begrip van de syntaxis

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "begrip van de syntaxis"

Transcriptie

1

2 begrip van de syntaxis Understanding Syntax van Maggie Tallerman voor het Nederlands bewerkt en vermeerderd door Jan-Wouter Zwart versie 1.0 Groningen, juli 2003

3

4 Voorbericht Deze syllabus bevat een bewerking voor het Nederlandse taalgebied van het boek Understanding Syntax van Maggie Tallerman, dat in 1998 bij Arnold (UK) is verschenen. Het voornaamste verschil met het oorspronkelijk werk is dat deze syllabus zich richt op een publiek van moedertaalsprekers van het Nederlands. Daartoe zijn vrijwel alle voorbeelden uit het Engels vervangen door voorbeelden uit het Nederlands, wat zeer vaak een andere presentatie van het materiaal met zich mee moest brengen. Ook zijn een aantal paragrafen omgewerkt of vervangen door andere, en zijn de nodige correcties aangebracht. Voor haar medewerking bij het tot stand komen van deze eerste versie mag ik de oorspronkelijke auteur van harte bedanken. Aangezien deze syllabus met het oog op de tijdige totstandkoming van een bruikbare tekst onder aanzienlijke tijdsdruk is vervaardigd, is met de hierin vervatte tekst het collegemateriaal voor de cursus Syntaxis 1: Zinsleer nog niet compleet. Het overige materiaal wordt verspreid via het Internet, URL: Dit materiaal bevat, naast mogelijk aanvullende teksten, in ieder geval: de oefeningen voor de practicumcolleges een lijst met termen een lijst met aanbevolen literatuur een bibliografie bij de syllabus en de oefeningen proeftentamenvragen Dit boek beoogt een eerste inleiding in de syntaxis te geven, en veronderstelt behalve een basale kennis van het Engels geen enkele voorkennis. Het boek kan tevens gebruikt worden als een inleiding in de syntaxis van het Nederlands, met dien verstande dat de syntaxis van het Nederlands gepresenteerd wordt in het licht van de syntactische variatie die we door de talen heen aantreffen. Daarin wijkt het sterk af van de gebruikelijke benadering, die de syntaxis van het Nederlands presenteert in de context van het traditionele ontleden. Daarvan wordt hier dan ook geen beheersing verondersteld. Commentaar op deze eerste versie is van harte welkom op Jan-Wouter Zwart Groningen, 17 juli 2003 i

5 Inhoud 1. Wat is syntaxis? Wat begrippen en misverstanden Waar gaat het om bij de syntaxis? Taalverandering Voorbeeldzinnen gebruiken Waarom niet gewoon alleen Nederlandse voorbeeldzinnen? Hoe je voorbeeldzinnen moet lezen De vormgeving van de voorbeeldzinnen Lexicale en functionele informatie De categorieën persoon en getal Schriftsystemen en glossen Waarom hebben talen syntaxis? Woordvolgorde Promotie en degradatie Alle talen hebben structuur Woordklassen Woordklassen identificeren Hoe weten we dat er verschillende woordklassen zijn? De noodzaak van formele tests Identificatie van woordklassen door sprekers in de praktijk Distributie Werkwoorden Soorten werkwoorden De positie van werkwoorden De naamwoordgroep Naamwoorden en de gesloten klasse van de determinatoren Semantische en syntactische functies van de naamwoordgroep De adjectiefgroep Adjectieven en de gesloten klasse van de graadaanduiders Positie en functie van de adjectiefgroep Kunnen we zonder adjectieven? De voorzetselgroep De structuur van de voorzetselgroep De functies van de voorzetselgroep Adverbia Conclusie Vorm Inleiding De belangrijkste functionele categorieën Functionele categorieën voor naamwoorden 62 getal geslacht definietheid naamval Functionele categorieën voor werkwoorden 65 tijd en aspect modus actief/passief agreement Functionele categorieën voor adjectieven 72 graad agreement Functionele categorieën voor voorzetsels Samenvatting 73 ii

6 3. Zinnen Eenvoudige zinnen en de notie finietheid Deelzinnen en eenvoudige zinnen Finietheid en hulpwerkwoorden 78 modale hulpwerkwoorden aspectuele hulpwerkwoorden variatie tussen talen Niet-finiete werkwoorden 82 infinitieven participia variatie Samenvatting Complexe zinnen Definities en voorbeelden Hoofd- en bijzinnen uit elkaar houden Zinstypen door de talen heen Talen zonder infinitiefzinnen Infinitieven met verbuiging De coördinatiestrategie Nominalisatie Werkwoordreeksen Samenvatting Relatieve zinnen Voorbeelden en definities Variatie door de talen heen Samenvatting Hoofden en woordgroepen Hoofden en afhankelijke elementen Eigenschappen van hoofden Wat is een hoofd? Wat hoofden met afhankelijke elementen doen Samenvatting: de eigenschappen van hoofden Meer over afhankelijke elementen Adjuncten en complementen Werkwoorden en hun complementen Andere hoofden en hun complementen Determinatoren en naamwoorden Woordgroepen in woordgroepen in woordgroepen Waar in de woordgroep staat het hoofd? Hoofd-initiële talen Hoofd-finale talen Hoofd-initiële talen en hoofd-finale talen: een oefening Talen met head-marking en talen met dependent-marking Definities en illustraties Syntactische relaties tussen hoofden en afhankelijke elementen Een adpositie en zijn object-np Een werkwoord en zijn argumenten Een naamwoord en zijn bezitter Een naamwoord en zijn adjectief Hoofd- en dependensmarkering: een oefening Wat typologische verschillen tussen talen Samenvatting 133 iii

7 5. Hoe identificeer je constituenten? De structuur van de zin ontdekken Bewijs dat zinnen structuur hebben Syntactische tests voor constituentschap Notatie van de constituentstructuur in een boom Samenvatting Boomdiagrammen en relaties in een boomstructuur Zelf boomstructuren bouwen Constituentschapstests toepassen De coördinatietest Asymmetrische structuur Hebben alle talen dezelfde constituenten? Samenvatting Onderlinge relaties in de zin Inleiding Woordvolgorde Basisvolgorde en afwijkende volgorde Woordvolgordevariatie Statistische patronen Naamvalssystemen Welke kern-nps horen bij elkaar? Illustratie van de belangrijkste naamvalssystemen Nominatief/accusatief Ergatief/absolutief Mengvormen Iets over gemarkeerde en ongemarkeerde vormen Agreement 6.5 Grammaticale relaties Inleiding Subjecten Typische eigenschappen van subjecten door de talen heen Het subject in een paar concrete talen IJslands Lezgisch Tagalog Objecten Samenvatting Syntactische processen Passief en antipassief De passieve constructie bij transitieve zinnen De passieve constructie bij intransitieve zinnen De antipassief Andere processen die grammaticale relaties omgooien De applicatief De causatief Syntactische processen die grammaticale relaties intact laten Vraagwoordvragen Andere vooropplaatsingen Syntactische processen en constituentstructuur 228 iv

8 Lijst van in de voorbeelden gebruikte afkortingen 1 eerste persoon 2 tweede persoon 3 derde persoon 1,7,9,10 geslachten in Bantutalen A transitief subject A(P) adjectief(groep) ABS absolutief ACC accusatief Adv(P) adverbium(groep) APPL applicatief ASP aspect AUX hulpwerkwoord C(P) voegwoord(groep) CAUS causatief COMP voegwoord CONJ nevenschikkend voegwoord CTF conjunctief D(P) determinator(groep) DAT datief DEF bepaald DEM aanwijzend voornaamwoord DET lidwoord ERG ergatief EXC exclusief FEM vrouwelijk FUT toekomende tijd GEN genitief HAB habitueel IMPF imperfectum INC inclusief INDEF onbepaald INDIC INF INTRANS IO MASC N(P) NEG NOM NONPAST NTR O OB P(P) PASS PAST PART PERF PL POSS POT PRES PROG PRT PUNC REL S SG SU TRANS V(P) indicatief infinitief intransitief indirect object mannelijk naamwoord(groep) negatief nominatief niet-verleden tijd onzijdig object object voorzetsel(groep) passief verleden tijd participium perfectum meervoud possessief potentialis presens progressief partikel punctueel relatief intransitief subject enkelvoud subject transitief werkwoord(groep) v

zinsleer begrip van de syntaxis Jan-Wouter Zwart Understanding Syntax van Maggie Tallerman voor het Nederlands bewerkt en vermeerderd door

zinsleer begrip van de syntaxis Jan-Wouter Zwart Understanding Syntax van Maggie Tallerman voor het Nederlands bewerkt en vermeerderd door zinsleer begrip van de syntaxis Understanding Syntax van Maggie Tallerman voor het Nederlands bewerkt en vermeerderd door Jan-Wouter Zwart versie 2.1 Groningen, juli 2011 Voorbericht Deze syllabus bevat

Nadere informatie

Ontleden. a) het onderwerp b) het gezegde c) de voorwerpen (lijdend en meewerkend voorwerp, voorzetselvoorwerp) d) de bepalingen

Ontleden. a) het onderwerp b) het gezegde c) de voorwerpen (lijdend en meewerkend voorwerp, voorzetselvoorwerp) d) de bepalingen Ontleden 1. Ontleden is een vorm van syntactische analyse die traditioneel op lagere en middelbare scholen onderwezen wordt (werd). Deze traditionele zinsontleding gaat terug op de Nederlandse spraakkunst

Nadere informatie

LTX016B05. Nieuwe ontwikkelingen in de syntaxis. College 4

LTX016B05. Nieuwe ontwikkelingen in de syntaxis. College 4 LTX016B05 Nieuwe ontwikkelingen in de syntaxis College 4 2/111 Vandaag: eerste college Regeer- en Bindtheorie (1/6) 3/111 Vandaag:! inhoudelijk gedeelte (een paar onderdelen van de theorie)! theoretisch

Nadere informatie

2 Правописание Spelling 11 Hoofdletters en kleine letters 11 Klinkers na de sisklanken ж, ч, ш, щ / г, к, х / ц 12 Interpunctie 12

2 Правописание Spelling 11 Hoofdletters en kleine letters 11 Klinkers na de sisklanken ж, ч, ш, щ / г, к, х / ц 12 Interpunctie 12 Inhoudsopgave 1 Русский алфавит Het Russische alfabet 10 2 Правописание Spelling 11 Hoofdletters en kleine letters 11 Klinkers na de sisklanken ж, ч, ш, щ / г, к, х / ц 12 Interpunctie 12 3 Фонетика Fonetiek

Nadere informatie

Inleiding: Combinaties

Inleiding: Combinaties Zinnen 1 Inleiding: Combinaties Combinaties op verschillende niveaus: Lettergrepen als combinaties van fonemen. Woorden als combinaties van morfemen. Zinnen als combinaties van woorden en woordgroepen.

Nadere informatie

Inleiding. Syntaxis: de combinaties van woorden tot woordgroepen en zinnen.

Inleiding. Syntaxis: de combinaties van woorden tot woordgroepen en zinnen. Zinnen 2 Inleiding Syntaxis: de combinaties van woorden tot woordgroepen en zinnen. Wat voor rol spelen de kenmerken van de woorden hierbij? Wat voor soort woordvolgordes vinden we? Hoe kunnen die woordvolgordes

Nadere informatie

A Grammar of Tadaksahak, a Northern Songhay Language of Mali. geeft een beschrijving van de taal Tadaksahak, die gesproken wordt

A Grammar of Tadaksahak, a Northern Songhay Language of Mali. geeft een beschrijving van de taal Tadaksahak, die gesproken wordt Summary 352 12. Samenvatting A Grammar of Tadaksahak, a Northern Songhay Language of Mali geeft een beschrijving van de taal Tadaksahak, die gesproken wordt door de Idaksahak, een groep van ongeveer 30.000

Nadere informatie

Hoe identificeer je constituenten?

Hoe identificeer je constituenten? 5 Hoe identificeer je constituenten? In hoofdstuk 1 hebben we het idee geïntroduceerd dat zinnen structuur hebben; nu komen we in meer detail op dat onderwerp terug. We hebben in hoofdstuk 4 gezien dat

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Agrammatische Broca-afasie wordt meestal veroorzaakt door een hersenbeschadiging in (de omgeving) van het gebied van Broca (Brodmann s areas 44 en 45). Hierdoor krijgt de patiënt

Nadere informatie

LTX016B05. Nieuwe ontwikkelingen in de syntaxis. College 7

LTX016B05. Nieuwe ontwikkelingen in de syntaxis. College 7 LTX016B05 Nieuwe ontwikkelingen in de syntaxis College 7 2/121 Vandaag: vierde college Regeer- en Bindtheorie (4/6) 3/121 Vorige colleges:! structuur van alle woordgroepen (X -theorie) XP YP X X ZP specifier

Nadere informatie

(6.3) a. Kim koopt altijd maar huizen. b. Kims altijd maar huizen kopen (begint mij te irriteren).(vgl. *Kims kopen altijd maar huizen...

(6.3) a. Kim koopt altijd maar huizen. b. Kims altijd maar huizen kopen (begint mij te irriteren).(vgl. *Kims kopen altijd maar huizen... Opdrachten bij Zinsleer, hoofdstuk 6 Vragen die gemarkeerd zijn met het symbool detective ( ) zijn pittige verdiepingsvragen waarbij je moet puzzelen op de gegevens. Maak je geen zorgen als je deze nog

Nadere informatie

Hoofden en woordgroepen

Hoofden en woordgroepen 4 Hoofden en woordgroepen Tot nu toe hebben we het gehad over woorden, deelzinnen en zinnen. Nu gaan we het hebben over een niveau van organisatie dat tussen de woorden en de deelzinnen in zit: de woordgroep

Nadere informatie

Syntactische processen

Syntactische processen 7 Syntactische processen In het vorige hoofdstuk hebben we gezien hoe talen bij het onderscheiden van grammaticale relaties gebruik maken van twee belangrijke systemen, het nominatief/ accusatief-systeem

Nadere informatie

Beknopte grammatica. voor. de cursus. Grieks van het Nieuwe Testament

Beknopte grammatica. voor. de cursus. Grieks van het Nieuwe Testament Beknopte grammatica voor de cursus Grieks van het Nieuwe Testament versie 1.0 Menno Haaijman scripture4all.org Tijdens de try-out voor de cursus bleek dat veel, zo niet alle, toehoorders de Nederlandse

Nadere informatie

Iets over het taalvermogen

Iets over het taalvermogen 8 Iets over het taalvermogen 8.1 Hoe maak je een zin? In de voorafgaande hoofdstukken hebben we het uitsluitend gehad over taal, en niet over de taalgebruiker. Voor veel mensen is taal (bijvoorbeeld de

Nadere informatie

Onderlinge relaties in de zin

Onderlinge relaties in de zin 6 Onderlinge relaties in de zin 6.1 Inleiding In dit hoofdstuk onderzoeken we de relaties die er binnen de deelzin bestaan tussen naamwoordgroepen en werkwoorden. Alle talen hebben intransitieve zinnen

Nadere informatie

Zinnen. 3.1 Eenvoudige zinnen en de notie finietheid. 3.1.1 Deelzinnen en eenvoudige zinnen

Zinnen. 3.1 Eenvoudige zinnen en de notie finietheid. 3.1.1 Deelzinnen en eenvoudige zinnen 3 Zinnen In dit hoofdstuk beginnen we met het onderwerp van de rest van het boek: de analyse van de interne structuur van zinnen. We introduceren hier het onderscheid tussen EENVOUDIGE ZINNEN die uit één

Nadere informatie

Zinnen 1. Henriëtte de Swart

Zinnen 1. Henriëtte de Swart Zinnen 1 Henriëtte de Swart Combinaties Taal maakt combinaties op verschillende niveaus: Fonemen combineren tot morfemen (creëren van betekenis) Morfemen combineren tot woorden (complexe betekenissen)

Nadere informatie

Combinaties. Stof bij dit college

Combinaties. Stof bij dit college Combinaties Taal maakt combinaties op verschillende niveaus: Fonemen combineren tot morfemen (creëren van betekenis) Morfemen combineren tot woorden (complexe betekenissen) Woorden combineren tot woordgroepen,

Nadere informatie

Onze-Lieve-Vrouwlyceum Genk Lycipedia: Beter leren CAPUT SECUNDUM TAALSTUDIE. Werkwoorden vervoegen

Onze-Lieve-Vrouwlyceum Genk Lycipedia: Beter leren  CAPUT SECUNDUM TAALSTUDIE. Werkwoorden vervoegen CAPUT SECUNDUM TAALSTUDIE Werkwoorden vervoegen 1. De infinitief In de woordenlijst vinden we de woorden altijd in dezelfde vorm. Deze vorm, die we het grondwoord noemen, is voor een werkwoord de infinitief..

Nadere informatie

Samenvatting. (Summary in Dutch. For a summary in English, see section )

Samenvatting. (Summary in Dutch. For a summary in English, see section ) 524 Samenvatting (Summary in Dutch. For a summary in English, see section 1.2.4.) Dit proefschrift beschrijft de grammatica van het Sheko. Het Sheko is een Omotische taal in het zuidwesten van Ethiopië

Nadere informatie

Niveauproef voor Nederlands in ASO 3 de graad

Niveauproef voor Nederlands in ASO 3 de graad Niveauproef voor Nederlands in ASO 3 de graad Waarom? Voor Nederlands zijn er 3 modules van elk 4 uur per week. De uren worden aansluitend gegeven, het gaat dus om een volledige namiddag. De vaardigheden

Nadere informatie

Woordklassen. 2.1.1 Hoe weten we dat er verschillende woordklassen zijn?

Woordklassen. 2.1.1 Hoe weten we dat er verschillende woordklassen zijn? 2 Woordklassen 2.1 Woordklassen identificeren 2.1.1 Hoe weten we dat er verschillende woordklassen zijn? Dat de woorden van een taal in verschillende klassen uiteenvallen is eenvoudig aan te tonen. Bijvoorbeeld,

Nadere informatie

CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3

CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3 CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3 Voor Nederlands zijn er 3 modules van elk 4 uur per week. De uren worden aansluitend gegeven, het gaat dus om een volledige namiddag. De

Nadere informatie

Toets grammaticale termen met sleutel

Toets grammaticale termen met sleutel Schrijf Vaardig 1, 2 en 3 Methode met grammaticale opbouw voor anderstaligen Toets grammaticale termen met sleutel Marilene Gathier u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2012 Deze toets hoort bij

Nadere informatie

Person Markers in Spoken Spontaneous Israeli Hebrew. A Systematic Description and Analysis S. Cohen

Person Markers in Spoken Spontaneous Israeli Hebrew. A Systematic Description and Analysis S. Cohen Person Markers in Spoken Spontaneous Israeli Hebrew. A Systematic Description and Analysis S. Cohen Persoonsmarkeerders in het Spontaan Gesproken Israelisch Hebreeuws (Samenvatting) Het corpus-gebaseerde

Nadere informatie

Overzicht toetsen en oefeningen Grammatica I. Grammatica I

Overzicht toetsen en oefeningen Grammatica I. Grammatica I Overzicht toetsen en oefeningen Grammatica I Grammatica I Rubriek Oefening Type Opgaven Uitleg Alle onderwerpen Totaaltoets Grammatica I (*) 42 1 Klanken/letters Deeltoets 1 (*) Naamwoorden Deeltoets 2

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20984 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Hosono, Mayumi Title: Object shift in the Scandinavian languages : syntax, information

Nadere informatie

Benodigde voorkennis taal verkennen groep 5

Benodigde voorkennis taal verkennen groep 5 Taal actief 4 taal verkennen groep 5-8 taal verkennen groep 5 In dit document een overzicht opgenomen van de benodigde voor de lessen Taal verkennen groep 5. Deze kenn maakt onderdeel uit van de leerlijn

Nadere informatie

Een hele eenvoudige benadering van de oplossing van dit probleem die men wel voorgesteld heeft, is de volgende regel:

Een hele eenvoudige benadering van de oplossing van dit probleem die men wel voorgesteld heeft, is de volgende regel: Accent op voorzetsels en partikels Het tweede probleem dat ik wil gebruiken ter illustratie is een probleem dat meer van belang is voor de spraaktechnologie. Een van de technologieën die spraaktechnologen

Nadere informatie

Griekse taalleer. Vormleer van het Attisch dialect. Sint-Jan Berchmanscollege. Antwerpen

Griekse taalleer. Vormleer van het Attisch dialect. Sint-Jan Berchmanscollege. Antwerpen Griekse taalleer Vormleer van het Attisch dialect Sint-Jan Berchmanscollege. Antwerpen 1998 Hoofdstuk 1 Het Naamwoord 1 De verbuiging van het naamwoord [1-9] 2 De eerste klasse van substantieven en adjectieven

Nadere informatie

DE NOMINALE GROEP of NOMINALE CONSTITUENT (NC)

DE NOMINALE GROEP of NOMINALE CONSTITUENT (NC) DE NOMINALE GROEP of NOMINALE CONSTITUENT (NC) 1. Definitie De nominale groep of nominale constituent (NC) bestaat principieel uit één woordgroep (soms één enkel woord) (i) die begint noch eindigt met

Nadere informatie

Taalbeschouwelijke termen bao so 2010

Taalbeschouwelijke termen bao so 2010 1 Bijlage: Vergelijking taalbeschouwelijke termen leerplannen basisonderwijs en secundair onderwijs In deze lijst vindt u in de linkerkolom een overzicht van de taalbeschouwelijke termen uit het leerplan

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Dit proefschrift gaat over de grammatica van het Makhuwa. Deze Bantoetaal wordt gesproken in het noorden van Mozambique en het zuiden van Tanzania. Naar schatting zijn er

Nadere informatie

Eindtermen bij het beginonderwijs Klassiek Hebreeuws. Een handreiking aan docenten

Eindtermen bij het beginonderwijs Klassiek Hebreeuws. Een handreiking aan docenten Eindtermen bij het beginonderwijs Klassiek Hebreeuws Een handreiking aan docenten Inleiding Het is gebleken dat onder docenten Klassiek / Bijbels Hebreeuws voor beginners behoefte bestaat aan een overzicht

Nadere informatie

Onze-Lieve-Vrouwlyceum Genk Lycipedia: Beter leren CAPUT TERTIUM TAALSTUDIE

Onze-Lieve-Vrouwlyceum Genk Lycipedia: Beter leren  CAPUT TERTIUM TAALSTUDIE CAPUT TERTIUM TAALSTUDIE STRUCTUUR VAN DE ZIN: DE BIJVOEGLIJKE BEPALING Pegasus p. 78-79 We kunnen een zin verdelen in... Sommige zinsdelen kunnen verder onderverdeeld worden in... Het belangrijkste woord

Nadere informatie

BIJBELS GRIEKS LES 10

BIJBELS GRIEKS LES 10 Pagina:1 10.1 Nog meer werkwoorden op - In de vorige les behandelden we het werkwoord Er zijn echter nog meer werkwoorden op -. Een ander bekende werkwoorden op - is = zetten. Toch worden deze laatste

Nadere informatie

Zinnen 2. Inleiding. Inleiding. Kenmerken. Syntaxis: de combinaties van woorden tot woordgroepen en zinnen. Kenmerken (Features)

Zinnen 2. Inleiding. Inleiding. Kenmerken. Syntaxis: de combinaties van woorden tot woordgroepen en zinnen. Kenmerken (Features) Inleiding Zinnen 2 Syntaxis: de combinaties van woorden tot woordgroepen en zinnen. Wat voor rol spelen de kenmerken van de woorden hierbij? Wat voor soort woordvolgordes vinden we? Hoe kunnen die woordvolgordes

Nadere informatie

Ons bin zuunig. Het gebruik van de oblieke subjectconstructie in een Zeeuws dialect

Ons bin zuunig. Het gebruik van de oblieke subjectconstructie in een Zeeuws dialect Ons bin zuunig Het gebruik van de oblieke subjectconstructie in een Zeeuws dialect Heleen Capelle (3898830) Bachelorscriptie Nederlandse taal en cultuur Universiteit Utrecht Cursuscode: NE3VD11017 Studiepunten:

Nadere informatie

Handige lessen Zweeds

Handige lessen Zweeds Handige lessen Zweeds Geschreven door Jules Beelen Uitgave van Zweeds Leren van J. Beelen Utrecht, 2016 Geschreven door Jules Beelen Eerste druk, 2016 2 2016 - Kopiëren verboden! Uitsluitend verkoop en

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/41689

Nadere informatie

1.2.3 Trappen van vergelijking 20

1.2.3 Trappen van vergelijking 20 INHOUD DEEL I Woord voor woord 13 1.1 Zelfstandig naamwoord (substantief) 16 1.1.1 Definitie 16 1.1.2 Soorten 16 1.1.2.1 Soortnaam of eigennaam 16 1.1.2.2 Concrete of abstracte zelfstandige naamwoorden

Nadere informatie

DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE

DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE SECUNDAIR ONDERWIJS Kroniek van de begeleider Ik wens jullie eerst en vooral een energierijk 2013 met veel geluk zowel op persoonlijk vlak als professioneel.

Nadere informatie

Muiswerk Grammatica I-III is bedoeld om anderstaligen te leren hoe het Nederlands in elkaar zit.

Muiswerk Grammatica I-III is bedoeld om anderstaligen te leren hoe het Nederlands in elkaar zit. Grammatica I-III NT2 Muiswerk Grammatica I-III is bedoeld om anderstaligen te leren hoe het Nederlands in elkaar zit. Doelgroepen Grammatica I-III NT2 Grammatica I-III nt2 is bedoeld voor anderstalige

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Congruentie is het verschijnsel in natuurlijke taal dat de vorm van het ene woord afhangt van de kenmerken van een ander woord. Zo hangt in het Nederlands de vorm van het

Nadere informatie

Woordsoorten. Nederlands. Aanwijzend voornaamwoord. Onderschikkend voegwoord. Persoonlijk voornaamwoord. Betrekkelijk voornaamwoord

Woordsoorten. Nederlands. Aanwijzend voornaamwoord. Onderschikkend voegwoord. Persoonlijk voornaamwoord. Betrekkelijk voornaamwoord Woordsoorten Nederlands Aanwijzend voornaamwoord Betrekkelijk voornaamwoord Bezittelijk voornaamwoord Bijvoeglijk gebruikt werkwoord Bijvoeglijk naamwoord Bijwoord Bijzin Hoofdzin Hulpwerkwoord Koppelwerkwoord

Nadere informatie

DE AAN HET INFINITIEF-CONSTRUCTIE IN HET NEDERLANDS

DE AAN HET INFINITIEF-CONSTRUCTIE IN HET NEDERLANDS GEERT BOOIJ DE AAN HET INFINITIEF-CONSTRUCTIE IN HET NEDERLANDS 1. Inleiding Veel talen van Europa gebruiken syntactische constructies om progressief aspect uit te drukken (Bertinetto e.a. 2000). Globaal

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Constructies, beperkingen en voorstellingswijze: Adposities in het Nederlands De term adpositie wordt gebruikt voor partikels, preposities (voorzetsels) en postposities (achterzetsels).

Nadere informatie

Universiteit Gent Oosterse Talen en Culturen Klassiek Chinees I Vertalingen Shadick en oefeningen

Universiteit Gent Oosterse Talen en Culturen Klassiek Chinees I Vertalingen Shadick en oefeningen Universiteit Gent Oosterse Talen en Culturen Klassiek Chinees I I. Vertalingen Shadick en oefeningen Versie 2 Sarah Deschodt, studiepraeses Tomo no Kai 2009-2010 Intellectueel eigendom van Tomo no Kai

Nadere informatie

Z I N S O N T L E D I N G

Z I N S O N T L E D I N G - 1 - Z I N S O N T L E D I N G Waarom is zinsontleding zo belangrijk? Elke scholier op de middelbare school maar ook de kinderen op de lagere school, komen veelvuldig met zinsontleding in aanraking, eigenlijk

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20916 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20916 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20916 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Bobuafor, Mercy Title: A grammar of Tafi Issue Date: 2013-05-30 Samenvatting Dit

Nadere informatie

LESSTOF. Ontleden en Benoemen

LESSTOF. Ontleden en Benoemen LESSTOF Ontleden en Benoemen 2 Lesstof Ontleden en Benoemen INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 6 INHOUD ONTLEDEN EN BENOEMEN 1... 10 INHOUD ONTLEDEN EN BENOEMEN 2... 17 Lesstof Ontleden

Nadere informatie

De passief in kindertaal. Een onderzoek naar passiefverwerving bij Nederlandse kinderen.

De passief in kindertaal. Een onderzoek naar passiefverwerving bij Nederlandse kinderen. De passief in kindertaal Een onderzoek naar passiefverwerving bij Nederlandse kinderen. Begeleider 1: Prof. Dr. N.F.M. Corver Begeleider 2: Dr. J.M. Nortier Master Eindwerkstuk Marly Kardol 3288803 Lunteren,

Nadere informatie

Inleiding. 1 Doelstellingen

Inleiding. 1 Doelstellingen Inleiding 1 Doelstellingen De Nederlandse Grammatica voor Franstaligen (NGF) is bedoeld als een descriptieve grammatica die op grondig contrastief onderzoek van de Nederlandse en de Franse syntaxis is

Nadere informatie

Initiële coördinatie en de identificatie van woordgroepen. Petra Hendriks en Jan-Wouter Zwart

Initiële coördinatie en de identificatie van woordgroepen. Petra Hendriks en Jan-Wouter Zwart Initiële coördinatie en de identificatie van woordgroepen Petra Hendriks en Jan-Wouter Zwart 1. De hiërarchische structuur van zinnen Een belangrijk resultaat van de moderne taalkunde is de ontdekking

Nadere informatie

Samenvatting. subject I

Samenvatting. subject I 221 Samenvatting Recente ontwikkelingen in de generatieve taalkunde hebben niet geleid niet tot nieuwe inzichten omtrent de factoren die de positie van het finiete werkwoord in een bevestigende zin bepalen.

Nadere informatie

4 Имена существительные Zelfstandige naamwoorden

4 Имена существительные Zelfstandige naamwoorden 4 Имена существительные Zelfstandige naamwoorden Zelfstandige naamwoorden hebben geen lidwoord Russische zelfstandige naamwoorden hebben geen lidwoord. Of een zelfstandig naamwoord bepaald of onbepaald

Nadere informatie

Wat is syntaxis? 1.1 Wat begrippen en misverstanden. 1.1.1 Waar gaat het om bij de syntaxis?

Wat is syntaxis? 1.1 Wat begrippen en misverstanden. 1.1.1 Waar gaat het om bij de syntaxis? 1 Wat is syntaxis? 1.1 Wat begrippen en misverstanden 1.1.1 Waar gaat het om bij de syntaxis? Dit boek behandelt een eigenschap van de menselijke taal die bekend staat onder de naam syntaxis. Syntaxis

Nadere informatie

SAMENVATTING. Nicholas Andrew Bailey (7 december 2009)

SAMENVATTING. Nicholas Andrew Bailey (7 december 2009) SAMENVATTING THETISCHE CONSTRUCTIES IN HELLENISTISCH GRIEKS: met bijzondere aandacht voor zinnen met εἰµί zijn, γίνοµαι gebeuren, ἔρχοµαι komen, ἰδού/ἴδε zie, en objectszinnen bij ὁράω zien Nicholas Andrew

Nadere informatie

Formuleren voor gevorderden

Formuleren voor gevorderden Formuleren voor gevorderden Het programma Formuleren voor Gevorderden is gemaakt voor leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en voor leerlingen in mbo en hbo voor wie vaardigheden op het

Nadere informatie

Formuleren voor gevorderden

Formuleren voor gevorderden Formuleren voor gevorderden Het Muiswerkprogramma Formuleren voor Gevorderden is gemaakt voor leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en voor leerlingen in mbo en hbo voor wie vaardigheden

Nadere informatie

Boekbesprekingen. Nederlandse Taalkunde, jaargang 17, 2012-1

Boekbesprekingen. Nederlandse Taalkunde, jaargang 17, 2012-1 Jan-Wouter Zwart. The Syntax of Dutch. Cambridge: Cambridge University Press, 2011, viii + 402 blz. ISBN 978 0 521 87128 0 (HB). GBP 65,00. The Syntax of Dutch van Jan-Wouter Zwart is verschenen als elfde

Nadere informatie

Niveaus van abstractie in de beschrijving van het Nederlands. Jan-Wouter Zwart

Niveaus van abstractie in de beschrijving van het Nederlands. Jan-Wouter Zwart Niveaus van abstractie in de beschrijving van het Nederlands Jan-Wouter Zwart Lezing voor de Noordelijke Afdeling van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, Groningen, 25 april 1996. Inleiding Dat

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding (door Ineke Sluiter) 1 HANDBOEK LATIJN. Begrippen 11 Goed Latijn 11 Woordsoorten 11

INHOUD. Inleiding (door Ineke Sluiter) 1 HANDBOEK LATIJN. Begrippen 11 Goed Latijn 11 Woordsoorten 11 INHOUD Inleiding (door Ineke Sluiter) 1 HANDBOEK LATIJN Begrippen 11 Goed Latijn 11 Woordsoorten 11 Hoofdstuk 1 Het naamwoord 13 1 Definitie 13 2 Eigenschappen 13 2.1 Hoedanigheid 13 2.2 Woordgeslacht

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 15. Deel 1 Spelling 18

Inhoud. Inleiding 15. Deel 1 Spelling 18 Inhoud Deel 1 Spelling 18 Inleiding 15 1 Grondbeginselen van de Nederlandse spelling 21 1.1 Verschil tussen klank en letter 22 1.2 Hoofdregels 22 1.3 Interactie tussen de regels 24 1.4 Belang van de regel

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Overzicht van de behandelde onderwerpen 10. 1 In vorm? 13 Sport Voorbereiden 13 Uitvoeren 16 Oefenen 23 Woordenlijst hoofdstuk 1 31

Inhoudsopgave. Overzicht van de behandelde onderwerpen 10. 1 In vorm? 13 Sport Voorbereiden 13 Uitvoeren 16 Oefenen 23 Woordenlijst hoofdstuk 1 31 Inhoudsopgave Overzicht van de behandelde onderwerpen 10 1 In vorm? 13 Sport Voorbereiden 13 Uitvoeren 16 Oefenen 23 Woordenlijst hoofdstuk 1 31 2 In Holland staat een huis 33 Wonen Voorbereiden 33 Uitvoeren

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/36066 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Wit, Gerrit de Title: Liko phonology and grammar : a Bantu language of the Democratic

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32972 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Bondéelle, Olivier Title: Polysémie et structuration du lexique : le cas du wolof

Nadere informatie

De constituent die niet bestaat Over het antecedent van betrekkelijke bijzinnen

De constituent die niet bestaat Over het antecedent van betrekkelijke bijzinnen De constituent die niet bestaat Over het antecedent van betrekkelijke bijzinnen Mark de Vries In zijn voorwoord bij In verband met de zin schrijft Jan: Ik heb in dit boek [ ] geprobeerd de traditionele

Nadere informatie

Semantic Versus Lexical Gender M. Kraaikamp

Semantic Versus Lexical Gender M. Kraaikamp Semantic Versus Lexical Gender M. Kraaikamp Samenvatting Semantisch versus lexicaal geslacht: synchrone en diachrone variatie in Germaanse geslachtscongruentie De meeste Germaanse talen, waaronder het

Nadere informatie

A GRAMMAR OF SANDAWE

A GRAMMAR OF SANDAWE Samenvatting The following is a summary of the thesis in Dutch. See section 1.4.1 for an overview in English. Het proefschrift A grammar of Sandawe, a Khoisan language of Tanzania is een beschrijvende

Nadere informatie

Online cursus spelling en grammatica

Online cursus spelling en grammatica Handleiding Online cursus spelling en grammatica Het hoofdmenu In het hoofdmenu kun je links op een niveau klikken. Daarnaast zie je een overzicht van de modules die bij dit niveau horen. Modules Rechts

Nadere informatie

Starting a sentence in Dutch Bouma, G.J.

Starting a sentence in Dutch Bouma, G.J. Starting a sentence in Dutch Bouma, G.J. IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below. Document

Nadere informatie

2. Syntaxis en semantiek

2. Syntaxis en semantiek 2. Syntaxis en semantiek In dit hoofdstuk worden de begrippen syntaxis en semantiek behandeld. Verder gaan we in op de fouten die hierin gemaakt kunnen worden en waarom dit in de algoritmiek zo desastreus

Nadere informatie

1 Spelling en uitspraak

1 Spelling en uitspraak Inhoud 1 Spelling en uitspraak 1 de spellingregels 11 Klinkers en medeklinkers 12 Accenttekens 11 Apostrof ( ) en koppelteken (-) 12 Hoofdletters 13 Los of aan elkaar? 13 Afbreken 14 2 uitspraak 14 Medeklinkers

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Men neemt algemeen aan dat er in de orde van vijf- tot zesduizend talen zijn. Afgezien van het Engels, Frans of het Spaans, bestaat er voor veel talenparen X, Y niet een woordenboek

Nadere informatie

Verwerving van grammaticaal geslacht in Limburg

Verwerving van grammaticaal geslacht in Limburg Verwerving van grammaticaal geslacht in Limburg Door Nederlands eentalige, dialectsprekende en anderstalige kinderen Merel Dirkx Studentnummer 10097481 Masterscriptie Nederlandse taal en cultuur Universiteit

Nadere informatie

Emancipatie van het grammaticaonderwijs

Emancipatie van het grammaticaonderwijs Emancipatie van het grammaticaonderwijs Peter-Arno Coppen Na een lange periode van onderdrukking lijkt het grammaticaonderwijs zich geleidelijk aan te ontworstelen aan de slaafse positie waarin het is

Nadere informatie

Compacte taalgids Nederlands (basis en gevorderd) les- en werkboek

Compacte taalgids Nederlands (basis en gevorderd) les- en werkboek Compacte taalgids Nederlands (basis en gevorderd) les- en werkboek Bezoek- en postadres: Bredewater 16 2715 CA Zoetermeer info@uitgeverijbos.nl www.uitgeverijbos.nl 085 2017 888 Aan de totstandkoming van

Nadere informatie

Belangrijkste kenmerken van het Oudnederlands 1

Belangrijkste kenmerken van het Oudnederlands 1 Belangrijkste kenmerken van het Oudnederlands 1 Oudnederlandse spelling De Oudnederlandse spelling steunde op het Latijnse alfabet tussen u en v geen verschil bijv. uogala* (=vogel) w (voor de 10e eeuw)

Nadere informatie

De complementen van hoeven

De complementen van hoeven CHRISTINE VAN BAALEN Universiteit Leiden P.C.van.Baalen@let.leidenuniv.nl Abstract. This paper describes which complements can be selected by the Dutch modal verb hoeven (need). It is based on the provisional

Nadere informatie

Formuleren voor gevorderden

Formuleren voor gevorderden Formuleren voor gevorderden Het Muiswerkprogramma Formuleren voor Gevorderden is gemaakt voor leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en voor leerlingen in mbo en hbo voor wie vaardigheden

Nadere informatie

De bovenkamer. Het gebruik van De bovenkamer bij Taal actief. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands

De bovenkamer. Het gebruik van De bovenkamer bij Taal actief. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands Josée Coenen De bovenkamer een kleurrijke grammatica van het Nederlands Het gebruik van De bovenkamer bij Taal actief Bij de verschillende onderdelen van Taal actief kunt u onderdelen uit De bovenkamer

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/29991 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Sun, Hongyuan Title: Temporal construals of bare predicates in Mandarin Chinese

Nadere informatie

De strijd tussen norm en intuïtie

De strijd tussen norm en intuïtie De strijd tussen norm en intuïtie Verschuivingen binnen het paradigma van relatieve pronomina in de Nederlandse spreektaal Marleen Severijnen 3351653 dr. Manuela Pinto dr. Frank Drijkoningen masterthesis

Nadere informatie

Topics in Corpus-Based Dutch Syntax Beek, Leonoor Johanneke van der

Topics in Corpus-Based Dutch Syntax Beek, Leonoor Johanneke van der Topics in Corpus-Based Dutch Syntax Beek, Leonoor Johanneke van der IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document

Nadere informatie

Het voorzetselvoorwerp

Het voorzetselvoorwerp Het voorzetselvoorwerp HANS BROEKHUIS* Abstract This article extends the classification of verbs that was provided in Broekhuis (1997), which is based on the number and types of nominal arguments of the

Nadere informatie

OPA-methode. Inhoud. 1. De OPA-methode maakt uw zinnen leesbaar 2. Zinnen bestaan uit zinsdelen 3

OPA-methode. Inhoud. 1. De OPA-methode maakt uw zinnen leesbaar 2. Zinnen bestaan uit zinsdelen 3 OPA-methode Inhoud 1. De OPA-methode maakt uw zinnen leesbaar 2 Zinnen bestaan uit zinsdelen 3 U kunt zinnen altijd in de vier OPA-volgordes schrijven 5 PP in taal 2001 versie april 2001 1 1. De OPA-methode

Nadere informatie

De Edukese Taal Edukeser Språkerne. Door Lars

De Edukese Taal Edukeser Språkerne. Door Lars De Edukese Taal Edukeser Språkerne Door Lars Fonologie Letter IPA Letter IPA A ɐ P B b Q C ʃ / k * R D S ʂ / s ** E F G H I J K L M N O T U V W X Y Z Å Æ Þ Ð Ø *= De c wordt in het Edukees soms als ʃ en

Nadere informatie

jaarplan Latijn 5 lestijden.xlsx

jaarplan Latijn 5 lestijden.xlsx JAARPLAN LATIJN EERSTE GRAAD EERSTE JAAR 5 UUR PER WEEK Referentie leerplan : D/2011/7841/001 Handboek : Ars Legendi Vestibulum: taalboek, leesboek, woordenlijst Voeten: Bij het begin van elke les worden

Nadere informatie

i n h o u d Inhoud Inleiding

i n h o u d Inhoud Inleiding V Inhoud Inleiding IX 1 Informatie structureren 1 1.1 Onderwerp in kaart brengen 1 1.1.1 Je doel vaststellen 1 1.1.2 De lezers inschatten 2 1.1.3 Het onderwerp afbakenen 3 1.1.4 Van ideeën naar mindmap

Nadere informatie

Categorie P: lexicaal of functioneel? Een literatuuronderzoek naar de status van P als lexicale dan wel functionele categorie, toegespitst op een

Categorie P: lexicaal of functioneel? Een literatuuronderzoek naar de status van P als lexicale dan wel functionele categorie, toegespitst op een Categorie P: lexicaal of functioneel? Een literatuuronderzoek naar de status van P als lexicale dan wel functionele categorie, toegespitst op een analyse van de adpositie op G.W. Blok 3354199 Bachelorscriptie

Nadere informatie

2. Werkwoordelijke zinnen

2. Werkwoordelijke zinnen 2. Werkwoordelijke zinnen Persoonsvorm op de eerste plaats in de werkwoordelijke zin In de gebruikelijke werkwoordelijke zin is de volgorde van de belangrijkste zinselementen: Persoonsvorm - [Onderwerp]

Nadere informatie

1 WOORDSOORTEN 3 2 ZINSDELEN 8

1 WOORDSOORTEN 3 2 ZINSDELEN 8 Deel 1 Grammatica 1 1 WOORDSOORTEN 3 1.1 Tot welke woordsoort behoren de onderstreepte woorden in de volgende zinnen? 3 1.2 Multiple choice. Benoem de onderstreepte woorden 4 1.3 Benoem de onderstreepte

Nadere informatie

Data-driven identification of fixed expressions and their modifiability Villada Moirón, María Begoña

Data-driven identification of fixed expressions and their modifiability Villada Moirón, María Begoña University of Groningen Data-driven identification of fixed expressions and their modifiability Villada Moirón, María Begoña IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's

Nadere informatie

Initiële coördinatie en de identificatie van woordgroepen. Petra Hendriks en Jan-Wouter Zwart

Initiële coördinatie en de identificatie van woordgroepen. Petra Hendriks en Jan-Wouter Zwart Initiële coördinatie en de identificatie van woordgroepen Petra Hendriks en Jan-Wouter Zwart 1. De hiërarchische structuur van zinnen Een belangrijk resultaat van de moderne taalkunde is de ontdekking

Nadere informatie

De bovenkamer. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands. colofon

De bovenkamer. Josée Coenen. een kleurrijke grammatica van het Nederlands. colofon Josée Coenen De bovenkamer een kleurrijke grammatica van het Nederlands colofon Dit overzicht is samengesteld door Josée Coenen, auteur van De bovenkamer. Vormgeving Marjo Starink Bazalt 2016 Voor meer

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Dit proefschrift handelt over de grammatica van betrekkelijke bijzinnen in andere woorden: de syntaxis van relativisatie. 1 Een voorbeeld van zo n zinsconstructie is gegeven

Nadere informatie

LTX001P05. Syntaxis 1: Zinsleer. Welkom!

LTX001P05. Syntaxis 1: Zinsleer. Welkom! LTX001P05 Syntaxis 1: Zinsleer Welkom! 2/56 even voorstellen... 3/56 even voorstellen... Jan-Wouter Zwart 4/56 even voorstellen... Jan-Wouter Zwart http://www.let.rug.nl/zwart 5/56 even voorstellen...?

Nadere informatie

Leren van woorden Herhalen en consolideren van kennis van woorden uit leerjaar 1 en 2.

Leren van woorden Herhalen en consolideren van kennis van woorden uit leerjaar 1 en 2. Leerlijn Latijn Leerjaar 3 ( zelfstandige gymnasia klas 3, scholengemeenschap klas 4) - heeft betrekking op leerstof - heeft betrekking op vaardigheden Kernconcept Inhoud Eisen aan de leerling Activiteit

Nadere informatie