TOEKOMST MET TAAL. Elke deelnemer kan aan twee workshops deelnemen. Er. zijn in totaal 50 workshops: workshopronde A duurt van

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TOEKOMST MET TAAL. Elke deelnemer kan aan twee workshops deelnemen. Er. zijn in totaal 50 workshops: workshopronde A duurt van"

Transcriptie

1 TOEKOMST MET TAAL Landelijke Studiedag Levende Talen vrijdag 6 november 2015 in Utrecht Elke deelnemer kan aan twee workshops deelnemen. Er zijn in totaal 50 workshops: workshopronde A duurt van uur, workshopronde B van uur. Inschrijven voor de workshops gebeurt tegelijk met het aanmelden voor de Landelijke Studiedag. Het volledige programma van de Landelijke Studiedag 2015 en de mogelijkheid om u digitaal in te schrijven, vindt u op de website van Levende Talen <www.levendetalen.nl>. LEVENDE Talen

2 uur WORKSHOPRONDE A WORKSHOP A1 WORKSHOP A2 WORKSHOP A3 WORKSHOP A4 Docenten in opleiding en de positie van grammatica in het vreemdetalenonderwijs Johan Graus (lerarenopleiding Engels, Hogeschool Arnhem en Nijmegen) De rol van grammatica in het modernevreemdetalenonderwijs is nog steeds controversieel: Is het geven van grammatica wel noodzakelijk? En zo ja, op welke manier kun je het dan in het curriculum verwerken? In deze workshop worden de opvattingen van docenten in opleiding over grammaticaonderwijs verkend aan de hand van een aantal bekende concepten uit de tweedetaalverwervingstheorie, zoals impliciete versus expliciete instructie en focus on form versus focus on forms. Vervolgens is het aan de workshopdeelnemers om deze opvattingen te vergelijken met wat zij als lerarenopleiders en vakdidactici hopen te bereiken met de leerlijn grammaticadidactiek in hun opleidingen. Lerarenopleiders Mini-cursus Frysk voor beginners en doorzetters Bonno van Dijk & Babs Gezelle Meerburg (lerarenopleiding Talen & educatieve masters NHL Hogeschool) Aan de hand van een aantal muzieknummers en opdrachten spreken en leren we Fries. Verder wordt ingegaan op de Friese cultuur. De workshop is goed te volgen voor beginners, maar biedt ook gevorderde Friessprekers uitdaging. Behalve leerzaam is deze workshop vooral inspirerend. Een laagdrempelige workshop die plezier aan het Fries uitstraalt en oplevert! Alle talen - alle doelgroepen Geschiedenis van het talenonderwijs: nodig? Erik Kwakernaak (Universitaire Lerarenopleiding Groningen), Hans Hulshof (Universiteit Leiden) & Frans Wilhem (HAN / RU Nijmegen) De lessen van vandaag en morgen zijn heel wat urgenter dan die van gister en nog vroegere tijden. Toch kun je van het verleden wat leren. Hulshof, Kwakernaak en Wilhelm hebben samen een boek over de geschiedenis van het talenonderwijs geschreven. In de workshop stellen en beantwoorden ze vragen als: Wat is echt nieuw, wat is een herhaling van zetten? Is er vooruitgang geboekt? Wat is hetzelfde, wat verschillend in de ontwikkeling van moedertaal- en vreemdetalenonderwijs? Hoe hebben maatschappelijke veranderingen het talenonderwijs beïnvloed? Wat kan een student, docent, leermiddelenauteur, lerarenopleider, nascholer, onderzoeker, schoolleider van de geschiedenis leren? Italiaans voor beginners Benedetto Mento & Alessandra Verrucci (Istituto Italiano di cultura ItaliaItalia) Ben je van plan om je vakantie in Italië door te brengen en wil je meer dan buongiorno en pizza kunnen zeggen? Ben je gek op Italië of wil je je kennis van de taal verbeteren of bijhouden? Vieni in Italia con noi! 2

3 WORKSHOP A5 WORKSHOP A6 WORKSHOP A7 WORKSHOP A8 Voorkom falen door faalangst Laura Kunst (onderzoeker, Universiteit van Tilburg) Veel docenten zullen het herkennen: leerlingen die oncontroleerbaar trillen tijdens een presentatie of dichtklappen tijdens een overhoring. Ontzettend zonde, want vaak verbergt deze angst het werkelijke niveau van de leerling. Wat kun je als docent doen om deze leerlingen meer op hun gemak te stellen? In deze workshop maken jullie kennis met de psychologische benadering van angst. Laura Kunst legt uit hoe de angstrespons werkt, hoe het prestaties beïnvloedt en hoe je angst kunt verminderen. Vervolgens oefenen we in rollenspellen een aantal technieken om leerlingen minder faalangstig te maken. Er is ruim gelegenheid om tips en ervaringen uit te wisselen. Tweetaligheid, feiten en mythen Alla Peeters-Podgaevskaja (Slavische Talen en Culturen, UvA) De laatste decennia is meertaligheid in Europa (en dus ook in Nederland) een hot issue. Of een individu eentalig of meertalig wordt is echter afhankelijk van vele persoonlijke, taalkundige en maatschappelijke factoren. In deze workshop wordt de problematiek rondom tweetalig zijn en tweetalig opvoeden uiteengezet. Er wordt ingegaan op voor- en nadelen van bilinguïsme, verschillen in cognitieve- en talige ontwikkeling van eentalige en tweetalige kinderen, opvoedingsstrategieën van de ouders, de impact van taalstoornissen op tweetaligheid en een aantal andere, voor tweetaligheid belangrijke onderwerpen. Ten slotte wordt aandacht geschonken aan meertaligheid op school en de rol van taalpolitiek en taalbeleid. Uitstromen op een hoger niveau Liesbeth Pennewaard (SLO) Heeft u taaltalenten in de klas? Bijvoorbeeld, leerlingen van de theoretische leerweg die een havo examen aankunnen, of havoleerlingen die op vwo-niveau ook goed zouden kunnen presteren? U kunt deze leerlingen de mogelijkheid bieden uit te stromen op een hoger niveau dan de leerweg waarin zij zitten. Na een introductie met voorbeelden van scholen die een dergelijk traject succesvol hebben vormgegeven, onderzoeken we hoe zo n traject vormgegeven kan worden binnen de kaders van de huidige onderwijspraktijk. De volgende vragen komen aan de orde: Wat zijn mogelijke doelen van hoger uitstromen? Hoe determineer ik? Wat, wanneer en hoe leren zij? Hoe begeleid ik deze leerlingen? Alle talen vmbo havo vwo Pimp your reading program with Powtoon Pascal Koole (The English Greenhouse) Het lezen van boeken in een andere taal is super leerzaam voor onze leerlingen, dat wordt keer op keer aangetoond. Maar hoe kunnen we ons leesprogramma wat oppimpen? Laat leerlingen een animatie maken waarin zij hun boek verkopen door hen te laten nadenken over de literaire thema s van het verhaal! Neem je laptop mee, zodat we samen een animatie kunnen maken. Je krijgt een uitgewerkt lesplan mee voor jouw school. Alle talen po vo mbo 3

4 WORKSHOP A9 WORKSHOP A10 WORKSHOP A11 WORKSHOP A12 Meertalig opgroeien, dat is de toekomst Marinelle Orioni (auteur van Meertalig opvoeden. Uw kind zal u dankbaar zijn) Kinderen worden steeds vaker meertalig opgevoed en dat is een mooi cadeau voor een kind. Meertalig opgevoede kinderen zijn flexibeler en bouwen een enorme woordenschat en een groot referentiekader op. Een meertalige opvoeding heeft bovendien een positieve invloed op de cognitieve ontwikkeling. Ouders spelen de hoofdrol in een meertalige opvoeding, maar ook voor scholen is er een grote rol weggelegd. Hoe staat het met de kennis van leraren over meertaligheid? Hoe gaan leraren om met de talige en culturele rijkdom van meertalige kinderen? Hoe kunnen zij deze meertalige gezinnen het beste adviseren en stimuleren? Welke uitdagingen bieden levende talen aan meertalige kinderen? Zomaar een greep uit de thema s die in deze workshop aan bod komen. Alle talen po vo TPRS: lezen is herkennen van verworven vocabulaire Alike Last (Taalleermethoden) & Rianne Tamis (Arabiste) TPRS betekent Teaching Proficiency through Reading and Storytelling, het is een taal doceren vanuit verhalen en lezen. Je gaat op een praktische manier kennismaken met de basisprincipes van TPRS door creatief met elkaar een verhaaltje te maken in het Soedanees Arabisch onder begeleiding van Arabiste Rianne Tamis. Je kent deze taal nog niet, maar al verhaal-makende ben je deze aan het verwerven. Aansluitend hierop lees je met gemak een kort ander Soedanees verhaaltje, want lezen is herkennen van verworven vocabulaire. Ten slotte ga je met elkaar onderzoeken hoe het kwam dat je de taal kon begrijpen en blijkbaar verworven hebt. Mvt alle doelgroepen Mvt po vóór vo? Knelpunten en kansen Emma de Rijk (Basisschool de Floriant) Als docent mvt in de onderbouw van het vo heb ik ervaren dat kinderen met zeer uiteenlopende niveaus van taalbeheersing in de vreemde taal binnenkomen. Deze workshop besteedt aandacht aan de oorzaken en geeft aanknopingspunten voor verbetering. Onder meer komen de volgende vragen aan de orde. Wat is de mogelijke opbrengst van het aanbieden van vreemde talen op de basisschool? Loont het om als middelbare school aandacht te besteden aan samenwerking met een basisschool? Is de basisschool de toekomstige plek voor het leggen van de fundering voor het onderwijs in vreemde talen? Mvt po vo Taakgericht werken in de onderbouw Angelique Brasser (IJburg College) Taakgericht onderwijs. Hoe maak je een leuke taak Frans die voor leerlingen motiverend is? Ik laat in deze workshop zien hoe wij op school (digitale) taken ontwerpen die leerlingen als finale-opdracht maken. Wij werken volgens de Tabasco-principes maar deze workshop is zeker ook geschikt voor collega s die op zoek zijn naar voorbeelden van taken waar leerlingen graag hun tanden in zetten. Good practices dus. Neem vooral een usb-stick mee. Tijdens de workshop worden voorbeelden van Franse opdrachten gebruikt. Mvt vo-onderbouw 4

5 WORKSHOP A13 WORKSHOP A14 WORKSHOP A15 WORKSHOP A16 Van tekst tot cse Dorrie Goossens (Cito) In een presentatie wordt het constructieproces van de Centrale Schriftelijke Examens mvt uiteen gezet (met voorbeelden vanuit het vak Duits). De volgende onderwerpen komen in ieder geval aan de orde: Wie zijn de participanten in het proces en wie is waarvoor verantwoordelijk? Hoe verloopt het constructieproces? Hoe verloopt de normering en de evaluatie? Hoe wordt het veld bij het hele proces betrokken? Mvt vo Samen Delen Samen Sterk Marieke Havinga & Danielle Coppee Doel is om in een intervisie-achtige workshop elkaar te laten delen in alles wat een les leerzaam en aantrekkelijk maakt: lesideeën, opdrachten, filmpjes, liedjes, spelletjes en toetsen. Neem je toppers mee naar de workshop op een usb-stick. Het uitgewisselde lesmateriaal zetten wij dan op Dropbox, zodat iedereen ermee kan werken. Het motto is: Geven om te krijgen en laat niet iedereen zelf het wiel uitvinden! Chinees alle niveaus Non scholæ sed vitæ discimus Katja Zaich (Zaich Taalservice Duits), Ruxshin Bischoff MA (Duits voor bedrijven) & Antoon Berentsen (Effeff taaltraining Duits) Sprachtrainerinnen betreuen in Firmentrainings erwachsene Lerner bei der Bewältigung konkreter Sprachhandlungssituationen in der Fremdsprache. In Holland operieren etwa 150 Sprachtrainerinnen für Deutsch in diesem privaten Bildungsbereich. Der Workshop möchte vor Kolleginnen aus dem Regelschulbereich nicht nur darlegen, worin die wesentlichen Unterschiede zwischen einem schulischen und einem berufsorientierten Lernen bestehen, sondern auch, was wir voneinander lernen können. Schließlich profiliert sich Deutsch immer mehr als ein Schulfach, in dem nützliche Kompetenzen für das spätere Berufsleben erworben werden. Mit dem Publikum soll darüber diskutiert werden, welche Gemeinsamkeiten bestehen: im Rollenverständnis von Sprachtrainer/Sprachlehrer sowie in den didaktischen Prozessen von Training/Unterricht. Duits alle doelgroepen (Deutsch) Language learning with personalised multimedia ebooks! Joe Dale & Patricia Rose (APS) In this session, using ipad and Android apps, Book Creator Free, Tellagami and Pic Collage, Joe Dale will demonstrate how easy it is to create a multimedia ebook including engaging videos and animations to provide evidence of language learning in the classroom and aid transition. There will be plenty of time for hands-on practice and therefore delegates should feel confident they can replicate the skills they have learnt once they are back at school. As well as learning how to combine different books together into a single volume, delegates will also be able to export their ebooks as video clips and share them altogether online. Duits Engels Frans Spaans Nederlands vo mbo (English) 5

6 WORKSHOP A17 WORKSHOP A18 WORKSHOP A19 WORKSHOP A20 Arrangeren en lesgeven met open online-leermateriaal Marianne Schelvis (Stichting VO-content) Stercollecties zijn complete leerlijnen bestaande uit open digitaal leerlinggericht leermateriaal. Het materiaal geeft de docent door de opbouw meer vrijheid in het vormgeven van zijn onderwijs. Het biedt ook een duidelijke structuur van kerndoelen en eindtermen, zodat de docent erop kan vertrouwen dat hij aan alle eisen van het onderwijsprogramma voldoet. Stercollecties nodigen uit tot een andere manier van werken, aanvullend op of vervangend voor (een deel van) een methode. Dus en en in plaats van of of. Aangevuld met eigen materialen bied je je leerlingen onderwijs op maat. Via <http://www.wikiwijs.nl/tools/maken/home.psml> pas je de Stercollectie aan zoals jij het wilt. Met Stercollecties ontwikkelen leerlingen 21e-eeuwse vaardigheden, zet je ict didactisch in en kun je differentiëren. Het is aan te raden om een eigen laptop of tablet mee te nemen naar de workshop. Duits Engels Nederlands vmbo-onderbouw vmbo-bovenbouw havo vwo-onderbouw LinQ: werken aan goed talenonderwijs Frans/Duits Sabrina Comat & Silvia Kronschnabl (EP- Nuffic) Deze workshop gaat in op de doelstellingen van het LinQ-project en laat deze werkwijze persoonlijk ervaren. Het Europees Platform (nu EP-Nuffic) zette in 2005 het LinQ-project op om een impuls te geven aan het onderwijs van het Frans en Duits in het vo. De LinQ-aanpak staat voor efficiënter en aantrekkelijker talenonderwijs. De ingrediënten daarvoor zijn een eigen LinQ-didactiek, coaching en nascholing van de vakdocenten en -secties, het ontwikkelen van eigen lesmateriaal in expertisegroepen en de uitwisseling van best practices met collega s binnen het LinQ-netwerk. Duits Frans vo Open vragen in de centrale examens leesvaardigheid Evelyn Reichard & Pauline Schuurman (Cito) Wat komt er kijken bij het maken van open vragen voor de centrale examens leesvaardigheid? Na een korte uitleg over aandachtspunten bij het maken van leesvaardigheidsopgaven voor de centrale examens, gaan de deelnemers actief aan de slag met teksten en maken daarbij zelf open vragen. Engels Frans vo Breng uw lessen meer tot leven Jouke Brouwer (Nuborgh College LF) Hoe kunt u op een speelse en uitdagende manier vocabulaire, grammatica en phrases-clés herhalen in een klassikale setting, waarbij uw leerlingen ook nog Frans praten? In deze workshop ervaart u wat de mogelijkheden hiervoor zijn en gaat u naar huis met allerlei leuke voorbeelden van activerende didactiek. Het atelier sluit aan bij de lesmethode Grandes Lignes, maar is ook nuttig voor gebruikers van andere lesmethodes. Docenten van andere vreemde talen zijn ook van harte welkom. De voorbeelden zullen grotendeels op het Frans gebaseerd zijn, maar zijn relatief makkelijk om te zetten naar andere talen. Frans mvt vo-onderbouw 6

7 WORKSHOP A21 WORKSHOP A22 WORKSHOP A23 WORKSHOP A24 WORKSHOP A25 Van saaie monoloog naar spetterend spreekonderwijs (mbo) Marieken Pronk-van Eunen & Alie Kamminga (APS) Spreek- en gespreksvaardigheid vinden docenten Nederlands een belangrijke vaardigheid in het beroepsonderwijs. Toch blijven ze in de lespraktijk vaak de sluitpost. Het belangrijkste obstakel lijkt: Hoe kan ik met alle studenten tegelijk het spreken en gesprekken voeren oefenen? We gaan aan de slag met spreekopdrachten op 2F- en 3F-niveau. We kijken hoe het beroep waartoe wordt opgeleid aan bod kan komen in de opdrachten en we integreren andere taalvaardigheden. Ook gaan we aan de slag met de presentaties in het kader van de instellingsexamens, die door studenten vaak als saai worden ervaren. Nederlands mbo bve Taalbewust beroepsonderwijs: vuistregels voor effectieve didactiek Tiba Bolle & Inge van Meelis (ITTA UvA) Hoe werk je doelgericht? Hoe zorg je voor leerzaam taalaanbod? Hoe werk je systematisch aan woordenschat, stimuleer je toepassing en interactie en geef je feedback? We presenteren vijf vuistregels voor effectieve didactiek waarmee docenten Nederlands in het (v)mbo hun lesactiviteiten stimulerend, uitdagend en leerzaam in kunnen richten. Met deze vuistregels laat je leerlingen studieteksten beter begrijpen, betere verslagen of werkstukken schrijven, overleggen, presentaties geven en reflectiegesprekken voeren. In deze interactieve workshop gaan we aan de slag met praktijkvoorbeelden uit het vmbo en mbo. (Zie ook Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek van T. Bolle en I.J. van Meelis. Coutinho, 2014). Nederlands vmbo mbo Het diploma voor werkwoordspelling, een digitale methode Jeroen Steenbakkers (Ludgercollege, Doetinchem) De kennis die leerlingen met werkwoordspellingsproblemen hebben van spelling is vaak onvolledig, onjuist of warrig. Jeroen Steenbakkers legt uit hoe dat komt. Daarnaast missen veel leerlingen de toewijding om zich de werkwoordspelling eigen te maken. Het diploma voor de werkwoordspelling leert leerlingen toe te werken naar een duidelijk einddoel. Het is een digitale methode waaraan leerlingen zelfstandig kunnen werken. Tegelijkertijd is de rol van de docent cruciaal. Er is aandacht voor zowel vakinhoudelijk als didactische aspecten. Het diploma voor de werkwoordspelling biedt de mogelijkheid van een doorlopende leerlijn vanaf groep 7 tot en met het mbo of het hbo. Nederlands po vmbo mavo havo mbo hbo Hoe geef je Pools in het Pools? Elżbieta Siłuch & Katarzyna Pokutycka (lerares Pools in Szkolny Punkt Konsultacyjny, Ambassade van de Republiek Polen te Den Haag) Hoe kun je vanaf de eerste lessen aan de woordenschat werken zonder een tussentaal te gebruiken? Hoe moet een docent lessen op basisniveau voorbereiden? Hoe kunnen cursisten betrokken worden bij het uitleggen van het lexicon? We geven praktische tips voor het activeren van cursisten tijdens de lessen. Hoe kun je ervoor zorgen dat de cursisten het materiaal op een aantrekkelijke manier verwerken, assimileren en herhalen? Pools bve hbo Toneel in de Turkse Les. Hoe bevordert toneel de taalontwikkeling van vo-leerlingen? Erol Samburkan (Hogeschool Rotterdam) Wat is de plaats van toneel bij het Turks leren in het vo? Hoe kunnen we toneel in de Turkse les gebruiken? In deze workshop gaan de deelnemers diverse toneelopdrachten op een interactieve manier uitvoeren. Turks vo mbo hbo bve 7

8 uur WORKSHOPRONDE B WORKSHOP B26 WORKSHOP B27 WORKSHOP B28 WORKSHOP B29 WORKSHOP B30 Vreemdetalenonderwijs geven Linda Boersma (lerarenopleider Engels NHL Hogeschool), Inge Elferink (lerarenopleider Frans NHL) & Matthias Mitzschke (lerarenopleider Duits NHL) Deelnemers maken onder begeleiding van redactieleden en auteurs kennis met de opzet en achtergonden van het nieuwe vakdidactische handboek Vreemdetalenonderwijs geven; werkvormen voor Duits, Engels en Frans (Van Gorcum, 2015). Vervolgens zullen zij via interactieve vormen met elkaar van gedachten wisselen over de opbouw van de leerlijn vakdidactiek en de wijze waarop je als opleider werkvormen in de lerarenopleiding introduceert en studenten kunt laten (in)zien dat er een link bestaat tussen werkvormen en theorie. De volgende vragen komen aan de orde. Wat zijn de opvattingen van studenten over nut en effectiviteit? Wat is de relatie tussen het gedrag dat opleiders tonen (teach as you preach), hun eigen opvattingen en onderliggende theorieën? Lerarenopleiders Beginnerscursus Turks Catharina Geelen (ROC van Amsterdam) & Erol Samburkan (Hogeschool Rotterdam) Altijd al benieuwd geweest naar niet-europese talen en culturen? In deze workshop maakt u kennis met de Turkse taal. Wilt u meer weten over de taal, maak dan gebruik van deze uitgelezen kans. Grammatica in het brein Iris Maas & Kirstin Plante (TPRS Nederland) Wil je graag leren grammatica beter te laten aansluiten op wat taal eigenlijk is: communicatie? Wil je weten hoe je jouw leerlingen kunt leren voelen welke zinnen correct zijn en welke niet? Dan is deze workshop iets voor jou. We bespreken hoe onze hersenen met grammatica omgaan. We zoeken naar de beste manier om grammatica aan leerlingen aan te bieden, Vervolgens ga je zelf met je collega s aan de slag. Tweetalige leerlingen binnen de les Emanuelle Pichon (Universiteit Utrecht) & Joyce Snijders (Fioretticollege Lisse) Wat kun je binnen de les extra bieden aan tweetalige leerlingen? Hoe kun je deze leerlingen extra uitdagen? Vanuit een theoretisch kader proberen we gezamenlijk een aantal tools uit die direct bruikbaar zijn in de les. Alle talen vo Embedded reading Marleen Rezaie-Delbeek & Alike Last (Stichting TPRS Platform) Embedded reading is het lezen van eenzelfde tekst in drie of meer versies die oplopen in moeilijkheidsgraad. De eerste lezing is op basisniveau, gemakkelijk voor elke student te begrijpen. Elk volgend niveau voegt zinnen met extra informatie toe. De definitieve versie is de meest uitdagende. Het is een eenvoudig concept en kan worden gebruikt met fictie, non-fictie, poëzie, brieven; bijna elke tekstvorm waarvan we willen dat onze studenten ze niet alleen lezen, maar ook begrijpen. In deze workshop leer je hoe het werkt en maken we een embedded reading zodat je direct in de klas aan de slag kunt. 8

9 WORKSHOP B31 WORKSHOP B32 WORKSHOP B33 WORKSHOP B34 WORKSHOP B35 Meertaligheid, theoretische basis en dagelijkse lespraktijk Bonno van Dijk & Babs Gezelle Meerburg (lerarenopleiding Talen & educatieve masters NHL Hogeschool)) Deze workshop gaat kort in op meertaligheid in het algemeen en meertalig onderwijs in het bijzonder. We bekijken het lesmateriaal Fries dat gebruikt wordt op drietalige vo-scholen en proberen de transfer te maken naar meertalige onderwijssituaties van de workshopbezoekers. Dit is een laagdrempelige workshop met een praktische inslag. Verbinding als voorwaarde voor leren Sebas te Dorsthorst (RSG Lingecollege) In deze workshop wordt aandacht besteed aan de eigenschappen van een excellente docent en de tools die hij nodig heeft. Besproken worden de drie door Luc Stevens (emeritus hoogleraar orthopedagogiek) geformuleerde psychologische basisbehoeften: autonomie, relatie en competentie. Er wordt geoefend met een communicatieschema waarbij deze drie pijlers de revue passeren. Je neemt de leerling serieus (bijvoorbeeld wanneer hij bepaalt welke sanctie bij zijn ongewenste gedrag hoort) en de relatie wordt niet verstoord., behalve po Interculturele competentie in de taalles Olja Karmanova (ILO, UvA) & Esther van Loo Hoe kunnen taaldocenten bijdragen aan de interculturele competentie van leerlingen? Bewustwording van de eigen culturele waarden en gedragingen helpt bij de communicatie in de vreemde taal. Bovendien hebben we tegenwoordig in de klas te maken met representanten van veel verschillende culturen. Welke positieve rol kan die diversiteit spelen in de taalles? Deelnemers maken kennis met theoretische achtergronden van interculturele competentie in de taalles. We gaan op zoek naar de praktische toepasbaarheid in de lessen. Welk materiaal is bruikbaar? Ook is er ruimte voor het uitwisselen van ervaringen. behalve po Let s go mobile! Patricia Rose (APS) Mobile learning is veel meer dan learning on the go. Tijdens deze workshop ervaart u keuzes, mogelijkheden en uitdagingen om een mobiele telefoon of tablet in te zetten in de les. U krijgt praktische suggesties en voorbeelden van mobile based activities in diverse contexten, ook in combinatie met nieuwe media. Dus niet verbieden, maar juist inzetten om de vele mogelijkheden te gebruiken voor taalleren! Alle talen vo mbo Talen in het onderwijs: ontwikkelingen, uitdagingen Daniela Fasoglio & Bas Trimbos (SLO) Het mvt-team van SLO heeft het vreemdetalencurriculum in het Nederlandse po en vo geanalyseerd en actuele ontwikkelingen, kansen en perikelen belicht. Relevante nationale en internationale bronnen, eigen expertise en de feedback van partners als lerarenopleiders, docenten, schoolleiders en taalwetenschappers zijn daarbij ingezet. De analyse wordt jaarlijks bijgehouden en geactualiseerd en kan worden gebruikt als basis voor gesprekken met beleidsmakers of als referentiebron bij opleidingen en op school. We bespreken onze bevindingen en aanbevelingen met talendocenten om in de vervolgeditie rekening te kunnen houden met hun evaluatiepunten en suggesties. Mvt alle doelgroepen 9

10 WORKSHOP B36 Theateroefeningen bij mondelinge taalvaardigheid Antonet Chermanne (Fontys Hogescholen) De workshop bestaat uit twee onderdelen: theorie en praktische werkvormen. We gaan tijdens deze workshop aan de slag met verschillende theaterwerkvormen die mvt-docenten kunnen inzetten om de spreekvaardigheid van leerlingen te verhogen en de spreekangst te verminderen. Het is nadrukkelijk een doe-workshop. Mvt vo mbo WORKSHOP B37 Meneer, welke woordjes moet ik leren voor A2? Alfredo Aalili (Christelijk Gymnasium Utrecht) Het Europees Referentiekader beschrijft in zes verschillende vaardigheidsniveaus wat taalleerders moeten leren. In globale bewoordingen wordt aangegeven wat een leerling moet kunnen per niveau. Maar hoe zit het met de woordenschat? Welke woorden horen nu precies bij welk niveau? In deze workshop wil ik docenten bewust maken van de mogelijkheden van het ERK als het gaat om het leren van woorden. De structuur van het ERK biedt kansen om leerlingen te motiveren en zichzelf uit te dagen om steeds een stapje verder te gaan. Daarnaast bespreken we nieuwe wetenschappelijke inzichten op het gebied van het leren van woorden. Immers, het verwerven van woordenschat staat nog altijd aan de basis van het leerproces in het vreemdetalenonderwijs! Mvt alle doelgroepen WORKSHOP B38 WORKSHOP B39 Gamification in de taalles Masja Mesie (APS) Gamen is voor veel leerlingen dé favoriete bezigheid. Als ze maar even de kans krijgen zoeken ze elkaar tijdens en tussen de lessen door (online) op om spelletjes te spelen. Voor deze leerlingen zijn het halen van het level, het verdienen van punten of bonussen en het perfectioneren van de skills dé stimulerende factoren. Er is een wereld te winnen als we deze elementen toepassen in de taallessen. Tijdens deze workshop gaan we in op de wijze waarop u de succesfactoren van games én de games zelf kunt integreren in uw lessen. So bring on the game! Het is aan te raden om een laptop, tablet of smartphone mee te nemen naar de workshop. Mvt vo Chinese Literatuur voor het vo Mark Leenhouts (vertaler en schrijver van moderne Chinese literatuur) Voor het eindexamen Chinees dient de leerling drie werken uit de Chinese literatuur (in vertaalde vorm) te lezen en hierover een beargumenteerd verslag uit te brengen. Welke literaire werken zijn geschikt voor deze leeftijdsgroep en sluiten aan bij de belevingswereld van onze leerlingen? Tijdens de workshop zal een kort overzicht gegeven worden van de Chinese literatuur, met name de werken die geschikt zouden zijn voor leerlingen. Doel is uitwisseling van informatie om tot weloverwogen keuzes te komen wat betreft de exameneis omtrent het domein literatuur (E1). Chinees lerarenopleidingen mvt vo-bovenbouw 10

11 WORKSHOP B40 WORKSHOP B41 WORKSHOP B42 WORKSHOP B43 WORKSHOP B44 Kunnen leerlingen goed (leren) schrijven? Kim de Jong (SLO) SLO heeft in onderzoek gedaan naar het bereikte ERK-niveau schrijfvaardigheid aan het einde van het havo en vwo voor de talen Engels, Duits en Frans. De opzet van het onderzoek en de gebruikte toetsen en beoordelingsprocedures worden toegelicht tijdens de workshop. Vervolgens worden de resultaten van het onderzoek en de mogelijke verklaringen voor deze resultaten besproken. Tijdens de workshop is er voldoende ruimte om in gesprek te gaan met elkaar om succesfactoren en knelpunten, die van invloed zijn op de leerresultaten van het schrijfvaardigheidsonderwijs, in kaart te brengen. Duits Engels Frans havo-bovenbouw vwo-bovenbouw Paris ville de cinéma/berlin Filmstadt Jeannette Noordermeer & Marion van der Kruissen (Carolus Borromeus College) Een uniek samenwerkingsproject Frans en Duits waarbij leerlingen in Parijs of Berlijn hun eigen film gaan opnemen. Het project start in oktober en eindigt in juni met een Nuit des étoiles d or of Nacht der goldene Sterne als de gouden sterren uitgereikt worden aan de beste acteur/actrice, de beste film, het beste script en de beste montage. Duits Frans havo-bovenbouw vwo-bovenbouw Centraal Examen Engels mbo Jan Paul de Vries (College voor Toetsing en Examens ) In deze workshop wordt voorlichting gegeven over de stand van zaken met betrekking tot het ontwikkelde Centrale Examen Engels voor alle niveau 4-opleidingen in het mbo. Tevens is er gelegenheid om vragen te stellen. Engels mbo De toekomst is al begonnen met een gedicht! In 3 talen: Engels, Nederlands en Turks Mehmet Uz (RSG Lingecollege) Een gedicht is een kunstige tekst waarbij de woorden, het ritme en soms ook het rijm voor een bijzondere expressie zorgen. De verschillen en overeenkomsten tussen legendarische, bekende gedichten uit Engeland, Turkije en Nederland worden tijdens deze workshop besproken en de vertaling wordt bekritiseerd. NL: De toekomst is al begonnen met een gedicht! TR: Gelecek, zaten bir şiirle başladı! EN: The future has already started with a poem! Wat is de invloed van gedichten op de samenleving? Zijn er gedichten die eeuwenlang een rol blijven spelen in een taal en die zelfs onmisbaar zijn? Hebben gedichten in een andere taal een totaal andere betekenis? Hoe moet een gedicht vertaald worden naar een andere taal, waar moet je op letten? Ook cultuurverschillen waardoor de interpretatie anders wordt komen aan de orde. Het is voor deelname aan deze workshop niet nodig dat je de Turkse taal beheerst. Engels Nederlands Turks vo mbo hbo bve Favoriser la rencontre entre la littérature et les lycéens Joke Rentrop (Graduate School of Teaching) Comment engager les élèves à la littérature? Dans cet atelier nous allons développer deux cours de littérature où les élèves exécutent plusieurs tâches littéraires. Vous allez faire connaissance avec une approche littéraire où les élèves travaillent sur deux romans : Charlotte de David Foenkinos (2014) et Oscar et la dame rose d Eric Emmanuel Schmitt (2002). Je vous invite à apporter un roman sur lequel vous désirez travailler en classe. Frans - vo (le français) 11

12 WORKSHOP B45 WORKSHOP B46 WORKSHOP B47 WORKSHOP B48 Communiceren in de 21e eeuw Marieken Pronk-van Eunen (APS) Goed communiceren gaat over doelgericht informatie met anderen uitwisselen, luisteren, de kern van een boodschap herkennen, effectief verwoorden, duidelijk zijn, ruis voorkomen. Facebook, whatsapp, twitter zijn niet meer weg te denken uit het leven van onze leerlingen. En ook is een belangrijk communicatiekanaal. Bij deze manieren van communiceren zijn toon en non-verbale communicatie niet meer aanwezig. In deze workshop bespreken we hoe we, naast de reeds bekende communicatievaardigheden als schrijven en spreken, de leerlingen goed leren communiceren als het publiek onbekend, maar groot kan zijn en de inhoud van de boodschap snel tot misverstanden kan leiden. Nederlands vo Gemotiveerde leerlingen door formatieve toetsen Michel Pijpers (BrutTAAL) Als zelfs de staatssecretaris in een brief aan de Tweede Kamer ( ) schrijft dat formatieve toetsing een belangrijke plaats in het onderwijs verdient, dan kunnen wij hem wel een summatief toetscircus verwijten, maar het vo heeft maar één verplichte summatieve toets. Al die andere leggen wij onszelf op. Wat is dat formatieve toetsen nou precies? Hoe kan ik mijn leerlingen en mijn onderwijs ermee vooruit helpen? Hoe helpt het mij om te differentiëren zonder dat het mij tijd en moeite kost? Nederlands vo Presentatietechnieken geven aan leerlingen Elsbeth Booy (Stedelijk Gymnasium Johan van Oldenbarnevelt) Als leerlingen een presentatie moeten houden, is er niet altijd tijd om echt te coachen op presentatievaardigheden, zoals het gebruik van stem, houding en het contact met het publiek. Toch is dit erg nuttig én het kan, ook met 30 leerlingen. In deze workshop leren docenten hoe zij aan hun leerlingen presentatievaardigheden kunnen geven, waarbij de focus ligt op stem, houding en oogcontact. Andere onderwerpen die aan bod komen, zijn: hoe leer je leerlingen een sprankelende inleiding te maken? Hoe kun je leerlingen coachen? Tijdens de workshop gaan we veel oefeningen doen, zowel spreek- als coachoefeningen. Docenten kunnen deze oefeningen direct gebruiken in hun lessen. Nederlands - havo vwo bovenbouw hbo universiteit Pilot schrijfvaardigheid voor het cse Nederlands bij het vmbo Kirsten van Ingen (Cito) & Hans Goosen (FLOT) In 2013 is het College voor Toetsen en Examens samen met Cito een pilot gestart voor de centrale examens Nederlands bij het vmbo. In de huidige centrale examens vmbo Nederlands wordt bij het onderdeel schrijfvaardigheid maar één schrijftaak voorgelegd; meestal is dat de opdracht om een brief of een artikel te schrijven. Door docenten wordt deze toets wel getypeerd als een toets overschrijfvaardigheid, terwijl bij de beoordeling van het examenwerk hierbij nogal eens problemen ontstaan over de beoordeling van tekstconventies en de beoordeling van formuleringen, spelling en interpunctie. In de pilot zijn in twee achtereenvolgende jaren met een veertigtal vmbo-scholen nieuwe examenopgaven schrijfvaardigheid beproefd. Dat materiaal en de ervaringen ermee willen wij graag presenteren. Nederlands vmbo 12

13 WORKSHOP B49 WORKSHOP B50 Mentorennetwerk; Poolse leerlingen in het Nederlands onderwijs Karolina Eckardt & Dagmara Noordermeer (Stichting Kreda) Mentorennetwerk biedt een duurzame, structurele en professionele ondersteuning aan het optimaliseren van de schoolprestaties en het welbevinden van Poolse kinderen in Nederland en na hun eventuele terugkeer ook in Polen. Onze droom is dat alle kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen; dat ze kansen krijgen en de kansen goed gebruiken. In dat proces betrekken wij zowel het kind met zijn ouders als de leerkrachten van het kind. In deze workshop lichten we de werkwijze van het mentorennetwerk toe en demonstreren we hoe kennis van de Poolse taal en van de culturele achtergrond van deze leerlingen kan bijdragen tot hun schoolsucces. Alle talen in het bijzonder NT2 po vo DELE: een andere weg naar een diploma Marcella Vergara (Vechtstede College in Weesp) Ik wil mijn ervaring delen met collega s die DELE (Diploma de Español como Lengua Extranjera) op school willen introduceren, maar niet weten hoe en wanneer zij kunnen beginnen. DELE is een goede optie voor leerlingen die een kort traject Spaans volgen, in het bijzonder de havo- en mavoleerlingen, want bij de vervolgstudies staat Spaans op de vakkenlijst (Toerisme, Management, Horeca, enz). DELE kan leerlingen ook motiveren om voor Spaans te kiezen wanneer zij geen centraal examen Spaans kunnen doen. Sinds vorig jaar bestaat DELE ook voor scholieren (ERK A1 - B1 niveau). Tijdens de workshop wordt lesmateriaal voor de vier vaardigheden aangeboden. Spaans alle doelgroepen 13

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen Ronde 5 Bert de Vos APS, Utrecht Contact: b.devos@aps.nl Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen 1. Over de drempels met taal Het rapport Over de drempels met taal is al ruim een jaar oud.

Nadere informatie

Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek 1

Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek 1 9. Taalbeleid en -screening Ronde 4 Tiba Bolle & Inge van Meelis ITTA Contact: Tiba.bolle@itta.uva.nl Inge.vanmeelis@itta.uva.nl Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek

Nadere informatie

Alike Last. Rianne Tamis. TPRS : lezen is herkennen van verworven vocabulaire. 1. Introductie. Workshop A10. Alike Last, Rianne Tamis

Alike Last. Rianne Tamis. TPRS : lezen is herkennen van verworven vocabulaire. 1. Introductie. Workshop A10. Alike Last, Rianne Tamis Landelijke Studiedag Levende Talen Workshop A10 TPRS Lezen is herkennen van verworven vocabulaire Workshop A10 TPRS : lezen is herkennen van verworven vocabulaire LSD2015 - Beatrixgebouw - Jaarbeurs Utrecht

Nadere informatie

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis Kennisbasis Duits 8 juli 2009 Thema Categorie/kernconcept Omschrijving van de categorie / het kernconcept De student 1. Taalvaardigheden 1.1 De vaardigheden 1.1.1 beheerst de kijkvaardigheid en de luistervaardigheid

Nadere informatie

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag Bijlage 1. Opening door Gelbrich Feenstra. Zij werkt als onderwijsadviseur bij APS in Utrecht en sinds ruim een jaar is zij projectleider Engels bij het VLC. Wat was de aanleiding voor deze conferentie?

Nadere informatie

Beroepsstandaarden docent Nederlands

Beroepsstandaarden docent Nederlands De Beroepsstandaarden en Registratie in het Talenonderwijs (BiT) zijn ontwikkeld in opdracht van Levende Talen en in afstemming met het SBL. De beroepsstandaarden in dit document zijn uitgewerkt door een

Nadere informatie

Programma Studiedag Taalbewust Beroepsonderwijs Vrijdag 24 januari 2014

Programma Studiedag Taalbewust Beroepsonderwijs Vrijdag 24 januari 2014 Programma Studiedag Taalbewust Beroepsonderwijs Vrijdag 24 januari 2014 10.00 Actuele ontwikkelingen rond onderwijs en examinering taal in het mbo Alet van Leeuwen, Steunpunt Taal en Rekenen. 10.30 Het

Nadere informatie

Doet het ertoe? Joanne van Emmerik Cinop 6 TEKST EN UITLEG: schrijven en lezen in de klas Marian Goossens Ann Hellemans

Doet het ertoe? Joanne van Emmerik Cinop 6 TEKST EN UITLEG: schrijven en lezen in de klas Marian Goossens Ann Hellemans Demonstraties en lezingen Zaterdag 5 juni Blok 5 Bibliotheek Grote Lezing 11.20-12.05 Donkzaal commerciële demonstratie 11.20-12.05 Tiendenzaal lezing 11.20-12.05 Donkzaal demonstratie 12.10-12.55 Tiendenzaal

Nadere informatie

Good Practice. Literatuur onderwijs Bovenbouw IJburg College

Good Practice. Literatuur onderwijs Bovenbouw IJburg College Good Practice Literatuur onderwijs Bovenbouw IJburg College Waarom geef ik literatuur onderwijs? Liefde voor lezen; Ervaringen; Nieuwe inzichten; Geschiedenis; Leren over de wereld; Leren over de menselijke

Nadere informatie

Vak PTA s VMBO TL4 schooljaar 2014/2015

Vak PTA s VMBO TL4 schooljaar 2014/2015 Vak PTA s VMBO TL4 schooljaar 014/015 Aardrijkskunde Biologie Kunstvakken 1 Duits Economie Engels Frans Geschiedenis LO LO Kunstvakken 1 Maatschappijleer Nask1 Nask Nederlands Wiskunde PTA Aardrijkskunde

Nadere informatie

Criteria bij ERK methodes

Criteria bij ERK methodes SLO is het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Al 35 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek beleid, wetenschap en onderwijspraktijk. De kern van onze expertise betreft

Nadere informatie

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom Natuurkunde en Flipping the Classroom De lespraktijk van een natuurwetenschappelijk vak zoals natuurkunde bestaat gewoonlijk uit klassikale instructie, practicum en het verwerken van opdrachten. In de

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

Engels is 'a piece of cake' met een Cambridge Certificate

Engels is 'a piece of cake' met een Cambridge Certificate Engels is 'a piece of cake' met een Cambridge Certificate DevelsteinCollege - Develsingel (gymnasium, atheneum, havo en vmbo-t) Develsingel 5, 3333 LD Zwijndrecht Postbus 377, 3330 AJ Zwijndrecht T: 078-619

Nadere informatie

APS beroepsonderwijs. Aanbod APS-talen mbo Schooljaar 2015-2016. www.aps.nl/mbo

APS beroepsonderwijs. Aanbod APS-talen mbo Schooljaar 2015-2016. www.aps.nl/mbo APS beroepsonderwijs Aanbod APS-talen mbo Schooljaar 2015-2016 www.aps.nl/mbo Voorwoord APS-talen mbo begeleidt ook in het schooljaar 2015-2016 docenten en teamleiders in het mbo bij de realisatie van

Nadere informatie

Taalontwikkelend lesgeven en het referentiekader taal

Taalontwikkelend lesgeven en het referentiekader taal Taalontwikkelend lesgeven en het referentiekader taal Weblecture LEONED Utrecht 14 november 2012 Bart van der Leeuw, SLO Taalontwikkelend lesgeven en het referentiekader taal Inhoudsopgave van het college

Nadere informatie

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Film bekijken? Scan met Layar! vmbo-theoretisch leerweg (tl) havo, atheneum, atheneum+ 900 leerlingen Uit de kunst! Ongeveer 900 leerlingen komen elke dag naar

Nadere informatie

Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven

Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven Wilma van der Westen Project Docenten aan zet bij taal in alle vakken Utrecht 7 november 2012 Even voorstellen: Bestuurslid Het Schoolvak Nederlands HSN

Nadere informatie

Uitnodiging Studiedag VHS-Docenten Nederlands

Uitnodiging Studiedag VHS-Docenten Nederlands Uitnodiging Studiedag VHS-Docenten Nederlands 21 februari 2015, Beste docenten, De Taalunie in Den Haag, het Consulaat-Generaal van het Koninkrijk der Nederlanden in Düsseldorf en de Algemene Afvaardiging

Nadere informatie

Specialist Digitale Didactiek 2016-2017 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo

Specialist Digitale Didactiek 2016-2017 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo Specialist Digitale Didactiek 2016-2017 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo If we teach today s students as we taught yesterday we rob them of tomorrow Specialist Digitale Didactiek Leiding

Nadere informatie

De lessen. In de onderstaande tabel staan de vakken die worden gegeven in het Engels: Aantal lesuren

De lessen. In de onderstaande tabel staan de vakken die worden gegeven in het Engels: Aantal lesuren 2015-2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Wat houdt de pilot tweetalig onderwijs op het Dollard College in?... 3 De lessen... 3 Device... 4 Taalvaardigheid... 4 Internationalisering... 5 Kosten... 5 Bevorderingsnormen...

Nadere informatie

Engels op topniveau. Cambridge Certificates voor alle leerlingen

Engels op topniveau. Cambridge Certificates voor alle leerlingen Engels op topniveau Cambridge Certificates voor alle leerlingen Waarom? De toename van het gebruik van het Engels in de wereld is een feit. Het is de taal van veel games en websites, van veel films, televisieseries

Nadere informatie

Kooske Franken Gerard Derksen

Kooske Franken Gerard Derksen Kooske Franken Gerard Derksen Waarvoor doen we het? http://www.wathebjijeraan.nl/ Gemaakt door studenten van het Albeda College. Introductie Kenniscentrum Taal en Rekenen Albeda College Rotterdam Scholingsaanbod

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL EEN WERELD SCHOOL vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen Gemini (H)TL Gemini (H)TL is iets voor jou! Je hebt advies vmbo theoretische leerweg Vmbo theoretische leerweg

Nadere informatie

Kerndoelen - ERK. Kerndoelen en Common European Framework of Reference (ERK) 2. Library en ERK 6

Kerndoelen - ERK. Kerndoelen en Common European Framework of Reference (ERK) 2. Library en ERK 6 Kerndoelen - ERK Kerndoelen en Common European Framework of Reference (ERK) 2 en ERK 6 1 2 Kerndoelen en Common European Framework of Reference (ook wel ERK) In de kerndoelen die door de overheid zijn

Nadere informatie

Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum. Bilingual Education FOTO: PIETER TROOST

Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum. Bilingual Education FOTO: PIETER TROOST Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum 2015 CHRISTELIJK LYCEUM ZEIST Bilingual Education FOTO: PIETER TROOST Introductie leerjaar 1 FOTO: FOTO: JEROEN JEROEN SOETENS SOETENS Waarom tweetalig onderwijs?

Nadere informatie

Inhoud Toetsvormen Afkorting Naam Weging Studie en toetsperiodes

Inhoud Toetsvormen Afkorting Naam Weging Studie en toetsperiodes 3 VMBO TL Programma van en Afsluiting 2015-2016 Inhoud Aardrijkskunde Biologie Cambridge Engels Duits Economie Engels Frans Geschiedenis Godsdienst Kunstvakken 1 / CKV Kunstvakken 2 beeldende vorming Lichamelijke

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Voortgezet Onderwijs. Maatwerk bij incompany trainingen schoolbrede daltonontwikkeling certificaat leraar dalton VO dalton kort Nunspeet tweedaagse

Voortgezet Onderwijs. Maatwerk bij incompany trainingen schoolbrede daltonontwikkeling certificaat leraar dalton VO dalton kort Nunspeet tweedaagse Voortgezet Onderwijs Maatwerk bij incompany trainingen schoolbrede daltonontwikkeling certificaat leraar dalton VO dalton kort Nunspeet tweedaagse Www.daltondeventer.nl/nascholing Schoolontwikkeling op

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte

Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte 10/5/10 1 Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte NDN-lenteconferentie 2010: Kwaliteitszorg voor taal door leerlijnen, Antwerpen, 7 mei 2010 Kees de Glopper Expertisecentrum

Nadere informatie

PTA Talen (Nederlands, Engels, Duits, Frans) Nederlands

PTA Talen (Nederlands, Engels, Duits, Frans) Nederlands PTA Talen (Nederlands, Engels, Duits, Frans) Nederlands Kerndoelen 1. De leerling leert zich mondeling en schriftelijk begrijpelijk uit te drukken. 2. De leerling leert zich te houden aan conventies (spelling,

Nadere informatie

READER 2015/2016 TALENCENTRUM Deel A

READER 2015/2016 TALENCENTRUM Deel A READER 2015/2016 TALENCENTRUM Deel A naam opleiding e-mail 2 INHOUD DEEL A Algemene informatie 1 Startpagina... 3 2 Hoe je leert bij het Talencentrum... 4 3 Examen doen in het Talencentrum....5 4 Dyslexie?...

Nadere informatie

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs VELON/VELOV CONFERENTIE Brussel, 4-5 februari 2016 Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs Fontys Hogescholen, Eindhoven Dr. E. Klatter, Dr. K. Vloet, Dr. S. Janssen & MEd

Nadere informatie

Inhoud. 1 Introductie 13. 2 Interactief onderwijs via het web 25. Erik Bolhuis en Aike van der Hoeff

Inhoud. 1 Introductie 13. 2 Interactief onderwijs via het web 25. Erik Bolhuis en Aike van der Hoeff Inhoud 1 Introductie 13 Erik Bolhuis en Aike van der Hoeff 1.1 Inleiding 13 1.2 ICT 14 1.3 Rendement en skills 14 1.4 TPACK en de drie vertrekpunten 16 1.5 De digitale taxonomie van Bloom 18 1.6 Kennis,

Nadere informatie

HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing

HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing International Office Saxion University of Applied Sciences

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

Ton Koet & Willy Weijdema. Inleiding. In dit artikel doen de auteurs verslag van een onderzoek naar het gebruik van Europese taalvaardigheidsniveaus

Ton Koet & Willy Weijdema. Inleiding. In dit artikel doen de auteurs verslag van een onderzoek naar het gebruik van Europese taalvaardigheidsniveaus Het gebruik van Europese taalvaardigheidsniveaus voor het beoordelen van taalvaardigheid in Nederlandse en Vlaamse lerarenopleidingen en universitaire taalopleidingen Ton Koet & Willy Weijdema In dit artikel

Nadere informatie

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor het nieuwe Taalblokken? Taalblokken Engels Brochure MBO

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor het nieuwe Taalblokken? Taalblokken Engels Brochure MBO Brochure MBO Toetsing Figuur 4, toetsing Door de nieuwe aanpak en de goede mix van digitaal lesmateriaal en boeken geeft Taalblokken Engels mij de ruimte om les te geven zoals ik wil. Verleg je grenzen!

Nadere informatie

Het belang van leren programmeren

Het belang van leren programmeren Het belang van leren programmeren Han van der Maas HL Psychologie UvA CSO Oefenweb.nl opzet Pleidooi voor programmeeronderwijs Ontwikkelingspsychologisch perspectief Non-formeel leren (examen) Program

Nadere informatie

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten.

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten. 1. Differentiëren Onderzoeken welke manieren en mogelijkheden er zijn om te differentiëren en praktische handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Vervolgens deze kennis toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen.

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo EEN WERELD SCHOOL vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen Gemini (H)TL Gemini (H)TL, iets voor jou! De HTL- route Je hebt advies

Nadere informatie

Wat is het Heerbeeck International College?

Wat is het Heerbeeck International College? Wat is het Heerbeeck International College? Het HIC is een onderwijsstroom in ons havo en vwo waarin we leerlingen voorbereiden op studeren, leven en werken in een internationaal georiënteerde wereld.

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

Meer kansen door internationaal basisonderwijs

Meer kansen door internationaal basisonderwijs Meer kansen door internationaal basisonderwijs Initiatiefvoorstel D66, VVD en Groenlinks Oktober 2013 Amsterdam is een wereldstad en de meest internationale stad van het land. De haven, het toerisme, de

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Engelse taal. Kennisbasis Engelse taal op de Pabo

Engelse taal. Kennisbasis Engelse taal op de Pabo Engelse taal Belang van het vak Engels geven in het basisonderwijs is investeren in de mensen van de toekomst die studeren, werken en recreëren in verschillende landen van Europa en de wereld. Door de

Nadere informatie

Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum. Bilingual Education FOTO: JEROEN SOETENS

Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum. Bilingual Education FOTO: JEROEN SOETENS Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum Bilingual Education FOTO: JEROEN SOETENS CHRISTELIJK LYCEUM ZEIST 2013 Introductie leerjaar 1 FOTO: FOTO: JEROEN JEROEN SOETENS SOETENS Waarom tweetalig onderwijs?

Nadere informatie

Referentieniveaus Nederlandse taal

Referentieniveaus Nederlandse taal Referentieniveaus Nederlandse taal Congres ThiemeMeulenhoff Ede 2 februari 2012 Zorg over taal en rekenen Pabo-studenten: onvoldoende taal- en rekenvaardig Internationale onderzoeken: voorzichtige neerwaartse

Nadere informatie

Speelwijzer Go VMBO game

Speelwijzer Go VMBO game Speelwijzer Go VMBO game Voor docenten basisonderwijs Welkom bij Go VMBO. Het spel dat uw leerlingen helpt om een gedegen keuze te maken voor het voortgezet onderwijs. Door het spelen van deze uitdagende

Nadere informatie

Werken met tussendoelen in de onderbouw

Werken met tussendoelen in de onderbouw Laura Punt 2013 Werken met tussendoelen in de onderbouw Interactief lees- en schrijfonderwijs Inhoud Het waarom en het wat van tussendoelen Aansluiting tussen po en vo Werken met tussendoelen Voorbeelden

Nadere informatie

CLIL Toolkit voor het basisonderwijs

CLIL Toolkit voor het basisonderwijs CLIL Toolkit voor het basisonderwijs Auteurs: Alessandra Corda, Eke Krijnen, Wibo van der Es Redactie: Jan Willem Chevalking, Tine Stegenga 2012 Expertisecentrum mvt, Leiden Een digitale versie van deze

Nadere informatie

Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt. Van Raamwerk tot Handreiking

Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt. Van Raamwerk tot Handreiking Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt Van Raamwerk tot Handreiking Hoe zat het ook alweer? Nieuwe Kwalificatieprofielen voor het mbo in 2004 Mét

Nadere informatie

Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau

Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau 2011 2014 Projectnummer 517575-LLP-1-2011-1-CH- ERASMUS-EMCR OVEREENKOMST NR. 2011-3648 / 001-001 Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau

Nadere informatie

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Helga Bongers & Kim van Dooijeweert Tricht, 2013 'Mediawijsheid is niet gewoon belangrijk. Het is absoluut cruciaal. Mediawijsheid bepaalt of kinderen een instrument

Nadere informatie

Bepalen van (docent)competenties in een meertalige opleiding A case study. Sylvia van der Weerden Radboud in to Languages 24 mei 2012

Bepalen van (docent)competenties in een meertalige opleiding A case study. Sylvia van der Weerden Radboud in to Languages 24 mei 2012 Bepalen van (docent)competenties in een meertalige opleiding A case study Sylvia van der Weerden Radboud in to Languages 24 mei 2012 Programma: Wie zijn wij? Taalbeleid Radboud Universiteit Nijmegen Nascholing

Nadere informatie

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij De publicatie van Fianne Konings, Culturele instellingen en een doorlopende

Nadere informatie

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen.

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen. Havo Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen. Met havo op weg naar succes! Al jarenlang heeft onze havo-afdeling heel

Nadere informatie

OPLEIDING DOCENT NT2

OPLEIDING DOCENT NT2 OPLEIDING DOCENT NT2 IN DE VOLWASSENENEDUCATIE VU-NT2 PROFESSIONAL CURSUSJAAR 2016/2017 De opleiding Docent NT2 in de volwasseneneducatie is een gezamenlijke opleiding van de Vrije Universiteit Amsterdam

Nadere informatie

Voel je thuis op het KWC!

Voel je thuis op het KWC! op de Beethovenlaan Voel je thuis op het KWC! Kom jij naar onze school? Van harte welkom! Op het KWC zit je goed. Wij hebben twee gebouwen: de Beethovenlaan en de Gershwinhof. Daar vind je alle soorten

Nadere informatie

Projectdefinitie. Plan van aanpak

Projectdefinitie. Plan van aanpak Projectplan DOT2 Projectdefinitie ICT is niet meer weg te denken uit ons onderwijs (Hasselt, 2014). Als (toekomstige) leerkracht is het belangrijk dat je daar op inspeelt en kennis hebt van de laatste

Nadere informatie

APS beroepsonderwijs. Aanbod Mbo-taal Schooljaar 2014-2015. www.aps.nl/mbo

APS beroepsonderwijs. Aanbod Mbo-taal Schooljaar 2014-2015. www.aps.nl/mbo APS beroepsonderwijs Aanbod Mbo-taal Schooljaar 2014-2015 www.aps.nl/mbo Voorwoord Mbo-talen begeleidt ook in het schooljaar 2014-2015 docenten en teamleiders in het mbo bij de realisatie van goed, motiverend

Nadere informatie

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1 >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs IPC 2400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Themabijeenkomst DTT ENGELS havo/vwo

Themabijeenkomst DTT ENGELS havo/vwo Themabijeenkomst DTT ENGELS havo/vwo SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling 9 december 2015 Daniela Fasoglio, leerplanontwikkelaar MVT Tweede Fase h/v d.fasoglio@slo.nl Doel workshop U krijgt

Nadere informatie

Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les.

Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les. Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les. activeren en differentiëren Havo Congres Ede 5 februari 2015 Johan Keijzer j.keijzer@aps.nl Naam Datum Aandacht voor het volgende. De start van de les

Nadere informatie

Diana van Dijk Bas Groot NHTV, internationale hogeschool voor Toerisme en Verkeer, Academie Stedebouw, Logistiek en Mobiliteit, Breda.

Diana van Dijk Bas Groot NHTV, internationale hogeschool voor Toerisme en Verkeer, Academie Stedebouw, Logistiek en Mobiliteit, Breda. 2de GoLeWe-projectconferentie Maastricht, 11 mei 2010 Diana van Dijk Bas Groot NHTV, internationale hogeschool voor Toerisme en Verkeer, Academie Stedebouw, Logistiek en Mobiliteit, Breda 11 mei 2010 Tussentijdse

Nadere informatie

Inleidingen/Workshops AOb/CvE havo/vwo-examenconferentie 7 april 2011. Opening Albert van der Meer, sectorbestuur-vo AOb

Inleidingen/Workshops AOb/CvE havo/vwo-examenconferentie 7 april 2011. Opening Albert van der Meer, sectorbestuur-vo AOb Inleidingen/Workshops AOb/CvE havo/vwo-examenconferentie 7 april 2011 Plenaire inleidingen: Opening Albert van der Meer, sectorbestuur-vo AOb Henk den Boer, Inspectie van het Onderwijs: Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl De leerlingen in route 3 uitstroomprofiel vmbo k/gl/t worden voorbereid op instroom in de onderbouw van het vmbo (kader, gemengde

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Producten en prijzen 2013 GPS Nederlands GPS Duits GPS Engels

Producten en prijzen 2013 GPS Nederlands GPS Duits GPS Engels Nederlands - Duits - Engels Navigeren op maat Producten en prijzen 2013 GPS Nederlands GPS Duits GPS Engels www.instruct.nl 1 Inhoudsopgave Maak kennis met GPS Taal Pag. 3 Opbouw en inhoud van de methoden

Nadere informatie

De Referentieniveaus Taal. BAVO Eemlanden 14 maart 2012

De Referentieniveaus Taal. BAVO Eemlanden 14 maart 2012 De Referentieniveaus Taal BAVO Eemlanden 14 maart 2012 2 Wat komt aan de orde? Aanleiding tot de referentieniveaus Wat zijn referentieniveaus? Status en ontwikkelingen rond de referentieniveaus Referentieniveaus

Nadere informatie

Schrijven en leren op de pabo en de basisschool. Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits

Schrijven en leren op de pabo en de basisschool. Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits Schrijven en leren op de pabo en de basisschool Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits Onderwerpen Schrijven op de lerarenopleiding en de basisschool De kracht van schrijven voor het leren en

Nadere informatie

CE (tijdvak 1): 13 t/m 27 mei CE (tijdvak 2): 20 t/m 24 juni

CE (tijdvak 1): 13 t/m 27 mei CE (tijdvak 2): 20 t/m 24 juni 4 VMBO TL Programma van en Afsluiting 2015-2016 Inhoud Aardrijkskunde Bewegings Onderwijs Biologie Cambridge Engels Duits Economie Engels Frans Geschiedenis Kunstvakken 2 beeldende vorming Lichamelijke

Nadere informatie

Titanpad. Answergarden. Wordle. Tricider. Resultaten Workshop ICT & Aps

Titanpad. Answergarden. Wordle. Tricider. Resultaten Workshop ICT & Aps Titanpad Answergarden Wordle Tricider Resultaten Workshop ICT & Aps Rotterdam, Landelijke Lio-dag 9 februari 2012 Beste student van de lerarenopleidingen economie. Jullie hebben op 9 februari 2012 een

Nadere informatie

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS 31/10/ 13 INTRODUCTIE Welkom! Vandaag gaan we gezamenlijk ervaringen delen over de vorige bijeenkomst. Jullie hebben in groepjes

Nadere informatie

Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen

Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen I Inhoud 1 Hoe leer je Duits?... 1 1.1 Visie op het leren van een vreemde taal... 1 1.2 Visie keuzedeel

Nadere informatie

PTA Nederlands HAVO Belgisch Park cohort 14-15-16

PTA Nederlands HAVO Belgisch Park cohort 14-15-16 Examenprogramma Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Leesvaardigheid Domein B Mondelinge taalvaardigheid Domein

Nadere informatie

beheerst de volgende vaardigheden, kan deze onderwijzen en vaardigheden

beheerst de volgende vaardigheden, kan deze onderwijzen en vaardigheden Checklist vakdidactisch Kennisbasis Biologie Voor het begin van de 3 e jaars stage vullen de studenten deze checklist in. De studenten formuleren leerdoelen die aansluiten op de uitkomst van deze list.

Nadere informatie

Leerwerktaak Voor alles is een woord

Leerwerktaak Voor alles is een woord Leerwerktaak Voor alles is een woord Titel Niveau Voor alles is een woord Hoofdfase WPL2B Competenties 3 vakinhoudelijk/vakdidactisch 4 organisatorisch 7 reflectie en ontwikkeling Beroepstaak 1 lesgeven

Nadere informatie

Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com. Input curriculum opbouw meertalig onderwijs

Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com. Input curriculum opbouw meertalig onderwijs Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com Input curriculum opbouw meertalig onderwijs Even voorstellen Leraar Basisonderwijs Onderwijskundige S-VIBer Supervisor Lid Kenniskring Fries en meertaligheid

Nadere informatie

10.00 Actuele ontwikkelingen rond onderwijs en examinering taal in het mbo Alet van Leeuwen, Steunpunt Taal en Rekenen.

10.00 Actuele ontwikkelingen rond onderwijs en examinering taal in het mbo Alet van Leeuwen, Steunpunt Taal en Rekenen. Programma Studiedag Mbo Taalcoachacademie Hete hangijzers Vrijdag 20 september 2013 Regardz Amersfoort 10.00 Actuele ontwikkelingen rond onderwijs en examinering taal in het mbo Alet van Leeuwen, Steunpunt

Nadere informatie

Vak PTA s VMBO TL3 schooljaar 2014/2015

Vak PTA s VMBO TL3 schooljaar 2014/2015 Vak PTA s VMBO TL3 schooljaar 014/015 Aardrijkskunde Biologie Cambridge Engels / Engels Versterkt Duits Economie Engels Frans Geschiedenis Kunstvakken 1 Kunst beeldend (KuBV) LO LO Nask1 Nask Nederlands

Nadere informatie

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN PROCESBESCHRIJVING AANSLUITING PO-VO PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN SAMEN LEREN OVER REFERENTIENIVEAUS EN DIDACTIEK OM DE INHOUDELIJKE AANSLUITING TUSSEN PO EN VO IN GORINCHEM EN OMSTREKEN

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Doelen stellen en succescriteria formuleren voor leerlingen Informatie over doelen en succescriteria

opbrengstgericht werken in en door de sectie Doelen stellen en succescriteria formuleren voor leerlingen Informatie over doelen en succescriteria opbrengstgericht werken in en door de sectie Doelen stellen en succescriteria formuleren voor leerlingen Informatie over doelen en succescriteria APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg Context van de

Nadere informatie

Vragen pas gepromoveerde

Vragen pas gepromoveerde Vragen pas gepromoveerde dr. Maaike Vervoort Titel proefschrift: Kijk op de praktijk: rich media-cases in de lerarenopleiding Datum verdediging: 6 september 2013 Universiteit: Universiteit Twente * Kun

Nadere informatie

Studenten handleiding

Studenten handleiding Studenten handleiding Project: Construction-related Language Learning for Low-skilled Migrant Workers: Bouwgerelateerd taalonderwijs voor geïmmigreerde werknemers Acronym: CoLa Internet-Address: www.construction-language-learning.eu

Nadere informatie

Over het Vecht-College

Over het Vecht-College Over het Vecht-College Het Vecht-College is een particuliere middelbare school voor mavo, havo en vwo. Wij bieden kwalitatief hoogstaand onderwijs, gericht op de individuele behoeften en talenten van kinderen.

Nadere informatie

C2-taken uitvoeren met een B2-niveau: kunst- en vliegwerk?

C2-taken uitvoeren met een B2-niveau: kunst- en vliegwerk? C2-taken uitvoeren met een B2-niveau: kunst- en vliegwerk? Ineke de Bakker Universiteit van Amsterdam Instituut voor Nederlands Taalonderwijs en Taaladvies (INTT) E.: r.t.debakker@uva.nl Programma II van

Nadere informatie

Kies voor meer! kies voor meer

Kies voor meer! kies voor meer kies voor meer Kies voor meer! Je staat op het punt om een heel belangrijke beslissing te nemen: je kiest de school waar je de komende jaren naartoe gaat. Spannend! Want je wilt natuurlijk naar een plek

Nadere informatie

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Onderzoek in vogelvlucht ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Veel onderzoek met verschillende onderzoeksopzetten in verschillende settings:

Nadere informatie

Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College

Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College Inleiding Dit protocol geldt voor het Strabrecht College, met ingang van het schooljaar 2010/2011. Scholen zijn verplicht

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie