Cliëntprofielen- en productenboek auditief en/of communicatief Extramurale zorg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cliëntprofielen- en productenboek auditief en/of communicatief Extramurale zorg"

Transcriptie

1 Cliëntprfielen- en prductenbek auditief en/f cmmunicatief Extramurale zrg Status: Bijgesteld p basis van stelselwijzigingen miv 2015 Datum: 9 januari 2015 Versie: 1.3

2 Inhudspgave Inleiding 3 Cliëntprfiel 1 Cliënt met een gehrstrnis in de leeftijd van 0 tt 1 jaar 4 Cliëntprfiel 2 Dve cliënt in de leeftijd van 1 tt 5 jaar 8 Cliëntprfiel 3 Slechthrende cliënt in de leeftijd van 1 tt 5 jaar 13 Cliëntprfiel 4 Dve f ernstig slechthrende cliënt met CI in de leeftijd van 0,5 tt 5 jaar 18 Cliëntprfiel 5 Dfblinde cliënt in de leeftijd van 0 tt 5 jaar 23 Cliëntprfiel 6 Cliënt met een taalntwikkelingsstrnis in de leeftijd van 1,5 tt 5 jaar 29 Cliëntprfiel 7 Dve f slechthrende cliënt in de leeftijd van 5 tt 12 jaar 33 Cliëntprfiel 8 Dve f ernstig slechthrende cliënt met CI in de leeftijd van 5 tt 12 jaar 38 Cliëntprfiel 9 Dfblinde cliënt in de leeftijd van 5 tt 18 jaar 43 Cliëntprfiel 10 Cliënt met een taalntwikkelingsstrnis in de leeftijd van 5 tt 12 jaar 49 Cliëntprfiel 11 Dve f slechthrende cliënt in de leeftijd van 12 tt 18 jaar 54 Cliëntprfiel 12 Dve f slechthrende cliënt met CI in de leeftijd van 12 tt 18 jaar 59 Cliëntprfiel 13 Cliënt met een taalntwikkelingsstrnis in de leeftijd van 12 tt 23 jaar 64 Cliëntprfiel 14 Vregdve vlwassen cliënt 68 Cliëntprfiel 15 Pltsdve f laatdve vlwassen cliënt 74 Cliëntprfiel 16 Slechthrende vlwassen cliënt 78 Cliëntprfiel 17 Dfblinde vlwassen cliënt 83 Cliëntprfiel 18 Cliëntprfiel 19 Cliënten met een auditieve en/f cmmunicatieve verstandelijke beperking in de leeftijd van 0 tt 18 jaar Vlwassen cliënten met een auditieve en/f cmmunicatieve verstandelijke beperking Pm Pm 2

3 Inleiding In 2011 zijn de instellingen verenigd in VIVIS/SIAC in pdracht van het ministerie van VWS gestart met de uitvering van het plan van aanpak Verbindend Vernieuwen. In dit traject wrdt samen met het ministerie van VWS, de cliëntenrganisaties en verige partijen gezamenlijk tegewerkt naar een passende, tekmstbestendige en beheersbare psitinering en bekstiging van de zrg aan mensen met een zintuiglijke en cmmunicatieve strnis. Om te te te werken naar meer transparantie in cliëntengrepen, zrgaanbd en zrggebruik is dr SIAC een cliëntprfielen- en prductenbek vr de subsectr auditief en/f cmmunicatief ntwikkeld. Dit cliëntprfielen- en prductenbek richt zich p de extramurale zrg. ICF als rdeningskader 1 De Internatinale Classificatie van het menselijk Functineren(Internatinal Classificatin f Functining, Disability and Health), afgekrt ICF, vrmt een taal met behulp waarvan verschillende gegevens p het gebied van de gezndheid kunnen wrden vastgelegd. Dankzij deze gestandaardiseerde gemeenschappelijke taal kunnen uiteenlpende vakgebieden en takken van wetenschap wereldwijd cmmuniceren ver gezndheid en gezndheidszrg. De ICF is een mdel vr het in kaart brengen van de invled van tijdelijke f blijvende gezndheidstestanden en cntextuele factren p het functineren van individuen. De ICF verlegt de aandacht van rzaak naar gevlgen en van medisch naar psychsciaal. Daardr kan blijken dat twee mensen met dezelfde functiestrnis heel verschillende functineringsprblemen ndervinden en dus k een ander behandel- f begeleidingsaanbd vragen. Uitgangspunt van de ICF is dat het menselijk functineren wrdt bepaald dr de wisselwerking tussen vijf factren: de individuele gezndheidstestand; de fysieke en mentale functies en bijbehrende anatmische eigenschappen; vermgen en uitvering van activiteiten en participatiemgelijkheden; en externe en persnlijke factren. Cmmunicatie is een vereiste vr verreweg de meeste dagelijkse activiteiten en participatie in de samenleving. De ICF is dan k bij uitstek geschikt in de zrg vr kinderen en vlwassenen met auditieve en/f cmmunicatieve strnissen. De ICF is dan k gebruikt als rdeningskader bij het pstellen van een cliëntprfielen- en prductenbek vr de sectr auditief en/f cmmunicatief (inclusief dfblind). 197 cliëntprfielen derscheiden Er zijn dr inhudsdeskundigen 19 cliëntprfielen nderscheiden, waarbij de cliënt en zijn hulpvraag als uitgangspunt zijn genmen. ICF is als rdeningskader gebruikt. Een cliëntprfiel is een grep cliënten met vereenkmsten in diagnse, strnis, beperkingen die wrden ervaren en de algemene hulpvragen die zij stellen. Bij de indeling vrmt de dminante strnis (f deze vreg f laat verwrven is), de levensfase en f er sprake is van een cchleair implantaat de basis vr het nderscheid. Vr cliënten met bijkmend een verstandelijke beperking zijn met uitzndering van cliënten met een dminante strnis dfblind twee aparte clientprfielen pgesteld. Vanuit de hulpvraag van de cliënt is het aanbd, de aanpak van de zrg, beschreven: aan welke delen wrdt gewerkt en welke resultaten wrden begd. Ok is per cliëntprfiel het zrgtraject beschreven: wat is de kern van de behandeling en/f specialistische begeleiding die wrdt gebden, wat is de glbale werkwijze, welke disciplines zijn betrkken en wie is (eind)verantwrdelijk vr de zrg. De zrg die wrdt beschreven betreft de extramurale zrg. Het beschrijft de behandeling die vanaf 1 januari 2015 wrdt vergeheveld naar de zrgverzekeringswet (Zvw) 2. Bij cliënten die vallen binnen de cliëntprfielen 14 vregdve vlwassen cliënt en 17 dfblinde vlwassen cliënt kan k specialistische begeleiding ndig zijn, die vanaf 1 januari 2015 vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wm) wrdt geleverd. Deze specialistische begeleiding wrdt bij deze twee cliëntprfielen tevens genemd. Vr een nadere uitwerking van het zrgtraject binnen de Wm verwijzen wij naar het prgramma van eisen dat nderdeel uitmaakt van de raamvereenkmst vr de landelijke afspraken ZG 3. 1 Uit Typering van zrg en cliënten Kentalis met ICF, Jan Buitenhek & Jet Isarin, ktber 2012 (te vinden p 2 Het rapprt van het Zrginstituut Nederland Kan de zrg aan zintuiglijk gehandicapten nder de Zvw vallen: een verkenning (25 juni 2013), dat is vergenmen dr het ministerie van VWS, vrmt het uitgangspunt bij het beschrijven van de behandeling die nder de Zvw valt (te vinden p 3 De raamvereenkmst en prgramma s van eisen is te vinden p

4 Cliëntprfiel 1 Cliënt met een gehrstrnis in de leeftijd van 0 tt 1 jaar 0. In het krt Dr nenatale gehrscreening kan bij baby s vregtijdig een ernstige gehrstrnis wrden pgesprd. Een baby met een gehrstrnis mist de mgelijkheid m auditieve infrmatie tt zich te nemen. Er is nvldende interactie en cmmunicatie mgelijk met de uders en naaste mgeving. Hierdr kan een vertraging in de algehele ntwikkeling ntstaan. Het is van het grtste belang dat nadere diagnstiek plaatsvindt en hrhulpmiddelen wrden aangemeten. Behandeling in de gezinssituatie dient z spedig mgelijk te wrden pgestart nadat de gehrstrnis is ntdekt. In de behandeling in dit eerste levensjaar staat het p gang brengen en tegankelijk maken van cmmunicatie en interactie tussen uders en kind centraal. Er wrdt gewerkt aan het p gang brengen en stimuleren van de (pre)verbale ntwikkeling, taal- en hrntwikkeling. Waar ndig vindt k stimulatie p andere ntwikkelingsgebieden plaats. Ouders leren cmmuniceren passend bij de strnis, beperkingen en mgelijkheden van hun kind en wrden tegerust in hun rl als pveder van een kind met een auditieve strnis. 1. Vaststellen van de hulpvraag 1.1. Relevante ICF-categrieën Afwijking f verlies van functies b1 mentale functies - glbale psychsciale functies (b122) - perceptie (b156) - mentale functies gerelateerd aan taal (b167) b2 sensrische functies - 35dB 70dB matig gehrverlies - 70dB 90dB ernstig gehrverlies - 90dB 110dB zeer ernstig gehrverlies (df) b3 stem en spraak - stem (b310) - articulatie (b320) Afwijking f verlies van anatmische eigenschappen s2 van g, r en verwante structuren en daarnaast mgelijk k s1 van zenuwstelsel s3 van structuren betrkken bij stem en spraak 4

5 Dmeinen van beperkingen in het uitveren van activiteiten en/f prblemen bij participatie d1 leren en tepassen van kennis d2 algemene taken en eisen d3 cmmunicatie d4 mbiliteit d7 tussenmenselijke interacties en relaties d8 belangrijke levensgebieden 1.2. Cliëntprfiel Beperkingen in uitveren van activiteiten en/f prblemen bij participatie Beperkingen en participatieprblemen kunnen ptreden in de hierbven vermelde dmeinen. De ernst van de beperkingen en de prblemen kunnen verschillen. - Beperkingen vrtkmend uit een gehrstrnis kunnen z ernstig zijn dat ze van invled zijn p diverse situaties van het leven. - Een baby met een gehrstrnis mist de mgelijkheid m auditieve infrmatie tt zich te nemen, er is nvldende cmmunicatie mgelijk met de naaste mgeving. Het participeren in de hrende wereld is beperkt. - Er kan sprake zijn van een vertraging van de algehele ntwikkeling als gevlg van nvlledige tegang tt cmmunicatie en auditieve infrmatie. - Het pbuwen van een relatie met persnen uit de naaste mgeving wrden negatief beïnvled dr de cmmunicatieve beperkingen. Bijkmende strnissen en prblematiek De gehrstrnis kan een nderdeel zijn van een syndrm. In dat geval is er meestal sprake van bijkmende strnissen en beperkingen, die niet leidend zijn vr het prfiel. Een gehrstrnis kmt regelmatig vr in cmbinatie met andere strnissen. Deze bijkmende verliezen kunnen van algemene en specifieke mentale f fysieke aard zijn. Denk bv. aan evenwichtsstrnissen f mtrische strnissen, die weer van grte invled zijn p de wijze waarp de hulpvraag beantwrd kan wrden. Persnlijke en externe factren De mate waarin de mgeving is aangepast aan de dve/slechthrende baby (mgevingsvrwaarden), vral ten aanzien van interactie en cmmunicatie en de mbiliteit (een aangetast evenwichtsrgaan is vaak een bijkmend prbleem bij een gehrstrnis) is zeer bepalend vr de ntwikkeling van de dve/slechthrende baby. Naast deze prblemen spelen k de (culturele) achtergrnd de betrkkenheid en de draagkracht en draaglast van de pveders een grte rl. Het acceptatieprces van het cliëntsysteem is van wezenlijke invled p de ntwikkelmgelijkheden van het kind. De mgeving staat vr een zware taak als pveder en heeft hulpvragen p het gebied van cmmunicatie en pveding. Deze factren spelen in principe geen rl bij de prfielbepaling, mdat ze binnen het prfiel van persn tt persn kunnen verschillen (denk daarnaast k aan factren zals sekse, beschikbare technlgie, ndersteuning vanuit netwerk etc.). Ze spelen echter een grte rl bij de aanwezigheid en de ernst van beperkingen en participatieprblemen, die samenhangen met de functiestrnissen en dus k bij de bepaling van de hulpvraag en bij de beantwrding daarvan. 5

6 Algemene hulpvraag - Help mijn uders m de cmmunicatie tussen mij, mijn uders en directe mgeving tegankelijk te maken. - Help mijn uders bij het p gang brengen mijn de cmmunicatieve ntwikkeling. - Geef mijn uders zicht p de beschikbare en mgelijke hulpmiddelen m de auditieve prblemen te beperken. - Help mijn uders bij het stimuleren van mijn sciaal emtinele ntwikkeling. - Help mijn uders m te leren gaan met alle vragen die ze hebben ver het gehrverlies, de gevlgen vr mij en wat dit betekent vr mijn tekmst. Vrzie mijn uders van alle mgelijke infrmatie m een afgewgen keuzes te kunnen maken in mijn ntwikkeling. Op individueel niveau vindt nadere hulpvraagverduidelijking plaats. 2. Beantwrden van de hulpvraag 2.1. Aanpak Wat is de aanpak m de hulpvraag van de cliënt te beantwrden? Kind - stimuleren van de preverbale ntwikkeling en taalntwikkeling - stimuleren van de hrntwikkeling - leren mgaan met hrhulpmiddelen - stimuleren van die ntwikkelingsgebieden waar dat ndig blijkt, zals bijvrbeeld de (sens-) mtrische ntwikkeling - bserveren/ vlgen en in kaart brengen van de algehele ntwikkeling van het kind in het algemeen en de cmmunicatieve ntwikkeling in het bijznder Ouders - ndersteunen in het acceptatie- en verwerkingsprces na het krijgen van een kind met een auditieve strnis - leren cmmuniceren passend bij de mgelijkheden / beperkingen van het kind - ndersteunen en terusten vr hun rl en taak als pveder van hun kind met een auditieve strnis - infrmeren, adviseren en vrlichten ver essentiële zaken die te maken hebben met het gehrverlies - In cntact brengen met ltgenten - Passende externe hulpverlening inschakelen indien de hulpvraag buiten nze expertise valt 2.2. Resultaten Welke resultaten willen we met deze aanpak bereiken? Kind - de (pre-)verbale vaardigheden van het kind zijn uitgebreid en de taalntwikkeling is gestart. - kent de eerste sciale vaardigheden zals dag zeggen, uitzwaaien, vragen m aandacht. 6

7 - kan geluiden lkaliseren, herkennen en nderscheiden. - kan ptimaal spraakverstaan met een passend hrhulpmiddel. Ouders - het acceptatieprces is p gang gebracht. - zijn geïnfrmeerd en tegerust; ze hebben handvatten m met hun kind met een auditieve strnis m te gaan - velen zich vaardig in hun rl als pveder. - de cmmunicatie en interactie tussen kindsysteem en kind verlpt ptimaal. - de eventuele diverse vrmen van hulpverlening binnen het gezin zijn p elkaar afgestemd. 3. Zrgtraject Cmpnenten Zvw - Behandelingsgerichte diagnstiek - Behandeling gericht p het aanleren van vaardigheden in cmmunicatieve en/f auditieve verwerking. - Behandeling gericht p het mgaan met de gevlgen van de auditieve en/f cmmunicatieve strnis. Vrm - Individueel cntact met de cliënt - Grepscntact met de cliënt - Individueel cntact met cliëntsysteem van één cliënt - Grepscntact met cliëntsysteem van meerdere cliënten - Op lcatie instelling - In thuissituatie cliënt Eindverantwrdelijk vr de behandeling Betrkken disciplines GZ-psychlg, rthpedagg f ntwikkelingspsychlg. De activiteiten van de rthpedagg f ntwikkelingspsychlg beperken zich in dat geval tt de zrg zals mschreven in de te verzekeren prestatie ZG. Orthpedagg, (ntwikkelingspsychlg f GZ-)psychlg Pedaggisch medewerker Lgpedist (Klinisch) linguïst Audilg Psych-diagnsticus Gebarendcent/Ttale Cmmunicatie-deskundige Vaktherapeut Maatschappelijk werker/systeemgericht zrgverlener Kinderefentherapeut/kinderfysitherapeut/ergtherapeut 7

8 Cliëntprfiel 2 Dve f ernstig slechthrende cliënt in de leeftijd van 1 tt 5 jaar 0. In het krt Een jng df kind mist de mgelijkheid m auditieve infrmatie tt zich te nemen. Er is nvldende interactie en cmmunicatie mgelijk met de uders en naaste mgeving. Als gevlg hiervan kan sprake zijn van een vertraging van de algehele ntwikkeling. Het is van het grtste belang dat nadere diagnstiek plaatsvindt en hrhulpmiddelen wrden aangemeten. Behandeling in de gezinssituatie dient z spedig mgelijk te wrden pgestart nadat de gehrstrnis is ntdekt. In de behandeling wrdt gewerkt aan het stimuleren van de (gebaren)taalntwikkeling, spraakntwikkeling en hrntwikkeling als k het leren mgaan hrhulpmiddelen. Er wrdt gewerkt aan het ntwikkelen van de sciale cmmunicatieve vaardigheden en de sciaal-emtinele ntwikkeling. Waar ndig vindt k stimulatie p andere ntwikkelingsgebieden plaats. Ouders wrden ndersteund in het acceptatie- en verwerkingsprces, leren cmmuniceren passend bij de strnis, beperkingen en mgelijkheden van hun kind en wrden tegerust in hun rl als pveder van een kind met een auditieve strnis. 1. Vaststellen van de hulpvraag 1.1. Relevante ICF-categrieën Afwijking f verlies van functies b1 mentale functies - glbale psychsciale functies (b122) - perceptie (b156) - mentale functies gerelateerd aan taal (b167) b2 sensrische functies: hrfuncties (b230): - 70dB 90dB ernstig gehrverlies - 90dB 110dB zeer ernstig gehrverlies (df) b3 stem en spraak - stem (b310) - articulatie (b320) - vleiendheid en ritme van spreken (b330) Afwijking f verlies van anatmische eigenschappen s2 van g, r en verwante structuren en daarnaast mgelijk k s1 van zenuwstelsel s3 van structuren betrkken bij stem en spraak 8

9 Dmeinen van beperkingen in het uitveren van activiteiten en/f prblemen bij participatie d1 leren en tepassen van kennis d2 algemene taken en eisen d3 cmmunicatie d4 mbiliteit d7 tussenmenselijke interacties en relaties d8 belangrijke levensgebieden 1.2. Cliëntprfiel Beperkingen in uitveren van activiteiten en/f prblemen bij participatie Beperkingen en participatieprblemen kunnen ptreden in de hierbven vermelde dmeinen. De ernst van de beperkingen en de prblemen kunnen verschillen. - Beperkingen vrtkmend uit een gehrstrnis kunnen z ernstig zijn dat ze van invled zijn p diverse situaties van het leven. - Een df/ernstig slechthrend kind mist de mgelijkheid m auditieve infrmatie tt zich te nemen, er is nvldende cmmunicatie mgelijk met de naaste mgeving. Het participeren in de hrende wereld is beperkt. - Er kan sprake zijn van een vertraging van de algehele ntwikkeling als gevlg van nvlledige tegang tt cmmunicatie en auditieve infrmatie. - Het pbuwen van een relatie met persnen uit het 1 e en 2 e milieu wrden negatief beïnvled dr de cmmunicatieprblemen. Bijkmende strnissen en prblematiek De gehrstrnis kan een nderdeel zijn van een syndrm. In dat geval is er meestal sprake van bijkmende strnissen en beperkingen, die niet leidend zijn vr het prfiel. Een gehrstrnis kmt regelmatig vr in cmbinatie met andere strnissen. Deze bijkmende verliezen kunnen van algemene en specifieke mentale f fysieke aard zijn. Denk bv. aan evenwichtsstrnissen f mtrische strnissen, die weer van grte invled zijn p de wijze waarp de hulpvraag beantwrd kan wrden. Persnlijke en externe factren De mate waarin de mgeving is aangepast aan het dve/ernstig slechthrende kind (mgevingsvrwaarden), vral ten aanzien van interactie en cmmunicatie en de mbiliteit (een aangetast evenwichtsrgaan is vaak een bijkmend prbleem bij een gehrstrnis) is zeer bepalend vr de ntwikkeling van het dve/slechthrende kind. Naast deze prblemen spelen k de (culturele) achtergrnd de betrkkenheid en de draagkracht van de pveders een grte rl. De mgeving staat vr een zware taak als pveder en heeft hulpvragen p het gebied van cmmunicatie en pveding. Deze factren spelen in principe geen rl bij de prfielbepaling, mdat ze binnen het prfiel van persn tt persn kunnen verschillen (denk daarnaast k aan factren zals sekse, beschikbare technlgie, ndersteuning vanuit netwerk etc.). Ze spelen echter een grte rl bij de aanwezigheid en de ernst van beperkingen en participatieprblemen, die samenhangen met de functiestrnissen en dus k bij de bepaling van de hulpvraag en bij de beantwrding daarvan. 9

10 Algemene hulpvraag - Leer mij m p functinele wijze in cntact te treden met de mensen in mijn mgeving. - Leer mij me (pre)verbaal te uiten. - Leer mij mgaan met leeftijdsgenten. - Leer mij (pre)sciale vaardigheden aan. - Leer mij, mijn uders en directe mgeving gebaren(taal)vaardig te wrden (en te blijven). - Help mijn uders m te leren gaan met alle vragen die ze hebben ver het gehrverlies en de gevlgen hiervan vr mij. - Help mijn uders bij het stimuleren van mijn sciaal-emtinele ntwikkeling. - Help mijn uders m de cmmunicatie vr mij tegankelijk te maken. - Help mijn uders bewust te wrden van het dvenaspect (cultuur, taal, etc). - Help mijn uders binnen de pveding af te stemmen p mijn cmmunicatieve beperkingen- en mgelijkheden. - Help mijn uders bij het verwerken en accepteren van mijn auditieve strnis. - Infrmeer en adviseer mijn uders bij het bepalen van de schlkeuze. Op individueel niveau vindt nadere hulpvraagverduidelijking plaats. 2. Beantwrden van de hulpvraag 2.1. Aanpak Wat is de aanpak m de hulpvraag van de cliënt te beantwrden? Kind - stimuleren van de (gebaren)taalntwikkeling en spraakntwikkeling - stimuleren van de hrntwikkeling (spraak en taal) - leren mgaan met hrhulpmiddelen - stimuleren van de sciaal-emtinele ntwikkeling, uitbreiden van sciale (cmmunicatieve) vaardigheden - cntact leggen met andere auditief beperkte kinderen f auditief beperkte vlwassenen m een deel van zichzelf te herkennen - stimuleren van die ntwikkelingsgebieden waar dat ndig blijkt, zals bijvrbeeld de (sens-) mtrische ntwikkeling - bserveren/ vlgen en in kaart brengen van de algehele ntwikkeling van het kind in het algemeen en de cmmunicatieve ntwikkeling in het bijznder Ouders - leren (gebarend) cmmuniceren passend bij de mgelijkheden en beperkingen van het kind - ndersteunen en terusten vr hun rl en taak als pveder van hun kind met een auditieve strnis - infrmeren, adviseren en vrlichten ver essentiële zaken die te maken hebben met het gehrverlies (lezen van audigrammen, technische infrmatie ver hrhulpmiddelen, nderwijs) - infrmeren ver het dvenaspect (taal, cultuur) - in cntact brengen met ltgenten 10

11 - leren m familie, wnmgeving en peuterspeelzalen te infrmeren en adviseren in de mgang met hun auditief beperkte kind - passende externe hulpverlening inschakelen indien de hulpvraag buiten nze expertise valt 2.2. Resultaten Welke resultaten willen we met deze aanpak bereiken? Kind - de (gebaren) taalntwikkeling verlpt ptimaal - de spraakntwikkeling verlpt ptimaal - gebruikt zijn (kwalitatief mindere) gehr; het kan geluiden herkennen, nderscheiden en kan ptimaal spraak verstaan - maakt een ptimale sciaal emtinele ntwikkeling dr, met name p het gebied van de weerbaarheid - vlgt passend nderwijs - eventuele achterstanden p andere ntwikkelingsgebieden zijn in kaart gebracht en zveel mgelijk ingehaald Ouders - zijn geïnfrmeerd en tegerust in hun rl als uder en pveder - de cmmunicatie en interactie tussen kindsysteem en kind verlpt ptimaal - zijn vldende gebarentaalvaardig - cliëntsysteem is p de hgte en kan mgaan met de auditieve strnis - cliëntsysteem is vldende gebarentaalvaardig - zijn lerende de auditieve strnis van hun kind te verwerken en te accepteren - de eventuele diverse vrmen van hulpverlening binnen het gezin zijn p elkaar afgestemd. 3. Zrgtraject Cmpnenten Zvw - Behandelingsgerichte diagnstiek - Behandeling gericht p het aanleren van vaardigheden in cmmunicatieve en/f auditieve verwerking. - Behandeling gericht p verbetering van de spraak-(gebaren) taalntwikkeling. - Behandeling gericht p het mgaan met de gevlgen van de auditieve en/f cmmunicatieve strnis. - Behandeling gericht p de sciale-emtinele ntwikkeling. - Behandeling gericht p de zelfredzaamheid. Vrm - Individueel cntact met de cliënt - Grepscntact met de cliënt - Individueel cntact met cliëntsysteem van één cliënt - Grepscntact met cliëntsysteem van meerdere cliënten 11

12 - Op lcatie instelling - In thuissituatie cliënt Eindverantwrdelijk vr de behandeling Betrkken disciplines GZ-psychlg, rthpedagg f ntwikkelingspsychlg. De activiteiten van de rthpedagg f ntwikkelingspsychlg beperken zich in dat geval tt de zrg zals mschreven in de te verzekeren prestatie ZG. Orthpedagg, (ntwikkelingspsychlg f GZ-)psychlg Pedaggisch medewerker Lgpedist (Klinisch) linguïst Audilg Psych-diagnsticus Gebarendcent/Ttale Cmmunicatie-deskundige Vaktherapeut Maatschappelijk werker/systeemgericht zrgverlener Kinderefentherapeut/kinderfysitherapeut/ergtherapeut 12

13 Cliëntprfiel 3 Slechthrende cliënt in de leeftijd van 1 tt 5 jaar 0. In het krt Een jng slechthrend kind heeft een verminderde mgelijkheid m auditieve infrmatie tt zich te nemen en de cmmunicatie met de naast mgeving wrdt daardr beperkt. Het gevlg hiervan is dat sprake kan zijn van een vertraging van de algehele ntwikkeling. De slechthrendheid wrdt niet altijd vastgesteld bij de nenatale gehrscreening, waardr de ndzaak m nadere diagnstiek en behandeling p te starten, z spedig mgelijk nadat de gehrstrnis wrdt ntdekt, grt is. In de behandeling wrdt gewerkt aan het stimuleren van de hrntwikkeling, spraak- en taalntwikkeling als k het leren mgaan met hrhulpmiddelen. Er wrdt gewerkt aan het ntwikkelen van de sciale cmmunicatieve vaardigheden en de sciaal-emtinele ntwikkeling. Waar ndig vindt k stimulatie p andere ntwikkelingsgebieden plaats. Ouders wrden ndersteund in het acceptatie- en verwerkingsprces en leren cmmuniceren passend bij de strnis, beperkingen en mgelijkheden van hun kind en wrden tegerust in hun rl als pveder van een kind met een auditieve strnis. 1. Vaststellen van de hulpvraag 1.1. Relevante ICF-categrieën Afwijking f verlies van functies b1 mentale functies - glbale psychsciale functies (b122) - perceptie (b156) - mentale functies gerelateerd aan taal (b167) b2 sensrische functies: hrfuncties (b230) - 35dB 70dB matig gehrverlies b3 stem en spraak - stem(b310) - articulatie (b320) - vleiendheid en ritme van spreken (b330) Afwijking f verlies van anatmische eigenschappen s2 van g, r en verwante structuren en daarnaast mgelijk k s1 van zenuwstelsel s3 van structuren betrkken bij stem en spraak 13

14 Dmeinen van beperkingen in het uitveren van activiteiten en/f prblemen bij participatie d1 leren en tepassen van kennis d2 algemene taken en eisen d3 cmmunicatie d4 mbiliteit d7 tussenmenselijke interacties en relaties d8 belangrijke levensgebieden 1.2. Cliëntprfiel Beperkingen in uitveren van activiteiten en/f prblemen bij participatie Beperkingen en participatieprblemen kunnen ptreden in de hierbven vermelde dmeinen. De ernst van de beperkingen en de prblemen kunnen verschillen. - Beperkingen vrtkmend uit een slechthrendheid kunnen z ernstig zijn dat ze van invled zijn p diverse situaties van het leven. - Een slechthrend kind heeft een verminderde mgelijkheid m auditieve infrmatie tt zich te nemen, er is een beperkte cmmunicatie mgelijk met de naaste mgeving. Het participeren in de hrende wereld is niet vanzelfsprekend. - Er kan sprake zijn van een vertraging van de algehele ntwikkeling als gevlg van nvlledige tegang tt cmmunicatie en auditieve infrmatie. - Het pbuwen van een relatie met persnen uit het 1 e en 2 e milieu kan negatief beïnvled wrden dr de cmmunicatieprblemen. Bijkmende strnissen en prblematiek De gehrstrnis kan een nderdeel zijn van een syndrm. In dat geval is er meestal sprake van bijkmende strnissen en beperkingen, die niet leidend zijn vr het prfiel. Een gehrstrnis kmt regelmatig vr in cmbinatie met andere strnissen. Deze bijkmende verliezen kunnen van algemene en specifieke mentale f fysieke aard zijn. Denk bv. aan evenwichtsstrnissen f mtrische strnissen, die weer van grte invled zijn p de wijze waarp de hulpvraag beantwrd kan wrden. Persnlijke en externe factren De mate waarin de mgeving is aangepast aan het slechthrende kind (mgevingsvrwaarden), vral ten aanzien van interactie en cmmunicatie en de mbiliteit (een aangetast evenwichtsrgaan is vaak een bijkmend prbleem bij een gehrstrnis) is zeer bepalend vr de ntwikkeling van het slechthrende kind. Naast deze prblemen spelen k de (culturele) achtergrnd de betrkkenheid en de draagkracht van de pveders een grte rl. De mgeving staat vr een verzwaarde taak als pveder en heeft hulpvragen p het gebied van cmmunicatie en pveding. Deze factren spelen in principe geen rl bij de prfielbepaling, mdat ze binnen het prfiel van persn tt persn kunnen verschillen (denk daarnaast k aan factren zals sekse, beschikbare technlgie, ndersteuning vanuit netwerk etc.). Ze spelen echter een grte rl bij de aanwezigheid en de ernst van beperkingen en participatieprblemen, die samenhangen met de functiestrnissen en dus k bij de bepaling van de hulpvraag en bij de beantwrding daarvan. 14

15 Algemene hulpvraag - Leer mij me begrijpelijk en/f verstaanbaar uiten. - Leer mij mgaan met leeftijdsgenten. - Leer mij de mgelijkheid m tegang te krijgen tt gesprken Nederlands. - Help mijn uders mij te begrijpen. - Help mijn uders m de cmmunicatie vr mij tegankelijk te maken. - Help mijn uders mijn sciaal emtinele ntwikkeling te stimuleren. - Help mijn uders m te leren gaan met alle vragen die ze hebben ver het gehrverlies en de gevlgen hiervan vr mij. - Infrmeer en adviseer mijn uders bij het bepalen van de schlkeuze. Op individueel niveau vindt nadere hulpvraagverduidelijking plaats. 2. Beantwrden van de hulpvraag 2.1. Aanpak Wat is de aanpak m de hulpvraag van de cliënt te beantwrden? Kind - stimuleren van de spraak- en taalntwikkeling - stimuleren van de hrntwikkeling (spraakafzien, nn-verbale cmmunicatie) - leren mgaan met hrhulpmiddelen - stimuleren van de sciaal-emtinele ntwikkeling, uitbreiden van sciale cmmunicatieve vaardigheden - stimuleren van die ntwikkelingsgebieden waar dat ndig blijkt - bserveren/ vlgen en in kaart brengen van de algehele ntwikkeling van het kind in het algemeen en de cmmunicatieve ntwikkeling in het bijznder Ouders - leren cmmuniceren passend bij de mgelijkheden / beperkingen van het kind, zals eerst aandacht vragen, rustig spreektemp, duidelijk articuleren - ndersteunen en terusten vr hun rl en taak als pveder van hun kind met een auditieve strnis - infrmeren, adviseren en vrlichten ver essentiële zaken die te maken hebben met het gehrverlies (lezen van audigrammen, technische infrmatie ver hrhulpmiddelen, nderwijs) - in cntact brengen met ltgenten - leren m familie, wnmgeving en peuterspeelzalen te infrmeren en adviseren in de mgang met hun auditief beperkte kind - passende externe hulpverlening inschakelen indien de hulpvraag buiten nze expertise valt 15

16 2.2. Resultaten Welke resultaten willen we met deze aanpak bereiken? Kind - de spraak- en taalntwikkeling verlpt cnfrm gedhrende leeftijdsgenten - kan spraak verstaan met zijn hrhulpmiddel in rustige mgeving - kan ndersteunend spraakafzien en nnverbale cmmunicatie aflezen - maakt een ptimale sciaal emtinele ntwikkeling dr, met name p het gebied van de weerbaarheid - vlgt passend nderwijs - eventuele achterstanden p andere ntwikkelingsgebieden zijn in kaart gebracht en zveel mgelijk ingehaald Ouders - zijn geïnfrmeerd en tegerust in hun rl als uder en pveder - de cmmunicatie en interactie tussen kindsysteem en kind verlpt ptimaal - cliëntsysteem is p de hgte en kan mgaan met de auditieve strnis - zijn lerende de auditieve strnis van hun kind te verwerken en te accepteren - de eventuele diverse vrmen van hulpverlening binnen het gezin zijn p elkaar afgestemd. 3. Zrgtraject Cmpnenten Zvw - Behandelingsgerichte diagnstiek - Behandeling gericht p het aanleren van vaardigheden in cmmunicatieve en/f auditieve verwerking. - Behandeling gericht p verbetering van de spraak-(gebaren) taalntwikkeling. - Behandeling gericht p het mgaan met de gevlgen van de auditieve en/f cmmunicatieve strnis. - Behandeling gericht p de sciale-emtinele ntwikkeling. - Behandeling gericht p de zelfredzaamheid. Vrm - Individueel cntact met de cliënt - Grepscntact met de cliënt - Individueel cntact met cliëntsysteem van één cliënt - Grepscntact met cliëntsysteem van meerdere cliënten - Op lcatie instelling - In thuissituatie cliënt Eindverantwrdelijk vr de behandeling GZ-psychlg, rthpedagg f ntwikkelingspsychlg. De activiteiten van de rthpedagg f ntwikkelingspsychlg beperken zich in dat geval tt de zrg zals mschreven in de te verzekeren prestatie ZG. 16

17 Betrkken disciplines Orthpedagg, (ntwikkelingspsychlg f GZ-)psychlg Pedaggisch medewerker Lgpedist (Klinisch) linguïst Audilg Psych-diagnsticus Gebarendcent/Ttale Cmmunicatie-deskundige Vaktherapeut Maatschappelijk werker/systeemgericht zrgverlener Kinderefentherapeut/kinderfysitherapeut/ergtherapeut. 17

18 Cliëntprfiel 4 Dve f slechthrende cliënt met een CI in de leeftijd van 0,5 tt 5 jaar 0. In het krt Een jng df f ernstig slechthrend kind met een Cchleair Implantaat (CI) heeft ndanks het CI vaak ng nvldende tegang tt de gesprken taal. De plaatsing van een CI heeft in veel gevallen een psitieve invled p de spraak- en taalntwikkeling, maar het kind met een CI blijft infrmatie missen waar het zich niet altijd bewust van is. Een kind met een CI is vaak mede afhankelijk van andere zintuiglijke input naast het inzetten van het gehr terwijl de mgeving dat niet altijd merkt. Er kunnen prblemen wrden ervaren in het begrijpen van cmplexe talige situaties, het cmmuniceren met anderen, het pbuwen van cntacten en zelfredzaamheid. Het vraagt veel inzet en inspanning van hen m taal te begrijpen wat tt hfdpijnklachten f vermeidheid kan leiden. Een kind met een CI heeft baat bij ndersteunende gebaren en is afhankelijk van gebaren in situaties waarin het CI niet kan wrden gedragen. In de behandeling wrdt gewerkt aan het stimuleren van de hrntwikkeling, spraaken (gebaren)taalntwikkeling als k het leren mgaan met het CI. Er wrdt gewerkt aan de uitbreiding van de sciale cmmunicatieve vaardigheden en het stimuleren van de sciaal-emtinele ntwikkeling. Waar ndig vindt k stimulatie p andere ntwikkelingsgebieden plaats. Ouders leren cmmuniceren passend bij de strnis, beperkingen en mgelijkheden van hun kind en wrden tegerust in hun rl als pveder van een kind met een auditieve strnis. 1. Vaststellen van de hulpvraag 1.1. Relevante ICF-categrieën Afwijking f verlies van functies b1 mentale functies: - glbale psychsciale functies (b122) - perceptie (b156) - mentale functies gerelateerd aan taal (b167) b2 sensrische functies: hrfuncties (b230) - 70dB 90dB ernstig gehrverlies - 90dB 110dB zeer ernstig gehrverlies (df) b3 stem en spraak - stem (b310) - articulatie (b320) Afwijking f verlies van anatmische eigenschappen s2 van g, r en verwante structuren en daarnaast mgelijk k s1 van zenuwstelsel 18

19 Dmeinen van beperkingen in het uitveren van activiteiten en/f prblemen bij participatie s3 van structuren betrkken bij stem en spraak d1 leren en tepassen van kennis d2 algemene taken en eisen d3 cmmunicatie d4 mbiliteit d7 tussenmenselijke interacties en relaties d8 belangrijke levensgebieden 1.2. Cliëntprfiel Beperkingen in uitveren van activiteiten en/f prblemen bij participatie Beperkingen en participatieprblemen kunnen ptreden in de hierbven vermelde dmeinen. De ernst van de beperkingen en de prblemen kunnen verschillen. - De cliënt mist de mgelijkheid m auditieve infrmatie kwalitatief ged tt zich te nemen. Het verwerven en verwerken van infrmatie wrdt daardr belemmerd. Daarnaast kunnen er prblemen zijn in de riëntatie in de ruimte (niet hren waar geluid vandaan kmt). De cliënt is vaak mede afhankelijk van andere zintuiglijke input (visueel, reuk en tast) naast het inzetten van hun gehr. Het vraagt van kinderen met een CI veel inzet en inspanning m taal te begrijpen, wat bijvrbeeld tt hfdpijnklachten f vermeidheid kan leiden. - Het kind heeft ndanks het CI vaak ng nvldende tegang tt de gesprken taal en is nvldende in staat m in de hrende wereld te participeren. De plaatsing van een CI heeft in veel gevallen een psitieve invled p de taal-/ spraakntwikkeling, maar kinderen met een CI blijven infrmatie missen waarvan ze zich niet altijd bewust zijn. Meer impliciete, infrmele infrmatie gaat verlren en het verstaan van spraak in ruis vr kinderen met een CI veel meilijker. Kinderen met een CI hebben baat bij ndersteunende gebaren en zijn afhankelijk van gebaren in situaties waarin ze hun CI niet kunnen dragen (duchen, sprten, slapen). - Bij kinderen met CI zijn met name de hgere taalfuncties die ndig zijn in sciale cmmunicatie veel minder ged ntwikkeld. De cliënt kan prblemen ervaren in het begrijpen van cmplexere talige situaties, het cmmuniceren met anderen, het pbuwen van cntacten en zelfredzaamheid. Bijkmende strnissen en prblematiek De gehrstrnis kan een nderdeel zijn van een syndrm. In dat geval is er meestal sprake van bijkmende strnissen en beperkingen, die niet leidend zijn vr het prfiel. Een gehrstrnis kmt regelmatig vr in cmbinatie met andere strnissen. Deze bijkmende verliezen kunnen van algemene en specifieke mentale f fysieke aard zijn. Denk bv. aan evenwichtsstrnissen f mtrische strnissen, die weer van grte invled zijn p de wijze waarp de hulpvraag beantwrd kan wrden. Persnlijke en externe factren Ok dve kinderen die een CI dragen verschillen ten pzichte van elkaar. Individuele verschillen in leeftijd, karakter, weerbaarheid en gezndheid beïnvleden de impact van de prblematiek p deelname aan de verschillende activiteiten. Daarnaast kan het mment van implantatie invled hebben p de (taal-/ spraak)ntwikkeling. Er zijn verschillen in de mate waarin de mgeving van het kind de dfheid van hun kind accepteert en de CI hanteert. Overschatting vanuit de mgeving is een risic, mdat kinderen met een CI in cmmunicatief pzicht vaak sterker impneren dan dat ze zijn. 19

20 Deze factren spelen in principe geen rl bij de prfielbepaling, mdat ze binnen het prfiel van persn tt persn kunnen verschillen (denk daarnaast k aan factren zals sekse, beschikbare technlgie, ndersteuning vanuit netwerk etc.). Ze spelen echter een grte rl bij de aanwezigheid en de ernst van beperkingen en participatieprblemen, die samenhangen met de functiestrnissen en dus k bij de bepaling van de hulpvraag en bij de beantwrding daarvan. Algemene hulpvraag - Help mij en mijn uders bij het vrbereiden p, begeleiden bij en revalideren vr, tijdens en na de CI-peratie. - Help mij m p functinele wijze in cntact te treden met de mensen in mijn mgeving. - Help mij me (pre)verbaal te leren uiten. - Help mij te leren mgaan met leeftijdsgenten. - Help mij bij het aanleren van (pre)sciale vaardigheden. - Help mij, mijn uders en directe mgeving gebaren(taal)vaardig te wrden (en te blijven). - Help mij en mijn uders bij het in cntact kmen met andere kinderen en vlwassenen die een auditieve strnis (en CI) hebben. - Help mijn uders m te leren gaan met alle vragen die ze hebben ver het gehrverlies en de gevlgen hiervan vr mij. - Help mijn uders bij het stimuleren van mijn hrntwikkeling. - Help mijn uders m de cmmunicatie vr mij tegankelijk te maken. - Help mijn uders bewust te wrden van het dvenaspect (cultuur, taal, etc). - Help mijn uders bewust te maken en blijven van mijn cmmunicatieve beperkingen- en mgelijkheden. - Help mijn uders binnen de pveding af te stemmen p mijn cmmunicatieve beperkingen- en mgelijkheden. - Help mijn uders bij het verwerken en accepteren van mijn auditieve strnis. - Infrmeer en adviseer mijn uders bij het bepalen van de schlkeuze. Op individueel niveau vindt nadere hulpvraagverduidelijking plaats. 2. Beantwrden van de hulpvraag 2.1. Aanpak Wat is de aanpak m de hulpvraag van de cliënt te beantwrden? Kind - stimuleren van de spraakntwikkeling en (gebaren)taalntwikkeling - stimuleren van de hrntwikkeling (spraak en taal) - leren mgaan met hrhulpmiddelen - stimuleren van de sciaal-emtinele ntwikkeling, uitbreiden van sciale (cmmunicatieve) vaardigheden - cntact leggen met andere auditief beperkte kinderen (met CI) f auditief beperkte vlwassenen (met CI) m een deel van zichzelf te 20

21 herkennen - stimuleren van die ntwikkelingsgebieden waar dat ndig blijkt, zals bijvrbeeld de (sens-) mtrische ntwikkeling - bserveren/ vlgen en in kaart brengen van de algehele ntwikkeling van het kind in het algemeen en de cmmunicatieve ntwikkeling in het bijznder Ouders - leren (gebarend) cmmuniceren passend bij de mgelijkheden / beperkingen van het kind - ndersteunen en terusten vr hun rl en taak als pveder van hun kind met een auditieve strnis - infrmeren, adviseren en vrlichten ver essentiële zaken die te maken hebben met het gehrverlies (lezen van audigrammen, technische infrmatie ver hrhulpmiddelen, nderwijs) - infrmeren ver het dvenaspect (taal, cultuur) - in cntact brengen met ltgenten - leren m familie, wnmgeving en peuterspeelzalen te infrmeren en adviseren in de mgang met hun auditief beperkte kind - passende externe hulpverlening inschakelen indien de hulpvraag buiten nze expertise valt 2.2. Resultaten Welke resultaten willen we met deze aanpak bereiken? Kind - de (preverbale) (gebaren) taalntwikkeling verlpt ptimaal - de spraakntwikkeling heeft een inhaalslag drgemaakt - gebruikt zijn (kwalitatief mindere) gehr; het kan geluiden herkennen, nderscheiden en kan ptimaal spraak verstaan - maakt een ptimale sciaal emtinele ntwikkeling dr, met name p het gebied van de weerbaarheid - vlgt passend nderwijs - eventuele achterstanden p andere ntwikkelingsgebieden zijn in kaart gebracht en zveel mgelijk ingehaald Ouders - zijn geïnfrmeerd en tegerust in hun rl als uder en pveder - kunnen mgaan met de technische van de CI en dragen hun kennis ver - zich bewust van het (kwalitatief mindere) gehr van hun kind met CI - hebben het cliëntsysteem p de hgte gebracht waardr het kan mgaan met de auditieve strnis - zijn vldende gebarentaalvaardig evenals eventuele andere leden van het clientsysteem - zijn lerende de auditieve strnis van hun kind te verwerken en te accepteren - de eventuele diverse vrmen van hulpverlening binnen het gezin zijn p elkaar afgestemd. - de cmmunicatie en interactie tussen kindsysteem en kind verlpt ptimaal 3. Zrgtraject 21

22 Cmpnenten Zvw - Behandelingsgerichte diagnstiek - Behandeling gericht p verbetering van de spraak en taalntwikkeling - Behandeling gericht p het aanleren en bewust wrden van vaardigheden in cmmunicatieve en/f auditieve verwerking (mgang met apparatuur) - Behandeling gericht p het mgaan met de gevlgen van de auditieve en/f cmmunicatieve strnis - Behandeling gericht p de sciaal-emtinele ntwikkeling - Behandeling gericht p zelfredzaamheid Vrm - Individueel cntact met de cliënt - Grepscntact met de cliënt - Individueel cntact met cliëntsysteem van één cliënt - Grepscntact met cliëntsysteem van meerdere cliënten - Op lcatie instelling - In thuissituatie cliënt Eindverantwrdelijk vr de behandeling Betrkken disciplines GZ-psychlg, rthpedagg f ntwikkelingspsychlg. De activiteiten van de rthpedagg f ntwikkelingspsychlg beperken zich in dat geval tt de zrg zals mschreven in de te verzekeren prestatie ZG. Orthpedagg, (ntwikkelingspsychlg f GZ-)psychlg (Klinisch)linguïst Audilg Maatschappelijk werker/systeemgerichte zrgverlener Psych-diagnsticus Gebarendcent/Ttale cmmunicatie-deskundige Lgpedist Vaktherapeut 22

23 Cliëntprfiel 5 Dfblinde cliënt in de leeftijd van 0 tt 5 jaar 0. In het krt Beperkingen en prblemen vrtkmend uit dfblindheid zijn z ernstig dat ze van invled zijn p alle situaties van het leven. Als gevlg hiervan kan sprake zijn van een vertraging van de algehele ntwikkeling van een dfblind kind. Er is sprake van een verbrkkelde en fragmentarische waarneming. Een dfblind kind is afhankelijk van de inzet van tast, reuk en smaak, naast het gebruik van restvisus en restgehr. Het kunnen cmmuniceren met anderen en het pbuwen van fundamentele relaties is prblematisch. Er zijn grte prblemen met riëntatie en er is een gebrek aan stimulatie vr het jnge kind m te leren kruipen en lpen dr het ntbreken van zintuiglijke stimuli. Het tijdstip en de vlgrde van het ntstaan van de zintuiglijke strnissen heeft enrme cnsequenties vr de verder ntwikkeling en dus k de behandeling die daarbij ndig is. De mate waarin de mgeving is aangepast p de dfblindheid, vral ten aanzien van interactie, cmmunicatie, riëntatie en mbiliteit, is zeer bepalend vr de ntwikkeling van het dfblinde jnge kind. De uders staan vr een zeer zware taak als pveder. In de behandeling wrdt gewerkt aan het stimuleren van de (preverbale) taal- en gehrntwikkeling alsk aan het leren mgaan met hr- en visuele hulpmiddelen en het stimuleren van het gebruik van andere zintuigen. Er wrdt gewerkt aan het stimuleren van de sciaal-emtinele ntwikkeling en het aanleren van sciale cmmunicatieve vaardigheden. Oriëntatie, mbiliteit en zelfredzaamheid wrden gestimuleerd. Ouders wrden ndersteund in het acceptatie- en verwerkingsprces, leren cmmuniceren passend bij de strnissen, beperkingen en mgelijkheden van hun kind en wrden tegerust in hun rl als pveder van een kind met auditieve en visuele strnissen. 1. Vaststellen van de hulpvraag 1.1. Relevante ICF-categrieën Afwijking f verlies van functies b1 mentale functies - riëntatie (b114) - glbale psychsciale functies (b122) - perceptie (b156) - mentale functies gerelateerd aan taal (b167) b2 sensrische functies: hrfuncties (b230): - 35dB 70dB matig gehrverlies - 70dB 90dB ernstig gehrverlies - 90dB 110dB zeer ernstig gehrverlies (df) b2 sensrische functies: visuele functies (b210): - gezichtsscherpte: < 0,3 - gezichtsveld: < 30 graden 23

24 b3 stem en spraak - stem (b310) - articulatie (b320) - vleiendheid en ritme van spreken (b330) Afwijking f verlies van anatmische eigenschappen s2 van g, r en verwante structuren en daarnaast mgelijk k s1 van zenuwstelsel s3 van structuren betrkken bij stem en spraak Dmeinen van beperkingen in het uitveren van activiteiten en/f prblemen bij participatie d1 leren en tepassen van kennis d2 algemene taken en eisen d3 cmmunicatie d4 mbiliteit d5 zelfverzrging d7 tussenmenselijke interacties en relaties d8 belangrijke levensgebieden 1.2. Cliëntprfiel Beperkingen in uitveren van activiteiten en/f prblemen bij participatie Beperkingen en participatieprblemen kunnen ptreden in de hierbven vermelde dmeinen. De ernst van de beperkingen en de prblemen kunnen verschillen. - Beperkingen en prblemen vrtkmend uit dfblindheid zijn z ernstig dat ze van invled zijn p alle situaties van het leven. - Met betrekking tt het leren en tepassen van kennis hebben jnge kinderen grte prblemen met het verwerven en verwerken van infrmatie, mdat er sprake is van een verbrkkelde/fragmentarische waarneming. - Het leren uitveren van algemene taken en eisen vraagt specifieke deskundigheid en begeleiding. Kinderen zijn vr de uitvering van activiteiten namelijk veelal afhankelijk van de inzet van de tast, reuk en smaak, naast het gebruik van restvisus en restgehr. - Het kunnen cmmuniceren met anderen en het pbuwen van cntacten en fundamentele relaties is prblematisch. Binnen één-p-één situaties kan het kind in cntact met anderen interactie pbuwen. - Er zijn beperkingen in de mbiliteit. Deze wrden verrzaakt dr prblemen met riëntatie en een gebrek aan stimulatie m te leren kruipen/lpen dr het ntbreken van zintuiglijke stimuli. - Vr kinderen met dfblindheid is het meilijk m de zelfredzaamheid te vergrten. Zij zijn/blijven vr de uitvering van veel activiteiten en vr participatie in de maatschappij afhankelijk van de begeleiding van sensitieve en respnsieve cmmunicatiepartners. Bijkmende strnissen en prblematiek De dfblindheid kan een nderdeel zijn van een syndrm. In dat geval is er meestal sprake van bijkmende strnissen en beperkingen, die niet leidend zijn vr het prfiel. Dfblindheid kmt regelmatig vr in cmbinatie met andere strnissen. Deze bijkmende verliezen kunnen van algemene en specifieke mentale f fysieke aard zijn. Denk bv. aan evenwichtsstrnissen f mtrische strnissen, maar k 24

25 psychiatrische en /f verstandelijke ntwikkelingsprblematiek, die weer van grte invled zijn p de wijze waarp de hulpvraag beantwrd kan wrden. Er is een risic p deprivatie met gevlgen vr alle ntwikkelingsgebieden. Naast auditief en visueel functieverlies kenmerken smmige syndrmen zich dr een meervudige prgressieve prblematiek. Veelal zijn medische prblemen aan de rde. Bij smmige kinderen is de levensverwachting beperkt. Daarnaast is het ntwikkelingsniveau ng niet ged vast te stellen p deze leeftijd (0-5 jaar). Ok is er vaak sprake van een zeer disharmnisch ntwikkelingsprfiel. Persnlijke en externe factren Kinderen met dfblindheid kunnen ng ls van de ernst van de strnissen zeer verschillend zijn van elkaar. Het tijdstip en de vlgrde van het ntstaan van de zintuiglijke strnissen heeft enrme cnsequenties vr de verdere ntwikkeling en begeleiding. De mate waarin de mgeving is aangepast p de dfblindheid (mgevingsvrwaarden), vral ten aanzien van interactie en cmmunicatie en riëntatie en mbiliteit, is zeer bepalend vr de ntwikkeling van het dfblinde kind. Naast veelal medische prblemen spelen k de (culturele) achtergrnd en de draagkracht van de pveders een grte rl. De mgeving staat vr een zeer zware taak als pveder en heeft hulpvragen p het gebied van cmmunicatie en pveding. Deze factren spelen in principe geen rl bij de prfielbepaling, mdat ze binnen het prfiel van persn tt persn kunnen verschillen (denk daarnaast k aan factren zals sekse, beschikbare technlgie, ndersteuning vanuit netwerk etc.). Ze spelen echter een grte rl bij de aanwezigheid en de ernst van beperkingen en participatieprblemen, die samenhangen met de functiestrnissen en dus k bij de bepaling van de hulpvraag en bij de beantwrding daarvan. Algemene hulpvraag - Leer mij cntact te maken en te cmmuniceren met mijn mgeving. - Stimuleer mij (en leer mijn mgeving mij te stimuleren) pdat ik z min mgelijk ntwikkelingsachterstand plp. - Leer mij (en leer mijn mgeving mij te stimuleren) mijn mbiliteit te ntwikkelen. - Leer mij p de juiste manier mijn tast en evt. restvisus en gehr in te zetten - Leer mij mijn zelfredzaamheid te ntwikkelen. - Help mijn uders mijn sciaal-emtinele ntwikkeling te stimuleren. - Leer mijn uders mijn mgeving vrspelbaar te maken pdat ik me veilig vel en me kan ntwikkelen. - Help mijn uders m te leren mgaan met alle vragen die ze hebben ver de dfblindheid, de gevlgen vr mij en wat dit betekent vr mijn tekmst. Vrzie mijn uders van alle mgelijke infrmatie m een afgewgen keuzes te kunnen maken in mijn ntwikkeling. - Leer mijn uders mgaan met evt. fysieke prblemen die samenhangen met mijn strnissen, zals epilepsie herkennen en behandelen, veden via snde, bstipatie, medicatie tedienen. Op individueel niveau vindt nadere hulpvraagverduidelijking plaats. 2. Beantwrden van de hulpvraag 25

26 2.1. Aanpak Wat is de aanpak m de hulpvraag van de cliënt te beantwrden? Kind - stimuleren van de preverbale ntwikkeling en taalntwikkeling - stimuleren van de hrntwikkeling - leren mgaan met hrhulpmiddelen - stimuleren gebruiken andere zintuigen - leren infrmatie te verwerven en verwerken - stimuleren van de sciaal-emtinele ntwikkeling, aanleren van sciale vaardigheden - stimuleren van riëntatie/mbiliteit en zelfredzaamheid - cntact leggen met andere auditief beperkte kinderen f auditief beperkte vlwassenen m een deel van zichzelf te herkennen - stimuleren van die ntwikkelingsgebieden waar dat ndig blijkt, zals bijvrbeeld de (sens-) mtrische ntwikkeling - bserveren/ vlgen en in kaart brengen van de algehele ntwikkeling van het kind in het algemeen en de cmmunicatieve ntwikkeling in het bijznder Ouders - ndersteunen in het acceptatie- en verwerkingsprces na het krijgen van een kind met een auditieve en visuele strnis - leren (gebarend) cmmuniceren passend bij de mgelijkheden / beperkingen van het kind - ndersteunen en terusten vr hun rl en taak als pveder van hun kind met een auditieve en visuele strnis - infrmeren, adviseren en vrlichten ver essentiële zaken die te maken hebben met het visus- en gehrverlies (lezen van tests, technische infrmatie ver visus- en hrhulpmiddelen, nderwijs) - infrmeren ver het dvenaspect (taal, cultuur) - in cntact brengen met ltgenten - leren m familie en wnmgeving te infrmeren en adviseren in de mgang met hun kind met auditieve en visuele strnissen - passende externe hulpverlening inschakelen indien de hulpvraag buiten nze expertise valt 2.2. Resultaten Welke resultaten willen we met deze aanpak bereiken? Kind - cmmuniceert en interacteert met zijn mgeving - ntdekt de wereld vanuit de eigen mgelijkheden en stimuleert daarmee zijn ntwikkeling - beweegt z zelfstandig mgelijk (in een vertruwde en z min mgelijk beperkende mgeving) - gebruikt zijn (kwalitatief mindere) gehr; kan (spraak) geluiden lcaliseren, herkennen en nderscheiden. - maakt een ptimale sciaal emtinele ntwikkeling dr - vlgt passend nderwijs - eventuele achterstanden p andere ntwikkelingsgebieden zijn in kaart gebracht en zveel mgelijk ingehaald 26

Cliëntprofielen sector visueel 2015

Cliëntprofielen sector visueel 2015 Cliëntprfielen sectr visueel 2015 Nr Naam prfiel Aard en mvang *) Lptijd 0 Infrmatie, advies & Vrlichting Betreft specifieke functie, niet p individuele cliënt/hulpvraag gericht, delgrep, infrmatie, advies

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

Kenniscentrum en ASS. Achtergrond

Kenniscentrum en ASS. Achtergrond Kenniscentrum en ASS Bij hulpvragen die betrekking hebben p ASS (strnissen in het autistisch spectrum) gaan we in het Kenniscentrum uit van de mschrijving van de DSM IV. In de DSM IV wrdt een aantal strnissen

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje Pedaggisch beleidsplan 2011-2013 Christelijke Peuterspeelzaal Ltje Inhudspgave 1. Inleiding 2. Visie 3. Delen 4. Uitwerking van de delen 4.1 Liefdevlle benadering 4.2 Bijbelse waarden en nrmen 4.3 Emtinele

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie

Wie zijn we? Kernwaarden in ons handelen zijn:

Wie zijn we? Kernwaarden in ons handelen zijn: Wie zijn we? Zrggrep Kans is een zrginstelling die ptimale zrg, begeleiding en huisvesting biedt aan zwel jngvlwassenen met psychiatrische strnissen en daarmee samenhangende gedragsprblematiek, als aan

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Windekind Leuven. Adresgegevens: Schapenstraat 98 3000 Leuven

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Windekind Leuven. Adresgegevens: Schapenstraat 98 3000 Leuven EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: Windekind Leuven Adresgegevens: Schapenstraat 98 3000 Leuven 2) Dmein van expertise: Cmmunicatie 3) Beschrijving expertise: Alle kindjes met EMB

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

2 Leerstoornissen, ontwikkelings- en gedragsstoornissen: achtergrondinformatie

2 Leerstoornissen, ontwikkelings- en gedragsstoornissen: achtergrondinformatie 2 Leerstrnissen, ntwikkelings- en gedragsstrnissen: achtergrndinfrmatie 2.1 Leerlingen met een (ernstige) leervertraging Dit zijn leerlingen met een vertraagde ntwikkeling in alle dmeinen van het schlse

Nadere informatie

Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emotionele- en /of gedragsproblemen

Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emotionele- en /of gedragsproblemen Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emtinele- en /f gedragsprblemen Schljaar 2009-2010 Welkm jij. Jij, helemaal jezelf. Nieuw vr ns, nbekend, ged zals je bent. Wij

Nadere informatie

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009]

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1 Algemeen Meldcde bij een vermeden van kindermishandeling vr scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1.1 Iedere ScS Scheidingsspecialist, ScS Zandkasteelcach, ScS OKEE-cach, hierna te nemen scheidingsbegeleider,

Nadere informatie

Wie zijn we? Brochure Zorggroep Kans

Wie zijn we? Brochure Zorggroep Kans Wie zijn we? Zrggrep KANS is een zrginstelling die ptimale zrg, begeleiding en huisvesting biedt aan zwel jngvlwassenen met psychiatrische strnissen en daarmee samenhangende gedragsprblematiek, als aan

Nadere informatie

Mediteren voor Musici

Mediteren voor Musici Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Mediteren vr Musici Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek Cntact: 06 155 77 510 infrmatie@hetsandelhut.nl

Nadere informatie

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken.

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken. Wat is het V-niveau? In het V-niveau f vrderingsniveau wrden kennis en vaardigheden verder ingeefend en uitgebreid. Hiervr steunt men p de verwrven basiskennis vanuit het initiatieniveau f de lagere schl.

Nadere informatie

PREVENTIEVE BASISZORG (fase 0)

PREVENTIEVE BASISZORG (fase 0) PREVENTIEVE BASISZORG (fase 0) hetergene grepen: kinderen uit diverse sciale milieus, een grte verscheidenheid aan rts. De schl gaat adequaat m met verschillen tussen leerlingen: gezien deze verschillen

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: vzw De Lovie, afdeling 1, jongerenproject (SI)

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: vzw De Lovie, afdeling 1, jongerenproject (SI) EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: vzw De Lvie, afdeling 1, jngerenprject (SI) Adresgegevens: Krmbeeksesteenweg 82 8970 Pperinge 2) Dmein van expertise: gezinsbegeleiding en planmatig

Nadere informatie

Opdracht van CLBSchool

Opdracht van CLBSchool Kinderen met prbleemgedrag He vinden behandelende artsen en CLB elkaar? Dr Inge Van Trimpnt Opdracht van CLB De centra hebben als pdracht bij te dragen tt het welbevinden van leerlingen nu en in de tekmst.

Nadere informatie

De aandachtspuntenlijst

De aandachtspuntenlijst De aandachtspuntenlijst Wat is de aandachtspuntenlijst? De aandachtspuntenlijst is een verzicht van nderwerpen die aan de rde kunnen kmen tijdens een afspraak met de neurlg. Onderwerpen waarver u meer

Nadere informatie

Ouders die heftig strijden hebben vaak te weinig inzicht in het effect van hun strijd op hun kinderen.

Ouders die heftig strijden hebben vaak te weinig inzicht in het effect van hun strijd op hun kinderen. Bijlage 10: SEMINARIE VECHTSCHEIDING VAN HET VLAAMS FORUM KINDERMISHANDELING (11.12.2012). Presentatie signalen uit de werkgrep hgcnflictueuze scheiding IJH Deinze-Eekl-Gent en de bezekruimten. Werktekst

Nadere informatie

Ondersteuning gericht op kwaliteit van leven en maatschappelijke participatie van personen met een beperking. Een wetenschappelijke stand van zaken.

Ondersteuning gericht op kwaliteit van leven en maatschappelijke participatie van personen met een beperking. Een wetenschappelijke stand van zaken. Ondersteuning gericht p kwaliteit van leven en maatschappelijke participatie van persnen met een beperking. Een wetenschappelijke stand van zaken. Bea Maes KU Leuven Een veld in beweging Vlwaardig burgerschap

Nadere informatie

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019 Bschveld n Tur Herijking Sciale Visie Bschveld 2015-2019 Inleiding Vr u ligt het verslag van de herijking van de sciale visie van Bschveld vr de peride 2015 2019. In 2007 is de sciale visie van Bschveld

Nadere informatie

Voorstel voor deelname

Voorstel voor deelname Vrstel vr deelname Infrmatie zrgaanbieder Naam rganisatie Adres rganisatie Namen bestuurders Cntactgegevens bestuurders Naam cntactpersn Thebe Liesbslaan 2, 4813 EC te Breda Drs. R. Stam en Drs. K. Verweij

Nadere informatie

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica Prgramma Welzijn en Zrg Nieuwe Zrg en Dmtica Aanleiding De mgelijkheden vr het langer zelfstandig thuis blijven wnen, meten wrden verbreed. Technlgische ntwikkelingen die zrg p afstand en het participeren

Nadere informatie

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost Bijlage 4 Tetsingskader ntwerp levenslpbestendig Zeist-Ost 1. Opzet Het tetsingskader Levenslpbestendig Zeist-Ost bestaat uit een aantel nderdelen. Een algemeen deel gaat ver de levenslpbestendige wijk:

Nadere informatie

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen Vrbehuden en risicvlle handelingen binnen het primair nderwijs Prtcl Medisch Handelen J.C. v.d. Wal September 2013 INHOUD Inleiding... 3 1 De leerling wrdt ziek p schl... 4 2 Het verstrekken van medicatie

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: De Horizon Aalst. Adresgegevens: Molendreef 57 9300 Aalst

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: De Horizon Aalst. Adresgegevens: Molendreef 57 9300 Aalst EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: De Hrizn Aalst Adresgegevens: Mlendreef 57 9300 Aalst 2) Dmein van expertise: Lgpedie, cmmunicatie: begeleiding, behandeling & diagnstiek 3) Beschrijving

Nadere informatie

Gedragsprotocol ICBS de Horizon. Juni 2014

Gedragsprotocol ICBS de Horizon. Juni 2014 Gedragsprtcl ICBS de Hrizn. Juni 2014 Inhud Gedragsprtcl ICBS de Hrizn in Rilland. 1. Uitgangspunten. blz 3 2. Definities blz 3 3. Directe aanpak van rdeverstringen, ruzies. blz 4 4. Werken aan sciaal

Nadere informatie

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Rapprt Bekend maakt bemind Onderzek naar de bekendheid van en waardering vr het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Over het CAOP Het CAOP is hét kennis- en dienstencentrum p het gebied van arbeidszaken

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan Gastouderbureau TiB

Pedagogisch beleidsplan Gastouderbureau TiB Pedaggisch beleidsplan Gastuderbureau TiB Delstelling pedaggisch beleid Visie Uitgangspunten Grepsgrtte Plaatsingsbeleid Thuis velen Ontwikkeling stimuleren -mtrische ntwikkeling -sciaal-emtinele ntwikkeling

Nadere informatie

Montessori College MAVO/HAVO

Montessori College MAVO/HAVO Mntessri Cllege MAVO/HAVO Onderwijsaanbd Dit ndersteuningsprfiel heeft betrekking p het vlgende nderwijsaanbd: Regulier nderwijs praktijknderwijs vmb/basis vmb/kader vmb/gemengd þ vmb/theretisch þ hav

Nadere informatie

Pestprotocol Cazemierschool 2012

Pestprotocol Cazemierschool 2012 Pestprtcl Cazemierschl 2012 Vrwrd De Cazemierschl is een Prtestants Christelijke schl, die werkt vanuit de Jenaplanvisie. Dat betekent dat vr nze schl de algemeen menselijke waarden zals gemeenschapszin,

Nadere informatie

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau Cllege vr schljaar 2014-2015 Plaatsingsrichtlijnen p het Dr. Nassau Cllege In de kmende jaren zal de Cit eindtets in het basisnderwijs niet meer afgenmen wrden in februari,

Nadere informatie

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen Samenvatting Deelprjecten Ouderen Samen Vughtse Ouderen aan het Wrd In januari 2007 zijn dr het Prject Ouderen Samen vier bijeenkmsten gerganiseerd waarvr alle Vughtse inwners van 55 jaar en uder waren

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. Kothemstraat z/n 1703 Schepdaal (Dilbeek)

EXPERTISESTEEKKAART. Kothemstraat z/n 1703 Schepdaal (Dilbeek) EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: De Pel Vzw Adresgegevens: Kthemstraat z/n 1703 Schepdaal (Dilbeek) 2) Dmein van expertise: Sherbrne 3) Beschrijving expertise: De basisgedachte

Nadere informatie

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie en dyscalculie en spellingsbegeleiding p het Carlus Clusius Cllege Zwlle Signalering en Begeleiding dyslectische / dyscalculische leerlingen Dyslexie:

Nadere informatie

Een natuurlijk proces

Een natuurlijk proces Ik vel het weer. Het is er weer. Sms even, dan de hele tijd. Ik wil je niet kwetsen. Ik wil het niet weer zeggen, maar het is er weer. (Gijs Hrvers) Overprikkeling Veel mensen met autisme hebben gede intellectuele

Nadere informatie

Zorg op K.S.T.S. Temse-Velle

Zorg op K.S.T.S. Temse-Velle Zrg p K.S.T.S. Temse-Velle Beste uders, De zrgwerking p nze schl bestaat al heel wat jaren en is vrtdurend in beweging. Enerzijds mdat de wetgeving i.v.m. zrg verandert, anderzijds mdat leerlingzrg zelf

Nadere informatie

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht.

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht. Pedaggisch klimaat en autisme dr Ad Dnkers Klimaatschaal SIGA Dinsdag 9 december 2014 Inleiding Even vrstellen.. Pedaggisch klimaat en de Klimaatschaal Grepsprcessen bij jngeren: rl van de leerkracht.

Nadere informatie

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu De denkstijltest Wat is het? Uw manier van denken bepaalt in sterke mate he u zich velt en he u handelt. Dat geldt vr individuen, maar k vr teams en rganisaties. MindSnar is een methde waarmee denkstijlen

Nadere informatie

Cursus Kinderen met motivatie problemen in het onderwijs, motiveren kun je leren 9

Cursus Kinderen met motivatie problemen in het onderwijs, motiveren kun je leren 9 Inhud Inleiding Pst-HBO pleiding Sensrische infrmatieverwerking Basiscursus Sensrische infrmatieverwerking Cursus Nieuwste behandelinzichten in de sensrische infrmatieverwerking Cursus Sensrische infrmatieverwerking

Nadere informatie

Pedagogische Civil Society

Pedagogische Civil Society Pedaggische Civil Sciety Nieuwkmer in het cntinuüm van pvedndersteuning? 4 juni 2010 Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Welkm Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Werkzaam bij SO&T: kwaliteit in Opveden

Nadere informatie

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563 Inspectie Werk en Inkmen Tezicht Gemeentelijk Dmein De Gemeenteraad Pstbus 11563 2502 AN Den Haag Prinses Beatrixlaan 82 2595 AL Den Haag Telefn (070) 304 44 44 Fax (070) 304 44 45 www.lwiweb.nl Cntactpersn

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

Opbrengsten VSO Panta Rhei College schooljaar 2014-2015

Opbrengsten VSO Panta Rhei College schooljaar 2014-2015 Opbrengsten VSO Panta Rhei Cllege schljaar 2014-2015 Inleiding Iedere schl heeft tt taak nderwijs te bieden waarbij de leerlingen kennis, vaardigheden en hudingen verwerven. Uitgangspunt vr dat aanbd zijn

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Dominiek Savio Instituut. Adresgegevens: Koolkampstraat 24 8830 Gits

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Dominiek Savio Instituut. Adresgegevens: Koolkampstraat 24 8830 Gits EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: Dminiek Savi Instituut Adresgegevens: Klkampstraat 24 8830 Gits 2) Dmein van expertise: Hydrtherapie 3) Beschrijving expertise: Bij (heel) jnge

Nadere informatie

VGSO Nieuwsbrief extra editie over komende gemeenteraadsverkiezingen

VGSO Nieuwsbrief extra editie over komende gemeenteraadsverkiezingen VGSO Nieuwsbrief extra editie ver kmende gemeenteraadsverkiezingen Hierbij ntvangt u een extra nieuwsbrief van de VGSO. Deze nieuwsbrief staat vrijwel geheel in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

Definitieve versie februari 2015

Definitieve versie februari 2015 1 Gecmprimeerd Schlndersteuningsprfiel Naam Schl Algemene gegevens Schl Al-Ghazali BRIN 22NT Directeur Najiba Belah Adres Van lenneapstraat 17 Telefn 010-4152167 E-mail nbelah@sipr.nl Bestuur SIPOR Basisndersteuning

Nadere informatie

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum.

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum. Verslag wrkshp 1 en 2 : In de wrkshp is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tt de theretische nderbuwing/ het theretisch kader van het curriculum. Een eerste reactie p de pzet van het curriculum:

Nadere informatie

STAGE PSYCHOLOGIE GERIATRIE. SETTING: Dienst geriatrie in een algemeen ziekenhuis. De mentor maakt tevens deel uit van het geheugencentrum.

STAGE PSYCHOLOGIE GERIATRIE. SETTING: Dienst geriatrie in een algemeen ziekenhuis. De mentor maakt tevens deel uit van het geheugencentrum. STAGE PSYCHOLOGIE GERIATRIE NAAM INSTELLING: AZ Damiaan Ostende ADRES: Guwelzestraat 100 8400 Ostende CONTACTPERSOON: Karen Lernut Diensthfd psychlgie SETTING: Dienst geriatrie in een algemeen ziekenhuis.

Nadere informatie

Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Enschede;

Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Enschede; Uitveringsbesluit Jeugdhulp Enschede 2015 Het cllege van Burgemeester en Wethuders van de gemeente Enschede; - gelet p de artikelen 2.3, 12.3, 12.4 en 19 van de Verrdening Jeugdhulp Enschede 2015, waarin

Nadere informatie

Start duurzame inzetbaarheid

Start duurzame inzetbaarheid Start duurzame inzetbaarheid Een praktijkcasus Dr: Rlf Weijers, Pauline Miedema Hewel duurzame inzetbaarheid een veelbesprken thema is, blijft het lastig m het cncreet te maken en er handen aan veten aan

Nadere informatie

1 Welke thema's spelen er op dit moment binnen de opvoeding van uw kind(eren)?

1 Welke thema's spelen er op dit moment binnen de opvoeding van uw kind(eren)? Ouderpanel Deventer Opveding 1 Welke thema's spelen er p dit mment binnen de pveding van uw kind(eren)? Welke thema's spelen er p dit mment binnen de pveding van uw kind(eren)? Ontwikkeling p schl Pesten

Nadere informatie

Dromen met realiteitszin

Dromen met realiteitszin Platfrm Zrg, Welzijn en Onderwijs Digitaal verbnden Drmen met realiteitszin Een gedeelde kijk p de tekmst van prfessineel leren Gezamenlijk (In)frmeel (Les) material delen Actueel Leren en ntwikkelen Open

Nadere informatie

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 Pestprtcl Onderwijs Pestprtcl Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 1 Achtergrnd 1.1 Uitgangspunt Beleid tegen pesten valt binnen het veiligheidsbeleid van Yulius Onderwijs. Ons uitgangspunt is dat nze schl een

Nadere informatie

Verandertrajecten voor individuele medewerkers

Verandertrajecten voor individuele medewerkers Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Verandertrajecten vr individuele medewerkers Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek

Nadere informatie

Transmuraal Programma Management

Transmuraal Programma Management Transmuraal Prgramma Management Een prpsitie van Vitha versie 1 Inhudspgave 1 Inleiding... 3 2 Transmurale behandelpraktijken... 3 2.1 Transmurale zrg nader gedefinieerd... 3 2.2 Transmurale zrg in de

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. Een voorbeeld hiervan ziet u hieronder: 1) Naam van de school/dienst/voorziening: BUBAO Windekind

EXPERTISESTEEKKAART. Een voorbeeld hiervan ziet u hieronder: 1) Naam van de school/dienst/voorziening: BUBAO Windekind EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: BUBAO Windekind Adresgegevens: Kazernestraat 7 9160 Lkeren 2) Dmein van expertise: Planmatig werken in team 3) Beschrijving expertise: De lgpediste

Nadere informatie

Uitwerking kerndoel 2 Nederlandse taal

Uitwerking kerndoel 2 Nederlandse taal Uitwerking kerndel 2 Nederlandse taal Tussendelen en leerlijnen Nederlandse taal Primair nderwijs In samenwerking met het expertisecentrum Nederlands Enschede, 1 juni 2006 Nederlands kerndel 2 Stichting

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Therapeutisch Kinderdagverblijf Het Veer

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Therapeutisch Kinderdagverblijf Het Veer EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: Therapeutisch Kinderdagverblijf Het Veer Adresgegevens: Kazernestraat 35 A 9100 Sint Niklaas 2) Dmein van expertise: Planmatig werken 3) Beschrijving

Nadere informatie

o o o o o o o o o o o o o o o Algemene voorwaarden Gastouderbureau Charno VOF Definities In deze Algemene Voorwaarden wordt verstaan onder:

o o o o o o o o o o o o o o o Algemene voorwaarden Gastouderbureau Charno VOF Definities In deze Algemene Voorwaarden wordt verstaan onder: Algemene vrwaarden Gastuderbureau Charn VOF Definities In deze Algemene Vrwaarden wrdt verstaan nder: Gastuderbureau: Gastuderbureau Charn VOF Gastuder: degene die na bemiddeling dr het gastuderbureau

Nadere informatie

2. E EN V RIJWILLI GER I S... versie 2.0

2. E EN V RIJWILLI GER I S... versie 2.0 VRIJWILLIGERS IN DE EMMAUSPAROCHIE TE APELDOORN versie 2.0 INT RO DUCTI E In deze ntitie schetsen we de cnturen vr een uitdagend vrijwilligersbeleid van de RK Emmausparchie te Apeldrn. Deze parchie maakt

Nadere informatie

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas.

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas. Onderzek Ouderbetrkkenheid V.U. : Lieve Van Daele, Grte Markt 1, 9100 Sint-Niklaas Succesvl samenwerken met uders Bundel in te kijken in de leraarskamer http://flb.sint-niklaas.be ONDERZOEK GOK-PROJECT

Nadere informatie

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg MedewerkerMnitr Benchmark in de Zrg Telichting pzet vragenlijst en invulinstructies U heeft een inlgcde ntvangen per brief f per e-mail. Mcht u geen inlgcde ntvangen hebben, dan kunt u terecht bij de benchmarkcördinatr

Nadere informatie

De cursist heeft inzicht en praktische handvatten om weerbaar te zijn bij conflicten, agressie, stress

De cursist heeft inzicht en praktische handvatten om weerbaar te zijn bij conflicten, agressie, stress Del: De cursist heeft inzicht en praktische handvatten m weerbaar te zijn bij cnflicten, agressie, stress De cursist kmt tt een functinele zelfanalyse De cursist kan functinele feedback geven aan cllega

Nadere informatie

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o Klas-in-zicht Een negatieve grepsdynamiek, leerlingen die niet met elkaar vereen kunnen kmen, een vertrebelde relatie tussen leerlingen en leerkrachten, meilijk les kunnen geven dr strend gedrag, zijn

Nadere informatie

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba.

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba. Agressiemanagement Bedrijven, rganisaties en schlen krijgen steeds vaker met agressie te maken. Wanneer je met mensen werkt, bestaat er immers de kans p cnflicten. Z n cnflict kan escaleren in bedreigingen,

Nadere informatie

Zorgroutes interne en externe zorgstructuur in basisscholen Versie oktober 2013

Zorgroutes interne en externe zorgstructuur in basisscholen Versie oktober 2013 Zrgrutes interne en externe zrgstructuur in basisschlen Versie ktber 2013 Inhud 1. Inleiding CJG en zrgrutes gemeenten Westerkwartier 2. Meldcde kindermishandeling en huiselijk geweld 3. Criteria zrgrutes

Nadere informatie

Informatie over de gevolgen van een niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Informatie over de gevolgen van een niet-aangeboren hersenletsel (NAH) Infrmatie ver de gevlgen van een niet-aangebren hersenletsel (NAH) x OVERZICHT 1. SPECIFIEKE PROBLEEMGEBIEDEN pagina Lichamelijk Mtrische prblemen Sensrische prblemen Neurlgische prblemen Cgnitief Vertraging

Nadere informatie

De gastouder schept een vertrouwde en familiare opvang omgeving voor het gastkind

De gastouder schept een vertrouwde en familiare opvang omgeving voor het gastkind Gastuderbureau Kindvriendelijk PEDAGOGISCH BELEID Inleiding Kinderpvang is een kwestie van vertruwen. Vraaguders vertruwen de gastuders en het gastuderbureau hun allerliefste bezit te. Zij meten de zekerheid

Nadere informatie

Functiefamilie: Directie

Functiefamilie: Directie Bijlage 3 bij Regeling ntwikkelen, functineren en berdelen (Cmpetenties per functieprfiel) Functiefamilie: Directie Cmpetentie: Netwerken De mate waarin de persn relaties en/f samenwerkingsverbanden binnen

Nadere informatie

Samenwerkingsschool Balans

Samenwerkingsschool Balans Samenwerkingsschl Balans DYSLEXIEBELEID_p website.dc - 1-1. Wat is dyslexie De Gezndheidsraad prbeerde jaren geleden tt natinale vereenstemming te kmen dr een glbale mschrijving p te stellen waarin iedereen

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

Beleidsplan 2014 tot en met 2016

Beleidsplan 2014 tot en met 2016 Blessed Generatin Nederland Falkejacht 25 9254 EJ Hurdegaryp Beleidsplan 2014 tt en met 2016 Blessed Generatin Nederland (0511) 47 21 37 - www.blessedgeneratin.nl - inf@blessedgeneratin.nl KvK 01100560

Nadere informatie

Aan de directies, intern begeleiders en leerkrachten grep 8 van de basisschlen in Schiedam, Vlaardingen, Maassluis en Maasland. Schiedam, 23 september 2015 Betreft: Ondersteuningsaanbd bij de vergang primair

Nadere informatie

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen.

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen. Checklist berdeling adviesaanvraag 1. De adviesaanvraag Heeft de r een adviesaanvraag gehad? Let p: een rapprt is in principe geen adviesaanvraag. Met een adviesaanvraag wrdt bedeld: het dr de ndernemer

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Het Gielsbos. Adresgegevens: Vosselaarseweg 1 2275 Gierle

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Het Gielsbos. Adresgegevens: Vosselaarseweg 1 2275 Gierle EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: Het Gielsbs Adresgegevens: Vsselaarseweg 1 2275 Gierle 2) Dmein van expertise: cmmunicatie/diagnstiek+behandeling 3) Beschrijving expertise: Bij

Nadere informatie

1. SW OFFICE (ALGEMEEN)

1. SW OFFICE (ALGEMEEN) 1. SW OFFICE (ALGEMEEN) SW Office is een belangrijk instrument, niet alleen m inzicht te krijgen, maar k m infrmatie te geven ver het gebruik van de dienstverlening aan de klanten van WnenPlus. In verleg

Nadere informatie

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard Werkblad ntwikkelwijzer Guden Standaard Beeld van de leerling Vraag Opmerkingen/antwrden Actie He brengen wij nze leerlingen in beeld? (met g p telating tt gymnasiumstrm) Op welke manier maken wij ptimaal

Nadere informatie

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kp van Nrd-Hlland Er is sprake van hgbegaafdheid, blijkens uit: Een ttale intelligentie gelijk f hger dan 130 N.B.: bij een intelligentienderzek wrdt nrmaliter

Nadere informatie

Competentieprofiel hoofdbegeleid(st)er dagcentrum

Competentieprofiel hoofdbegeleid(st)er dagcentrum Cmpetentieprfiel hfdbegeleid(st)er dagcentrum 1. Hfddel en plaats van de functie Onder supervisie van de cördinatie/directie van het dagcentrum de dagelijkse dienstverlening naar nze gebruiker(s) binnen

Nadere informatie

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag Beweeg Mee! De gecmbineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de cllectieve verzekering vr de minima van de gemeente Den Haag Mensen niet alleen aan het bewegen brengen, maar k aan het bewegen huden. Dat

Nadere informatie

Dramatische vorming en actieve pluriformiteit

Dramatische vorming en actieve pluriformiteit Dramatische vrming en actieve plurifrmiteit Dramatische spelvrmen in het nderwijs kunnen bijdragen aan actief plurifrm handelen in de klas. Diverse functies van het vak spelen daarbij een rl: de persnsvrmende,

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

Matching Needs and Services (MNS) Leonieke Boendermaker /NIZW Jeugd www.jeugdzorg.nl

Matching Needs and Services (MNS) Leonieke Boendermaker /NIZW Jeugd www.jeugdzorg.nl Matching Needs and Services (MNS) Lenieke Bendermaker /NIZW Jeugd www.jeugdzrg.nl Vraag en aanbd: wanneer? Een grte zrg-aanbieder met een meerjaren plan pstellen vr de rganisatie. Welke kant met het p?

Nadere informatie

Accountmanagers laten veel kansen liggen

Accountmanagers laten veel kansen liggen Vndelstraat 35e Accuntmanagers laten veel kansen liggen Sinds de crisis zijn de financiële markten structureel veranderd. Vr de crisis kregen de banken veel aanvragen, was het kapitaal veel gedkper en

Nadere informatie

COMPETENTIEPROFIEL PROJECTMEDEWERKER BIBLIOTHEEK

COMPETENTIEPROFIEL PROJECTMEDEWERKER BIBLIOTHEEK COMPETENTIEPROFIEL PROJECTMEDEWERKER BIBLIOTHEEK Het cmpetentieprfiel is het geheel van kennis, vaardigheden en hudingen die ndzakelijk zijn vr het uitefenen van de functie van biblitheekmedewerker. Hierna

Nadere informatie

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht p een veilige mgeving en een plezierige schltijd Achtergrnd - Wat is pesten? 'Iemand wrdt getreiterd f is het mikpunt van pesterijen als hij f zij herhaaldelijk

Nadere informatie

Deelprojectplan. Projectadministraties

Deelprojectplan. Projectadministraties Deelprjectplan Prjectadministraties Het beheersen van prjectadministraties dr de invering van een hgeschlbrede methdiek. 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Prbleemverkenning en stelling 3. Prjectdelen 4.

Nadere informatie

Subsidietoetsingskader VVE gemeente Raalte 2015. Doelstelling subsidie:

Subsidietoetsingskader VVE gemeente Raalte 2015. Doelstelling subsidie: Subsidietetsingskader VVE gemeente Raalte 2015 Delstelling subsidie: Op grnd van de Wet OKE (Ontwikkelingskansen dr kwaliteit en educatie zijn gemeenten verantwrdelijk vr de Vrschlse educatie. Gemeenten

Nadere informatie

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers Handreiking functinerings- en berdelingsgesprekken griffiers September 2014 Functineringsgesprek Als de griffier is aangesteld, is het verstandig m met elkaar te blijven reflecteren p het functineren.

Nadere informatie

Home-Start informatie voor gemeenten

Home-Start informatie voor gemeenten Hme-Start infrmatie vr gemeenten Hme-Start Hme-Start biedt ndersteuning, vriendschappelijk cntact en praktische hulp aan gezinnen met jnge kinderen. Een vrijwilliger bezekt een gezin een dagdeel per week;

Nadere informatie

Passend onderwijs. Passend onderwijs. SWV PO Twente Noord 1

Passend onderwijs. Passend onderwijs. SWV PO Twente Noord 1 Passend nderwijs Passend nderwijs SWV PO Twente Nrd 1 Opbuw presentatie Passend nderwijs SWV PO Twente Nrd 2 1. De Basis basis Passend nderwijs SWV PO Twente Nrd 3 Waarm passend nderwijs? Alle leerlingen

Nadere informatie

Overgangsnormen Minkemalaan. cursusjaar 2015 2016

Overgangsnormen Minkemalaan. cursusjaar 2015 2016 Overgangsnrmen Minkemalaan cursusjaar 2015 2016 1 INHOUDSOPGAVE blz. Vrwrd 3 BEVORDERINGSNORMEN 1. Inleiding 4 2. Tetscijfers 5 3. Rapprtcijfers 5 4. Bevrderingsnrmen brugklas hav/vw 6 5. Bevrderingsnrmen

Nadere informatie

Pedagogisch Beleidsplan

Pedagogisch Beleidsplan Pedaggisch Beleidsplan Oude baan 88 5104 AZ, Dngen www.detvertuindngen.nl inf@detvertuindngen.nl 06 42786926 Pedaggisch beleid De Tvertuin, mei 2016 1 Inhud 1. INLEIDING 3 2. GRONDBEGINSELEN 4 2.1 Delstelling

Nadere informatie

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces list Veranderaanpak Inhud en Prces AdMva 2011 www.admva.nl www.arbcatalgusvvt.nl list Veranderaanpak Inhud en Prces www.arbcatalgusvvt.nl Clfn Sturen p Werkdrukbalans en Energie AdMva 2011 Erna van der

Nadere informatie

AGENDAPUNT voor burgemeester en wethouders

AGENDAPUNT voor burgemeester en wethouders AGENDAPUNT vr burgemeester en wethuders Nummer: Datum vergadering: 25-06-2013 Onderwerp: Meldcde huiselijk geweld en kindermishandeling Cnceptbesluit: Het cllege stelt de meldcde huiselijk geweld en kindermishandeling

Nadere informatie

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE Begeleiding van leerlingen met ernstige rekenprblemen en/f dyscalculie Delen en uitgangspunten Binnen het Veluws Cllege Crtenbsch hanteren wij het Prtcl Ernstige

Nadere informatie