Samen leren en samenwerkend leren in het daltononderwijs.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Samen leren en samenwerkend leren in het daltononderwijs."

Transcriptie

1 Samen leren en samenwerkend leren in het daltononderwijs. Gijsbert Erkens 26 september 2012 Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 1

2 Voorwoord 1. Piet van der Ploeg, Samenwerken of socialiteit als tweederangs principe. 2. René Berends, De ontwikkeling van socialiteit tot een volwaardige kernwaarde. 3. René Berends, Luuck Sanders, Hans Wolthuis, & Symen van der Zee, Samenwerken en leren in de praktijk. 4. Patrick Sins, & Symen van der Zee, Onderwijsonderzoek en de effectiviteit van samenwerkend leren. 5. Gijsbert Erkens, Samen leren en samenwerkend leren (in het daltononderwijs). Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 2

3 Vragen & discussiepunten 1. Wat bedoelde Helen Parkhurst met samenwerken? 2. Samenwerkend leren versus zelfstandig leren? 3. Verschillen tussen samen leren en samenwerkend leren? 4. Waarom is samenwerkend leren zo complex? 5. Zijn doelen van samenwerkend leren bij leerlingen en bij leraren wel dezelfde? 6. Is het samenwerkingsproduct dat wat leerlingen hebben geleerd? 7. Waarom zou je geen computers gebruiken bij samenwerking in het daltononderwijs? Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 3

4 1) Wat bedoelde Helen Parkhurst eigenlijk met samenwerken? 17x co-operative of co-operation in 278 pagina s van Education on the Dalton Plan (1922) Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 4

5 1) Co-operation (4x) Samenwerking tussen medewerkers of leraren op een school om de invoering van het Dalton Plan vorm te geven (5x) Samenwerking tussen mensen als oplossing voor maatschappelijke problemen (2x) Samenwerking tussen leraar en leerling als kern van de daltondidactiek (5x) Samenwerking tussen leerlingen onderling binnen het daltononderwijs (5x) Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 5

6 1) Social living als co-operation Real social living is more than contact; it is co-operation and interaction. A school cannot reflect the social experience which is the fruit of community life unless all its parts, or groups, develop those intimate relations one with the other and that interdependence which, outside school, binds men and nations together. (Parkhurst, H., 1922, p. 20). Iedere leerling in het Dalton Plan wordt co-worker in de (leer)gemeenschap. Nederlandse Dalton Vereniging (2012): daltonschool is een leefgemeenschap waar leerlingen samen met leraren en medeleerlingen aan leertaken werken, en hierdoor leren met elkaar om te gaan, elkaar te respecteren en elkaar te helpen. De daltonschool is daarmee een leergemeenschap voor democratisering, socialisering en burgerschap geworden. Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 6

7 1) Samenwerken tussen leerlingen Academische vakken: individual co-operation (samen leren, helpen) Fysieke, sociale, emotionele, en kunstzinnige vakken: communal co-operation (samenwerkend leren) Gecombineerd: the best of social life and the finest character Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 7

8 2) Samenwerkend leren versus zelfstandig leren? Samen(werkend) leren versus individueel leren, niet versus zelfstandig leren Zelfstandigheid <> mate van steun van docent, leermiddel of medeleerling Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 8

9 2) Mate van zelfstandigheid bij samen leren of samenwerkend leren Afhankelijk van de mate van ondersteuning Net als bij individueel leren Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 9

10 3) Verschillen tussen samen leren (elkaar helpen) en samenwerkend leren? Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 10

11 3) Verschillen tussen samen leren (elkaar helpen) en samenwerkend leren? Samen leren/ elkaar helpen Individueel belang Ongelijkwaardigheid in positie Verschillende verantwoordelijkheden Geen gemeenschappelijk eindproduct Structurering en uitleg van kennis peer tutoring, reciprocal teaching Samenwerkend leren Gedeeld belang Gelijkwaardigheid in positie Gezamenlijke verantwoordelijkheden Gemeenschappelijk eindproduct Co-constructie en discussie van kennis cooperative learning, collaborative learning Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 11

12 4) Waarom is samenwerkend leren zo complex? John Dewey (1938) Leren is niet een kwestie van iets verteld te worden, maar een actief en constructief proces dat in een sociale, gedeelde situatie met anderen moet worden opgedaan. Maria C. Bos (1938): Hoe is het te verklaren, hoe gebeurt het dat twee kinderen die geen van beiden in staat zijn een opgave op te lossen, omdat die opgave principieel boven hun prestatiemogelijkheid ligt, deze opgave wel kunnen oplossen, wanneer zij hun relatieve onvermogens samenvoegen Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 12

13 4) Onderzoek van Maria C. Bos Stijl-critische analyse van schilderijen van oude meesters, eerst individueel, later samen (lln 12 jr) Verklaring: samenwerken dwingt tot nemen van initiatief, het zetten van de 1e stap, wederzijdse kritiek concentratie & taakgerichtheid Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 13 13

14 4) Criteria samenwerkend leren Vereisten samenwerkingstaken: positieve onderlinge afhankelijkheid (groepsproduct, gemeenschappelijk doel) individuele aanspreekbaarheid gelijkwaardigheid in positie & bijdrage interactieve situatie rijke leer- of probleemtaak Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 14

15 4) Effecten gevonden van samenwerkend leren (Johnson & Johnson, 2003) Cognitieve leerprestaties Domeinkennis Taakregulatie & probleemoplosvaardigheden Sociale vaardigheden (21th Century skills, PISA 2015) Communicatief Samenwerking Multi-culturele attitude Motivatie Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 15

16 4) Waarom is samenwerkend leren zo complex? Deelnemers moeten tijdens samenwerken hun activiteiten op verschillende niveaus onderling coördineren en afstemmen: Gebied: Uitvoerend Meta-niveau Taak Sociaal Motivatie Samenwerkend leren is veel complexer dan individueel leren! Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 16

17 4) Coördinatie (focussing) 763 2:07:06 1 janneke en wat ga jij doen? 765 2:07:15 1 casper in de aantekeningen schrijven 767 2:07:23 1 janneke okee 768 2:07:31 1 janneke heb je al een titel? 770 2:08:17 1 casper die zal ik wel bedenken. ~ 771 2:08:17 2 als jij nu gaat typen ga ik via de chatding titels opschrijven 772 2:08:17 3 en je hoeft alleen maar te zeggen als je een leuke titel ziet en niet-als hij stom is (dan kan je gewoon doortypen) 773 2:08:32 1 casper okee 774 2:08:51 1 casper van orgaan tot banaan 775 2:09:06 1 casper het orgaan van tante sjaan 777 2:09:28 1 casper met een orgaan in de hand loop ik door het hele land 778 2:09:30 1 janneke casper!!!!! 779 2:09:35 1 casper janneke 780 2:09:44 1 janneke ik werk tenminste :09:50 1 casper sorry voor je 784 2:10:29 1 janneke hoeveel procent van die dingen is er teruggekomen? 786 2:10:35 1 casper ik zal even kijken 789 2:10:51 1 janneke of weet je aantallen? 792 2:12:24 1 casper van de 12 miljoen aangeschreven nederlanders (boven de 18) stuurden een kleine 4,5 miljoen het formulier ingevuld terug. ~ 793 2:12:24 2 daarvan stelde 2 miljoen hun organen na hun dood ter beschikking. ~ Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 17

18 4) Misverstanden over samenwerkend leren Samenwerken is taken (of rollen) verdelen Meisjes werken beter samen dan jongens De zwakkere leerling profiteert Samenwerken is verlies van tijd Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 18

19 5) Zijn doelen van samenwerkend leren bij leerlingen en bij leraren wel dezelfde? Collaboratieve paradox: Leraar: constructieve leeractiviteiten discussie & argumentatie coördinatie & integratie Leerlingen: gemeenschappelijk eindproduct overeenstemming geen ruzie Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 19

20 6) Is het samenwerkingsproduct dat wat leerlingen hebben geleerd? Het samenwerkingsproduct is geen weergave van gedeelde, geconstrueerde kennis, maar van kennis waarover overeenstemming is verkregen. Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 20

21 6) Argumentatie en overeenstemming 52 0:15:39 1 sanne wat vind jij eigenlijk van orgaandonatie. ~ 53 0:15:39 2 ik vind het goed 54 0:16:12 1 femke ik vind het ook goed ~ 55 0:16:12 2 maar ik zou maar organen niet aan een verkrachter ofzo willen schenken. 56 0:18:08 1 sanne daarom weten mensen niet aan wie ze het geven. ~ 57 0:18:08 2 ik heb een keer in een tv serie gezien dat een zwarte jongen zijn organen kon afstaan aan een rasistische blanke. ~ 58 0:18:08 3 de moeder was hier achter gekomen maar heeft ze toch laten afstaan ~ 59 0:18:08 4 omdat zij die persoon niet-als racist wou zien maar gewoon als mens die zou sterven als hij die donatie nite kreeg 60 0:18:59 1 sanne vind jij dan dat mensen het wel moeten weten, ~ 61 0:18:59 2 volgens mij maak je zo de keuze alleen maar moeilijker 62 0:19:32 1 femke okee ~ 63 0:19:32 2 maar ik vind dat je wel moet kunnen aangeven dat je niet wil dat je orgaan aan een crimineel wordt afgestaan. 64 0:20:36 1 sanne op een wachtlijst word zo'n persoon niet-als crimineel aangeduid maar juist als zieke die persoon is gewoon ziek en heeft hulp nodig. maar het is maar goed dat je dat soort dingen niet weet 66 0:21:49 1 femke Nee maar voor mij zou het een rede zijn om mijn organen niet af te staan omdat ze weleens bij een 67 0:21:49 2 crimineel te recht zouden kunnen komen 69 0:23:01 1 sanne dat vind ik dus onzin, ~ 70 0:23:01 2 criminelen zijn ook mensen en ~ 71 0:23:01 3 omdat ze misschien 1 (ok soms wel meer) fout hebben gemaakt dat daardoor hun kans op het leven word verminderd 72 0:23:22 1 femke O, dus jij zou marc dutrout wel je hart willen geven? Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 21

22 7) Waarom zou je geen computers gebruiken bij samenwerking in het daltononderwijs? Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 22

23 7) Docent als schaap met 5 poten in het daltononderwijs Initiator van samenwerkend leren Ontwerper van samenwerkingstaken Begeleider van samenwerkende groepjes in de klas Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 23

24 Computerondersteuning bij samenwerkend leren? Taakpresentatie & informatiebronnen Delen van producten Communicatieplatform Structurering van taken (scripting) Visualisatie van argumentatie Samenwerkingsinformatie (awareness) Logging, team geschiedenis, versioning Teacher support Gaming, virtual worlds & simulatie Sociale media, forums, netwerken, leergemeenschappen Cooperative intelligent agents Ubiquitous computing (gps, smartphone, tableware) CSCL: Computer Supported Collaborative Learning Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 24

25 7) VCRI: Virtual Collaborative Research Institute Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 25

26 7) Algemeen onderzoeksschema Leerlingen 4 of 5 vwo/havo, meerdere klassen Samenwerking in groepjes (2-4 leerlingen) Nederlands, Geschiedenis, Economie Meestal langere projecten (5-8 weken) Bv. Praktische opdracht geschiedenis: 15 slu, 5 weken Sterke vrouwen in de Oudheid Onderdeel rapportcijfer; beoordeling door docent Communicatie via computer Effect van tools op taakuitvoering & samenwerking? Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 26

27 7) Taakuitvoering, delen van producten VCRI: Cowriter Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 27

28 7) Productietool: visualisatie argumentatie Diagrammer Debate tool (Janssen, 2008) Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 28

29 7) Awareness tool: mate van participatie Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 29

30 7) Teacher support: etrail (van Leeuwen, 2012) Docentinterventies op basis van informatie over taakuitvoering en sociaal functioneren van groepjes in de klas Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 30

31 Veel succes bij het verder vormgeven van samen leren en samenwerkend leren in het daltononderwijs! Gijsbert Erkens, Educational Sciences, Utrecht University 31

De Effectiviteit van het Daltononderwijs

De Effectiviteit van het Daltononderwijs De Effectiviteit van het Daltononderwijs Patrick Sins & Symen van der Zee Pedagogiek & Onderwijs, Saxion Hogescholen, Postbus 501, 7400 AM Deventer { p.h.m.sins, s.vanderzee}@saxion.nl Aanleiding en probleemstelling

Nadere informatie

Vrijheid, vrijheid in gebondenheid of toch maar verantwoordelijkheid? Het begrip vrijheid in de praktijk van het Nederlandse daltononderwijs

Vrijheid, vrijheid in gebondenheid of toch maar verantwoordelijkheid? Het begrip vrijheid in de praktijk van het Nederlandse daltononderwijs Vrijheid, vrijheid in gebondenheid of toch maar verantwoordelijkheid? Het begrip vrijheid in de praktijk van het Nederlandse daltononderwijs Inleiding René Berends Versie 1, juli 2008 De Nederlandse Dalton

Nadere informatie

Effecten van learning analytics bij computerondersteund samenwerkend leren

Effecten van learning analytics bij computerondersteund samenwerkend leren 2 Effecten van learning analytics bij computerondersteund samenwerkend leren Anouschka van Leeuwen, Jeroen Janssen & Gijsbert Erkens Afdeling Educatie, Universiteit Utrecht Wanneer leerlingen in een computerleeromgeving

Nadere informatie

Effecten van learning analytics bij computerondersteund samenwerkend leren

Effecten van learning analytics bij computerondersteund samenwerkend leren 2 Effecten van learning analytics bij computerondersteund samenwerkend leren Anouschka van Leeuwen, Jeroen Janssen & Gijsbert Erkens Afdeling Educatie, Universiteit Utrecht Wanneer leerlingen in een computerleeromgeving

Nadere informatie

Feedback geven en krijgen. Diepteverwerking 9 november 2016 Marieke Thurlings

Feedback geven en krijgen. Diepteverwerking 9 november 2016 Marieke Thurlings Feedback geven en krijgen Diepteverwerking 9 november 2016 Marieke Thurlings Overzicht Wat is feedback? Feedback van leraar aan leerlingen Hét model van Hattie & Timperley (2007) Zelf aan de slag Uitwisselen

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente Het I*Teach project Innovative Teacher B Nico van Diepen Universiteit Twente Overzicht Het project De doelen De resultaten De plannen Het project Internationaal / EU Leonardo Partners - Sofia University

Nadere informatie

De inwerking van groepen op elkaar Het begrip samenwerken bij Helen Parkhurst

De inwerking van groepen op elkaar Het begrip samenwerken bij Helen Parkhurst De inwerking van groepen op elkaar Het begrip samenwerken bij Helen Parkhurst René Berends Versie 1, juli 2008 Inleiding In het online woordenboek van Van Dale i staat het volgende over samenwerken: sa

Nadere informatie

Ondersteuning van gezamenlijk probleemoplossen door gefaseerd construeren van domeinspecifieke representaties

Ondersteuning van gezamenlijk probleemoplossen door gefaseerd construeren van domeinspecifieke representaties Ondersteuning van gezamenlijk probleemoplossen door gefaseerd construeren van domeinspecifieke representaties B. Slof 1, G. Erkens 1, & P. A. Kirschner 2, 1Universiteit Utrecht, P.O. Box 80.140, 3508 TC

Nadere informatie

Stan Buis & Jirka Born

Stan Buis & Jirka Born Toetsen van groepsproducten Toetsen van groepsproducten Stan Buis & Jirka Born Doelen workshop Theoretische achtergrond van toetsen van groepsproducten Beoordelingswijze van groepswerk kritisch onder de

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

WELKOM! Wil je op je A4 opschrijven wat je nu weet over Lesson Study? Evelien van Geffen 12 mei 2016

WELKOM! Wil je op je A4 opschrijven wat je nu weet over Lesson Study? Evelien van Geffen 12 mei 2016 WELKOM! Wil je op je A4 opschrijven wat je nu weet over Lesson Study? Evelien van Geffen e.c.van.geffen@hva.nl 12 mei 2016 1 UITKOMSTEN VORIG ONDERZOEK Een aantal conclusies uit het onderzoek van Amagir,

Nadere informatie

Prikkelen tot leren. door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming. Presentatie bij: V&VN-congres 2015.

Prikkelen tot leren. door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming. Presentatie bij: V&VN-congres 2015. Prikkelen tot leren door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming Presentatie bij: V&VN-congres 2015 Lokatie: De Reehorst, Ede Datum: 29-01-2015 Dr. W.J.Trooster Drs. E. Ploeger Domein

Nadere informatie

HET ONDERWIJS IN FINLAND Studiereis 13-20 maart 2016

HET ONDERWIJS IN FINLAND Studiereis 13-20 maart 2016 HET ONDERWIJS IN FINLAND Studiereis 13-20 maart 2016 The Education System of Finland and Education in Rovaniemi The aim is a school that functions as a learning organisation that: l a s r e s: v s a ran

Nadere informatie

Dalton VO Tweedaagse 2012. Saxion

Dalton VO Tweedaagse 2012. Saxion Dalton VO Tweedaagse 2012 Saxion Nunspeet, 15 en 16 november, 2012 10.00 Opening - Welkom - Kennismaken - Naam, school, rol, vak, wat brengt je hier? 10.30 René Berends 11.30 11.45-12.30 Rene Berends 11.45

Nadere informatie

Binnenklasdifferentiatie voor iedereen.. door Stéphanie De Bruyne

Binnenklasdifferentiatie voor iedereen.. door Stéphanie De Bruyne Binnenklasdifferentiatie voor iedereen.. door Stéphanie De Bruyne Stephanie.De.Bruyne1@gmail.com Een korte kennismaking Waarom? Reproductie sociale ongelijkheid Hervorming secundair onderwijs PISA resultaten

Nadere informatie

Vreedzame school Groningen

Vreedzame school Groningen Vreedzame school Groningen Dorien Petri Annelies Kassenberg December 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Vergelijking scholen A, B, C, D en E... 4 3. Conclusie... 7 2 1. Inleiding De Vreedzame school

Nadere informatie

Coöperatieve werkvormen

Coöperatieve werkvormen Universiteit Utrecht Coöperatieve werkvormen Het effect van coöperatieve werkvormen op samenwerkingsvaardigheden van leerlingen in de middenbouw van het daltononderwijs Definitieve versie Datum: 16-05-2014

Nadere informatie

Daltonidentiteit. Leren is werken, zelfstandig en samen

Daltonidentiteit. Leren is werken, zelfstandig en samen Daltonidentiteit Leren is werken, zelfstandig en samen Inleiding Het daltononderwijs in Nederland kent 6 kernwaarden. Vanuit deze waarden geven daltonscholen vorm en inhoud aan het onderwijs. De kernwaarden

Nadere informatie

It s time for us to do something about the health of our nation

It s time for us to do something about the health of our nation It s time for us to do something about the health of our nation april 2013 Aanleiding We maken ons zorgen over de verslechterende gezondheid van onze jeugd Percentage overgewicht jongeren blijft stijgen

Nadere informatie

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Welke middelen kan een docent tijdens zijn les gebruiken / hanteren om leerlingen van havo 4 op het Sophianum meer te motiveren? Motivatie

Nadere informatie

Holy Heart Hospital Roeselare-Menen

Holy Heart Hospital Roeselare-Menen Holy Heart Hospital Roeselare-Menen Holy Heart Hospital Roeselare-Menen European Associations EANN EFN (nurses EU) FINE (nurse educators) National Associations BE: BVNV/ABIN DK: DANN UK: BANN FI: FANN

Nadere informatie

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming Jeroen Bron en Minke Bruning, 27 november 2014 27-11-2014 SLO projectgroep burgerschap; Jeroen Bron CPS Onderwijsontwikkeling en advies;

Nadere informatie

Structuur. E-learning en samenwerkend leren. Wat weten we over samenwerkend leren

Structuur. E-learning en samenwerkend leren. Wat weten we over samenwerkend leren Samenwerkend leren in virtuele leeromgevingen. Wat vertelt onderzoek ons over functies, effecten en condities? M. Valcke, T. Schellens & B. De Wever Collaborative learning is in the air Everyone wants

Nadere informatie

Nieuwe media. Ander onderwijs?

Nieuwe media. Ander onderwijs? Nieuwe media. Ander onderwijs? Joke Voogt Typ hier de footer 1 Wij streven ernaar dat over vijf tot tien jaar alle leerlingen voor hun toekomstig beroep, voor het deelnemen aan het maatschappelijk leven

Nadere informatie

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2: Positie van de leidinggevenden op middenkaderniveau

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2: Positie van de leidinggevenden op middenkaderniveau Inhoud Inleiding... 9 Hoofdstuk 1: Managen versus leidinggeven... 13 1.1 Management... 13 1.2 Leiding geven... 13 1.3 Competenties en taakaspecten van de leidinggevende... 16 1.4 Samenvattend... 16 Hoofdstuk

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

Succesvol probleemoplossen door deeltaakspecifieke ondersteuning

Succesvol probleemoplossen door deeltaakspecifieke ondersteuning Succesvol probleemoplossen door deeltaakspecifieke ondersteuning B. Slof 1, G. Erkens 1, & P. A. Kirschner 2, 1Universiteit Utrecht, P.O. Box 80.140, 3508 TC Utrecht, the Netherlands B.Slof@uu.nl; G.Erkens@uu.nl

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

SAMENVATTING Samenwerkend leren wordt gekenmerkt door een didactiek die interacties tussen lerenden stimuleert. Door studenten te laten samenwerken ontstaan leersituaties waarin ideeën, informatie en ervaringen

Nadere informatie

Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Seksueel grensoverschrijdend gedrag Kriebels in je buik Seksueel grensoverschrijdend gedrag 1 Seksueel grensoverschrijdend gedrag Groep 8 90 min Begrippen Seksuele grensoverschrijding, seksueel misbruik, vertrouwenspersoon, veilig thuis

Nadere informatie

Projectdefinitie. Plan van aanpak

Projectdefinitie. Plan van aanpak Projectplan DOT2 Projectdefinitie ICT is niet meer weg te denken uit ons onderwijs (Hasselt, 2014). Als (toekomstige) leerkracht is het belangrijk dat je daar op inspeelt en kennis hebt van de laatste

Nadere informatie

Onze zoektocht naar de optimale voorbereiding op 21 st century skills. Een impressie van onze professionele leeromgeving.

Onze zoektocht naar de optimale voorbereiding op 21 st century skills. Een impressie van onze professionele leeromgeving. Onze zoektocht naar de optimale voorbereiding op 21 st century skills Een impressie van onze professionele leeromgeving. Life Sciences Kernteam course 10 Carcinogenese. Ruud Holtermans Marjolein Wildwater

Nadere informatie

Flitstraining RAPP-it: de snelle reflectie app

Flitstraining RAPP-it: de snelle reflectie app Flitstraining RAPP-it: de snelle reflectie app Karen D. Könings, PhD Jean van Berlo, MSc* Maastricht University Dept. Educational Development and Research Faculty of Health, Medicine and Life sciences

Nadere informatie

VELOV-leergemeenschap Digitaal Leren

VELOV-leergemeenschap Digitaal Leren VELOV-leergemeenschap Digitaal Leren Welke richting slaan we in met de lerarenopleiding? Hoe is het om in 2020 in de lerarenopleiding te studeren? Hoe ziet de leraar van de toekomst eruit? Zijn mobiele

Nadere informatie

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011 Effective leesprogramma s voor leerlingen die de taal leren en anderssprekende leerlingen samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op

Nadere informatie

Visible Learning - John Hattie. Miljoenen leerlingen. Effect van het leerkracht. Effectgrootte

Visible Learning - John Hattie. Miljoenen leerlingen. Effect van het leerkracht. Effectgrootte Visible Learning - John Hattie Wat maakt de school tot een succes? Daar is veel onderzoek naar gedaan. Maar wat werkt nu echt? In het baanbrekende boek Visible Learning verwerkt John Hattie de resultaten

Nadere informatie

VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING

VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING 10 VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING En de inzet van technologie vanuit onderwijsgedreven innovatie op scholen in het VO en MBO 10 voordelen van blended learning Blended learning is hot in Nederland. Blended

Nadere informatie

Natural Europe - Natuurlijk Europa

Natural Europe - Natuurlijk Europa Natural Europe - Natuurlijk Europa General Information Summary Natuurlijk Europa zet een aantal softwaretools in die het mogelijk maken voor leerkrachten om innovatieve online trajecten te ontwerpen via

Nadere informatie

Bingo, mijn diploma! Over de paradox van serieuze spellen. Wim Westera

Bingo, mijn diploma! Over de paradox van serieuze spellen. Wim Westera Bingo, mijn diploma! Over de paradox van serieuze spellen Wim Westera Serious games: het leren staat voorop Kenmerken het het leren staat voorop een of of meer spelers een probleem of of conflict een immanent

Nadere informatie

Rekenen: ook in de andere vmbo vakken

Rekenen: ook in de andere vmbo vakken Rekenen: ook in de andere vmbo vakken verdiepingsconferenties Freudenthal Instituut Korte inhoud werkgroep Het onderhouden en uitbreiden van rekenvaardigheden is een belangrijk thema in klas 3 en 4 van

Nadere informatie

Bingo, mijn diploma! Over de paradox van serieuze spellen. Wim Westera

Bingo, mijn diploma! Over de paradox van serieuze spellen. Wim Westera Bingo, mijn diploma! Over de paradox van serieuze spellen Wim Westera Serious games: het leren staat voorop Kenmerken het het leren staat voorop een of of meer spelers een probleem of of conflict een immanent

Nadere informatie

Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012

Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012 Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012 Wij Jullie Afstemmen verhaal op jullie vragen Iedereen stopt tijd en vooral energie in het stimuleren van de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen.

Nadere informatie

Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas

Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas Kim Schildkamp Contact: k.schildkamp@utwente.nl Programma Formatief toetsen Voorwaarden voor formatief toetsen Voorbeelden van technieken

Nadere informatie

HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing

HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing International Office Saxion University of Applied Sciences

Nadere informatie

Stichtse Vrije School

Stichtse Vrije School Studiewijzer Eindwerkstuk Stichtse Vrije School Klas 11B / 11C / 11D Schooljaar 2016-2017 1 Algemeen Je sluit je vrijeschooltijd af door een eindwerkstuk (in onderstaande tekst ook met EWS aangeduid) te

Nadere informatie

LEERKRACHTGEDEELTE DOE-ACTIVITEIT: SMS. AMIRA EN ILIAS VAN MAART TOT MEI

LEERKRACHTGEDEELTE DOE-ACTIVITEIT: SMS. AMIRA EN ILIAS VAN MAART TOT MEI LEERKRACHTGEDEELTE DOE-ACTIVITEIT: SMS. AMIRA EN ILIAS VAN MAART TOT MEI Omschrijving van de activiteit De leerlingen lezen sms -jes van een verliefde jongere en bepalen aan de hand van de berichtjes het

Nadere informatie

Onderwijsvernieuwing. We doen er allemaal aan mee.

Onderwijsvernieuwing. We doen er allemaal aan mee. Onderwijsvernieuwing We doen er allemaal aan mee. Maar. Welke kant willen we op? Wat speelt er in mijn team? Wil iedereen mee? Waar liggen de interesses? Waar zit de expertise? WAARIN GA IK INVESTEREN?

Nadere informatie

ICT in het onderwijs

ICT in het onderwijs ICT in het onderwijs Wilfred Rubens DNA-middag, Interstudie NDO Foto: turtlemom_nancy Bron: Digital Birmingham Technologische ontwikkelingen (o.a. breedband) + inzichten in didactiek = potentie voor onderwijs

Nadere informatie

Samenwerking die je vleugels geeft

Samenwerking die je vleugels geeft Samenwerking die je vleugels geeft eduscrum zet onderwijs op zijn kop @eduscrum van teugels naar vleugels info@eduscrum.nl eduscrum.nl Vrienden: De wereld om ons heen verandert snel Shift happens ORGANISEER

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Hans Wolthuis, Ger Wisselink, Luuck Sanders, René Berends DaltonDeventer, Saxion Hogeschool IJselland

Hans Wolthuis, Ger Wisselink, Luuck Sanders, René Berends DaltonDeventer, Saxion Hogeschool IJselland Een aanzet voor een instrument voor ontwikkelingslijnen binnen Daltononderwijs Hans Wolthuis, Ger Wisselink, Luuck Sanders, René Berends DaltonDeventer, Saxion Hogeschool IJselland Wanneer ben je een goede

Nadere informatie

Zes tips voor betere feedback. Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO)

Zes tips voor betere feedback. Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO) Zes tips voor betere feedback Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO) Doelen Jullie hebben kennis over: Kenmerken van goede feedback De situatie m.b.t. feedback

Nadere informatie

De ontwikkeling van ik-doelen voor zelfregulerend leren

De ontwikkeling van ik-doelen voor zelfregulerend leren De ontwikkeling van voor zelfregulerend leren René Berends, versie 6, februari 2015 Inleiding Zelfstandigheid is een kernwaarde van daltononderwijs. Enerzijds is aandacht voor zelfstandigheid gewenst om

Nadere informatie

Feedback geven met Formative

Feedback geven met Formative Feedback geven met Formative Volgens Visible Learning van John Hattie is het geven van feedback één van de 10 meest effectieve ingrepen die je als leraar kunt doen. Maar gerichte feedback geven op het

Nadere informatie

Later = Nu Introductie op onderwijs voor de toekomst Jan Hendrickx

Later = Nu Introductie op onderwijs voor de toekomst Jan Hendrickx Later = Nu Introductie op onderwijs voor de toekomst Jan Hendrickx Nijverdal 1 april 2015 Jan Hendrickx Leraar/directeur basisonderwijs 1965-2005 Leonardo Onderwijs Oprichter Leonardo Onderwijs 2006-2010

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Reflecteren met onderbouwleerlingen is zinvol! Maar waarom en hoe?

Reflecteren met onderbouwleerlingen is zinvol! Maar waarom en hoe? Reflecteren met onderbouwleerlingen is zinvol! Maar waarom en hoe? Figuur 1: Leerlingen reflecteren samen. Daltonschool de Bongerd in Oene Bernadette Palm Het belang van reflecteren Het vergroten van kennis;

Nadere informatie

LITERATUUR EN MEDIA QUEST 2013

LITERATUUR EN MEDIA QUEST 2013 LITERATUUR EN MEDIA QUEST 2013 Woensdag 13 maart 2013 Joyce Veldman 488195 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Bladzijde 1 Vraag 1 Bladzijde 2 Vraag 2 Bladzijde 3 Vraag 3 Bladzijde 5 Vraag 4 Bladzijde 6 Vraag

Nadere informatie

Tablets in het onderwijs

Tablets in het onderwijs Tablets in het onderwijs Zin of onzin? Martijn van Ackooij Inleiding De afgelopen jaren is er hard gewerkt om ICT verder te integreren in het onderwijs. Scholen maken steeds vaker gebruik van het Tpack

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

BEVORDERING KLAS 1 t/m

BEVORDERING KLAS 1 t/m BEVORDERING KLAS 1 t/m 3 2013-2014 1 Verklaring van enkele veel voorkomende begrippen bij de bevorderingsregels. (Onvoorwaardelijke) bevordering Een leerling heeft het recht plaats te nemen in het volgende

Nadere informatie

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 212

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 212 2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 212 Inhoudsopgave Diagnostic Test: English Language... 6 Apollo en Dionysus incl. Inleiding in de... 8 Portfolio-Mentoraat, jaar 1... 10 Academische Vaardigheden...

Nadere informatie

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden Onderwijs voor de 21 ste eeuw Kris Van den Branden Is ons onderwijs nog mee met de tijd? Met de deur in huis De wereld is drastisch veranderd, de school niet. En dus falen onze scholen niet. Ze zijn gewoon

Nadere informatie

Workshop: Sociale vaardigheden Sociaal emotionele ontwikkeling Oplossingsgericht werken

Workshop: Sociale vaardigheden Sociaal emotionele ontwikkeling Oplossingsgericht werken Workshop: Sociale vaardigheden Sociaal emotionele ontwikkeling Oplossingsgericht werken Sociale vaardigheden Menselijke eigenschappen die er voor zorgen om goed met je medemens te kunnen omgaan. Deze vaardigheden

Nadere informatie

Presentation Slides Author Teacher Date Time. # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It

Presentation Slides Author Teacher Date Time. # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It Presentation Slides Author Teacher Date Time Focus groups UDL (2) 11 Ron Barendsen Ron Barendsen 05/15 12:22 # of Students Student Participation Quizzes Correct Answers 16 58% 0% Student List # Nickname

Nadere informatie

Analyse van leeromgeving

Analyse van leeromgeving Analyse van leeromgeving Blended learning project: Romeo and Juliet: tell the story through social media! Inleiding Ons BL project bestaat uit vijf lessen die gegeven zijn aan eerstejaars studenten HAVO/VWO

Nadere informatie

Jaarverslag 2015 Dalton regio Groot Zwolle

Jaarverslag 2015 Dalton regio Groot Zwolle Jaarverslag 2015 Dalton regio Groot Zwolle Een jaarverslag aanleveren over een kalenderjaar is voor iedereen die binnen onderwijs werkt lastig. Binnen de regio Groot Zwolle is in het schooljaar 2014-2015

Nadere informatie

Hallo, Als je vragen hebt tijdens het invullen, vraag die dan aan jouw docent(e). Bedankt voor het invullen van de vragenlijst!

Hallo, Als je vragen hebt tijdens het invullen, vraag die dan aan jouw docent(e). Bedankt voor het invullen van de vragenlijst! Datum: School: Klas: Naam docent(e): Code (optioneel): [NAAM DOCENT] Hallo, Deze vragenlijst gaat over het leerklimaat in jouw klas en hoe je het vindt op school. Hierbij gaat het om wat jij vindt van

Nadere informatie

helga.bellaert@vsko.be WAT WERKT OP SCHOOL? IN DE KLAS? R. MARZANO John Hattie Visible Learning, 2009 University of Auckland, New Zealand INHOUD Belangrijkste invloeden op leerprestaties op basis van 800

Nadere informatie

Feedback op Toetsen. Renske de Kleijn. Onderwijskundig onderzoeker en adviseur Centrum voor Onderwijs en Leren - UU. 5 april 2016

Feedback op Toetsen. Renske de Kleijn. Onderwijskundig onderzoeker en adviseur Centrum voor Onderwijs en Leren - UU. 5 april 2016 Feedback op Toetsen Renske de Kleijn Onderwijskundig onderzoeker en adviseur Centrum voor Onderwijs en Leren - UU 5 april 2016 Overzicht 1. Kies een toets 2. De kracht van feedback 3. Verklaringen voor

Nadere informatie

- Betrokkenheid - Vertrouwen - Verantwoordelijkheid Betrokkenheid is motivatie. Leerlingen die gemotiveerd zijn, ontwikkelen zich.

- Betrokkenheid - Vertrouwen - Verantwoordelijkheid Betrokkenheid is motivatie. Leerlingen die gemotiveerd zijn, ontwikkelen zich. Waarom vinden wij deze kernwaarden belangrijk voor de leerlingen van de Driesprong? Hoe organiseren we ons onderwijs gebaseerd op onze overtuigingen? Wat voor soort onderwijs geven wij op de Driesprong?

Nadere informatie

Autonomie & Eigenaarschap. Jij & Ik leren van elkaar.

Autonomie & Eigenaarschap. Jij & Ik leren van elkaar. Autonomie & Eigenaarschap Jij & Ik leren van elkaar. workshop Autonomie & eigenaarschap m.b.v. Peer Learning in de klas Door Mike Nikkels Programma workshop Why? II Mindset onderzoek II Peer Learning toepassen

Nadere informatie

PROJECT PLAN. Contact across Cultures - DigiHouse. Introductie

PROJECT PLAN. Contact across Cultures - DigiHouse. Introductie PROJECT PLAN Contact across Cultures - DigiHouse Introductie Vanuit de stichting Contact across Cultures willen wij graag het project DigiHouse opzetten. Dit project is ontstaan vanuit onze deelname aan

Nadere informatie

Hoe observeer je in de klas?

Hoe observeer je in de klas? Hoe observeer je in de klas? Een vliegende start Donderdag 15 oktober 2015 Rosanne Zwart Welkom en voorstellen Ik begeleid startende docenten Ik werk op een school Ik werk op een universiteit of Hogeschool

Nadere informatie

Een matrix- beeld voor de competen3es in mediawijsheid

Een matrix- beeld voor de competen3es in mediawijsheid Een matrix- beeld voor de competen3es in mediawijsheid Thierry De Smedt (onderzoek met Pierre Fastrez) De Smedt [UCL] Mediawijs.be - 17 nov 2015 1 Inleiding Vertrekpunt: mediawijsheid (mediageleserdheid?)

Nadere informatie

De plaats van e-learning. Aanpak. Modaal. Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? Voordelen van online training

De plaats van e-learning. Aanpak. Modaal. Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? Voordelen van online training Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? De plaats van e-learning dr. Wiebe de Vries Aanpak Waarom Onderwijsmethode Educatie items Evidence based Nadelen Treatment recommendation. Instruction

Nadere informatie

Informatie. bij de methodes. Techniek en Techniek in beweging. Uitgeverij Teles 2000. Techniek 1

Informatie. bij de methodes. Techniek en Techniek in beweging. Uitgeverij Teles 2000. Techniek 1 Informatie bij de methodes Techniek en Techniek in beweging Techniek 1 Vakwerkplan 1.0 Uitgangspunten Uitgangspunten bij de Techniek lessen zijn de herziene kerndoelen van1998 en de daarna volgende herziening

Nadere informatie

Energie - vandaag en morgen

Energie - vandaag en morgen Energie - vandaag en morgen General Information Summary Middelbare scholieren (15-16 jaar) leren in een lerende centrale leeromgeving over energiegebruik, fossiele energie en hernieuwbare energiebronnen.

Nadere informatie

Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen

Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen Bij het ontwerpen van een leeractiviteit is het belangrijk dat je vertrekt vanuit het doel dat je ermee hebt. Het overzicht leeractiviteit organiseren geeft een aantal

Nadere informatie

Vaardigheden - Ruzies oplossen vmbo-b34

Vaardigheden - Ruzies oplossen vmbo-b34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74513 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Marjo Maas: fysiotherapeut / docent / onderzoeker Peer assessment De impact van peer assessment op het klinische redeneren en het klinisch handelen van fysiotherapeuten in opleiding en fysiotherapeuten

Nadere informatie

Trendanalyse IAM V2TDI college 2 november 2011

Trendanalyse IAM V2TDI college 2 november 2011 Trendanalyse IAM V2TDI college 2 november 2011 Vandaag Recap Being Human Hoofdstuk 1 Wat zijn de 5 Transformations in Interaction Waarin zien we dat terug? Trend versus Hype Changing computers Changing

Nadere informatie

Kritisch denken over complexe politieke problemen. Margarita Jeliazkova Instituut ELAN, Universiteit Twente, Enschede

Kritisch denken over complexe politieke problemen. Margarita Jeliazkova Instituut ELAN, Universiteit Twente, Enschede Kritisch denken over complexe politieke problemen Margarita Jeliazkova Instituut ELAN, Universiteit Twente, Enschede Agenda Wat is kritisch denken en wat is het niet? Wat zijn complexe maatschappelijke

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Bewegingsonderwijs. Kerndoel 58. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Bewegingsonderwijs. Kerndoel 58. Toelichting en verantwoording TULE - BEWEGINGSONDERWIJS KERNDOEL 58 86 TULE inhouden & activiteiten Bewegingsonderwijs Kerndoel 58 De leerlingen leren samen met anderen op een respectvolle manier aan bewegingsactiviteiten deel nemen,

Nadere informatie

Bevorderen van integratie op de politieke agenda

Bevorderen van integratie op de politieke agenda Bevorderen van integratie op de politieke agenda Door Hans Teegelbeckers, VOS/ABB Sinds de jaren 80 wordt een maatschappelijke discussie gevoerd over etnische segregatie in het Nederlands onderwijs, de

Nadere informatie

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? Docentenhandleiding

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? Docentenhandleiding Integratie Wat weten we over nieuwkomers? 3 HAVO-VWO Docentenhandleiding Colofon Deze lessen zijn gemaakt in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Realisatie: Codename Future: www.codenamefuture.nl

Nadere informatie

Uitgangspunten: Daltononderwijs. Waar komen wij vandaan?

Uitgangspunten: Daltononderwijs. Waar komen wij vandaan? Uitgangspunten: Daltononderwijs Waar komen wij vandaan? De grondlegger van ons huidige Daltononderwijs is Helen Parkhurst (1887-1973). Zij gaf les vanaf 1905-1913 op verschillende lagere scholen. Op het

Nadere informatie

Enquête (uitgewerkt in procenten en aantallen)

Enquête (uitgewerkt in procenten en aantallen) Enquête (uitgewerkt in procenten en aantallen) schooljaar 2013-2014 aantal enquêtes verstuurd 15 / 100% aantal enquêtes retour 12 / 80 % Naam oude basisschool Theresia VMBO basis VMBO kader VMBO gemengd

Nadere informatie

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO. docentenhandleiding

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO. docentenhandleiding Integratie Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO docentenhandleiding Colofon Deze lessen zijn gemaakt in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Realisatie: Codename Future: www.codenamefuture.nl

Nadere informatie

Benodigdheden: Thuiswerkblad, voor kind en ouder(s) (afhankelijk van niveau meer of minder hulp van ouders hierbij) Kringopstelling

Benodigdheden: Thuiswerkblad, voor kind en ouder(s) (afhankelijk van niveau meer of minder hulp van ouders hierbij) Kringopstelling Titel van deze les: De piekerparkeerplaats Uitdaging: Overtuigingen (attributiestijlen) Denkwolk onderwerp: Piekeren (blz. 21) Vakgebied(en): Psycho-educatie, sociaal emotionele ontwikkeling Doelgroep

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

GODS LAM DE FILM LES 1 DOCENTENMATERIAAL

GODS LAM DE FILM LES 1 DOCENTENMATERIAAL GODS LAM DE FILM LES 1 DOCENTENMATERIAAL Je broer raakt gehecht aan het lammetje dat bedoeld is voor het Offerfeest Inleiding: korte verhaallijn film Gods Lam Zakaria, de elfjarige zoon van een Islamitische

Nadere informatie

Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels)

Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels) Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels) 2 The continuum of the teaching profession Support structures Career structures Competence structures

Nadere informatie

Indicatorenlijst primair onderwijs Gebaseerd op Toetsingskader Erkenning Daltoninstellingen Zie handleiding visitatie lidscholen primair onderwijs

Indicatorenlijst primair onderwijs Gebaseerd op Toetsingskader Erkenning Daltoninstellingen Zie handleiding visitatie lidscholen primair onderwijs Borculo, Juni Visitatie lidscholen primair onderwijs Nederlandse Dalton Vereniging Indicatorenlijst primair onderwijs Gebaseerd op Toetsingskader Erkenning Daltoninstellingen Zie handleiding visitatie

Nadere informatie

IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN

IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN 1 2 3 4 5 A Samen werken (spelen) Hierbij is het samenwerken nog vooral doel en nog geen middel. Er is nog geen sprake van taakdifferentiatie. De taak ligt vooraf

Nadere informatie

olen vorm Leeswijzer Deze

olen vorm Leeswijzer Deze Daltonidentiteitt Leren is werken, zelfstandig en samen Inleiding daltononderwijs in Nederland kent 6 kernwaarden. Vanuit deze waarden geven daltonscho olen vorm en inhoud aan het onderwijs. De kernwaarden

Nadere informatie

11 oktober Maurice Jansen

11 oktober Maurice Jansen 11 oktober 2016 Maurice Jansen Zeevisvaart Scheepvaart Luchtvaart dienstverlening Warehousing Waterbouw Havenlogistiek Rail Wegtransport Haven operaties Binnenvaart Proces industrie Ik hoor en ik vergeet

Nadere informatie

Zwarte Piet of niet? Enquête Onderwijsblad november 2015 Tabellen

Zwarte Piet of niet? Enquête Onderwijsblad november 2015 Tabellen Zwarte Piet of niet? Enquête Onderwijsblad november 2015 Tabellen 1 Verantwoording Begin november hield het Onderwijsblad een korte enquête over Zwarte Piet onder de leden in het basisonderwijs waarvan

Nadere informatie

Samen op pad: de school als professionele leergemeenschap

Samen op pad: de school als professionele leergemeenschap & Samen op pad: de school als professionele leergemeenschap Henk Sligte (Kohnstamm Instituut, Universiteit van Amsterdam) Wouter Schenke (Kohnstamm Instituut, Universiteit van Amsterdam) Wilfried Admiraal

Nadere informatie