklep) en bij elke hartklep met voorgeschiedenis van trombosen (tabel 2). β. Laag risico op trombo-embolische complicaties bij diepe veneuze trombose, VKF zonder geassocieerd kleplijden, geïsoleerde mechanische aortaklep of bioprothesen (tabel 2). B) Beleid: Voor procedures met laag bloedingsrisico dient de therapie met coumarine derivaten niet te worden onderbroken op voorwaarde dat de INR geen supratherapeutische waarde heeft. Voor procedures met hoog bloedingsrisico is de te volgen strategie afhankelijk van het risico op trombo-embolische complicaties. 3

4 Bij laag risico op trombose worden de coumarine derivaten enkele dagen voor de endoscopie gestopt, afhankelijk van het type ( cfr supra). Vóór de endoscopie gebeurt best nog een INR controle. Die moet lager zijn dan 1,4. Meestal kan de avond zelf opnieuw gestart worden met toediening van de anticoagulantia. Hierop zijn twee uitzonderingen: na een papillotomie wacht men best 3 dagen. Na een poliepectomie wacht men best 10 dagen. Bij hoog risico op trombose worden de coumarine derivaten enkele dagen voor de endoscopie gestopt (cfr supra) en wordt onmiddellijk gestart met heparine therapie. Dit kan met heparine intraveneus (IV) bij gehospitaliseerde patiënten, of met subcutane heparine met laag moleculair gewicht (LMWH) in therapeutische dosis. Bij IV heparine wordt de toediening 6 uur vóór de endoscopie gestopt. Bij LMWH wordt geen injectie meer toegediend minstens 24 uur vóór de endoscopie. Het herstarten van de coumarine derivaten gebeurt de avond zelf. De LMWH wordt de dag nadien herstart en aangehouden tot therapeutische INR waarden bekomen worden. Bij poliepectomie en papillotomie wacht men liever respectievelijk 10 en 3 dagen alvorens de coumarine derivaten te herstarten, en behandelt men enkel met LMWH. In tabel 3 wordt bovenstaande samengevat. 2/ Plaatjes inhibitoren: Aspirine en andere NSAID, in standaard dosis toegediend, moeten volgens de literatuur noch bij laag-, noch bij hoog risico procedures worden gestopt. Voor ticlopidine (Ticlid ) en clopidogrel (Plavix ) zijn onvoldoende gegevens beschikbaar voor het maken van op evidentie gebaseerde aanbevelingen. Bij hoog risico procedures raadt men toch aan deze producten 7 tot 10 dagen voor de ingreep te stoppen. 4

5 3/ Trombocytopenie: Voor hoog risico procedures zijn minstens plaatjes per µl vereist. Voor laag risicoprocedures per µl. 4. Referenties: 1. Eisen, GM, Baron, TH, Dominitz, JA, et al. Guideline on the management of anticoagulation and antiplatelet therapy for endoscopic procedures. Gastrointest Endosc 2002; 55: Choudari, CP, Rajgopal, C, Palmer, KR. Acute gastrointestinal haemorrhage in anticoagulated patients: diagnosis and respons to endoscopic treatment. Gut 1994; 35: Stein, PD, Alpert, JS, Copeland, J, et al. Antithrombotic therapy in patients with mechanical and biological prosthetis heart valves. Chest 1992; 102:445S. 4. Hittelet, A, Deviere, J. Management of anticoagulants before and after endoscopy. Can J Gastroenterol 2003; 17(5):

6 Tabel 1: Procedure gerelateerd risico. Laag risico procedures Gastroscopie met/zonder biopten Coloscopie met/zonder biopten ERCP zonder papillotomie ERCP met biliaire stent zonder papillotomie Biliaire prothese zonder papillotomie Enteroscopie Echoendoscopie zonder punctie Hoog risico procedures Poliepectomie Papillotomie Dilataties Mucosale ablatie Plaatsen PEG sonde Behandeling slokdarmvarices Echoendoscopie met punctie Tabel 2: Risico op trombo-embolische complicaties. Laag risico op trombose VKF zonder kleplijden Diepe veneuze trombose Geïsoleerde mechanische aorta klep Bioprothesen Hoog risico op trombose VKF met kleplijden Geïsoleerde mechanische Mitralis klep Mechanische Mitralis en Aorta klep Mechanische klep met trombose Tabel 3: Management. Hoog trombose risico Hoog bloedingsrisico Stoppen antico tot INR < 1.4 Onmiddellijk starten met heparine (IV of LMWH) Laag trombose risico Stoppen antico tot INR < 1.4 Laag bloedingsrisico Antico niet stoppen INR niet supratherapeutisch Antico niet stoppen INR niet supratherapeutisch 6

Endoscopie en antithrombotica : een update.

Endoscopie en antithrombotica : een update. Endoscopie en antithrombotica : een update. 1. Inleiding Het gebruik van anticoagulantia en plaatjesremmers neemt snel toe. Enerzijds breiden de indicaties uit. We vermelden patiënten met longembolen,

Nadere informatie

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers Aspirine en/of ADP receptor inhibitor (Plavix of clopidogrel, Efient of

Nadere informatie

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: INDICATIES EN PRAKTISCHE PROBLEMEN

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: INDICATIES EN PRAKTISCHE PROBLEMEN ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: INDICATIES EN PRAKTISCHE PROBLEMEN Het doel van dit themanummer is een synthese te geven van de beschikbare informatie over antitrombotische behandeling in de eerste lijn,

Nadere informatie

Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia

Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia dr. Tom Vydt, cardioloog AZ Sint-Maarten GR0034AV versie 04-2014 ALGEMEEN YK Perioperatief beleid van patiënten

Nadere informatie

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier De klassieke voorstelling van de stollingscascade met een intrinsieke en extrinsieke arm strookt niet met de in vivo stolling Essentieel bij een normale stolling is de aanwezigheid van de fosfolipidenmembraan

Nadere informatie

Problematiek 17/01/2011. Dr. Patrick Schoeters PREVENTIEF ANTISTOLLINGSBELEID BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES

Problematiek 17/01/2011. Dr. Patrick Schoeters PREVENTIEF ANTISTOLLINGSBELEID BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES Preventief antistollingsbeleid bij endoscopische procedures : een bloedstollend verhaal PREVENTIEF BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES Dr. Patrick Schoeters Problematiek Thrombusvorming cruciaal in cardiovasculaire

Nadere informatie

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel i artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel 2 Inhoud 1 Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase...

Nadere informatie

Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten

Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten Algemene principes: De voorgeschreven werkwijze is afhankelijk van 3 factoren: 1. Het bloedingsrisico gepaard met de ingreep. Dit

Nadere informatie

Richtlijn NGMDL. Endoscopische ingrepen bij patiënten met antistolling en plaatjesaggregatieremming

Richtlijn NGMDL. Endoscopische ingrepen bij patiënten met antistolling en plaatjesaggregatieremming Richtlijn NGMDL Endoscopische ingrepen bij patiënten met antistolling en plaatjesaggregatieremming Commissie Kwaliteit van het Nederlands Genootschap van Maag-Darm-Leverartsen vastgesteld door ledenvergadering

Nadere informatie

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: ENKELE RECENTE PUBLICATIES

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: ENKELE RECENTE PUBLICATIES ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: ENKELE RECENTE PUBLICATIES De indicaties en praktische problemen van de antitrombotica waren reeds tweemaal het onderwerp van een themanummer van de Folia [Folia februari

Nadere informatie

AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA

AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA Dr. Anna Vantilborgh Hematologie - UZ Gent 13 september 2013 ALGEMENE PRINCIPES IN BEHANDELING VAN BLOEDINGEN AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER ORALE DIRECTE

Nadere informatie

Voorkom bloedingen. de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren. Eindhoven, 19 juni 2014

Voorkom bloedingen. de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren. Eindhoven, 19 juni 2014 Voorkom bloedingen de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren Eindhoven, 19 juni 2014 dr. M.R. Nijziel, internist-hematoloog Indeling stollingssysteem oude antistollingsmiddelen

Nadere informatie

Urgente aanpak van bloedingen. Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven

Urgente aanpak van bloedingen. Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven Urgente aanpak van bloedingen Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven Casus: J-B H, 84 jaar Gezwollen blauwe tong en slikproblemen Ochtend van spoedopname : Consult huisarts

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Peri-operatief Antistollingsbeleid Nivo 2 3 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling versie 2, februari 2012 probleem antistolling peri-operatief Igv doorgaan

Nadere informatie

Perioperatief antistollingsbeleid UMCG. Samenvatting

Perioperatief antistollingsbeleid UMCG. Samenvatting 1 2 Perioperatief antistollingsbeleid UMCG Samenvatting Patiënten ingesteld op antistollingsmiddelen hebben bij continuatie van de antistolling een verhoogde kans op bloedverlies en bij het staken van

Nadere informatie

SAMENVATTING RICHTLIJN NEURAXISBLOKKADE EN ANTISTOLLING

SAMENVATTING RICHTLIJN NEURAXISBLOKKADE EN ANTISTOLLING SAMENVATTING RICHTLIJN NEURAXISBLOKKADE EN ANTISTOLLING Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie 1 INLEIDING Een neuraxiaal hematoom na neuraxisblokkade is een zeldzame, maar ernstige complicatie. Onder

Nadere informatie

Preventie. bij zwangere vrouwen. van veneuze trombo-embolie. Thrombosis Guidelines Group. Update 2009

Preventie. bij zwangere vrouwen. van veneuze trombo-embolie. Thrombosis Guidelines Group. Update 2009 Preventie van veneuze trombo-embolie bij zwangere vrouwen Aanbevelingen van de Thrombosis Guidelines Group of the Belgian Society on Thrombosis and Haemostasis and the Belgian Working Group on Angiology

Nadere informatie

Richtlijnen voor de behandeling van voorkamerfibrillatie. Dr E Raymenants Cardiologie St Maarten

Richtlijnen voor de behandeling van voorkamerfibrillatie. Dr E Raymenants Cardiologie St Maarten Richtlijnen voor de behandeling van voorkamerfibrillatie Dr E Raymenants Cardiologie St Maarten Inhoud o Epidemiologie Prevalentie Prognose Associatie met CV en andere aandoeningen o Definities & types

Nadere informatie

Wat is nieuw in Antistollingswereld?

Wat is nieuw in Antistollingswereld? Wat is nieuw in Antistollingswereld? Peter Verhamme Bloedings- en vaatziekten UZ Leuven NOACs/DOACs - Antistolling bij VKF: Waarom we NOACs verkiezen! - Peri-operatief beleid 1 Nieuwe orale anticoagulantia

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Algemene module nivo 1 en 2 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling Dr. R. Fijnheer, versie 1, november 2011 doel antistollings therapie behandelen van arteriële

Nadere informatie

Klepchirurgie en chirurgie van de thoracale aorta

Klepchirurgie en chirurgie van de thoracale aorta Klepchirurgie en chirurgie van de thoracale aorta Hartklepchirurgie behelst voornamelijk de aorta- en mitralisklep. Chirurgie van de tricuspidklep is minder frequent, en chirurgie van de pulmonalisklep

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

Gebruik plaatjesremmers voorafgaand aan geplande ingreep / procedure. Kleine ingreep / procedure? 1

Gebruik plaatjesremmers voorafgaand aan geplande ingreep / procedure. Kleine ingreep / procedure? 1 1 Gebruik plaatjesremmers voorafgaand aan geplande ingreep / procedure Kleine ingreep / procedure? 1 Ingreep waarbij geringe bloeding grote complicaties kan geven (bv craniële chirurgie)? 2 Recent coronaire

Nadere informatie

Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia. Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan

Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia. Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan GEGEVENS PATIËNT Naam Adres Tel HUISARTS Naam Adres Tel SPECIALIST Naam Ziekenhuis Tel ANTISTOLLINGSMEDICATIE

Nadere informatie

NOACs in de dagelijkse praktijk. Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl

NOACs in de dagelijkse praktijk. Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl NOACs in de dagelijkse praktijk Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl Belangen Voordrachten tijdens wetenschappelijke verenigingen ondersteund door farma; honoraria

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Algemene module nivo 3 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling Dr. R. Fijnheer, versie 4, juli 2012 de stollingsbalans trombose te veel stolling antistolling

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Orale anticoagulantia Vitamine K-antagonisten Marcoumar, Marevan, Sintrom

Patiënteninformatie. Orale anticoagulantia Vitamine K-antagonisten Marcoumar, Marevan, Sintrom Patiënteninformatie Orale anticoagulantia Vitamine K-antagonisten Marcoumar, Marevan, Sintrom 2 Inhoud Inleiding... 4 Werking vitamine K-antagonisten... 4 Hoe wordt het geneesmiddel ingenomen?... 4 Wanneer

Nadere informatie

Indicatie antistolling. NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Indicaties VKA in NL Wat gebruikten we. Het stollingsmechanisme

Indicatie antistolling. NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Indicaties VKA in NL Wat gebruikten we. Het stollingsmechanisme Indicatie antistolling NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Behandeling DVT/ longembolie Atriumfibrilleren Mechanische hartklep Arterieel vaatlijden Hartfalen met kamerdilatatie ( alleen

Nadere informatie

Samenvatting Vitamine K antagonisten zijn antistollingsmiddelen in tabletvorm. Ze worden voorgeschreven voor de behandeling en preventie van trombose.

Samenvatting Vitamine K antagonisten zijn antistollingsmiddelen in tabletvorm. Ze worden voorgeschreven voor de behandeling en preventie van trombose. 1 Samenvatting Samenvatting Vitamine K antagonisten zijn antistollingsmiddelen in tabletvorm. Ze worden voorgeschreven voor de behandeling en preventie van trombose. Zowel arteriële trombose (trombose

Nadere informatie

Bereikbaarheid en Protocollen Trombosedienst Emmen (Versie huisartsen)

Bereikbaarheid en Protocollen Trombosedienst Emmen (Versie huisartsen) Bereikbaarheid en Protocollen Trombosedienst Emmen (Versie huisartsen) Protocollen en Bereikbaarheid Trombosedienst Emmen Drs. J.G.J. Pouwels, Medisch Leider Trombosedienst INHOUDSOPGAVE 1. Bereikbaarheid

Nadere informatie

Stelping en NSAID's ; stolling en antistolling

Stelping en NSAID's ; stolling en antistolling Stelping en NSAID's ; stolling en antistolling Het hemostaseproces bestaat uit 5 stappen. - Vasoconstrictie/retractie van vaten - Adhesie van bloedplaatjes aan de collagene vezels van de vaatwand bij laesies

Nadere informatie

Nederlandse Richtlijn

Nederlandse Richtlijn Nederlandse Richtlijn Beleid antitrombotische therapie rondom endoscopische procedures Door de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen in samenwerking met leden van de Nederlandse Vereniging voor

Nadere informatie

Antistollingsbehandeling

Antistollingsbehandeling Infobrochure Antistollingsbehandeling mensen zorgen voor mensen 2 Inleiding Deze brochure werd opgemaakt voor patiënten die om de ene of de andere medische reden antistollingsmiddelen of bloedverdunners

Nadere informatie

Mini symposium. VHL 18 juni 2013 An Stroobants

Mini symposium. VHL 18 juni 2013 An Stroobants Mini symposium VHL 18 juni 2013 An Stroobants Programma Introductie: An Stroobants Evaluatie van screeningstests Rol van PT en in screening op NOAC gebruik: Harry de Wit Evaluatie van specifieke tests

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL DIEPE VENEUZE TROMBOSE

TRANSMURAAL PROTOCOL DIEPE VENEUZE TROMBOSE TRANSMURAAL PROTOCOL Inleiding De incidentie van diepe veneuze trombose () is ongeveer 2 per 1.000 patiënten per jaar. Voor longembolie gelden vergelijkbare getallen. De huisarts wordt dan ook niet vaak

Nadere informatie

Patiënten met een onregelmatige follow-up onder anticoagulantia therapie: hoe kan de huisarts de opvolging verbeteren?

Patiënten met een onregelmatige follow-up onder anticoagulantia therapie: hoe kan de huisarts de opvolging verbeteren? Patiënten met een onregelmatige follow-up onder anticoagulantia therapie: hoe kan de huisarts de opvolging verbeteren? E. Lenders, D. Avonts E. Lenders, huisarts in opleiding te Berchem, te Boechout D.

Nadere informatie

ERCP. Sint Augustinusziekenhuis, Wilrijk Tel 03/ 443.36.57. Sint Jozefziekenhuis, Mortsel Tel 03/ 444.12.07

ERCP. Sint Augustinusziekenhuis, Wilrijk Tel 03/ 443.36.57. Sint Jozefziekenhuis, Mortsel Tel 03/ 444.12.07 ERCP Artsen: Dr. P. Borgers Dr. Th. Botelberge Dr. I. Buytaert Dr. I. Dero Dr. B. De Schepper Dr. I. Maurissen Dr. D. Sprengers Dr. F. Van de Mierop Praktijken: Sint Augustinusziekenhuis, Wilrijk Tel 03/

Nadere informatie

INFO VOOR DE PATIENT OVER DE COLOSCOPIE

INFO VOOR DE PATIENT OVER DE COLOSCOPIE INFO VOOR DE PATIENT OVER DE COLOSCOPIE Uw dokter heeft u een coloscopie voorgeschreven. Teneinde goed geïnformeerd te zijn over het onderzoek, de indicaties, de darmvoorbereiding, enz hebben wij voor

Nadere informatie

ERCP Endoscopisch onderzoek van de galwegen en pancreas

ERCP Endoscopisch onderzoek van de galwegen en pancreas info voor patiënten ERCP Endoscopisch onderzoek van de galwegen en pancreas Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Wat is een ERCP?... 04 03 Welke voorbereiding is nodig?... 05 04 Hoe verloopt het onderzoek?...

Nadere informatie

XARELTO (RIVAROXABAN) 2,5 MG - 15 MG - 20 MG FILMOMHULDE TABLETTEN INFORMATIE VOOR DE VOORSCHRIJVER

XARELTO (RIVAROXABAN) 2,5 MG - 15 MG - 20 MG FILMOMHULDE TABLETTEN INFORMATIE VOOR DE VOORSCHRIJVER De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel Xarelto 2,5 mg; 15 mg en 20 mg. Het verplicht plan voor risicobeperking in België

Nadere informatie

Cases Stolling. BVMLT 17 november 2015

Cases Stolling. BVMLT 17 november 2015 Cases Stolling BVMLT 17 november 2015 Vraag 1: welke factoren kan je meten met een aptt test? A. FVII, FV, FX, FII, fibrinogeen B. FVIII en FIX C. FXII, FXI, FVIII en FIX D. FXII, FXI, FVIII, FIX, FV,

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Eliquis

Checklist 1 e aflevering Eliquis Checklist 1 e aflevering Eliquis 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis ACUUT CORONAIR SYNDROOM 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis Doelen Behandeling van ACS - Medicamenteus - Invasief Complicaties Prognose 2 Behandeling:

Nadere informatie

Antistolling & vitamine K, hoe zit dat?

Antistolling & vitamine K, hoe zit dat? Even tijd voor uw gezondheid! Antistolling & vitamine K, hoe zit dat? Vitamine-K-wijzer voor mensen die acenocoumarol of fenprocoumon gebruiken Boerenkool Snijbiet Rapen Broccoli Spruitjes Botersla Peterselie

Nadere informatie

Dr. D. Verleyen Cardioloog AZ Sint-Lucas

Dr. D. Verleyen Cardioloog AZ Sint-Lucas Dr. D. Verleyen Cardioloog AZ Sint-Lucas bloedverdunners bloedverdunners Overzicht Plaatjesremmers Aspirine P2Y12 ADP antagonist (ticlid, plavix, brilique, efient ) Anticoagulantia VKA (marcoumar, marevan,

Nadere informatie

geneesmiddelenbrief Eerder is ximelagatran, een trombineinhibitor, snel uit de handel genomen omwille van hepatotoxiciteit.

geneesmiddelenbrief Eerder is ximelagatran, een trombineinhibitor, snel uit de handel genomen omwille van hepatotoxiciteit. Uitgave van vzw Farmaka jaargang 20 september 2013 geneesmiddelenbrief FORMUL R INFO Afgiftekantoor Gent X P 408505 verschijnt 4 x per jaar [februari, mei, september, november] nr 3 Moeten we ons voorschrijfgedrag

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 198 Het eerste deel van dit proefschrift beschrijft de effectiviteit van clopidogrel en tirofiban in patiënten met een acuut hart infarct verwezen voor een spoed dotter behandeling. In hoofdstuk 1 werd

Nadere informatie

Patiënteninformatie ERCP

Patiënteninformatie ERCP Patiënteninformatie ERCP Inhoud Inleiding... 3 Doel en omschrijving van het onderzoek... 3 Voorbereiding op het onderzoek... 3 Verloop van het onderzoek... 4 Na het onderzoek... 5 Verwikkelingen... 5 Was-

Nadere informatie

Uitgebreide informatie over antistollingsbehandeling

Uitgebreide informatie over antistollingsbehandeling Uitgebreide informatie over antistollingsbehandeling Bloedsomloop In het menselijk lichaam stroomt het bloed door een uitgebreid stelsel van bloedvaten, de bloedsomloop. Het hart pompt het bloed rond.

Nadere informatie

Infobrochure. Coloscopie. Consultatie gastro-enterologie T 011 826 110. mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Coloscopie. Consultatie gastro-enterologie T 011 826 110. mensen zorgen voor mensen Infobrochure Coloscopie Consultatie gastro-enterologie T 011 826 110 mensen zorgen voor mensen Wat is een coloscopie? Een coloscopie of colonoscopie is een onderzoek waarbij met een buigzaam kijkinstrument

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Appendix I Nederlandse Samenvatting - 139 - Popular Summary in Dutch NEDERLANDSE SAMENVATTING Bij langdurige antistollingsbehandeling wordt gebruik gemaakt van vitamine K antagonisten. Vitamine K is een

Nadere informatie

Laboratorium-monitoring van antistollingsmedicatie VAKB symposium - 7 juni 2005

Laboratorium-monitoring van antistollingsmedicatie VAKB symposium - 7 juni 2005 Laboratorium-monitoring van antistollingsmedicatie VAKB symposium - 7 juni 2005 Els Bailleul O.L.V.Ziekenhuis Aalst Inleiding Rationale voor monitoring van medicatie: aanpassen dosering i.f.v. efficiëntie

Nadere informatie

TAR s: Combinaties, Do s & Don ts

TAR s: Combinaties, Do s & Don ts TAR s: Combinaties, Do s & Don ts Congressponsoren AstraZeneca Bayer BoehringerIngelheim Pfizer/BMS Rolf Veldkamp, cardioloog Ravee Rambharose, kaderhuisarts HVZ Aris Prins, apotheker Indeling Trombocytenaggregatie

Nadere informatie

Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver

Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver Dit materiaal dient u te gebruiken bij patiënten die Eliquis voorgeschreven krijgen. Zoals bij andere antistollingsmiddelen

Nadere informatie

Gelieve u aan het secretariaat te melden voorzien van uw identiteitskaart, uw SIS kaart en 5 stikkertjes van uw mutualiteit.

Gelieve u aan het secretariaat te melden voorzien van uw identiteitskaart, uw SIS kaart en 5 stikkertjes van uw mutualiteit. MEDICIS Tervurenlaan, 236 1150 Brussel Tel : 02 7620325 Dr K Farahat Gastro-enterologie Brussel, Betreft : Naam : Voornaam : Geboortedatum: Adres : Geachte Mevrouw, Geachte Heer, U komt bij ons een coloscopie

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartsen-> editie. www.bcfi.be. Wanneer een medicamenteuze behandeling stoppen vóór een heelkundige ingreep?

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartsen-> editie. www.bcfi.be. Wanneer een medicamenteuze behandeling stoppen vóór een heelkundige ingreep? Juni 2011 Volume 4 Nummer 1 Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-> editie Wanneer een medicamenteuze behandeling stoppen vóór een heelkundige ingreep? > > blz. 1 Goed om te weten: link naar de Samenvatting

Nadere informatie

Antistolling: wanneer, hoe en waarom (niet) overbruggen?

Antistolling: wanneer, hoe en waarom (niet) overbruggen? Antistolling: wanneer, hoe en waarom (niet) overbruggen? The when, how and why (not) of bridging anticoagulation drs. M. Piersma-Wichers 1 en dr. K. Meijer 2 Samenvatting Als rondom een ingreep de antistolling

Nadere informatie

Dienst/afdeling: MST- Breed Datum: 29-03-11

Dienst/afdeling: MST- Breed Datum: 29-03-11 Versie: Medisch Spectrum Twente 1.0 Status: Vastgesteld Soort Document: Code: Protocol PC-001587 Onderwerp/titel: Perioperatief beleid met betrekking tot tromboseprofylaxe en antistolling Dienst/afdeling:

Nadere informatie

Trombosedienst Leiden en omstreken

Trombosedienst Leiden en omstreken Trombosedienst Leiden en omstreken Saskia van Foeken Verpleegkundige Trombosedienst Leiden Doelstelling Met deze voorlichting willen we bereiken: Dat de cliënt een zo optimaal mogelijke antistollingsbehandeling

Nadere informatie

Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen. FTO 15-10-13 Paul van Buuren

Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen. FTO 15-10-13 Paul van Buuren Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen FTO 15-10-13 Paul van Buuren Inhoud Trombo-embolische preventie bij ouderen Preventie bij atriumfibrilleren en behandeling longembolie Formularium

Nadere informatie

chapter 10 Nederlandse samenvatting (Dutch summary)

chapter 10 Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Nederlandse samenvatting (Dutch summary) De bloedstolling speelde in de prehistorie al een grote rol om te voorkomen dat de jagende mens bij een bloeding geveld zou raken. Ook zorgde het stollingssysteem

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Aanvraag Trombosedienst

Hoofdstuk 4: Aanvraag Trombosedienst 4 Aanvraag trombosedienst 4.1 Identificatie trombosedienst Vraag naam en geboortedatum en controleer dit op het doserings- of (her)aanmeldingsformulier. Plak op de afgenomen buis van een trombosedienstpatiënt

Nadere informatie

Preventie van hartklepinfectie

Preventie van hartklepinfectie metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten en behandelende (tand)artsen Preventie van hartklepinfectie Endocarditisprofylaxis UZ Gent, Hartcentrum Info voor de patiënt Wat is endocarditis?

Nadere informatie

Samenvatting. Q-koorts in Nederland

Samenvatting. Q-koorts in Nederland Samenvatting Q-koorts is een zoönose een infectieziekte die kan worden overgedragen van dieren op mensen veroorzaakt door de bacterie Coxiella burnetii (C. burnetii). Bij mensen verloopt een infectie met

Nadere informatie

Stollingsstoornissen. Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering februari 2015 G50-1

Stollingsstoornissen. Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering februari 2015 G50-1 1. Inleiding Bij personen met een aangeboren of verworven stoornis in de bloedstelping kunnen door intramusculaire injecties spierbloedingen ontstaan. Om deze reden werd lange tijd aangeraden om bij hen

Nadere informatie

NOAC s: New Oral Anticoagulants

NOAC s: New Oral Anticoagulants NOAC Safety protocol NOAC s: New Oral Anticoagulants Willem Bax, Internist-nefroloog-vasculair geneeskundige Namens Werkgroep NOAC s Werkgroep safety protocol NOAC s Matthijs Westerman, Internist Hematoloog

Nadere informatie

Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk

Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: nieuwe concepten Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk Na een diepe veneuze thrombose (DVT) of longembolen (LE) zijn recidieven frequent, vooral

Nadere informatie

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog NOAC s Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog Antistollingsmedicatie Toegepast ter preventie en behandeling van arteriële en

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

APS contactmiddag 14 november 2015 APS. Ruth Fritsch-Stork, MD, PhD Reumatologe, internist-klinische immunologe

APS contactmiddag 14 november 2015 APS. Ruth Fritsch-Stork, MD, PhD Reumatologe, internist-klinische immunologe APS contactmiddag 14 november 2015 APS Ruth Fritsch-Stork, MD, PhD Reumatologe, internist-klinische immunologe APS - de 4 W(eetje)s Wat is het? Definitie, geschiedenis Wie krijgt het (nog een keer)? Prognose

Nadere informatie

Symposium Antistolling: oh FAQ! Workshop coumarines. Vragen uit het veld

Symposium Antistolling: oh FAQ! Workshop coumarines. Vragen uit het veld Symposium Antistolling: oh FAQ! Workshop coumarines Ronne Mairuhu, Internist-Vasculair Geneeskundige HagaZiekenhuis Talip Tumkaya, kaderhuisarts, Maassluis 5 februari 2014 Congressponsoren AstraZeneca

Nadere informatie

Tabel 1. Dabigatran en aptt Dabigatran dosering: Afwezig effect: Therapeutisch effect: Te hoog / overdosering:

Tabel 1. Dabigatran en aptt Dabigatran dosering: Afwezig effect: Therapeutisch effect: Te hoog / overdosering: Onderwerp Bloedingen tijdens dabigatran (Pradaxa ) gebruik Operatieve ingrepen tijdens dabigatran (Pradaxa ) gebruik Auteurs Dr. N.R. Bijsterveld, Cardioloog Dr. M. Ten Wolde, Internist-Vasculair Geneeskundige

Nadere informatie

Inbrengen voedingssonde

Inbrengen voedingssonde Inbrengen voedingssonde In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een afspraak op het Endoscopie Centrum van het Radboudumc. Het betreft het inbrengen van een voedingssonde. In deze folder

Nadere informatie

Pneumodilatatie van de slokdarm

Pneumodilatatie van de slokdarm Pneumodilatatie van de slokdarm In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een afspraak op het Endoscopie Centrum van het Radboudumc. Het betreft een pneumodilatatie van de slokdarm. In deze

Nadere informatie

Antistollings boekje 1

Antistollings boekje 1 Antistollingsboekje 1 Gegevens patiënt Naam Geboortedatum Adres Tel Huisarts Naam Adres Tel Specialist Naam Ziekenhuis Tel Antistollingsmedicatie Reden voor antistolling Voorziene duur van de behandeling

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Echo-endoscopie

Patiënteninformatie. Echo-endoscopie Patiënteninformatie Echo-endoscopie Inhoud Inleiding... 3 Doel van het onderzoek... 3 Voorbereiding en verloop van het onderzoek... 3 Echo-endoscopie van het bovenste maag-darmstelsel... 4 Echo-endoscopie

Nadere informatie

Toelichting op de Ondersteunerhonoraria B- segment. Versie 20120927

Toelichting op de Ondersteunerhonoraria B- segment. Versie 20120927 Toelichting op de Ondersteunerhonoraria B- segment Versie 20120927 Ingangsdatum 1 januari 2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Doel en de functie... 3 1.2 Bijzonderheden in de toepassing... 3 1.2.1

Nadere informatie

longembolie patiënteninformatie

longembolie patiënteninformatie patiënteninformatie longembolie Bij u is het vermoeden van en longembolie, of is de diagnose longembolie gesteld. Wat is een longembolie eigenlijk? Hoe ontstaat een longembolie en hoe kan het worden behandeld?

Nadere informatie

Het antifosfolipiden syndroom (APS)

Het antifosfolipiden syndroom (APS) Het antifosfolipiden syndroom (APS) NVLE www.nvle.org Het antifosfolipiden syndroom Het antifosfolipiden syndroom is een auto-immuunziekte en kenmerkt zich door verhoogde bloedstolling, waadoor trombose

Nadere informatie

Risicofactoren voor een delirium

Risicofactoren voor een delirium 3. Risicofactoren voor een delirium 3.1. VRAAGSTELLING In dit hoofdstuk heeft de werkgroep gezocht naar een antwoord op de volgende uitgangsvraag: Wat zijn de omstandigheden die de kans op het optreden

Nadere informatie

Degene die een ingreep uitvoert dient zich voor hij/zij de ingreep uitvoert op de hoogte te stellen dat het antistollingsbeleid goed is uitgevoerd.

Degene die een ingreep uitvoert dient zich voor hij/zij de ingreep uitvoert op de hoogte te stellen dat het antistollingsbeleid goed is uitgevoerd. Protocol beleid antistollingsbehandeling rondom ingrepen binnen het Rijnland Ziekenhuis Doel Het doel van dit protocol is de werkwijze te omschrijven ten aanzien van het antistollingsbeleid bij patiënten

Nadere informatie

Zelf meten & zelf doseren van orale antistolling

Zelf meten & zelf doseren van orale antistolling Bladnr. :1/13 Zelf meten & zelf doseren van orale antistolling Algemene informatie: Naam: Patiëntnummer: Cumarine: Type toestel: Geboortedatum: Streefwaarden: Serienummer: Trainingscentrum Openingstijden

Nadere informatie

Chapter 8. Samenvatting en conclusie

Chapter 8. Samenvatting en conclusie Chapter 8 Samenvatting en conclusie 110 Doel van het promotieonderzoek was (1) evaluatie van het resultaat van vroege abciximab toediening vóór primaire percutane coronaire interventie (PPCI) in patiënten

Nadere informatie

endoscopie na een Ebus TBNA hernia-operatie in UZ Gent patiënteninformatie ZorgSaam

endoscopie na een Ebus TBNA hernia-operatie in UZ Gent patiënteninformatie ZorgSaam endoscopie longziekten adviezen na een Ebus TBNA hernia-operatie in UZ Gent patiënteninformatie ZorgSaam 1 2 Geachte patiënt, U bent onlangs met klachten of op controle bij de longarts geweest. Om meer

Nadere informatie

Nieuwe perspectieven bij stenttrombose en antitrombotica

Nieuwe perspectieven bij stenttrombose en antitrombotica Verslag van het Second Belgian Congress on Acute Cardiac Care. Deel 2 Nieuwe perspectieven bij stenttrombose en antitrombotica Sofie Gevaert Op 11 juni organiseerde BIWAC haar tweede congres dat bijgewoond

Nadere informatie

BF: Eerstelijns Samenwerkingsafspraak (LESA) Tandartsen en Trombosedienst SKB Winterswijk

BF: Eerstelijns Samenwerkingsafspraak (LESA) Tandartsen en Trombosedienst SKB Winterswijk Inhoud: 1. Inleiding 2. Algemene gegevens Trombosedienst 2.1 Gegevens Trombosedienst 2.2 Medisch leider Trombosedienst 2.3 Voor welke vragen neemt u contact op met wie? 2.4 Lijst van afkortingen 3. Behandeling

Nadere informatie

MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN. Chinette Verhagen PA neurologie

MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN. Chinette Verhagen PA neurologie MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN Chinette Verhagen PA neurologie Meest gebruikte medicatie als secundair preventie: Plaatjesaggregatieremmers Ascal (persantin) Clopidogrel (plavix) Vitamine K antagonisten Acencoumarol

Nadere informatie

Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains

Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains Chulja Pek RN, MN Verpleegkundig specialist Pancreatobiliaire chirurgie Erasmus MC Rotterdam Masterclass

Nadere informatie

Preoperatief traject GZA Ziekenhuizen. Checklist voor de huisarts.

Preoperatief traject GZA Ziekenhuizen. Checklist voor de huisarts. Preoperatief traject GZA Ziekenhuizen. Checklist voor de huisarts. Laat dit formulier invullen door uw huisarts en breng het mee naar de raadpleging anesthesie of bij uw opname. Beste dokter Gelieve deze

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Coloscopie

Patiënteninformatie. Coloscopie Patiënteninformatie Coloscopie 2 Inhoud Inleiding... 5 Omschrijving en doel van het onderzoek... 5 Voorbereiding op het onderzoek... 5 Waar moet u op letten... 6 Wat moet u meebrengen?... 6 Verloop van

Nadere informatie

Langdurige behandeling van diep veneuze trombose bij patiënten met kanker (Longheva) Academisch Medisch Centrum, Amsterdam (AMC)

Langdurige behandeling van diep veneuze trombose bij patiënten met kanker (Longheva) Academisch Medisch Centrum, Amsterdam (AMC) Titel studie: Opdrachtgever: Langdurige behandeling van diep veneuze trombose bij patiënten met kanker (Longheva) Academisch Medisch Centrum, Amsterdam (AMC) Hoofdonderzoeker: Dr. K. Meyer Introductie

Nadere informatie

Coloscopie onderzoek (onderzoek van de hele dikke darm)

Coloscopie onderzoek (onderzoek van de hele dikke darm) Coloscopie onderzoek (onderzoek van de hele dikke darm) Intakegesprek Inleiding In overleg met uw arts heeft u besloten om een coloscopie te laten verrichten, waarbij een ontspanningsmiddel (roesje) wordt

Nadere informatie

Gastroscopie. Patiënteninformatie. h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.

Gastroscopie. Patiënteninformatie. h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier. HHZH_INF_123.01(0515) h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.be Patiënteninformatie Gastroscopie Voorwoord U heeft met uw behandelend arts afgesproken

Nadere informatie

INWENDIGE GENEESKUNDE Art. 20 pag. 1. 4203 472010 472021 Volledige heelkundige behandeling van papillomen of condylomen K 20

INWENDIGE GENEESKUNDE Art. 20 pag. 1. 4203 472010 472021 Volledige heelkundige behandeling van papillomen of condylomen K 20 INWENDIGE GENEESKUNDE Art. 20 pag. 1 c) De verstrekkingen die tot het specialisme gastro-enterologie (FH) behoren: 4203 472010 472021 Volledige heelkundige behandeling van papillomen of condylomen K 20

Nadere informatie

Bloeding: wat nu? Workshop Antistolling: oh FAQ! Take home:

Bloeding: wat nu? Workshop Antistolling: oh FAQ! Take home: Bloeding: wat nu? Workshop Antistolling: oh FAQ! Monique Tjon-A-Tsien, kaderhuisarts HVZ Paula Ypma, hematoloog HagaZiekenhuis 5 februari 2014 Congressponsoren AstraZeneca Bayer BoehringerIngelheim Pfizer/BMS

Nadere informatie

ERCP Röntgenonderzoek van galwegen en/of alvleesklier

ERCP Röntgenonderzoek van galwegen en/of alvleesklier ERCP Röntgenonderzoek van galwegen en/of alvleesklier Maatschap Gastro-Enterologie IJsselland Ziekenhuis Datum onderzoek:.....................tijd:...... Wat is een ERCP? Op verzoek van uw behandelend

Nadere informatie

anticoagulatie en antiaggregatie praktische gids

anticoagulatie en antiaggregatie praktische gids anticoagulatie en antiaggregatie praktische gids Voorwoord Vanuit het HABO (HuisArtsen Brugge en Omstreken) werd de nood aan een beter communicatiemiddel voor het gebruik van antico naar voor gebracht.

Nadere informatie

Veneuze toegangswegen Dr. A. Janssen Oncologische heelkunde en Senologie AZ Damiaan Oostende Veneuze toegangswegen Indicaties Overzicht katheters en poortsystemen Chirurgische aspecten Problemen Onderhoud

Nadere informatie

Onderwerp Bloedingen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik Operatieve ingrepen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik

Onderwerp Bloedingen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik Operatieve ingrepen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik Onderwerp Bloedingen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik Operatieve ingrepen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik Auteurs Dr. N.R. Bijsterveld, Cardioloog Dr. M. Ten Wolde, Internist-Vasculair Geneeskundige

Nadere informatie