Afstudeerhandleiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Afstudeerhandleiding"

Transcriptie

1 Business IT & Management DMCI Afstudeerhandleiding Business IT & Management Afstudeeropdracht Code Studielast : AF1VH2BI01 : 24 ects ( 672 studiebelastingsuren) Intervisie Code Studielast : IAFVH2BI01 : 1 ects ( 28 studiebelastingsuren) Datum van uitgave : september 2014 Cursusjaar : Studierichting(en) : Business IT & Management Studiejaar : Jaar 4, semester 1 DMCI - Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige manier, zonder voorafgaande toestemming van de afdeling BIT van DMCI.

2 Inhoudsopgave 1 Inleiding Eisen met betrekking tot de afstudeeropdracht Instapeisen Eisen aan de afstudeeropdracht Omvang van de afstudeeropdracht Intervisie Wat is intervisie? Hoe is de intervisie georganiseerd? De bijeenkomsten De rol van de docent De beoordeling Afstudeerprocedure Voorbereidingsfase Oriëntatiefase Onderzoeks- en oplossingsfase Afrondingsfase Producten Overzicht afstudeerperiode Ten slotte Begeleiding Afstudeercoördinator Bedrijfsbegeleider Afstudeerbegeleider (docentbegeleider) Tweede beoordelaar Beoordeling Afstudeerrapport Proces en reflectie Presentatie en verdediging Reparatie en herkansing Aanbevolen literatuur Bijlage 1 Aanwijzigen voor het plan van aanpak Bijlage 2 Aanwijzingen voor het afstudeerrapport De vaste onderdelen van het afstudeerrapport Uiterlijk van het afstudeerrapport Spelling en stijl Afstudeerhandleiding BIM 1

3 1 Inleiding Deze afstudeerhandleiding bevat informatie over de afstudeeropdracht, het afstudeerrapport en de te volgen procedure tijdens het uitvoeren van de afstudeeropdracht. Piet Kempen en Jimme Keizer, auteurs van het boek Competent afstuderen en stagelopen, hanteren de volgende definitie van een afstudeeropdracht: Een afstudeeropdracht is een door de student zelfstandig uit te voering onderzoek naar een knelpunt in een externe organisatie, met het doel dat knelpunt op te lossen of te helpen oplossen. De afstudeeropdracht vormt een proeve van bekwaamheid in het zelfstandig uitvoeren van een onderzoek in de beroepspraktijk. Je toont aan dat je: een probleem kan analyseren en daaruit onderzoeksvragen kan destilleren die tot het oplossen van dat probleem moeten leiden; een praktijkgericht onderzoek kan opzetten en uitvoeren; een rapport kan schrijven naar aanleiding van een uitgevoerd onderzoek; bevindingen uit een onderzoek kan verdedigen tegenover personen uit het vakgebied. Bij een regulier verloop van de studie is het uitvoeren van de afstudeeropdracht, het schrijven van de rapportage en de presentatie en verdediging gepland in het tweede semester van het vierde studiejaar. De omvang van de afstudeeropdracht is 24 ects (672 studiebelastingsuren). Voor de afstudeeropdracht staat een periode van 20 weken, waarin je minimaal 4 dagen per week aan de afstudeeropdracht besteedt. De reguliere afstudeerperioden zijn: Semester 1: september t/m januari Semester 2: februari t/m juni De opbouw van deze handleiding is als volgt: In hoofdstuk 2 worden alle eisen met betrekking tot de afstudeeropdracht beschreven. Hierbij gaat het om de eisen die voorafgaand aan de afstudeerperiode aan de opdracht en de student worden gesteld. Hoofdstuk 3 gaat over de intervisie. Tijdens het afstuderen leer je wat intervisie inhoudt door dit in een kleine groep toe te passen. Hoofdstuk 4 gaat in op de te volgen procedure tijdens het uitvoeren van de afstudeeropdracht. De begeleiding tijdens de afstudeeropdracht is het onderwerp van hoofdstuk 5. Hoofdstuk 6 beschrijft de beoordeling van de afstudeeropdracht. In dit hoofdstuk kun je lezen waarop je afstudeerproject en het bijbehorende rapport worden beoordeeld en hoe de beoordeling van het afstudeerproject precies in zijn werk gaat. In hoofdstuk 7 vind je een lijst met aanbevolen literatuur op het gebied van projectmanagement, onderzoek doen en schrijven van rapporten. Veel succes met je afstudeeropdracht! Het BIM-team. Afstudeerhandleiding BIM 2

4 2 Eisen met betrekking tot de afstudeeropdracht In dit hoofdstuk worden eisen met betrekking tot de afstudeeropdracht beschreven. Hierbij gaat het om de eisen waar jij als student aan moet voldoen om met je afstudeeropdracht te mogen beginnen, eisen die worden gesteld aan de formulering van de afstudeeropdracht en eisen met betrekking tot de begeleiding vanuit het afstudeerbedrijf. De beoordelingscriteria voor het afstudeerrapport en de overige onderdelen van de afstudeeropdracht staan niet in dit hoofdstuk. Deze kun je vinden in hoofdstuk Instapeisen Om te kunnen beginnen met je afstudeeropdracht moet je aan de volgende eisen voldoen: Propedeuse en tweede jaar behaald Stage afgerond met voldoende resultaat Minimaal 120 ects in de hoofdfase behaald Natuurlijk kun je wel al eerder beginnen met het verwerven van je afstudeeropdracht. Het is zelfs aan te raden je tijdens de stage al te oriënteren op de afstudeeropdracht. 2.2 Eisen aan de afstudeeropdracht Voor de opleiding Business IT & Management worden de volgende eisen gesteld aan de afstudeeropdracht: 1. De opdracht moet passen binnen het opleidingsprofiel van de opleiding. 2. De opdracht wordt gegeven door een reële opdrachtgever, er is een probleemeigenaar voor wie de opdracht wordt uitgevoerd. 3. Het resultaat van de opdracht is een beroepsproduct op tactisch/ strategisch niveau; het bevat altijd een (beleids)advies inclusief de consequenties voor implementatie (bv. organisatorische inbedding en financiële onderbouwing). 4. De opdracht vraagt een praktijkgericht onderzoek (fieldresearch, deskresearch). 5. De opdracht is complex van aard, d.w.z.: het probleem dient nog nader te worden geanalyseerd en gedefinieerd; er zijn meerdere oplossingen mogelijk, er is geen standaardoplossing, de uitkomst is onvoorspelbaar; het probleem is vanuit meerdere invalshoeken te benaderen; het probleem heeft een multidisciplinair karakter; er zijn meerdere belanghebbenden. 6. De opdracht vraagt om het toepassen van relevante actuele (wetenschappelijke, internationale) inzichten, concepten en theorieën. 7. De opdracht wordt door één student uitgevoerd. De student maakt hiermee aantoonbaar dat hij zelfstandig een opdracht kan uitvoeren en daarbij beslissingen kan nemen. 8. De bedrijfsbegeleiding wordt uitgevoerd door een functionaris die minimaal hbo-niveau heeft. Afstudeerhandleiding BIM 3

5 Ad 1 In het opleidingsprofiel van de opleiding BIM zijn acht beroepstaken geformuleerd: 1. Integrale benadering bedrijfsfuncties 2. Vormgeven aan ICT Service Management 3. Analyseren en ontwerpen van ICT oplossingen 4. Implementeren van ICT-systemen 5. Analyseren en vormgeven van Business Processen 6. Ontwerpen en inrichten van Business Intelligence toepassingen 7. Adviseren ten aanzien van ICT Governance 8. Managen van een ICT project en/of organisatie Je afstudeeropdracht moet passen binnen één of meer van de beroepstaken 2 t/m 8. Daarnaast geldt de eis dat de opdracht zowel een bedrijfskundige component als een ICTgerelateerde component moet bevatten, zodat je laat zien dat je op het grensvlak van business en ICT kan opereren. De afstudeeropdracht moet je de gelegenheid bieden om minimaal de competenties Vakkundigheid, Resultaatgerichtheid en Communiceren op hbo-niveau aan te tonen. Zie voor meer informatie over beroepstaken en competenties het document Opleidingsprofiel HBObachelor Bedrijfskundige Informatica (beschikbaar op intranet). Ad 2 Je voert een afstudeeropdracht dus altijd uit voor een opdrachtgever in de beroepspraktijk, bij voorkeur op locatie. Studenten die de minor Ondernemerschap met succes hebben afgerond, mogen in hun eigen bedrijf afstuderen, mits de opdracht aan alle overige eisen voldoet. Ad 3 Als resultaat van de opdracht lever je niet alleen een advies op, je afstudeerrapport moet ook uitspraken doen over de implementatie van het advies (wie onderneemt welke acties tegen welke kosten). Bij voorkeur speel je als student ook een rol bij het in gang zetten van de implementatie. Ad 4 De opdracht moet een duidelijke praktijkgerichte onderzoekscomponent in zich hebben. Er moet field- en/of deskresearch nodig zijn om tot een oplossing te komen. Ad 5 De bij punt 5 genoemde criteria helpen je om te bepalen of de opdacht voldoende complex van aard is. De opleiding bepaalt aan de hand van het goedkeuringsformulier afstudeeropdracht of de opdracht hieraan voldoet. Ad 6 Voor het uitvoeren van de opdracht moet actuele theorie worden gebruikt, bij voorkeur verdergaand dan de literatuurlijst van de opleiding. Ad 7 Je voert als student de opdracht zelfstandig uit. Dit wil niet zeggen dat je de opdracht alleen uitvoert; je hebt gewoonlijk input nodig van medewerkers van de opdrachtgevende organisatie. Wanneer verschillende studenten bij dezelfde organisatie afstuderen, moet het gaan om afgebakende opdrachten die los van elkaar worden uitgevoerd. Afstudeerhandleiding BIM 4

6 Ad 8 De bedrijfsbegeleider heeft een relevant hbo-diploma of gelijkwaardige praktijkervaring. In het geval dat een student afstudeert in zijn of haar eigen bedrijf (alleen voor studenten die de Minor Ondernemerschap hebben gehaald) neemt een medewerker van het Centrum voor Ondernemerschap de rol van bedrijfsbegeleider op zich. 2.3 Omvang van de afstudeeropdracht De afstudeeropdracht is 24 ects dus 24*28 uur. In de praktijk gaan we uit van een vierdaagse werkweek gedurende 20 weken. Er zijn geen lessen naast de afstudeeropdracht dus kun je een dag in de week gebruiken om je portfolio voor het eindassessment op te stellen: zie hiervoor de afzonderlijke handleiding over de assessments op intranet. Ook zijn er naast je afstudeeropdracht 3 á 4 intervisie bijeenkomsten. Deze worden naast je afstudeeropdracht gewaardeerd met 1 ects. In hoofdstuk 3 vind je meer informatie over intervisie. Afstudeerhandleiding BIM 5

7 3 Intervisie 3.1 Wat is intervisie? Intervisie is een georganiseerd gesprek tussen mensen die werkzaam zijn in hetzelfde vakgebied. Het gesprek gaat over het werk en de daaraan gerelateerde problemen. Vaak brengen de deelnemers een case uit hun eigen praktijk in. Vaak hebben ze vragen of hun aanpak wel de juiste is. De andere deelnemers geven dan suggesties hoe zij het zouden aanpakken. De bedoeling is dat men van elkaar leert, en elkaar stimuleert om te leren van elkaar. Intervisie wordt toegepast overal waar gewerkt wordt. Intervisie is dus een gesprek tussen vakgenoten waarbij de vragen van de een beantwoord worden door de anderen en vise versa. 3.2 Hoe is de intervisie georganiseerd? Tijdens de afstudeerperiode zijn er drie reguliere intervisie bijeenkomsten gepland. Je zit hier met circa 5 medestudenten, collega s zeg maar, die in dezelfde situatie verkeren. Als voorbereiding op de intervisie bedenk je twee onderwerpen die je aan de orde wilt stellen. Dit zijn situaties of onderwerpen uit je afstudeerperiode waar jezelf nog onzeker over bent. Waar je misschien vragen over hebt of die nog niet helemaal duidelijk zijn. Je medestudenten kunnen je hierbij helpen je vragen te beantwoorden of kunnen strategieën voorstellen waardoor jij beter kan presteren. In de eerste bijeenkomst gaat het voornamelijk over de oriëntatieperiode en het schrijven van het Plan van Aanpak (PVA). Misschien heb je moeite om je weg te vinden in de nieuwe organisatie en wil je daar wat feedback op van je medestudenten. Het kan ook dat je niet precies weet wat er in het PVA moet komen en daar vragen over hebt. Er is wel een docent aanwezig bij het gesprek (zie de volgende paragraaf) maar je moet het gesprek zelf vormgeven. Het beste kies je als eerste een gespreksleider. De tweede stap is dan het inventariseren van alle problemen waar je het over wil hebben. Belangrijk is dat je tijdens deze inventarisatie niet met elkaar discussieert want dat kost onnodig tijd. Daarna stel je samen een agenda op en bepaal dan in welke volgorde je de onderwerpen aan de orde stelt. Je zult merken dat sommige problemen, vragen of situaties door meerdere studenten genoemd worden. Deze kun je clusteren als één agendapunt. Vervolgens werk je de agenda af. Bij de start van een agendapunt geven de indieners van een situatie een korte toelichting waarna de anderen hun visie of oplossingen kunnen geven. Na deze discussie is het belangrijk dat de indieners uitspreken of ze al dan niet met het commentaar uit de voeten kunnen. Hierna kun je dit agendapunt afsluiten en overgaan naar het volgende punt. Het is van belang om gezamenlijk een sfeer van veiligheid en vertrouwen te creëren. Dit is belangrijk om tot een echt gesprek te komen waarin je er ook voor uit durft te komen dat je ergens misschien niet zo goed in bent. Intervisiegesprekken zijn in principe vertrouwelijk dus wat er besproken wordt blijft binnenkamers. Afstudeerhandleiding BIM 6

8 Het stappenplan van de bijeenkomst ziet er dus als volgt uit: 1. Kiezen gespreksleider 2. Inventarisatie gespreksonderwerpen 3. Opstellen agenda 4. Gesprek waarbij ieder agendapunt een duidelijke afronding kent De duur van het gesprek is ongeveer twee klokuren. Hiervan is het eerste kwartier voor het opstellen van de agenda en het laatste kwartier is voor de docent om feedback te geven op het proces en de individuele studenten. Je kunt ook per agendapunt een vaste tijd van bv 10 of 15 minuten reserveren. Agendapunten die niet aan de orde komen worden doorgeschoven naar het volgende gesprek of je kunt een extra gesprek inlassen. Na afloop maakt iedere student een verslag van het gesprek. Hierin staan de onderwerpen die hij zelf heeft ingebracht met daarbij de suggesties die door de anderen zijn gegeven. Ook beschrijft hij wat hij met de suggesties heeft gedaan en wat het resultaat daarvan was. 3.3 De bijeenkomsten In de eerste bijeenkomst gaat het voornamelijk over de oriëntatieperiode en het schrijven van het PVA. Tijdens de tweede bijeenkomst gaat het voornamelijk over de onderzoeksfase van de afstudeerperiode. Tijdens de derde bijeenkomst gaat het voornamelijk over de oplossing en de conclusies van het onderzoek. Daarnaast kan ook het schrijven van het afstudeerrapport aan de orde komen. De vierde bijeenkomst is verplicht voor studenten die na drie sessies onvoldoende staan; zie ook paragraaf 3.5 de beoordeling. Andere studenten mogen deze ook bijwonen als ze willen. 3.4 De rol van de docent De docent geeft instructies en begeleidt het proces maar hij neemt niet deel aan de discussie. Hij is als toehoorder en observant aanwezig bij het gesprek. Daarnaast kijkt de docent ook naar de participatie van de individuele studenten. Als de agenda is afgewerkt of als de tijd om is neemt de docent het woord en geeft commentaar op het verloop van de zitting. Dit zijn suggesties die de groep kan meenemen om het de volgende keer beter of efficiënter te doen. Verder kijk de docent of het de groep gelukt is om een sfeer van vertrouwen te creëren. Daarnaast kan de docent aangeven dat een of meerdere studenten onvoldoende participeren in het gesprek. Afstudeerhandleiding BIM 7

9 3.5 De beoordeling De beoordeling bestaat uit drie onderdelen De gespreksverslagen De individuele beoordeling Aanwezigheid De gespreksverslagen Na afloop van elk gesprek maakt iedere student een verslag van het gesprek. Hierin staan de onderwerpen die hij zelf heeft ingebracht met daarbij de suggesties die door de anderen zijn gegeven. Ook beschrijft hij wat hij met de suggesties heeft gedaan en wat het resultaat daarvan was. Dit verslag mailt hij binnen twee weken na het gesprek aan de begeleidende docent. De student krijgt op de verslagen tijdig commentaar zodat hij het verslag kan verbeteren en weet hij hoe hij het volgende verslag beter kan opstellen De individuele beoordeling De individuele participatie in de gesprekken wordt door de docent beoordeeld. Als dit onvoldoende is krijgt de student dit direct na afloop van het gesprek te horen zodat hij hier in een volgend gesprek aan kan werken. Aanwezigheid De aanwezigheid bij drie bijeenkomsten is verplicht. Heeft een student minder dan drie bijeenkomsten bijgewoond dan heeft hij een onvoldoende voor intervisie. Als een van de bovenstaande punten onvoldoende is dan wordt de student uitgenodigd om mee te doen aan het vierde intervisie gesprek waarin hij de onvoldoende kan wegwerken. Deze uitnodiging krijgt de student alleen als er een reële kans is om de onvoldoende op te heffen. In het geval dat er maar één student is voor het vierde intervisie gesprek dan beslist de begeleidende docent of een vervangende opdracht al dan niet zinvol is. Afstudeerhandleiding BIM 8

10 4 Afstudeerprocedure De afstudeerperiode kan worden ingedeeld in vier fasen: 1. Voorbereidingsfase 2. Oriëntatiefase 3. Onderzoeks- en oplossingsfase 4. Afrondingsfase Tijdens de voorbereidingsfase verwerf je een afstudeeropdracht en laat je deze goedkeuren door de opleiding. In de oriëntatiefase analyseer je het probleem en kom je tot je onderzoeksvragen en onderzoeksopzet. In de onderzoeks- en oplossingfase voer je je onderzoek uit en formuleer je oplossingen voor het probleem. In de afrondingsfase rond je je afstudeeronderzoek en het bijbehorende rapport af. In deze fase vindt ook de verdediging plaats. In de volgende paragrafen worden de verschillende fasen nader uitgewerkt. Paragraaf 4.5 geeft een overzicht van de afstudeerprocedure als geheel, met de bijbehorende deadlines. 4.1 Voorbereidingsfase Tijdens de voorbereidingsfase verwerf je een afstudeeropdracht die voldoet aan de eisen in hoofdstuk 2 en die past bij jouw persoonlijke interesses en ambities. Advies is om ruim op tijd te beginnen met het verwerven van de afstudeeropdracht. Veel studenten blijven na afronding van de afstudeeropdracht werken bij hun afstudeerbedrijf; des te meer reden om te zorgen dat je een opdracht vindt in een bedrijf dat bij je past. Je bent zelf verantwoordelijk voor het vinden van een geschikte afstudeeropdracht. Je krijgt hierbij ondersteuning van de afstudeercoördinator. Zie hoofdstuk 5 voor meer informatie over de rol van de afstudeercoördinator. Zodra je een afstudeeropdracht hebt gevonden, vul je het goedkeuringsformulier afstudeeropdracht in. Op basis van dit formulier wordt je afstudeeropdracht beoordeeld. Zorg dus dat je dit formulier zorgvuldig invult. Wanneer je opdracht is goedgekeurd en je voldoet aan de instapeisen, dan krijg je een afstudeerbegeleider toegewezen. De deadline voor het inleveren van het goedkeuringsformulier is: voor afstuderen in semester 1: 15 juni voor afstuderen in semester 2: 15 december Deze deadlines zijn zo gesteld om er zeker van te zijn dat je daadwerkelijk aan het begin van het semester kunt beginnen met je opdracht. Het kan zijn dat je bij het inleveren van het goedkeuringsformulier nog niet aan de instapeisen uit paragraaf 2.1 voldoet. In dit geval wordt wel al bekeken of de opdracht aan de eisen voldoet. Je krijgt echter pas een begeleider toegewezen als je ook aan de instapeisen voldoet. Voor vragen omtrent de instapeisen kun je terecht bij de studieadviseur. De goedkeuring op basis van het goedkeuringsformulier afstudeeropdracht is een voorlopige goedkeuring. De definitieve goedkeuring wordt gegeven aan het einde van de oriëntatiefase, op basis van je opdrachtomschrijving in het plan van aanpak. Dit omdat in de oriëntatiefase de opdracht meestal nog wordt aangescherpt. Afstudeerhandleiding BIM 9

11 4.2 Oriëntatiefase In week 1 begin je bij je afstudeerbedrijf. De eerste vier weken gebruik je voor de oriëntatiefase: je analyseert wat daadwerkelijk het probleem is in het bedrijf en wat ervoor nodig is om dit probleem te kunnen oplossen. Gewoonlijk zijn hiervoor interviews met verschillende stakeholders nodig. Voor het succesvol afronden van je afstudeeropdracht is het van belang dat je opdracht als relevant wordt ervaren in het bedrijf en dat je voldoende medewerking krijgt bij het uitvoeren van het onderzoek. Dit borg je in de oriëntatiefase. De oriëntatiefase rond je af met een plan van aanpak voor het uitvoeren van de afstudeeropdracht. Op basis van de opdrachtomschrijving in dit plan van aanpak krijg je definitief goedkeuring voor je afstudeeropdracht van je afstudeerbegeleider en de tweede beoordelaar. In bijlage 2 vind je aanwijzingen voor het schrijven van het plan van aanpak. Tijdens de oriëntatiefase brengt de begeleidende docent een bezoek aan het bedrijf. Dit bezoek is voornamelijk bedoeld als kennismaking, om de opdracht af te stemmen en de procedure rond het afstuderen toe te lichten. 4.3 Onderzoeks- en oplossingsfase In de onderzoeks- en oplossingfase voer je je afstudeeropdracht uit volgens het plan van aanpak. Je doet onderzoek en komt met oplossingen. Tijdens deze fase heb je regelmatig contact met je bedrijfsbegeleider en je afstudeerbegeleider op school om de voortgang en deelresultaten te bespreken. Halverwege de afstudeeropdracht, in week 10, lever je een voortgangsrapportage in, waarin je de resultaten tot dan toe beschrijft en de voortgang vergelijkt met de planning in je plan van aanpak. Op basis van de voortgangsrapportage schat je samen met je begeleiders in of afronden van de opdracht binnen de tijd haalbaar is. Zo nodig stel je je planning bij. Soms is het nodig de opdracht bij te stellen. In dit geval herzie je je plan van aanpak. De opdracht moet dan opnieuw worden goedgekeurd door je afstudeerbegeleider en de tweede beoordelaar. Aan het einde van de onderzoeks- en oplossingsfase, in week 15, lever je een tussentijdse versie van je afstudeerrapport in. Deze versie wordt ook wel de 80% versie genoemd, om aan te geven dat 80% (d.w.z. inhoudelijk gezien een substantieel deel) van het rapport gereed moet zijn. Je mag de tussentijdse versie ook eerder inleveren als je eerder een substantieel deel van je afstudeerrapport gereed hebt. Je krijgt op de tussentijdse versie feedback van je afstudeerbegeleider en de tweede beoordelaar. Afstudeerhandleiding BIM 10

12 4.4 Afrondingsfase Na de onderzoeks- en oplossingsfase rond je je afstudeerrapport af. Je schrijft een advies ten behoeve van de implementatie van je advies en je reflecteert op de uitvoering van je afstudeeropdracht. Het definitieve afstudeerrapport, inclusief implementatieplan/advies en reflectie moet schriftelijk in tweevoud worden ingeleverd in week 17. Je wordt toegelaten tot het afstudeergesprek als je eindassessment (zie handleiding assessments op intranet) voldoende is en je afstudeerrapport met een voldoende ( 5,5) wordt beoordeeld. Dit bepalen je afstudeerbegeleider en de tweede beoordelaar samen in week 18. De afstudeergesprekken vinden plaats in week 21 en 22. Dus direct na de assessments. Verdere informatie over de beoordeling vind je in hoofdstuk 6. Tijdens de afrondingsfase rond je ook je afstudeeropdracht af in het afstudeerbedrijf. Je zet voor zover mogelijk de implementatie van je verbetervoorstellen in gang. De meeste studenten presenteren hun afstudeerrapport niet alleen op school, maar ook bij het bedrijf. Zorg ook dat je het formulier beoordelingsadvies (te vinden op intranet) door je bedrijfsbegeleider laat invullen. Dit beoordelingsadvies komt ook in je portfolio voor je eindassessment. 4.5 Producten Nadat je afstudeeropdracht is goedgekeurd wordt je afstudeeropdracht in bij het Praktijkbureau gearchiveerd. Gedurende de afstudeerperiode lever je zelf diverse producten aan: Plan van aanpak (week 4) Voortgangsrapportage (week 10) Afstudeerrapport (week 17) Beoordelingsadvies bedrijfsbegeleider (week 18) Deze documenten lever je aan bij de afstudeerbegeleider. Afstudeerhandleiding BIM 11

13 4.6 Overzicht afstudeerperiode In de tabel hieronder vind je een overzicht van de afstudeerperiode als geheel. In dit overzicht is uitgegaan van een periode van 20 weken. Per semester wordt een overzicht gepubliceerd van de bijbehorende data. Voorbereidingsfase (voorafgaand aan afstuderen) Voor 15 december of 15 juni Student levert goedkeuringsformulier afstudeeropdracht in bij het stagesecretariaat. Oriëntatiefase (week 1 t/m 4) Week 4 Week 6- Student levert plan van aanpak in. Goedkeuring opdracht op basis van plan van aanpak door afstudeerbegeleider en 2 e beoordelaar. Onderzoeks- en oplossingsfase (week 5 t/m 15) Week 3 1 e intervisie bijeenkomst Week 9 2 e intervisie bijeenkomst Week 10 Student levert voortgangsrapportage in. Week 14 3 e intervisie bijeenkomst Week 15 Student levert tussentijdse versie (80% versie) afstudeerrapport in. Afrondingsfase (week 16 t/m 22) Week 16 feedback op tussentijdse versie van afstudeerbegeleider en 2 e beoordelaar. Week 17 Student levert afstudeerrapport in. Week 17/18 4 e intervisie bijeenkomst (herkansing) Week 18 Afstudeerbegeleider en 2 e beoordelaar bepalen of student wordt toegelaten tot het afstudeergesprek Week 19/20 Eindassessments Week 21/22 Presentatie/verdediging De deadline voor het inleveren van een product in een bepaalde week is vrijdag vóór 16:00 uur bij de afstudeerbegeleider. Over de wijze van inleveren dien je zelf met je afstudeerbegeleider afspraken te maken. Het afstudeerrapport in week 17 moet echter altijd schriftelijk in tweevoud worden ingeleverd: één exemplaar bij de afstudeerbegeleider en één exemplaar bij de tweede beoordelaar. In het geval de school gesloten is op vrijdag schuift de deadline naar voren (namelijk naar de donderdag vóór uur). 4.7 Ten slotte Jaarlijks zijn er twee afstudeermomenten voor de opleiding Business IT & Management. Met deze data corresponderen de data in paragraaf 4.6. Lukt het je niet om je afstudeerrapport op de genoemde dag in te leveren, dan loop je dus studievertraging op. Meer informatie over reparatie en herkansing vind je bij de beoordeling (zie hoofdstuk 6). Het uitvoeren van de afstudeeropdracht, de rapportage en de presentatie en verdediging moet binnen negen maanden na het toewijzen van de begeleidende docent voltooid zijn. Het volledige afstudeertraject kan nooit korter duren dan vier maanden. Afstudeerhandleiding BIM 12

14 5 Begeleiding Bij de voorbereiding en uitvoering van de afstudeeropdracht spelen verschillende personen een rol: de afstudeercoördinator; de bedrijfsbegeleider; de afstudeerbegeleider (of docentbegeleider); de tweede beoordelaar. Deze rollen worden hieronder toegelicht. 5.1 Afstudeercoördinator De algehele coördinatie rond het afstuderen is in handen van de afstudeercoördinator. Als student heb je vooral in de voorbereidingsfase met hem of haar te maken. De afstudeercoördinator verzorgt de afstudeervoorlichting en onderhoudt contacten met bedrijven omtrent mogelijke afstudeeropdrachten. Beschikbare afstudeeropdrachten worden op intranet geplaatst. Je kunt met de afstudeercoördinator een afspraak maken voor persoonlijke begeleiding bij het vinden van een afstudeeropdracht. Zodra je een geschikte opdracht hebt gevonden lever je het goedkeuringsformulier afstudeeropdracht in bij de afstudeercoördinator. Dit kan via het stagesecretariaat of per . Let er bij inleveren via wel op dat het formulier gescand moet worden in verband met handtekeningen. Na inleveren van het formulier zorgt de afstudeercoördinator ervoor dat de afstudeeropdracht wordt beoordeeld en dat je een afstudeerbegeleider en tweede beoordelaar krijgt toegewezen. Tijdens het uitvoeren van je afstudeeropdracht heb je vooral met je bedrijfsbegeleider en afstudeerbegeleider contact. Als zich tijdens je afstuderen echter problemen voordoen die de voortgang van je afstuderen in gevaar brengen, laat dit dan ook aan de stagecoördinator weten! Afstudeercoördinator is: Bert Dasselaar 5.2 Bedrijfsbegeleider De bedrijfsbegeleider begeleidt je vanuit de opdrachtgevende organisatie. Vaak is de bedrijfsbegeleider ook de opdrachtgever voor de afstudeeropdracht, maar dit hoeft niet. Om te borgen dat de bedrijfsbegeleider je op niveau kan begeleiden, wordt van hem of haar minimaal hbo-niveau (d.w.z. een relevant hbo-diploma of gelijkwaardige praktijkervaring) verwacht. Belangrijk is dat de bedrijfsbegeleider zorgt dat je je opdracht goed kunt uitvoeren: dat je over voldoende informatie beschikt en toegang hebt tot medewerkers die van belang zijn voor je onderzoek. Maak met je bedrijfsbegeleider van tevoren afspraken over de begeleiding en leg deze vast in je plan van aanpak. Aan het einde van de afstudeeropdracht vraag je aan je bedrijfsbegeleider een beoordelingsadvies aan de hand van het daartoe bestemde formulier (zie intranet). Dit Afstudeerhandleiding BIM 13

15 beoordelingsadvies is onmisbare input bij het beoordelen van je afstudeeropdracht. Daarnaast komt dit beoordelingsadvies ook in je portfolio voor het eindassessment. 5.3 Afstudeerbegeleider (docentbegeleider) Je krijgt voor je afstuderen een docent als afstudeerbegeleider toegewezen. De afstudeerbegeleider: geeft samen met de tweede beoordelaar definitief goedkeuring voor de afstudeeropdracht aan de hand van plan van aanpak; geeft advies m.b.t. de uitvoering van de opdracht (inhoudelijk en procesmatig); geeft feedback op deelresultaten en conceptteksten; beslist samen met de tweede beoordelaar over toelating tot het afstudeergesprek; beoordeelt samen met de tweede beoordelaar de verdediging en afstudeerscriptie. Het initiatief voor begeleiding ligt gedurende de gehele afstudeerperiode bij de student. Maak direct na toewijzing een eerste afspraak met je afstudeerbegeleider om de opdracht te bespreken en met elkaar af te stemmen wat je van de begeleiding verwacht. Gewoonlijk hebben studenten gedurende het afstudeertraject 4 tot 8 afspraken met hun afstudeerbegeleider. Hierbij kun je denken aan afspraken voor het bespreken van: opdracht en begeleiding plan van aanpak concept inhoudsopgave van het afstudeerrapport deelresultaten en conceptteksten voortgangsrapportage tussentijdse versie afstudeerrapport De planning voor de afstudeerbegeleiding leg je vast in je plan van aanpak. Hierin maak je duidelijk wanneer je welke onderwerpen en deelresultaten met je begeleider wil bespreken. De afstudeerbegeleider brengt in de oriëntatieperiode een bezoek aan het afstudeerbedrijf. Daarnaast komt de afstudeerbegeleider alleen op bezoek als hier aanleiding toe is. Je wordt immers geacht om als zelfstandig beroepsbeoefenaar te functioneren. Bij problemen bij het uitvoeren van de afstudeeropdracht, of wanneer dit om een andere reden gewenst is, kun je je afstudeerbegeleider verzoeken om een bezoek aan je afstudeerbedrijf te brengen. 5.4 Tweede beoordelaar De tweede beoordelaar speelt voornamelijk een rol bij de beoordeling van je afstudeeropdracht. Samen met de afstudeerbegeleider beslist hij of zij over toelating tot het eindgesprek en de uiteindelijke beoordeling. Om te borgen dat afstudeerbegeleider en tweede beoordelaar op één lijn zitten, krijg je gedurende het afstudeertraject twee keer eerder feedback van de tweede beoordelaar, te weten op je plan van aanpak en op de tussentijdse versie van je afstudeerrapport. Afstudeerhandleiding BIM 14

16 6 Beoordeling Beoordeling van de afstudeeropdracht bestaat uit drie onderdelen, te weten: 1. Afstudeerrapport (60%) 2. Proces en reflectie (20%) 3. Presentatie en verdediging (20%) Deze onderdelen worden hieronder verder uitgewerkt. In paragraaf 6.4 kun je vinden hoe je je afstudeeropdracht kunt verbeteren of herkansen als de beoordeling onvoldoende is. 6.1 Afstudeerrapport Het afstudeerrapport wordt door de afstudeerbegeleider en de tweede beoordelaar beoordeeld op de volgende criteria: 1. Kwaliteit van de probleemanalyse, hoofdvraag en deelvragen Zijn de meest relevante aspecten van het probleem adequaat in kaart gebracht? Is de hoofdvraag concreet, meetbaar en afgebakend in relevante deelvragen? Is er samenhang tussen probleemanalyse en hoofd- en deelvragen? 2. Kwaliteit van het theoretisch kader Zijn verwijzingen naar (wetenschappelijke, internationale) literatuur adequaat? Zijn relevante, actuele theorieën gebruikt en met elkaar geïntegreerd? Is er een nette en kloppende literatuurlijst? 3. Kwaliteit onderzoek / analyse Zijn de gehanteerde methoden en technieken juist gekozen en adequaat toegepast? Zijn de juiste onderzoeksgegevens verzameld, verwerkt en geïnterpreteerd? Zijn gemaakte keuzes m.b.t. de uitvoering theoretisch onderbouwd? 4. Kwaliteit conclusie / eindproduct / aanbevelingen voor aanpassingen of nader onderzoek Geeft de conclusie / het eindproduct antwoord op hoofdvraag? Is in het implementatieplan/advies duidelijk wie, welke acties tegen welke kosten moet ondernemen? 5. Kwaliteit rapportage Rapportage heeft een duidelijke en logische structuur Rapportage is na één keer lezen begrijpelijk Spelling en grammatica zijn correct Lay-out is verzorgd Samenvatting is helder en beknopt Pas als je afstudeerrapport met een voldoende ( 5,5) wordt beoordeeld en het eindassessment voldoende is wordt je toegelaten tot het afstudeergesprek. Afstudeerhandleiding BIM 15

17 6.2 Proces en reflectie Proces en reflectie worden beoordeeld op de volgende criteria: 1. Proces De student: werkt zelfstandig toont initiatief kan plannen komt afspraken na en levert tussentijdse producten op tijd op vraagt actief om feedback en past zijn gedrag daarop aan 2. Reflectie (als bijlage van het rapport) Student reflecteert kritisch op de uitgevoerde opdracht: o op gemaakte keuzes ten aanzien van onderzoeksopzet o op het toegepaste theoretisch kader o op het resultaat en de consequenties van het resultaat voor de organisatie o vanuit ethisch of maatschappelijk oogpunt Student reflecteert kritisch op zijn werkwijze en geeft realistische verbetersuggesties Het proces wordt beoordeeld door je afstudeerbegeleider. Hierbij speelt ook het beoordelingsadvies van de bedrijfsbegeleider een rol. De reflectie schrijf je als bijlage bij het afstudeerrapport. Je reflecteert kritisch op de door jou uitgevoerde opdracht. Hoe kijk je terug op gemaakte keuzes ten aanzien van je onderzoeksopzet? In hoeverre heeft het onderzoek opgeleverd wat je ervan had verwacht? In hoeverre is het probleem van de opdrachtgever opgelost? Spelen er maatschappelijke, of ethische aspecten een rol bij je reflectie op de opdracht? Daarnaast reflecteer je kritisch op je werkwijze tijdens het uitvoeren van de afstudeeropdracht en geef je realistische verbetersuggesties. De reflectie wordt beoordeeld door je afstudeerbegeleider en de tweede beoordelaar. Het reflectieverslag komt ook in je portfolio voor je eindassessment Afstudeerhandleiding BIM 16

18 6.3 Presentatie en verdediging Tijdens het afstudeergesprek presenteer je je afstudeeropdracht en verdedig je je bevindingen. Presentatie en verdediging worden door de afstudeerbegeleider en de tweede beoordelaar beoordeeld op de volgende criteria: 1. De presentatie kent een duidelijke structuur (opening, kern, afsluiting) to the point kernpunten worden uitgelicht toegespitst op de luisteraar 2. Gebruik van hulpmiddelen is effectief 3. Presentatietechniek is verzorgd goed verstaanbaar goed tempo oogcontact energieke/ enthousiaste houding en verteltoon 4. De student kan gebruikte begrippen, theorieën, modellen, tabellen, toelichten 5. De student kan gemaakte keuzes m.b.t. inhoud en proces motiveren en geeft hierbij blijk van eigen visie 6. De student kan het onderwerp in een bredere context plaatsen 7. Student maakt goed contact en luistert actief De opzet van het afstudeergesprek is als volgt: 1. presentatie door de student (maximaal 15 minuten) 2. verdediging (maximaal 30 minuten) 3. beoordeling en feedback. Het afstudeergesprek duurt ongeveer een uur. Tijdens de presentatie van je afstudeerproduct dien je in ieder geval de volgende onderwerpen te behandelen: achtergrond van de opdracht; probleemstelling, hoofd- en deelvragen; gekozen aanpak en de verantwoording hiervan; conclusie / eindproduct / aanbevelingen; terugblik (op moeilijke situaties, gemaakte keuzes etc.). In het afstudeergesprek worden ook de competenties: vakkundigheid, resultaatgerichtheid en communiceren getoetst. Indien enigszins mogelijk wordt verwacht dat de bedrijfsbegeleider bij het afstudeergesprek aanwezig is. Vrienden, familie, medestudenten etc. zijn welkom tijdens het afstudeergesprek. Afstudeerhandleiding BIM 17

19 6.4 Reparatie en herkansing Indien het afstudeerrapport door de afstudeerbegeleider en de tweede beoordelaar als onvoldoende wordt beoordeeld, dan zijn er twee mogelijkheden: 1. Het afstudeerrapport kan worden gerepareerd. In dit geval verbetert de student het rapport. Student en afstudeerbegeleider maken afspraken over de termijn waarop dit dient te gebeuren. Is het afstudeerrapport na reparatie voldoende, dan wordt alsnog een afstudeergesprek gepland. De student kan echter niet meer mee in het reguliere afstudeermoment en loopt dus studievertraging op. 2. Het afstudeerrapport kan niet worden gerepareerd. Dit is bijvoorbeeld het geval als de situatie dusdanig gewijzigd is dat de opdracht niet meer bij het afstudeerbedrijf kan worden afgerond of niet meer relevant is. In dit geval moet de student een nieuwe afstudeeropdracht verwerven en uitvoeren. Het afstudeergesprek vindt in de regel pas plaats als het eindassessment voldoende is en het afstudeerrapport als voldoende is beoordeeld. Indien op basis van het afstudeergesprek het algehele oordeel negatief is, dan kan in een enkel geval alleen het afstudeergesprek worden herkanst (wanneer de onvoldoende met name gebaseerd is op presentatie en verdediging). In de meeste gevallen kiest de student ervoor om ook afstudeerrapport en reflectie te verbeteren. Ook bij een onvoldoende afstudeergesprek loopt de student in het algemeen studievertraging op. Bij reparatie moet het uitvoeren van de afstudeeropdracht, de rapportage en het afstudeergesprek binnen negen maanden na het toewijzen van de begeleidende docent zijn voltooid. Afstudeerhandleiding BIM 18

20 7 Aanbevolen literatuur Braas, C., R. van Couwelaar en J. Kat, Rapporteren, Noordhoff Uitgevers, Grit, R. en M. Julsing, Zo doe je een onderzoek, Noordhoff Uitgevers, Grit, R., Projectmanagement, Noordhoff Uitgevers, Janssen, P., Prince2 compact, Pearson, Kempen, P.M. en J.A. Keizer, Competent afstuderen en stagelopen, Noordhoff Uitgevers, 2011 (inclusief de bijbehorende website Oost, H. en A. Markenhof, Een onderzoek voorbereiden, ThiemeMeulenhoff, Oost, H., Een onderzoek uitvoeren, ThiemeMeulenhoff, Afstudeerhandleiding BIM 19

21 Bijlage 1 Aanwijzigen voor het plan van aanpak Het schrijven van een plan van aanpak heeft tot doel te bepalen met welke opdracht je de komende periode gaat bezig houden en langs welke stappen je je eindresultaat denkt te gaan bereiken. Het geeft dus richting aan je werkzaamheden. Je schrijft het plan vooral in nauw overleg met je bedrijfsbegeleider, maar ook met je afstudeerbegeleider. Hou bij het schrijven dus rekening met de eisen van het afstudeerbedrijf, maar ook met datgene wat de opleiding van je vraagt. Op basis van je plan van aanpak wordt je opdracht definitief goedgekeurd door afstudeerbegeleider en tweede beoordelaar. Tijdens je studie heb je verschillende keren een plan van aanpak geschreven. Ook zijn er binnen een bedrijf vaak standaarden voor het schrijven van een plan van aanpak (of bij gebruik van Prince2, een Project Initiation Document). De opleiding schrijft dan ook geen specifiek format voor een plan van aanpak voor. Wel geven we de volgende aanwijzingen: Zorg dat je plan van aanpak voor buitenstaanders leesbaar is: beschrijf de omgeving waarin het project zich afspeelt en licht bedrijfsspecifieke terminologie toe. Zorg voor een duidelijke probleemanalyse en werk deze uit in een concrete hoofdvraag en deelvragen. Zorg voor een nauwkeurige beschrijving van het eindresultaat. Maak duidelijk hoe je de afstudeeropdracht gaat aanpakken en op welke wijze je je onderzoek gaat uitvoeren; onderbouw je aanpak. Geef aan welke bronnen je gaat gebruiken voor het uitvoeren van de opdracht. Denk daarbij aan verdiepende literatuur, gesprekken met sleutelfiguren, primair onderzoek in of buiten de organisatie etc. Zorg voor een reële planning die aansluit bij de planning in deze handleiding. Geef de planning overzichtelijk weer. Neem in je plan van aanpak concrete afspraken op over de begeleiding, zowel door de bedrijfsbegeleider als door de afstudeerbegeleider van de opleiding. Baken je project goed af: maak expliciet duidelijk wat je wel en wat je niet gaat aanpakken. Geef ook aan aan welke randvoorwaarden voldaan dient te worden wil je je resultaten kunnen behalen. Afstudeerhandleiding BIM 20

22 Bijlage 2 Aanwijzingen voor het afstudeerrapport Een afstudeerrapport is een betoog. Je verdedigt in je afstudeerrapport je conclusie(s). Dat doe je aan de hand van de resultaten van je onderzoek. Deze resultaten zullen nooit objectieve waarheden zijn. Daarom spreken we hier van jouw interpretatie van de resultaten van het onderzoek. Het bijzondere van de structuur van een afstudeerrapport is dat de schrijver ervan het standpunt dat hij/zij verdedigt pas helemaal aan het eind noemt. Toch weten schrijver en lezer meestal wel welke kant het opgaat. De probleemvraag aan het begin van het afstudeerrapport wijst immers de weg naar de slotconclusie(s). En vaak is de probleemvraag, zeker voor de schrijver, een retorische vraag. Daar komt nog bij dat de lezer, voor hij aan het eerste hoofdstuk begint, de slotconclusie(s) al in de samenvatting en/of in het laatste hoofdstuk heeft gelezen. Kortom, het is geen probleem dat het standpunt in het afstudeerrapport pas aan het eind komt: schrijver en lezer hebben doorgaans voordat zij met het eigenlijke schrijven of lezen beginnen al een sterk vermoeden van wat het antwoord op de probleemvraag oftewel de slotconclusie is. In grote lijnen wordt de structuur bepaald door de stappen die je nodig hebt om van onderzoeksvraag/-probleemvraag naar antwoord/conclusie te komen: Inleiding: Kernhoofdstukken: Laatste hoofdstuk: Onderwerp Probleemvraag (doelstelling) Deelvragen Resultaten in het onderzoeksverslag: de argumenten (deelconclusies: substandpunten) Conclusie(s) hoofdstandpunt(en) aanbeveling(en) De vaste onderdelen van het afstudeerrapport De indeling van een afstudeerrapport volgt een vaste volgorde: omslag/voorblad titelpagina (voorwoord) inhoudsopgave samenvatting inleiding het kerngedeelte: genummerde hoofdstukken conclusies aanbevelingen (nawoord) (noten) bronnenlijst (begrippenlijst) bijlage(n) Afstudeerhandleiding BIM 21

23 De onderdelen die tussen haakjes staan, mogen, maar hoeven niet in het afstudeerrapport voor te komen. Omslag/voorblad Op de omslag komt het volgende te staan: titel (ondertitel) zo nog nodig: naam organisatie auteursnaam (-namen) groep jaar van verschijning/ studiejaar naam of namen van begeleider(s) van de HvA De informatie op de omslag moet bovenal overzichtelijk zijn weergegeven. De belangrijkste informatie is de titel met eventuele ondertitel. Deze informatie neemt de meeste ruimte in beslag en komt over het algemeen bovenaan in het midden te staan. De overige informatie plaats je rechts onderaan op de omslag. De titelpagina Op de titelpagina komt in ieder geval dezelfde informatie als op de omslag te staan. Deze informatie dient aangevuld te worden. De titelpagina bevat geen citaten, geen dankwoorden en geen illustraties, maar wel: titel(s) auteursnaam (-namen), naam en voorletter(s), studentennummer en telefoonnummer plaats en datum naam van de onderwijsinstelling naam van de opleiding/ studierichting begeleidende docent bedrijf, afdeling, adres en telefoonnummer bedrijfsmentor stageperiode (semester, studiejaar) Het voorwoord Het voorwoord is een soort begeleidende brief bij een rapport. Als je een voorwoord wilt opnemen, houd het dan kort en beperk je tot de volgende onderdelen: informatie over de achtergronden van de aanleiding van de stage, het onderzoek of het afstudeerrapport, over de opdracht, de lezersgroepen, de bruikbaarheid; informatie over de auteur(s); bij twee auteurs: informatie over wie waar verantwoordelijk voor is (hoofdstukken, aspecten); dankbetuigingen. De inhoudsopgave Een inhoudsopgave geeft het raamwerk van een tekst weer. De lezer kan hiermee in één oogopslag de rode draad en innerlijke structuur van het afstudeerrapport zien. Ook weet hij direct waar hij in het afstudeerrapport bepaalde onderdelen kan vinden. De inhoudsopgave is bij het schrijven van het afstudeerrapport te gebruiken als een hulpmiddel voor het aanbrengen van structuur, van een logische lijn. De inhoudsopgave is een soort bouwplan dat de inhoud en de structuur van de tekst na de titelpagina aangeeft. Een inhoudsopgave bestaat uit: aanduiding van samenvatting indelingscijfers: decimale nummering (geen Romeinse cijfers) volledige titels van alle hoofdstukken en paragrafen Afstudeerhandleiding BIM 22

24 aanduidingen van (noten), bronnenlijst (bijlage(n) paginanummering Door (sub)paragrafen in te springen kunnen de verschillende tekstniveaus zichtbaar gemaakt worden. De paginanummering komt tegen de rechterkantlijn aan te staan. Dus bijvoorbeeld: Samenvatting Inleiding Nederland en de derde wereld De handelsbetrekking tussen Nederland en de derde wereld De samenvatting In de samenvatting worden met name de belangrijkste elementen van de organisatie en de stagewerkzaamheden beknopt beschreven. De belangrijkste resultaten van het onderzoek dien je kort te vermelden. Een samenvatting behoort kort te zijn (niet meer dan een pagina). Daarnaast dient de samenvatting op informatieve wijze en niet op indicatieve wijze geschreven te worden. Wel: Nadelen van X zijn.... Niet In dit rapport evalueer ik afzonderlijk de nadelen van X. In de samenvatting komt te staan: onderwerpinformatie probleemomschrijving/-analyse probleemvraag onderzoeksmethode de belangrijkste resultaten kort samengevat de (belangrijkste) conclusies De inleiding Een inleiding is een vooruitblik op de inhoud en structuur van het verslag. Je beschrijft kort de aanleiding tot deze stage, de wederzijdse doelstellingen en de praktijkopdracht. Geef de plaats van de stage in je opleiding weer en je eigen verwachtingen. Eventueel een dankwoord e.d. Wat de praktijkopdracht betreft treffen we de volgende onderdelen aan in de inleiding: achtergrondinformatie/onderwerpsbeschrijving; probleemomschrijving/-analyse; probleemvraag; (definitie termen); (randvoorwaarden); deelvragen; onderzoeksmethodebeschrijving en verantwoording (eventueel uitgewerkt in apart hoofdstuk); hoofdstuksgewijze vooruitblik op de inhoud en opbouw van het afstudeerrapport. De kernhoofdstukken In veel gevallen komt het de lezersgerichtheid ten goede wanneer je je hoofdstukken inleidt en afsluit met structurerende informatie. Je vertelt in enkele zinnen bijvoorbeeld wat je in het vorige hoofdstuk hebt behandeld, wat je nu gaat bespreken of analyseren, waarom je dat gaat doen en in welke volgorde. Ook geeft het de lezer houvast als je met hem tussentijds terugblikt en vooruitkijkt. Ga hier echter spaarzaam mee om. Zoals met alles: het gaat erom de balans te vinden. De conclusies Afstudeerhandleiding BIM 23

25 In het hoofdstuk 'conclusies' geef je zeer kort antwoord op je probleemvraag (onderzoeksvraag/probleemstelling). Uitgebreide motiveringen zijn hier uit den boze, want die staan al in de kernhoofdstukken. Je bent hier uiteindelijk niet aan het samenvatten. De conclusies dienen echter wel te zijn gebaseerd op het uitgevoerde literatuur- en praktijkonderzoek en de vergelijking tussen die twee onderzoeksgebieden. De aanbevelingen Plaats de aanbevelingen duidelijk apart van de conclusies. Aanbevelingen zijn niet direct afgeleid van je onderzoeksresultaten, maar vloeien juist voort uit en zijn gebaseerd op je conclusie(s). Het nawoord In het nawoord kun je persoonlijke evaluatieve opmerkingen kwijt, iets vertellen over de actuele ontwikkelingen en een blik werpen op de toekomst. De noten Wees spaarzaam in het gebruik van noten of liever, gebruik ze helemaal niet! Noten zijn alleen nodig voor belangrijke extra informatie die de lijn van het betoog onderbreekt of de tekst minder duidelijk maakt. Als je van noten gebruik maakt, geef er dan uitsluitend toelichting of commentaar mee op de inhoud van de tekst. De tekst van de noten moet zelfstandig gelezen worden. Nummer noten doorlopend. Noteer het nummer van de noot achter de betreffende zin, iets boven de regel. Plaats de noot aan het eind van pagina, hoofdstuk of afstudeerrapport, op deze wijze: Noot De bronnenlijst Ook bij een praktijkonderzoek maak je gebruik van geschreven bronnen. Denk bijvoorbeeld aan jaarverslagen, brochures, brieven, e.d. Deze bronnen dienen nauwkeurig vermeld te worden. In de bronnenlijst dien je ook je gesprekken met en observaties van personen te vermelden en wel zo: naam, aard van gesprek of activiteit, plaats, datum. Met de bronverwijzingen in de lopende tekst (zie hieronder) verwijs je naar publicaties en gesprekken die je in je bronnenlijst hebt staan. Een bronnenlijst zonder bronverwijzingen in de tekst is nutteloos. Rangschik in de bronnenlijst de publicaties en gesprekken alfabetisch op (auteurs)naam. Onderstreep of cursiveer boektitels en namen van tijdschriften. Zet titels van tijdschriften tussen enkele aanhalingstekens. Zie ook de bronnenlijst achter in deze syllabus. Hieronder staan voorbeelden van diverse literatuurvermeldingen. Houd de verschillende vermeldingen voor de verschillende gevallen nauwgezet aan. Gesprek: Klanser, K.L. Gesprek over jaarcijfers bloemenveiling Aalsmeer, Aalsmeer, 4 juli Observatie: Klanser, K.L. Bevoorrading hal 3 bloemenveiling Aalsmeer, Aalsmeer, 4 juli 2006, uur. Eén auteur: Roode, H.A. de, Public Relations. Interne en externe communicatie voor organisatie en beleid, Deventer, Afstudeerhandleiding BIM 24

26 Twee auteurs: Roode, H.A. de, en Breder, K.... Drie auteurs: Roode, H.A. de, Breder, K. en Gerdig, J.... Meer dan drie auteurs: Roode, H.A. de, Breder, K. en Gerdig, J. e.a.... Roode, H.A. de e.a.,... Boek van redacteur(en) in plaats van auteur(s): Roode, H.A. de (red.) e.a.,... Artikel/bijdrage in een verzamelwerk: Roode, H.A. de, Interne en externe communicatie voor beleid, In: Hendriks, V.J.K. (red.), Beleid en politiek, Zutphen, Boek van instelling: Richtlijnen voor stageverslagen, rapport van Hogeschool Randstad, (interne publicatie), Amsterdam, Ongepubliceerd werk: Richtlijnen voor stageverslagen, rapport van Hogeschool Randstad, ongepubliceerd, Amsterdam, Vertaling van een boek: Perelman, Ch. en L. Olbrechts-Tyteca, The new rhetoric. A treatise on argumentation, Brussel, 2005 [Vertaling van La nouvelle rhétorique. Trait de l argumentation, 2002]. Tijdschriftartikel: Hoogewerf, A. Het ontwerpen van overheidsbeleid. Een handleiding met toelichting, Bestuurswetenschappen 38 (2005), p Auteurloos artikel: z.n. Het ontwerpen van overheidsbeleid, de Volkskrant (26 mei 2006), p. 13. Enkele voorbeelden van bronvermelding van bronnen op internet: Gehele site: Deel van site, specifieke pagina en/of verduidelijking van inhoud (overzicht van alle opleidingen) (studiekeuze en loopbaan) (Fontys interesse test) De bijlagen Een bijlage geeft aanvullende informatie aan de lezer die meer wil dan de basisinformatie in de eigenlijke tekst. De informatie moet natuurlijk wel relevant zijn voor de kern van de afstudeeropdracht. Beperk het aantal. Als bijlagen kunt je bijvoorbeeld opnemen: het onderzoeksplan tabellen aanvullende berekeningen kopieën van vragenlijsten, formulieren, brieven kaarten, tekeningen, schema s Afstudeerhandleiding BIM 25

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Verslaglegging P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Leeuwarden, 13 september 2011 Verslaglegging Door : P. Broekhuizen, F. Sijsling en G. Zandvliet Docenten Nederlands Klas : LBLV.2

Nadere informatie

Handleiding bij de AFSTUDEEROPDRACHT

Handleiding bij de AFSTUDEEROPDRACHT Handleiding bij de AFSTUDEEROPDRACHT versie april 2014 Inhoudsopgave Inleiding 1. Wat is een goede afstudeeropdracht? 2. Hoe vind je een afstudeerbedrijf? 3. De gehele procedure 3.1 Vooraf 3.2 Het afstuderen

Nadere informatie

FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN

FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN REGELS VOOR HET SCHRIJVEN EN BEOORDELEN VAN BACHELORSCRIPTIES BIJ KUNST- EN CULTUURWETENSCHAPPEN (tot 1 september 2015 geldt dit reglement ook voor de BA Religiewetenschappen)

Nadere informatie

Het profielwerkstuk. 2. Eisen en voorwaarden Het profielwerkstuk moet aan een aantal eisen en voorwaarden voldoen:

Het profielwerkstuk. 2. Eisen en voorwaarden Het profielwerkstuk moet aan een aantal eisen en voorwaarden voldoen: -1- Het profielwerkstuk 1. Inleiding Hier staat hoe u te werk gaat bij het maken van het profielwerkstuk. Ook de eisen waaraan het moet voldoen zijn opgesomd. Verder geeft het u een voorbeeld van een plan

Nadere informatie

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk. april 2012

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk. april 2012 Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk april 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De tijdlijn 3. De verschillende fasen 4. Onderwerp zoeken 5. Informatie zoeken 6. Nog 10 tips 7. De beoordeling

Nadere informatie

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK. Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK. Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1 HANDLEIDING SECTORWERKSTUK Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1 - INHOUDSOPGAVE - -------------------- Uitleg & Theorie -------------------- Stappenplan sectorwerkstuk 3 FASE 1:

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool Sectorwerkstuk Kandinsky College locatie Sint Jorisschool schooljaar 2015-2016 1 Wat is het sectorwerkstuk? Het sectorwerkstuk is een werkstuk dat je maakt in klas vier over de door jou gekozen sector.

Nadere informatie

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Faculteit Geesteswetenschappen BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Onderstaand formulier betreft de beoordeling van het stageverslag en het onderzoeksverslag. Deze wordt door de begeleidende

Nadere informatie

Leertaak onderwijskunde Praktijkonderzoek deel B onderzoeksverslag Wat vind ik een goede docent?

Leertaak onderwijskunde Praktijkonderzoek deel B onderzoeksverslag Wat vind ik een goede docent? Leertaak onderwijskunde Praktijkonderzoek deel B onderzoeksverslag Wat vind ik een goede docent? In periode 2 heb je een onderzoeksplan geschreven voor een praktijkonderzoek tijdens je stage. Je hebt inmiddels

Nadere informatie

Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid. Leg het fundament. Crebonummer 91370. Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL

Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid. Leg het fundament. Crebonummer 91370. Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid Leg het fundament Crebonummer 91370 Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL EXAMENBANK PROVE2MOVE 2 Inhoudsopgave Inleiding 3 Opdrachten

Nadere informatie

Eisen en lay-out van het PWS

Eisen en lay-out van het PWS Eisen en lay-out van het PWS INHOUD EN OPZET VAN HET PROFIELWERKSTUK In het navolgende komen achtereenvolgens aan bod: de titelpagina, de inhoudsopgave, de inleiding, de hoofdtekst, de samenvatting, de

Nadere informatie

Informatiebrochure. Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano

Informatiebrochure. Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano Informatiebrochure Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano 2011-2012 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Het profielwerkstuk 4 Beoordelingsmomenten 6 Het schriftelijk verslag 7 Eindbeoordeling profielwerkstuk 8 2

Nadere informatie

WERKSTUK Taalexpert PRIMO 2015-2016

WERKSTUK Taalexpert PRIMO 2015-2016 HANDLEIDING VOOR HET SCHRIJVEN VAN EEN WERKSTUK Taalexpert PRIMO 2015-2016 VIA VINCI ACADEMY 2015-1 - In het portfolio worden per module* werkstukken opgeslagen, welke door de docent positief zijn beoordeeld.

Nadere informatie

Non satis scire WP 4 Pilot opzet peer feedback. Aanleiding

Non satis scire WP 4 Pilot opzet peer feedback. Aanleiding Non satis scire WP 4 Pilot opzet peer feedback Aanleiding De lerarenopleiding van de Rijksuniversiteit Groningen werkt mee aan het SURF-project Nonsatis scire. In het kader van dit project wordt een pilot

Nadere informatie

REGELING BACHELOR SCRIPTIE (specialisatie Geschiedenis LAS)

REGELING BACHELOR SCRIPTIE (specialisatie Geschiedenis LAS) Latijns-Amerika Studies (LAS) BA programma REGELING BACHELOR SCRIPTIE (specialisatie Geschiedenis LAS) De Bacheloropleiding Latijns-Amerika Studies (specialisatie geschiedenis) wordt in het tweede semester

Nadere informatie

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften Werkstuk of verslag de vormvoorschriften begeleider: (naam van de docent) het vak waarvoor je het verslag maakt naam en klas van de leerling schooljaar en datum van inleveren 2 Samenvatting Elk onderzoeksverslag

Nadere informatie

Taal, Media en Communicatie

Taal, Media en Communicatie BrVTTaalMediaCommdef 29-09-2011 12:39 Pagina 1 Handleiding voor bedrijfsmentoren Beroepenveld Taal, Media en Communicatie Begeleiden van ICT-studenten Opleidingen Afstuderen / stage Journalistiek Communicatie

Nadere informatie

Richtlijnen schrijven (stage-of afstudeer)verslag

Richtlijnen schrijven (stage-of afstudeer)verslag Richtlijnen schrijven (stage-of afstudeer)verslag Inhoudsopgave Structuur van een verslag... 2 Indeling van het verslag... 2 De titelpagina... 2 Voorwoord... 2 De Inhoudsopgave... 3 De Samenvatting...

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 4VMBO - T 2014-2015

SECTORWERKSTUK 4VMBO - T 2014-2015 SECTORWERKSTUK 4VMBO - T 2014-2015 handleiding leerlingen inhoud: inleiding stappenplan logboek beoordelingsformulier tijdpad 1 INLEIDING SECTORWERKSTUK VOOR 4 VMBO Alle leerlingen van het vmbo theoretische

Nadere informatie

Bijlage D Nadere uitwerking van de onderwijseenheden van het Associate degree-programma:

Bijlage D Nadere uitwerking van de onderwijseenheden van het Associate degree-programma: Bijlage D Nadere uitwerking van de onderwijseenheden van het Associate degree-programma: 2 E JAAR (HOOFDFASE)... 2 ONDERZOEK... 2 IT SERVICE MANAGEMENT... 3 TESTEN... 4 CONNECTED DEVICES... FOUT! BLADWIJZER

Nadere informatie

Voorwoord Bieden van zorg en ondersteuning op basis van een werkplanning

Voorwoord Bieden van zorg en ondersteuning op basis van een werkplanning Voorwoord Voor u ligt een proeve van bekwaamheid voor de opleiding Helpende Zorg & Welzijn, niveau 2, voor de kerntaak 1: Bieden van zorg en ondersteuning op basis van een werkplanning Deze proeve sluit

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUK NAAM --------------------------------------- KLAS ----------------------------------------- CURSUSJAAR

PROFIELWERKSTUK NAAM --------------------------------------- KLAS ----------------------------------------- CURSUSJAAR PROFIELWERKSTUK NAAM --------------------------------------- KLAS ----------------------------------------- CURSUSJAAR 2014-2015 ----------------------------------------- LEERLINGBOEKJE Pagina 1 Bonhoeffer

Nadere informatie

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK VMBO-TL

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK VMBO-TL HANDLEIDING SECTORWERKSTUK VMBO-TL SCHOOLJAAR 2012-201 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding p. 2. Afspraken p.4. Het onderzoek p.5 Stap 1: Onderwerp p.5 Stap 2: De hoofd- en deelvragen p.5 Stap : Informatie zoeken

Nadere informatie

Het Profielwerkstuk HANDLEIDING I. Organisatie, tijdpad en andere belangrijke informatie. Een handleiding voor Havo en Vwo Mei 2011.

Het Profielwerkstuk HANDLEIDING I. Organisatie, tijdpad en andere belangrijke informatie. Een handleiding voor Havo en Vwo Mei 2011. Het Profielwerkstuk HANDLEIDING I Organisatie, tijdpad en andere belangrijke informatie Een handleiding voor Havo en Vwo Mei 2011 Naam leerling: klas:. Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Organisatie 4 2. De

Nadere informatie

Porfolio. Politie Vormingscentrum

Porfolio. Politie Vormingscentrum Porfolio 1. Inleiding 2. Wat is een portfolio? Hoe gebruik je het portfolio Reflectieverslagen Persoonlijke leerdoelen formuleren Werkwijze en denkmodel om opgaven/problemen op te lossen 1. INLEIDING Ligt

Nadere informatie

Handleiding profielwerkstuk HAVO examen 2016

Handleiding profielwerkstuk HAVO examen 2016 1. INLEIDING. Handleiding profielwerkstuk HAVO examen 216 Een van de onderdelen van het schoolexamen (SE) is het profielwerkstuk (PWS). Het PWS kun je beschouwen als een uitgebreide praktische toets. Het

Nadere informatie

Handleiding afstudeeropdracht Commerciële Economie

Handleiding afstudeeropdracht Commerciële Economie Handleiding afstudeeropdracht Commerciële Economie Studiejaar 2013-2014 Opleiding Studielast : Commerciële Economie (vt-wbw, vt-fmb, Deeltijd, Duaal, SPM-FMB, SPM-WBW, JCU, IM, CETO) : 20-25 ECTS (a.h.v.

Nadere informatie

Beroepenwerkstuk 3 MAVO

Beroepenwerkstuk 3 MAVO Beroepenwerkstuk 3 MAVO 2015 2016 1 INLEIDING Het beroepenwerkstuk: Een van de onderdelen van het programma beroepenoriëntatie in 3 mavo is het maken van een beroepenwerkstuk en het presenteren hiervan

Nadere informatie

Scriptiereglement (Ex artikel 4.14 Onderwijs- en examenregeling van de masteropleidingen)

Scriptiereglement (Ex artikel 4.14 Onderwijs- en examenregeling van de masteropleidingen) Scriptiereglement (Ex artikel 4.14 Onderwijs- en examenregeling van de masteropleidingen) Artikel 1 toepassingsbereik 1.- Dit reglement is van toepassing op alle studenten die na 31 augustus 2004 aanvangen

Nadere informatie

Afdeling VAVO. Praktische opdracht HAVO/VWO. Handleiding

Afdeling VAVO. Praktische opdracht HAVO/VWO. Handleiding Afdeling VAVO Praktische opdracht HAVO/VWO Handleiding Inleiding Voor verschillende vakken dient u een praktische opdracht te maken. In deze handleiding staan instructies voor het maken van een praktische

Nadere informatie

Titelpagina ONDERZOEKSVERSLAG. Namen: Klas/groep: Cursusjaar: Begeleider: Beoordelaar:

Titelpagina ONDERZOEKSVERSLAG. Namen: Klas/groep: Cursusjaar: Begeleider: Beoordelaar: Titelpagina ONDERZOEKSVERSLAG Namen: Klas/groep: Cursusjaar: Plaats en datum: Begeleider: Beoordelaar: Amsterdam, mei 15 Inhoud INHOUD... 2 VOORWOORD... 3 1. INLEIDING... 4 PROBLEEMSTELLING... 4 ONDERZOEKSVRAGEN...

Nadere informatie

Autoschadehersteller. Crebonummer 91750 / 95030. PvB 01. Voertuig afleveringsklaarmaken na reparatie. Handleiding Proeve van Bekwaamheid

Autoschadehersteller. Crebonummer 91750 / 95030. PvB 01. Voertuig afleveringsklaarmaken na reparatie. Handleiding Proeve van Bekwaamheid Autoschadehersteller Crebonummer 91750 / 95030 PvB 01 Voertuig afleveringsklaarmaken na reparatie Handleiding Proeve van Bekwaamheid Voor de beoordelaar Handleiding PvB Carrosserietechniek voor de beoordelaar.

Nadere informatie

WORKSHOPHANDLEIDING Het Verbeterplan

WORKSHOPHANDLEIDING Het Verbeterplan 1 WORKSHOPHANDLEIDING Het Verbeterplan Doorstroomtraject BBL/BOL-PW4 Kerntaak: 3 Uitvoeren van organisatie- en professiegebonden taken Werkprocessen: 3.1 Werkt aan deskundigheidsbevordering en professionalisering

Nadere informatie

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend.

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend. Naam student: Studentnummer: Evaluatieformulier meewerkstage CE In te vullen door de bedrijfsbegeleider van de stage biedende organisatie voorafgaand aan het eindgesprek met de stagedocent. De stagiair

Nadere informatie

Handleiding Mbo-hbo doorstroomassessment jij en het hbo ..een succesvolle combinatie?

Handleiding Mbo-hbo doorstroomassessment jij en het hbo ..een succesvolle combinatie? Handleiding jij en het hbo..een succesvolle combinatie? Inhoudsopgave Leeswijzer 3 Inleiding 4 1. Het portfolio 5 1.1 Kwaliteitseisen 5 1.2 Samenstelling van het portfolio 5 1.3 Inleveren portfolio 6 1.4

Nadere informatie

Proeve van Bekwaamheid. Terugblikken en vooruitkijken (1) Crebonummer: 93500. Opleiding Onderwijsassistent Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL

Proeve van Bekwaamheid. Terugblikken en vooruitkijken (1) Crebonummer: 93500. Opleiding Onderwijsassistent Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL Proeve van Bekwaamheid Terugblikken en vooruitkijken (1) Crebonummer: 93500 Opleiding Onderwijsassistent Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL EXAMENBANK PROVE2MOVE Kwalificatiedossier 2012-2013 SBL Juli 2012 2

Nadere informatie

Reglement Bachelorscriptie Geschiedenis Vastgesteld op 1-9-2015, verbeterd en goedgekeurd door de examencommissie op 10-9- 2015

Reglement Bachelorscriptie Geschiedenis Vastgesteld op 1-9-2015, verbeterd en goedgekeurd door de examencommissie op 10-9- 2015 Faculteit der Geesteswetenschappen Afdeling Geschiedenis, Europese studies en Religiewetenschappen Spuistraat 134 1012 VB Amsterdam Datum 10-9-2015 Contactpersoon J.J.B.Turpijn@uva.nl Bijlagen Beoordelingsformulier

Nadere informatie

Stagesyllabus 2014-2015

Stagesyllabus 2014-2015 Business IT & Management DMCI Stagesyllabus 2014-2015 Studielast : 30 ects (20 weken) Datum van uitgave : 1 september 2014 Cursusjaar : 2013-2014 Studierichting(en) : Business IT & Management Studiejaar

Nadere informatie

Bachelorscriptiebrochure BA Taalwetenschap

Bachelorscriptiebrochure BA Taalwetenschap Bachelorscriptiebrochure BA Taalwetenschap 1. Definitie 2. Omvang 3. Begeleiding 4. Beoordelingscriteria 5. Eindtermen 6. Mogelijke aanvullingen Bijlage: Stappenplannen 1. Definitie De Bachelorscriptie

Nadere informatie

Bachelorscriptiebrochure BA Taalwetenschap

Bachelorscriptiebrochure BA Taalwetenschap Bachelorscriptiebrochure BA Taalwetenschap 1. Definitie 2. Omvang 3. Begeleiding 4. Beoordelingscriteria 5. Eindtermen 6. Mogelijke aanvullingen Bijlage: Stappenplannen 1. Definitie De Bachelorscriptie

Nadere informatie

Handleiding sectorwerkstuk

Handleiding sectorwerkstuk Handleiding sectorwerkstuk Vmbot-4 2013 2014 DA'S MIJN SCHOOL... Inleiding: Je gaat dit jaar een sectorwerkstuk maken. In deze handleiding lees je waaraan een sectorwerkstuk moet voldoen en hoe je begeleid

Nadere informatie

Handleiding Coaching/stagereflectie

Handleiding Coaching/stagereflectie Fontys Hogeschool Pedagogiek Coaching/Intervisie Minor Forensische Orthopedagogiek 2013-2014 Studiejaar 3 Handleiding Coaching/stagereflectie Voor studenten voltijd Minor Forensische Orthopedagogiek Studiejaar

Nadere informatie

Studiehandleiding Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media

Studiehandleiding Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media Studiehandleiding Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media Titel: Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media Vakcode: LWX999B10 Opleiding: Kunsten, Cultuur en Media Studiefase: Bachelor 3 e jaar/ KCM Major Periode:

Nadere informatie

Ba-scriptiebrochure Opleiding Nederlandse Taal en Cultuur

Ba-scriptiebrochure Opleiding Nederlandse Taal en Cultuur Ba-scriptiebrochure Opleiding Nederlandse Taal en Cultuur 2014-15 1. Definitie De BA-scriptie is een schriftelijke weerslag van een praktische oefening in het zelfstandig opzetten en uitvoeren van een

Nadere informatie

OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE. Ondersteuningsmagazijn gevorderd 1 BEROEPSTAAK E

OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE. Ondersteuningsmagazijn gevorderd 1 BEROEPSTAAK E OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE Ondersteuningsmagazijn gevorderd 1 BEROEPSTAAK E Albeda college Branche gezondheidszorg Kwalificatieniveau 4 Cohort: 2009-2010 Versie: 3 Fase: Gevorderd 1 Naam Student:.

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUK VWO 2015-2016

PROFIELWERKSTUK VWO 2015-2016 PROFIELWERKSTUK VWO 2015-2016 Beste 5 VWO-er, Onderdeel van je eindexamen is het maken van een profielwerkstuk (kortweg PWS). Het PWS vormt de afsluiting van een kennis- en vaardigheidsproces dat je gedurende

Nadere informatie

Deelopdracht 1: Onderzoek naar het onderwijsconcept van jouw leerwerkplek

Deelopdracht 1: Onderzoek naar het onderwijsconcept van jouw leerwerkplek Deelopdracht 1: Onderzoek naar het onderwijsconcept van jouw leerwerkplek In deze deelopdracht ga je het onderwijsconcept van jouw leerwerkplek onderzoeken. Geerts en van Kralingen (2011) definiëren onderwijsconcept

Nadere informatie

TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE Praktijk 8 Deeltijd

TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE Praktijk 8 Deeltijd TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE Praktijk 8 Deeltijd Titel vak: Praktijk 8 Kwartaal: 4 Voltijd/deeltijd: Deeltijd Studiejaar: 2 Datum versie: April 2013 ECTS: 5 Assessoren: Vakcoördinator: Caroline Zijlstra, Chris

Nadere informatie

KPB Activerende didactiek

KPB Activerende didactiek 2014-2015 Cursuscode Cohort 2012: LGWKAD40P2 Cohort 2013: LGWKAD01P2 Cohort 2014: LGWKAD01P2 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Werken aan competenties 3 Praktijkopdracht activerende didactiek 3 Bijlage 1: Beoordelingsformulier

Nadere informatie

Proeve van Bekwaamheid. Onderzoeken en presenteren. Crebonummer 93500. Opleiding Onderwijsassistent Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL

Proeve van Bekwaamheid. Onderzoeken en presenteren. Crebonummer 93500. Opleiding Onderwijsassistent Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL Proeve van Bekwaamheid Onderzoeken en presenteren Crebonummer 93500 Opleiding Onderwijsassistent Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL EXAMENBANK PROVE2MOVE Kwalificatiedossier 2012-2013 Inhoudsopgave Inleiding

Nadere informatie

BPV-praktijkboek. Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent

BPV-praktijkboek. Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent BPV-praktijkboek Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent Crebocode 90440, dossier 2013-2014 Bedrijfsnaam :. Naam Student : Cohort :.. Wat is een BPV werkboek Dit BPV werkboek maakt onderdeel uit van de Opleiding

Nadere informatie

Formulier Aanvraag start Afstudeeronderzoek

Formulier Aanvraag start Afstudeeronderzoek Bijlage 2. Aanvraag start Afstudeeronderzoek Formulier Aanvraag start Afstudeeronderzoek Opleiding Sport en Bewegen Hierbij het verzoek om onderstaande gegevens in te vullen en in te dienen bij de afstudeercommissie.

Nadere informatie

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag De probleemstelling is eigenlijk het centrum waar het werkstuk om draait. Het is een precieze formulering van het onderwerp dat je onderzoekt. Omdat de probleemstelling

Nadere informatie

Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB

Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB 1 Inleiding Een van de onderdelen van het schoolexamen van de gemengde en theoretische leerweg is het sectorwerkstuk. Hiermee kun je laten zien dat je in

Nadere informatie

Afdeling VAVO. Praktische opdracht VMBO. Handleiding

Afdeling VAVO. Praktische opdracht VMBO. Handleiding Afdeling VAVO Praktische opdracht VMBO Handleiding Inleiding In deze inleiding staat hoe u het maken van een praktische opdracht het beste kunt aanpakken. De aanwijzingen, die gegeven worden zijn niet

Nadere informatie

Informatie werkplekleren

Informatie werkplekleren Informatie werkplekleren Pabo Venlo 2014-2015 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 Stagedagen Blz. 4 Stageweken Blz. 4 Jaaroverzicht 2014-2015 Blz. 5 Opleidingsprogramma Blz. 6 Propedeusefase Hoofdfase Afstudeerfase

Nadere informatie

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Naam: Klas: praktijkbegeleider: Werkplek: Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Het werken aan en en de relatie daarvan met de voortgangsrapportage Gedurende de verdiepingsfase

Nadere informatie

Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking

Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking Nederlandse Associatie voor Examinering 1 Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking Met de scriptie voor Compensation & Benefits Consultant (CBC) toont de kandidaat een onderbouwd advies

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

informatie profielwerkstuk havo avondlyceum CAL handleiding H5 2015-2016

informatie profielwerkstuk havo avondlyceum CAL handleiding H5 2015-2016 informatie profielwerkstuk havo avondlyceum CAL handleiding H5 2015-2016 Inhoud: Inleiding 2 Tijdsplanning 3 Logboek 4 Voorbeeld logboek 5 Verslag 6 Bronvermelding 7 Weging/ eindcijfer 8 pws-informatieboekje

Nadere informatie

Beoordeling: Parkinson

Beoordeling: Parkinson Projectgroep 1 Debby Aloserij 500618648 Hogeschool van Amsterdam Leon Borst 500643824 Januari 2014 Hellen Brakkee 500653051 HB- erpleegkunde Carolien Büdgen 500617279 Docent: Josanne Kers Joyce Stuijt

Nadere informatie

Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3

Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3 Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3 Handleiding Voltijd Jaar 3 Studiejaar 2015-2016 Stage-opdrachten Tijdens stage 3 worden 4 stage-opdrachten gemaakt (waarvan opdracht 1 als toets voor de

Nadere informatie

STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE

STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE Naam: Klas: Bedrijf: Stageperiode: Maak een inhoudsopgave zoals hieronder is afgebeeld. Indien nodig je eigen onderdelen tussen voegen en uiteindelijk de inhoudsopgave

Nadere informatie

Amsterdam, november 2014. Aan de ouders/verzorgers van de vierde klas-leerlingen. Geachte ouders/verzorgers,

Amsterdam, november 2014. Aan de ouders/verzorgers van de vierde klas-leerlingen. Geachte ouders/verzorgers, Amsterdam, november 2014 Aan de ouders/verzorgers van de vierde klas-leerlingen Geachte ouders/verzorgers, Deze maand zijn we begonnen met het maken van de sectorwerkstukken. Een sectorwerkstuk is een

Nadere informatie

BACHELOR RECHTSGELEERDHEID AFSTUDEERRICHTING JURIDISCHE BESTUURSKUNDE. Bestuurskundig onderzoeksproject

BACHELOR RECHTSGELEERDHEID AFSTUDEERRICHTING JURIDISCHE BESTUURSKUNDE. Bestuurskundig onderzoeksproject Rijksuniversiteit Groningen Vakgroep Staatsrecht, Bestuursrecht en Bestuurskunde BACHELOR RECHTSGELEERDHEID AFSTUDEERRICHTING JURIDISCHE BESTUURSKUNDE Bestuurskundig onderzoeksproject Versie september

Nadere informatie

Vademecum bachelorwerkstuk Nederlandse taal en cultuur

Vademecum bachelorwerkstuk Nederlandse taal en cultuur Vademecum bachelorwerkstuk Nederlandse taal en cultuur 1 Inleiding en opzet 1.1 Doelstelling bachelorwerkstuk Het individuele bachelorwerkstuk is de afsluiting van de bacheloropleiding Nederlandse taal

Nadere informatie

Protocol Werkplekleren Student ESoE. Minor Educatie & Communicatie Variant II

Protocol Werkplekleren Student ESoE. Minor Educatie & Communicatie Variant II Protocol Werkplekleren Student ESoE Minor Educatie & Communicatie Variant II Versie juli 2011 1 Protocol Werkplekleren Minor Educatie & Communicatie Variant I Inleiding Om het werkplekleren zo soepel mogelijk

Nadere informatie

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo. Geldig vanaf 1 augustus 2013. Crebonr.

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo. Geldig vanaf 1 augustus 2013. Crebonr. Keuzedeel mbo Voorbereiding hbo behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo Geldig vanaf 1 augustus 2013 Crebonr. Vastgesteld Penvoerder: Ontwikkeld door: 2 van 7 1. Algemene informatie D1: Voorbereiding

Nadere informatie

Examenreglement 2014-2015

Examenreglement 2014-2015 Examenreglement 2014-2015 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1 Algemeen 3 Hoofdstuk 2 Toelating tot opleidingen en cursussen 4 Hoofdstuk 3 Onderwijsprogramma 5 Hoofdstuk 4 Getuigschrift 7 Hoofdstuk 5 Doel en vorm

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Stageverslag klas 9 Parcival College 2013 Inhoudsopgave Stages Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Tijdens je stage Doel van de stage Stageprogramma Voorbereiding en afsluiting Waar moet je op letten

Nadere informatie

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Naam: Klas: praktijkbegeleider: Werkplek: Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Gedurende de opleiding werken de studenten in de praktijk aan praktijkopdrachten. Een schooljaar

Nadere informatie

project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg

project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg Colofon Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Postbus 1056 7940 KB Meppel Tel.: 0522-235235 Fax: 0522-235222 E-mail: info@edu-actief.nl Internet: www.edu-actief.nl

Nadere informatie

PWS informatieboekje (4H/5V)

PWS informatieboekje (4H/5V) PWS informatieboekje (4H/5V) 1. Wat is een PWS? Het ProfielWerkStuk (PWS) is een groot werkstuk waarmee je je opleiding op het Havo of Vwo afrondt. Het wordt vaak gezien als de meesterproef van de middelbare

Nadere informatie

1. Opzet plan van aanpak

1. Opzet plan van aanpak 1. Opzet plan van aanpak Het plan van aanpak dient als leidraad bij het maken van de scriptie. De scriptiebegeleider ontvangt van tevoren het plan van aanpak en adviseert de kandidaat met betrekking tot

Nadere informatie

STARTDOCUMENT TBV TOELATING PRAKTISCHE INFORMATIE PRAKTISCH

STARTDOCUMENT TBV TOELATING PRAKTISCHE INFORMATIE PRAKTISCH PRAKTISCH STARTDOCUMENT TBV TOELATING PRAKTISCHE INFORMATIE deadline toelating 10 november 2016. toelatingsgesprekken vanaf half november, begin december. start 19 januari 2017. tweejarige parttime opleiding.

Nadere informatie

Reglement bachelorwerkstuk

Reglement bachelorwerkstuk Reglement bachelorwerkstuk Artikel 1 toepassingsbereik 1.- Dit reglement is van toepassing op alle studenten die na 31 augustus 2004 aanvangen met een werkstuk ter afronding van de bacheloropleidingen

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Scriptiereglement Faculteit Rechtsgeleerdheid

Scriptiereglement Faculteit Rechtsgeleerdheid Scriptiereglement Faculteit Rechtsgeleerdheid Artikel 1 Toepassingsbereik Dit reglement is van toepassing op scripties in: a. de masteropleidingen Nederlands Recht, Fiscaal Recht, Internationaal en Europees

Nadere informatie

2 Stappen en fasen. 006128860006-bw.indd 8 19-09-13 12:35

2 Stappen en fasen. 006128860006-bw.indd 8 19-09-13 12:35 2 Stappen en fasen 8 ICT-beheerder - Netwerkbeheerder 006128860006-bw.indd 8 19-09-13 12:35 De projectwijzers brengen je in realistische situaties die te maken hebben met het ICT-vakgebied zodat je niet

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Onderstaande tekst schreef ik jaren geleden om studenten wat richtlijnen te geven bij het ontwikkelen van een voor filosofen cruciale vaardigheid: het

Nadere informatie

Handleiding Plannen van Zorg BBL-CombiCare Gehandicaptenzorg Verzorgende-IG/Medewerker Maatschappelijke Zorg

Handleiding Plannen van Zorg BBL-CombiCare Gehandicaptenzorg Verzorgende-IG/Medewerker Maatschappelijke Zorg Handleiding Plannen van Zorg BBL-CombiCare Gehandicaptenzorg Verzorgende-IG/Medewerker Maatschappelijke Zorg Werkproces VZ-IG 1.1 Stelt (mede) het zorgplan op De verzorgende-ig verzamelt gegevens om de

Nadere informatie

Gespreksdocument Inleiding Doel Werkwijze

Gespreksdocument Inleiding Doel Werkwijze Gespreksdocument Inleiding Het portfolio is gevuld met bewijslast voor de behaalde competenties op het gevraagde niveau Het laatste studiepunt wordt behaald met het schrijven van het gespreksdocument.

Nadere informatie

STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE

STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE Naam: Klas: Bedrijf: Stageperiode: Maak een inhoudsopgave zoals hieronder is afgebeeld. Indien nodig je eigen onderdelen tussen voegen en uiteindelijk de inhoudsopgave

Nadere informatie

Stichting VHAN. Reglement Wetenschapscommissie

Stichting VHAN. Reglement Wetenschapscommissie Stichting VHAN Reglement Wetenschapscommissie Aangepaste versie januari 2015 Inhoudsopgave 1. Begripsbepalingen 2. Taakopdracht 3. Samenstelling commissie, benoeming en zittingsduur 4. Werkwijze en besluitvorming

Nadere informatie

[STUDIEHANDLEIDING SLB EN EXAMINERING BPV ] Studiehandleiding studieloopbaanbergeleiding en examinering.

[STUDIEHANDLEIDING SLB EN EXAMINERING BPV ] Studiehandleiding studieloopbaanbergeleiding en examinering. 2014/2015 ROC van Amsterdam studieloopbaanbergeleiding en examinering leerjaar 3 Schooljaar 2014/2015 Annika Morrice, Ali el Amraoui [STUDIEHANDLEIDING SLB EN EXAMINERING BPV ] Studiehandleiding studieloopbaanbergeleiding

Nadere informatie

Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria

Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria Management, finance en recht Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria De verwarring voorbij Naar hernieuwd zelfvertrouwen Congres Praktijkgericht onderzoek in het HBO Amersfoort, 11 december 2012

Nadere informatie

Proeve van Bekwaamheid. Terugblikken en vooruitkijken (3) Crebonummer 93500. Opleiding Onderwijsassistent Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL

Proeve van Bekwaamheid. Terugblikken en vooruitkijken (3) Crebonummer 93500. Opleiding Onderwijsassistent Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL Proeve van Bekwaamheid Terugblikken en vooruitkijken (3) Crebonummer 93500 Opleiding Onderwijsassistent Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL EXAMENBANK PROVE2MOVE Kwalificatiedossier 2012-2013 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Leerarrangement Trendanalyse Health

Leerarrangement Trendanalyse Health Leerarrangement Trendanalyse Health Inleiding Gezondheid is voor iedereen een meer of minder belangrijk onderdeel van zijn leven. Bepaalde keuzes die je maakt, heeft te maken met gezondheid. Keuzes op

Nadere informatie

Plan van aanpak. Project: Portfolio Website. Bedrijf: InHolland Haarlem

Plan van aanpak. Project: Portfolio Website. Bedrijf: InHolland Haarlem Plan van aanpak Project: Portfolio Website Bedrijf: InHolland Haarlem Plaats, datum: Haarlem, 18-09-2013 Opgesteld door: Gerardus Vermeulen (536512), 536512@inholland.nl Plan van Aanpak project Portfolio

Nadere informatie

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING:

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING: beeldende vorming De DOELSTELLING van de -opdrachten & De BEOORDELING: Doelstellingen van de opdrachten. Leren: Thematisch + procesmatig te werken Bestuderen van het thema: met een open houding Verzamelen

Nadere informatie

HET ZELFSTANDIG UITVOEREN VAN EEN ONDERZOEK

HET ZELFSTANDIG UITVOEREN VAN EEN ONDERZOEK HET ZELFSTANDIG UITVOEREN VAN EEN ONDERZOEK Inleiding In de beroepspraktijk zal het geregeld voorkomen dat u een beslissing moet nemen ( moet ik dit nu wel of niet doen? ) of dat u inzicht moet krijgen

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Opleiding Bestuurskunde - Universiteit Leiden. Informatiepakket stage-organisatie

Opleiding Bestuurskunde - Universiteit Leiden. Informatiepakket stage-organisatie Opleiding Bestuurskunde - Universiteit Leiden Informatiepakket stage-organisatie Instituut Bestuurskunde Universiteit Leiden Faculteit Governance and Global Affairs Schouwburgstraat 2 2511 VA, Den Haag

Nadere informatie

Interpersoonlijk competent

Interpersoonlijk competent Inhoudsopgave Inhoudsopgave...0 Inleiding...1 Interpersoonlijk competent...2 Pedagogisch competent...3 Vakinhoudelijk & didactisch competent...4 Organisatorisch competent...5 Competent in samenwerken met

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Beoordelingskader minor Innovatief Beroepsonderwijs

Beoordelingskader minor Innovatief Beroepsonderwijs Beoordelingskader minor Innovatief Beroepsonderwijs Versie 1 voor het studiejaar 2007-2008, januari 2008. Bij dit beoordelingskader hoort een drietal beoordelingsformulieren: Formulier A. Eindbeoordeling

Nadere informatie