Doen en denken: een twee eenheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doen en denken: een twee eenheid"

Transcriptie

1 Doen en denken: een twee eenheid prof. dr. Bart Windels Vrije Universiteit Brussel Zwolle, Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

2 Verschillende visies op wiskundeonderwijs Positivisme Kenmerken: leerinhoud staat centraal schoolvak wiskunde wiskunde axiomatische opbouw, inclusief bewijzen eigenschappen expliciteren klassikale werkvormen, docentgestuurd aandacht voor wiskundetaal en rekenvaardigheid consolidatie via repetitieve oefeningen Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

3 Verschillende visies op wiskundeonderwijs Positivisme Verwijten: saai en niet motiverend schijnonderwijs Op het verkeerde moment of op de verkeerde plaats toegepast, is de correcte logica de grootste vijand van goed lesgeven. G. Pólya ( ) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

4 Verschillende visies op wiskundeonderwijs Socio-constructivisme Kenmerken: leerlingen ontdekken de inhouden zelfstandig binnen realistische context focus op zoekproces verschillende oplossingsmethoden zijn gelijkwaardig niet-klassikale werkvormen, leerlinggestuurd spiraalaanpak veel aandacht voor probleemoplossende vaardigheden veel aandacht voor ICT-gebruik Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

5 Verschillende visies op wiskundeonderwijs Socio-constructivisme Verwijten: onvoldoende houvast slechte voorbereiding op het tertiair onderwijs Science is built up with facts as a house is with stones, but a collection of facts is no more a science than a heap of stones is a house. H. Poincaré ( ) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

6 Ontologische en (relationeel-)epistemologische dimensie Wat is wiskunde? (ontologische vraag) Statische visie wiskunde = verzameling feiten focus op kennis- en inzichtsdoelen Dynamische visie wiskunde = onderzoeksproces focus op vaardigheden en competenties Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

7 Ontologische en (relationeel-)epistemologische dimensie Hoe leer je wiskunde? (epistemologische vraag) Receptieve visie transparant aangeboden door de docent, boek,... Constructivistische visie kennis zelf uit eigen voorkennis opbouwen Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

8 Ontologische en (relationeel-)epistemologische dimensie Hoe onderwijs je wiskunde? (relationeel-epistemologische vraag) Externe sturing docentgestuurd Zelfsturing leerling stuurt het eigen leerproces Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

9 Visies op wiskundeonderwijs Ontologische en (relationeel-)epistemologische dimensie Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

10 Visies op wiskundeonderwijs Ontologische en (relationeel-)epistemologische dimensie Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

11 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 1 De inhoud is het doel Motivering: commissie-dijsselbloem (Dijsselbloem, 2008) Resonansgroep Wiskunde (van de Craats, 2008) SOHO-overleggroep wiskunde (Beirlant, 2010) Masterplan hervorming SO (Vlaamse Regering, 2013) De eindtermen van de basisvorming worden ambitieuzer geformuleerd. Kennis zal daarbij apart en uitvoerig geëxpliciteerd worden. Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

12 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 2 Onderzoekend leren binnen sterk afgebakende context Motivering onderzoekend leren : leren gebeurt constructief (o.a. Cobb, Yackel & Wood, 1992) geleide reconstructie effectiever dan doceren (van Schaik, 2010) verhoogt conceptueel begrip (Minner e.a., 2010) verhoogt motivatie (Tuan e.a., 2005) positief effect op interesse en attitude van meisjes (Brotman & Moore, 2008) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

13 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 2 Onderzoekend leren binnen sterk afgebakende context Motivering sterk afgebakende context : constructivistisch leren alleen in betekenisvolle context (o.a. Limón, 2001) reconstructie 3000 jaar kennis onmogelijk (o.a. Reusser, 2000) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

14 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 3 Realistische context als motivatie Motivering: maakt het leren betekenisvol (Gravemeijer, 1995) leerlingenwelbevinden (o.a. Hamer, 2010) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

15 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 4 Inhouden contextvrij expliciteren en consolideren Motivering: overbelasting werkgeheugen (o.m. Kirschner, Sweller, & Clark, 2006) transfer werkgeheugen langetermijngeheugen (idem) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

16 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 5 Vooral docentgestuurde werkvormen Motivering: cognitieve psychologie (o.m. Mayer, 2004) pedagogisch onderzoek (o.m. Opdenakker, 2004) onderzoekende aanpak zonder instructie is niet effectief (Klahr & Nigam, 2004; Wells e.a., 1995; Hanrahan, 1998; Kilpatrick & Swafford, 2002; Skolverket, 2009) evolutie van sterke sturing naar meer zelfsturing verbetert onderzoekscompetentie (Cuevas e.a., 2005) evolutie van sterke sturing naar meer zelfsturing positief voor anderstalige en zwakke leerlingen (Cuevas e.a., 2005) onderwijskundig leiderschap en effectieve instructie gunstig voor leerlingen met lagere socio-economische status (Bellens e.a., 2012) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

17 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 6 Doelgericht gebruik van ICT Motivering: amper bewijs effect van ICT (Slavin, 2009; Hattie, 2003) Feedback 1.13 Voorkennis van de leerling 1.04 Kwaliteit van de instructie 1.00 Directe instructie 0.82 Klascultuur 0.56 Huiswerk 0.43 Stijl van de leraar 0.42 Simulaties en spelvormen 0.34 ICT-gebruik 0.31 Toetsen en examens 0.30 Audiovisuele hulpmiddelen 0.16 Differentiatie 0.14 Budget 0.12 Klasgrootte Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

18 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 6 Doelgericht gebruik van ICT ICT kan in specifieke gevallen effectief zijn (Burrill, 2002; Clark-Wilson, 2008) ICT effectief onder voorwaarden: om te rekenen of als controlemiddel (Hattie, 2009) om de cognitieve belasting te verminderen (Hattie, 2009) als ze een significante rol spelen in het leerproces (Hattie, 2009) zowel bij het leren als bij de evaluatie (Ellington, 2003) ICT kan de motivatie verhogen (Kyriacou and Goulding, 2006) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

19 Pijlers Constructivistische instructie Schijnbare tegenstellingen: constructivistisch leren, maar docentgestuurd doel = kennis, inzicht en vaardigheden, met aandacht voor het onderzoeksproces realistische context als motivatie, maar inhouden contextvrij expliciteren en consolideren ICT, maar doelgericht en ook tijdens evaluatie Frusta laborat, qui omnibus placere studet. Vergilius Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

20 Constructivistische instructie Pijlers Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

21 Constructivistische instructie Pijlers Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

22 Modellen voor constructivistische instructie Het 6E-model (Windels, 2008) 6E-model E1: Evalueren van de begincompetenties E2: Engageren E3: Exploreren E4: Empirische kennis toepassen E5: Expliciteren E6: Eindcompetenties consolideren Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

23 Modellen voor constructivistische instructie 6E-model Voorbeeld 1: macht van een product E1: Evalueren van de begincompetenties 5 2 = 5 5 = 25 ( 2) 4 = ( 2) ( 2) ( 2) ( 2) = 16 x 6 = x x x x x x (xyz) 3 = (xyz) (xyz) (xyz) E2: Engageren Reken op 10 seconden uit (zonder rekentoestel): =? Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

24 Modellen voor constructivistische instructie 6E-model Voorbeeld 1: macht van een product E3: Exploreren ( 2 7) 3 = ( 2 7) ( 2 7) ( 2 7) = ( 2) 7 ( 2) 7 ( 2) 7 = ( 2) ( 2) ( 2) = ( 2) (3 5) 4 = (3 5) (3 5) (3 5) (3 5) = = = Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

25 Modellen voor constructivistische instructie 6E-model Voorbeeld 1: macht van een product E4: Empirische kennis toepassen (12 13) 100 = ( ) 8 = 5 ( ) ( ) E5: Expliciteren De macht van een product, is gelijk aan het product van de machten van de factoren. a, b Q 0, n N : (a b) n = a n b n Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

26 Modellen voor constructivistische instructie 6E-model Voorbeeld 1: macht van een product E6: Eindcompetenties consolideren = (2 5) 9 = 10 9 = (en vele andere oefeningen) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

27 Modellen voor constructivistische instructie De 6E-sequentie 6E-model E1: Evalueren van de begincompetenties E2: Engageren E3: Exploreren E4: Empirische kennis toepassen E5: Expliciteren E6: Eindcompetenties consolideren Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

28 Modellen voor constructivistische instructie Meer info over 6E-model 6E-model 6E-model.weebly.com Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

29 Modellen voor constructivistische instructie Praktijkervaringen Constructivistische instructie: pluspunten in de eerste graad nagenoeg altijd toepasbaar leerlingen: duidelijk, goed gestructureerd, leuk houvast voor docent handboekonafhankelijkheid sneller geneigd tot creatieve momenten tijdwinst bij lesvoorbereiding didactisch improviseren, sterkere reactie op vragen Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

30 Modellen voor constructivistische instructie Praktijkervaringen Constructivistische instructie: valkuilen leraren kritisch niet eenvoudig in het begin daling lestempo: te gedetailleerde uitwerking van elke leerstap Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

31 Bibliografie Bibliografie Brotman, J.S., Moore, F.M. (2008) Girls and Science: A Review of Four Themes in the Science Education Literature. Journal of Research in Science Teaching, 45(9), Bybee, R.W. et al. (1989) Science and technology education for the elementary years: Frameworks for curriculum and instruction. Washington, D.C.: The National Center for Improving Instruction. Cobb, P., Yackel, E., & Wood, T. (1992) A constructivist alternative to the representational view of mind in mathematics education. Journal for Research in Mathematics Education, 23(1), Cuevas, P., Lee, O., Hart, J., Deaktor, R. (2005) Improving science inquiry with elementary students of diverse backgrounds. Journal of research in science teaching, 42(3), Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

32 Bibliografie Bibliografie Driver, R., & Oldham, V. (1986) A constructivist approach to curriculum development in science. Studies in Science Education, 13, Gravemeijer, K.P.E. (1995). Het belang van social norms en socio-math norms voor realistisch rekenwiskundeonderwijs. Tijdschrift voor nascholing en onderzoek van het reken-wiskundeonderwijs, 14(2), Hamer, R. (2010). Tien didactische aandachtspunten voor de bètavakken op de havo. Den Haag: Platform Bèta Techniek. Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

33 Bibliografie Bibliografie Hanrahan, H. (1998) The effect of learning environment factors on students motivation and learning. International Journal of Science Education, 20(6), Kilpatrick, J., Swafford, J. (2002) Helping Children Learn Mathematics. The National Academies Press, Washington DC. Kirschner, P.A., Sweller, J., & Clark, R.E. (2006) Why minimal guidance during instruction does not work: an analysis of the failure of constructivist, discovery, problem-based, experiental, and inquiry-based teaching. Educational Psychologist, 41(2), Klahr, D., Nigam, M. (2004) The Equivalence of Learning Paths in Early Science Instruction Effects of Direct Instruction and Discovery Learning. Psychological Science, 15(10), Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

34 Bibliografie Bibliografie Limón, M. (2001) On the cognitive conflict as an instructional strategy for conceptual change: a critical appraisal. Learning and instruction, 11(4-5), Mayer, R. E. (2004). Should there be a three strikes rule against pure discovery? The case for guided methods of instruction. American Psychologist, 59(1), Minner, D.D., Levy, A.J., Century, J. (2010) Inquiry-Based Science Instruction-What Is It and Does It Matter? Results from a Research Synthesis Years 1984 to Journal of Research in Science Teaching, 47(4), Opdenakker, M.C. (2004) Leerling in Wonderland? Een onderzoek naar het effect van leerling-, lesgroep-, leerkracht- en schoolkenmerken op de prestaties voor wiskunde in het secundair onderwijs. Leuven: Acco. Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

35 Bibliografie Bibliografie Reusser, K. (2000) Success and failure in school mathematics: effects of instruction and school environment. European child & adolescent psychiatry, 9, Schraw, G.J. & Olafson, L.J. (2008) Assessing Teachers Epistemological and Ontological Worldviews. In M.S. Kline (Ed.), Knowing, Knowledge and Beliefs: Epistemological Studies across Diverse Cultures (pp ). New York: Springer. Skolverket, Swedish National Agency for Education (2009) What influences educational achievement in Swedish schools?, A systematic review and summary analysis. Beschikbaar op: [Geraadpleegd op 15 juni, 2012]. Tuan, H.-L, Chin, C.-C., Tsai, C.-C. & Cheng, S.-F. (2005) Investigating the Effectiveness of Inquiry Instruction on the Motivation of Different Learning Styles Students. International Journal of Science and Mathematics Education, 3(4), Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

36 Bibliografie Bibliografie van Schaik, M. (2010) Co-constructing Models as Tools in Vocational Practice. Learning in a knowledge rich environment. PhD Vrije Universiteit Amsterdam, Faculteit der Psychologie en Pedagogiek. van Dormolen J. (1974) Didactiek van de wiskunde. Oestgeest: Oosthoeks Uitgeversmaatschappij. Wells, M., Hestenes, D. & Swackhamer, G. (1995) A modeling method for high school physics instruction. American Journal of Physics, 63(7), Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

37 Bibliografie Bibliografie Windels, B. (2011) Het 6E-model: een compromis tussen positivistisch en constructivistisch wiskunde-onderwijs? Tijdschrift voor lerarenopleiders VELON-VELOV 32(3), pp Windels, B. (2012) Een richtsnoer voor zelfontdekkend wiskundeonderwijs met sterke sturing. De Nieuwe Wiskrant 32(2), pp Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

Overzicht. Zelfontdekkende wiskundelessen met sterke sturing: het kan! Percentage leerlingen dat de eindtermen beheerst. Plan B

Overzicht. Zelfontdekkende wiskundelessen met sterke sturing: het kan! Percentage leerlingen dat de eindtermen beheerst. Plan B Overzicht Zelfontdekkende wiskundelessen met sterke sturing: het kan! Ria Van Huffel 1 en Winnie Geeraerts De La Sorte 2 1 Pedagogische begeleiding bisdom Antwerpen 2 Karel de Grote-Hogeschool Antwerpen

Nadere informatie

Lessen met liefde gegeven, organiseer je met verstand

Lessen met liefde gegeven, organiseer je met verstand Lessen met liefde gegeven, organiseer je met verstand prof. dr. Bart Windels Vrije Universiteit Brussel Vlaamse Onderwijsinspectie Nieuwegein, 2015-11-04 Bart Windels (VUB & OI) 2F voor de spiegel 2015-11-04

Nadere informatie

Het 6E-model. Een richtsnoer voor zelfontdekkend wiskundeonderwijs met sterke sturing

Het 6E-model. Een richtsnoer voor zelfontdekkend wiskundeonderwijs met sterke sturing Ben je een docent die in de klas de touwtjes graag strak in handen houdt, maar ook aandacht wil besteden aan het ontdekkend leren door de leerlingen? Of laat je je leerlingen hun eigen weg zoeken, maar

Nadere informatie

Het 6E-model: een compromis tussen positivistisch en constructivistisch wiskundeonderwijs?

Het 6E-model: een compromis tussen positivistisch en constructivistisch wiskundeonderwijs? Het 6E-model: een compromis tussen positivistisch en constructivistisch wiskundeonderwijs? Al twintig jaar woedt een didactische polarisatie in het wiskundeonderwijs in Nederland en Vlaanderen. Een analyse

Nadere informatie

Effectieve maatregelen

Effectieve maatregelen Effectieve maatregelen In het taal- en rekenonderwijs Pieter Danes 27 maart 2012 Bijeenkomst Taal in mbo 01-11-2011 Presentatie toen: Van Anja Schaafsma (ROC Mondriaan) Over effectief onderwijs Presentatie

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback

Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback Samenvatting van het artikel van Henry L. Roediger III, Mary A. Pyc (2012), Inexpensive techniques to improve education: Applying cognitive pgychology

Nadere informatie

Ik ben Pedro De Bruyckere!

Ik ben Pedro De Bruyckere! Hallo, Ik ben Pedro De Bruyckere! (@thebandb) Mythes! Blog www.theeconomyofmeaning.com En: Disclaimer: ik geloof in onderwijs! Disclaimer: ik geloof in docenten! Beter: we kennen belang van goede lesgevers!!

Nadere informatie

Kwaliteit in Beeld. Leren door te kijken, te doen en te delen

Kwaliteit in Beeld. Leren door te kijken, te doen en te delen Kwaliteit in Beeld Leren door te kijken, te doen en te delen De Educatieve Kijkwijzer De Educatieve Kijkwijzer Kwaliteit Functies Extra s Kwaliteit Kwaliteit Cognitieve Theorie van Multimedia Leren Mayer,

Nadere informatie

Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs. Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be

Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs. Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be Structuur Vlaanderen aan de top versus Vlaanderen in de problemen Even kwaliteit testen Complexer benaderen

Nadere informatie

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Kempelonderzoekscentrum Jeannette Geldens, lector Monique van der Heijden, promovenda-docentonderzoeker Herman L. Popeijus, erelector Doelen en

Nadere informatie

Hoe gebruik je AV materiaal effectief in je lessen?

Hoe gebruik je AV materiaal effectief in je lessen? Hoe gebruik je AV materiaal effectief in je lessen? Leren door te kijken, te doen en te delen Liesbeth Kester Inhoud A(udio)V(isueel) materiaal Inventarisatie parameters Ontwerpprincipes Theoretische achtergrond

Nadere informatie

Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen?

Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen? Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen? Dr. Mary Dankbaar programma manager e-learning, Erasmus MC Inhoud Ontwikkelen en beoordelen kennis Ontwikkelen en beoordelen van vaardigheden

Nadere informatie

Zinvol realiseren van competenties in de derde graad Visie en werkvormen

Zinvol realiseren van competenties in de derde graad Visie en werkvormen Zinvol realiseren van competenties in de derde graad Visie en werkvormen T 3 Symposium, Oostende Onze-Lieve-Vrouwecollege Brugge dinsdag 19 augustus 2014 Voorwoord What is teaching? http:/vimeo.com/48768091

Nadere informatie

De kenniswerker. Prof. Dr. Joseph Kessels. Leuven 31 mei 2010

De kenniswerker. Prof. Dr. Joseph Kessels. Leuven 31 mei 2010 De kenniswerker Prof. Dr. Joseph Kessels Leuven 31 mei 2010 Is werken in de 21 ste eeuw een vorm van leren? Het karakter van het werk verandert: Van routine naar probleemoplossing Van volgend naar anticiperend

Nadere informatie

helga.bellaert@vsko.be WAT WERKT OP SCHOOL? IN DE KLAS? R. MARZANO John Hattie Visible Learning, 2009 University of Auckland, New Zealand INHOUD Belangrijkste invloeden op leerprestaties op basis van 800

Nadere informatie

Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren

Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren STIMULEREN VAN LEREN IN STUDENTGERICHTE LEEROMGEVINGEN? Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren Probleemgestuurd leren Projectonderwijs Casusgebaseerd onderwijs

Nadere informatie

Interventieonderzoek als onderdeel van docentenprofessionalering Een good practice

Interventieonderzoek als onderdeel van docentenprofessionalering Een good practice Interventieonderzoek als onderdeel van docentenprofessionalering Een good practice Interventieonderzoek als onderdeel van docentenprofessionalisering: het stimuleren van een onderzoekende houding bij honoursdocenten

Nadere informatie

Projectdefinitie. Plan van aanpak

Projectdefinitie. Plan van aanpak Projectplan DOT2 Projectdefinitie ICT is niet meer weg te denken uit ons onderwijs (Hasselt, 2014). Als (toekomstige) leerkracht is het belangrijk dat je daar op inspeelt en kennis hebt van de laatste

Nadere informatie

De plaats van e-learning. Aanpak. Modaal. Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? Voordelen van online training

De plaats van e-learning. Aanpak. Modaal. Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? Voordelen van online training Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? De plaats van e-learning dr. Wiebe de Vries Aanpak Waarom Onderwijsmethode Educatie items Evidence based Nadelen Treatment recommendation. Instruction

Nadere informatie

Binnenklasdifferentiatie voor iedereen.. door Stéphanie De Bruyne

Binnenklasdifferentiatie voor iedereen.. door Stéphanie De Bruyne Binnenklasdifferentiatie voor iedereen.. door Stéphanie De Bruyne Stephanie.De.Bruyne1@gmail.com Een korte kennismaking Waarom? Reproductie sociale ongelijkheid Hervorming secundair onderwijs PISA resultaten

Nadere informatie

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Onderzoek in vogelvlucht ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Veel onderzoek met verschillende onderzoeksopzetten in verschillende settings:

Nadere informatie

Feedback middels formatief toetsen

Feedback middels formatief toetsen Feedback middels formatief toetsen Studiedag Mbo Taalacademie Kim Schildkamp Contact: k.schildkamp@utwente.nl Formatief toetsen en feedback Waar denkt u aan bij de termen formatief toetsen en feedback?

Nadere informatie

Directe feedback in digitale leermiddelen; succes gegarandeerd?.

Directe feedback in digitale leermiddelen; succes gegarandeerd?. Directe feedback in digitale leermiddelen; succes gegarandeerd?. Kwaliteit van feedback Auteur: Pepijn Dousi Digitale leermiddelen hebben een grote toegevoegde waarde in het basisonderwijs. Kinderen vinden

Nadere informatie

Zes tips voor betere feedback. Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO)

Zes tips voor betere feedback. Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO) Zes tips voor betere feedback Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO) Doelen Jullie hebben kennis over: Kenmerken van goede feedback De situatie m.b.t. feedback

Nadere informatie

VELOV-leergemeenschap Digitaal Leren

VELOV-leergemeenschap Digitaal Leren VELOV-leergemeenschap Digitaal Leren Welke richting slaan we in met de lerarenopleiding? Hoe is het om in 2020 in de lerarenopleiding te studeren? Hoe ziet de leraar van de toekomst eruit? Zijn mobiele

Nadere informatie

Be Sports Minded. Workshop 11 april 2014 Thomas van Aquinodag Eindhoven. Dennis Witsiers

Be Sports Minded. Workshop 11 april 2014 Thomas van Aquinodag Eindhoven. Dennis Witsiers Be Sports- Minded Be Sports Minded Workshop 11 april 2014 Thomas van Aquinodag Eindhoven Dennis Witsiers Vraag? Waarom volg je deze workshop? 2 minuten Doel?! Antwoorden geven op jullie vragen! Waarom

Nadere informatie

Onderzoekend leren met computersimulaties

Onderzoekend leren met computersimulaties Onderzoekend leren met computersimulaties TON DE JONG Universiteit Twente Nieuwe kennis wordt verkregen door onderzoek. Onderzoekers bedenken vragen, stellen hypothesen op, ontwerpen experimenten, verzamelen

Nadere informatie

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEVE INSTRUCTIE EN EVALUATIE STRATEGIEEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEVE INSTRUCTIE EN EVALUATIE STRATEGIEEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEVE INSTRUCTIE EN EVALUATIE STRATEGIEEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN HET DOEL VAN DEZE LEZING - Wat is formatief toetsen - De relatie tot bijvoorbeeld SRL en motivatie - Introduceren

Nadere informatie

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden Onderwijs voor de 21 ste eeuw Kris Van den Branden Is ons onderwijs nog mee met de tijd? Met de deur in huis De wereld is drastisch veranderd, de school niet. En dus falen onze scholen niet. Ze zijn gewoon

Nadere informatie

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten.

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. The Effect of Difference in Peer and Parent Social Influences on Adolescent Alcohol Use. Nadine

Nadere informatie

Tablets in het onderwijs

Tablets in het onderwijs Tablets in het onderwijs Zin of onzin? Martijn van Ackooij Inleiding De afgelopen jaren is er hard gewerkt om ICT verder te integreren in het onderwijs. Scholen maken steeds vaker gebruik van het Tpack

Nadere informatie

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR DOCENTEN EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR DOCENTEN CHRISTEL WOLTERINCK C.H.D.WOLTERINCK@UTWENTE.NL CHRISTEL C.H.D.WOLTERINCK@UTWENTE.NL

Nadere informatie

Kiezen van werkvormen voor docentprofessionalisering:

Kiezen van werkvormen voor docentprofessionalisering: Kiezen van werkvormen voor docentprofessionalisering: evidence-based en nieuwe ontwikkelingen NVMO werkgroep docentprofessionalisering Programma Inzichten in gebruik en effect van methoden voor docentprofessionalisering

Nadere informatie

Vergelijken met de theorie Beoordelen en waarderen van eigen denkbeelden en aanpak aan de hand van theorie

Vergelijken met de theorie Beoordelen en waarderen van eigen denkbeelden en aanpak aan de hand van theorie FEEDBACK FORMULEREN & STRUCTUREREN Andries Vroegrijk 6 juni 2014 Programma Introductie Oefening feedback geven Video Overleg Feedback Vergelijken met de theorie Beoordelen en waarderen van eigen denkbeelden

Nadere informatie

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij EXCELLENT ONDERWIJS NADER BEKEKEN Dr. Kees Vernooij Lector emeritus Effectief taal- en leesonderwijs Kenniscentrum Expertis Motto Excellente scholen zijn

Nadere informatie

Het spel van de teacher leader in een veranderproces

Het spel van de teacher leader in een veranderproces Het spel van de teacher leader in een veranderproces Symposium CPO van de Master Leren en Innoveren (MLI), locatie Helmond We are all in the game 17 juni 2016 drs. Monique van der Heijden Academic Director

Nadere informatie

De ervaren leerzaamheid van Lesson Study Concept 3 juni 2015

De ervaren leerzaamheid van Lesson Study Concept 3 juni 2015 De ervaren leerzaamheid van Lesson Study Concept 3 juni 2015 Siebrich de Vries en Gerrit Roorda, Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Gedrag en Maatschappijwetenschappen, Lerarenopleiding Mail: s.de.vries@rug.nl;

Nadere informatie

De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten. een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te.

De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten. een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te. De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te Stoppen The Influence of the Innovation Characteristics on the Intention of

Nadere informatie

Herman Van de Mosselaer

Herman Van de Mosselaer Herman Van de Mosselaer Breda, 28 maart 2012 Waar gaat onderwijs in essentie over? Onderzoek en onderzoeksresultaten: Welke eerstejaars doen het beter? Longitudinaal onderzoek Visie en doelen rond de Lemo-test

Nadere informatie

Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen honoursonderwijs? Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger

Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen honoursonderwijs? Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger Fellow onderzoeker Adviseur en coördinator 2 Opzet onderzoekspresentatie 1.

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

ELWO 2010. towards an agenda for a new learning environment. Wilco te Winkel Docent Onderwijspsychologie

ELWO 2010. towards an agenda for a new learning environment. Wilco te Winkel Docent Onderwijspsychologie ELWO 2010 towards an agenda for a new learning environment Wilco te Winkel Docent Onderwijspsychologie Waar zit u niet? SURF conferentie: Over de grenzen van de ELO III, 27 september 2007 Tijdens de derde

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Onderwerpen presentatie

Onderwerpen presentatie Wat Werkt? Voor het team is duidelijk geworden dat zij als leerkrachten de belangrijkste schakel zijn om opbrengsten te verhogen. Ze onderschrijven dat ze in staat moeten zijn om een goede instructie te

Nadere informatie

TPACK-NL vragenlijst een toelichting

TPACK-NL vragenlijst een toelichting TPACK-NL vragenlijst een toelichting Petra Fisser & Joke Voogt Universiteit Twente Curriculumontwerp & Onderwijsinnovatie http://www.tpack.nl In dit document is de Nederlandse versie van de TPACK vragenlijst

Nadere informatie

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau dr. H. Knipprath ing. J. De Meester STEM Science Engineering Technology Mathematics 2

Nadere informatie

Feedback geven en krijgen. Diepteverwerking 9 november 2016 Marieke Thurlings

Feedback geven en krijgen. Diepteverwerking 9 november 2016 Marieke Thurlings Feedback geven en krijgen Diepteverwerking 9 november 2016 Marieke Thurlings Overzicht Wat is feedback? Feedback van leraar aan leerlingen Hét model van Hattie & Timperley (2007) Zelf aan de slag Uitwisselen

Nadere informatie

1 Effectieve. computerapplicaties: vergelijk de didactiek, niet het domein

1 Effectieve. computerapplicaties: vergelijk de didactiek, niet het domein 1 Effectieve computerapplicaties: vergelijk de didactiek, niet het domein Johan Jeuring Departement Informatica, Universiteit Utrecht Wie inzicht wil krijgen in wat een computerapplicatie voor het onderwijs

Nadere informatie

Project Innoveren en Excelleren in Onderwijs INSTEEK:

Project Innoveren en Excelleren in Onderwijs INSTEEK: In de Review Wat Werkt? van Kim Bellens en Bieke De Fraine (2012) lezen we in verband met de CIPO Proces Instructiestijl dat het vooropstellen van duidelijke doelen door de leerkracht en deze communiceren

Nadere informatie

Co-teaching voor Inclusie in de lagere school. Elke Van Nieuwenhuyze en Liesbet Decroos BALO Odisee-Waas

Co-teaching voor Inclusie in de lagere school. Elke Van Nieuwenhuyze en Liesbet Decroos BALO Odisee-Waas Co-teaching voor Inclusie in de lagere school Elke Van Nieuwenhuyze en Liesbet Decroos BALO Odisee-Waas Co-teaching voor Inclusie in de lagere school een praktijkvoorbeeld binnen de zichtlijn: leraren,

Nadere informatie

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken.

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Specialisatie Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Faculteit der Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Graad

Nadere informatie

Evidence based: theorie en praktijk. Wim Groot Top Institute Evidence Based Education Research (TIER) Teachers Academy

Evidence based: theorie en praktijk. Wim Groot Top Institute Evidence Based Education Research (TIER) Teachers Academy Evidence based: theorie en praktijk Wim Groot Top Institute Evidence Based Education Research (TIER) Wat is evidence based onderwijs? Evidence based onderwijs is de filosofie dat onderwijsbeleid en -praktijk

Nadere informatie

Lijst van gebruikte tabellen 13. Lijst van gebruikte figuren 14. Voorwoord 15 Met dank aan 18

Lijst van gebruikte tabellen 13. Lijst van gebruikte figuren 14. Voorwoord 15 Met dank aan 18 Inhoudsopgave Lijst van gebruikte tabellen 13 Lijst van gebruikte figuren 14 Voorwoord 15 Met dank aan 18 Hoofdstuk 1 De uitdaging: werkt alles in het onderwijs? 19 1. Inleiding 21 2. Een schat aan onderzoeksresultaten

Nadere informatie

Afstandsonderwijs in VIVES. Forum AO

Afstandsonderwijs in VIVES. Forum AO Afstandsonderwijs in VIVES Forum AO Inhoud Kort overzicht afstandsonderwijs in VIVES FORUM AO Visie afstandsonderwijs in VIVES Impact visie AO 1. Afstandsonderwijs in VIVES Start 1997 lerarenopleiding

Nadere informatie

Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de

Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de vmbo-leerling. In: J. K. Van der Waals & M. Van Schaik (Eds.), Het VMBO van dichtbij. Bewegen tussen theorie en

Nadere informatie

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO)

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Deeviet Caelen Inge Landuyt Magda Mommaerts Iris Vansteelandt 1 Actieonderzoek als stimulans 1 Situering

Nadere informatie

Creatief denken. 11 maart 2016

Creatief denken. 11 maart 2016 11 maart 2016 Rekenen-wiskunde en creatief denken SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling NRCD 11 maart 2016 Marc van Zanten, SLO & UU http://curriculumvandetoekomst.slo.nl/21e-eeuwse-vaardigheden/

Nadere informatie

FORMATIEF TOETSEN IN DE KLAS: BEVORDERENDE EN BELEMMERENDE FACTOREN

FORMATIEF TOETSEN IN DE KLAS: BEVORDERENDE EN BELEMMERENDE FACTOREN FORMATIEF TOETSEN IN DE KLAS: BEVORDERENDE EN BELEMMERENDE FACTOREN ONDERWIJS RESEARCH DAGEN, ROTTERDAM, 26 MEI 2016 CHRISTEL H.D. WOLTERINCK WILMA B. KIPPERS KIM SCHILDKAMP CINDY L. POORTMAN FORMATIEF

Nadere informatie

Student Centric Learning. Fred Verboon European School Heads Association

Student Centric Learning. Fred Verboon European School Heads Association Student Centric Learning Fred Verboon European School Heads Association Introductie van ESHA ESHA streeft naar onderwijsvernieuwing en vertegenwoordigt de belangen van de schoolleiders in Europa. Wie?

Nadere informatie

ILL-STRUCTURED OPDRACHTEN

ILL-STRUCTURED OPDRACHTEN ILL-STRUCTURED OPDRACHTEN voor context gericht onderwijs Lenie Kneppers Wat is een ill-structured opdracht? Opdracht is gesitueerd in een context: een voor leerlingen herkenbare, specifieke situatie of

Nadere informatie

Effectieve strategieën voor zelfgereguleerd leren

Effectieve strategieën voor zelfgereguleerd leren Effectieve strategieën voor zelfgereguleerd leren NWO Onderzoek van Hester de Boer, Anouk S. Donker-Bergstra, Danny D.N.M. Kostons (2012, GION) Samengevat door Irma van der Neut (IVA Onderwijs) Zelf gereguleerd

Nadere informatie

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEF TOETSEN

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEF TOETSEN EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEF TOETSEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN LECTOR ONDERWIJSEXCELLENTIE ROOSEVELT CENTRE FOR EXCELLENCE IN EDUCATION HOGESCHOOL ZEELAND HET DOEL VAN DEZE LEZING - Ingaan op formatief

Nadere informatie

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011 Effective leesprogramma s voor leerlingen die de taal leren en anderssprekende leerlingen samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op

Nadere informatie

Vragenlijst Formatief Toetsen Leerling

Vragenlijst Formatief Toetsen Leerling Vragenlijst Formatief Toetsen Leerling Deze vragenlijst is ontwikkeld door de Universiteit Twente en heeft als doel te onderzoeken hoe en in welke mate formatief toetsen wordt gebruikt door docenten en

Nadere informatie

Pak je tablet, we gaan lezen

Pak je tablet, we gaan lezen Welkom Pak je tablet, we gaan lezen inzet van devices bij begrijpend lezen Presentatie door: Yvet van Noordt Pak je tablet, we gaan lezen de didactische (on)mogelijkheden van de inzet van devices bij begrijpend

Nadere informatie

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Evi Geeroms en David Evenepoel Koninklijk Atheneum Etterbeek Wie zijn wij? Leerkrachten Koninklijk Atheneum Etterbeek (Brussel) Nederlandstalige

Nadere informatie

LEER STUDEREN MET Spaced Practice SPREID JE STUDEERMOMENTEN IN DE TIJD

LEER STUDEREN MET Spaced Practice SPREID JE STUDEERMOMENTEN IN DE TIJD Spaced Practice SPREID JE STUDEERMOMENTEN IN DE TIJD Start je planning voor je toetsen vroeg genoeg en maak hiervoor dagelijks een beetje tijd vrij. 5 uren verspreid over 2 weken is beter dan 5 uur aan

Nadere informatie

Vakdidactiek: inleiding

Vakdidactiek: inleiding Vakdidactiek: inleiding Els Tanghe 1 1. Inleiding Een specialist in de wiskunde is niet noodzakelijk een goede leraar wiskunde. Een briljant violist is niet noodzakelijk een goede muziekleraar. Een meester-bakker

Nadere informatie

Opdracht CORF Hoe constructivistisch is mijn stijl? Gerard Elbers

Opdracht CORF Hoe constructivistisch is mijn stijl? Gerard Elbers Opdracht CORF Hoe constructivistisch is mijn stijl? Gerard Elbers Inleiding Klassieke cultuur versus constructivisme In onze moderne tijd lijkt het steeds moeilijker om leerlingen van de middelbare te

Nadere informatie

Onderzoekend leren: de nieuwsgierigheid voorbij

Onderzoekend leren: de nieuwsgierigheid voorbij Onderzoekend leren: de nieuwsgierigheid voorbij In dit artikel plaatsen we kanttekeningen bij een drietal opvattingen van pabostudenten en leraren Primair Onderwijs over onderzoekend leren. Het zijn opvattingen

Nadere informatie

Het belang van leren programmeren

Het belang van leren programmeren Het belang van leren programmeren Han van der Maas HL Psychologie UvA CSO Oefenweb.nl opzet Pleidooi voor programmeeronderwijs Ontwikkelingspsychologisch perspectief Non-formeel leren (examen) Program

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie Programma Doelen en programma toelichten Terugblik op huiswerkopdracht Wat

Nadere informatie

Relatie tussen Cyberpesten en Opvoeding. Relation between Cyberbullying and Parenting. D.J.A. Steggink. Eerste begeleider: Dr. F.

Relatie tussen Cyberpesten en Opvoeding. Relation between Cyberbullying and Parenting. D.J.A. Steggink. Eerste begeleider: Dr. F. Relatie tussen Cyberpesten en Opvoeding Relation between Cyberbullying and Parenting D.J.A. Steggink Eerste begeleider: Dr. F. Dehue Tweede begeleider: Drs. I. Stevelmans April, 2011 Faculteit Psychologie

Nadere informatie

Blij met je groepsplan? - NRCD en wat merken de leerlingen daarvan? E D C B A

Blij met je groepsplan? - NRCD en wat merken de leerlingen daarvan? E D C B A voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs drie groepen op basis van Cito vier groepen op basis van coachingbehoefte zes groepen op basis van analyse van de taak n groepen op basis van de match

Nadere informatie

Een Les Omvormen naar de Onderwijsmethode Probleemgestuurd Onderwijs (PGO)

Een Les Omvormen naar de Onderwijsmethode Probleemgestuurd Onderwijs (PGO) Een Les Omvormen naar de Onderwijsmethode Probleemgestuurd Onderwijs (PGO) 1. De theorie in een notendop Probleemgestuurd Onderwijs (PGO) is gebaseerd op het Constructivisme (Loyens, Kirschner, & Paas,

Nadere informatie

de zin en onzin van huiswerk

de zin en onzin van huiswerk Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleidingsdienst SO de zin en onzin van huiswerk Pedagogische studiedag COLOMAplus 01/03/3013 Wat werkt? Wat werkt voor leerlingen?

Nadere informatie

Adem voor het Kind, Educatie: recht op Natuur, recht doen aan het kind

Adem voor het Kind, Educatie: recht op Natuur, recht doen aan het kind Adem voor het Kind, Educatie: recht op Natuur, recht doen aan het kind Utrecht, 26 oktober 2011 drs. R.M. van Raaij, ministerie EL&I, directie Kennis en Innovatie, secr. NME en LvDO 0 Rechten van het Kind

Nadere informatie

Bevordering van tekstbegrip door visualisering van tekststructuren

Bevordering van tekstbegrip door visualisering van tekststructuren Ronde 8 Maaike Pulles (a) & Dianne Bekker (b) (a) Etoc, Groningen (b) Kentalis Guyotschool voor VSO, Haren Contact: m.pulles@rug.nl d.bekkers@kentalis.nl Bevordering van tekstbegrip door visualisering

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Organisatie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum

Nadere informatie

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR LEERLINGEN EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR DOCENTEN CHRISTEL WOLTERINCK C.H.D.WOLTERINCK@UTWENTE.NL CHRISTEL

Nadere informatie

De opleider als rolmodel

De opleider als rolmodel De opleider als rolmodel De opleider als rolmodel programma 14.00 welkom 14.15 voorstelronde/verwachtingen 14.35 excellent teacher en excellent rolemodel 14.55 groepswerk 15.10 plenaire rapportage 15.35

Nadere informatie

HET ONDERWIJS IN FINLAND Studiereis 13-20 maart 2016

HET ONDERWIJS IN FINLAND Studiereis 13-20 maart 2016 HET ONDERWIJS IN FINLAND Studiereis 13-20 maart 2016 The Education System of Finland and Education in Rovaniemi The aim is a school that functions as a learning organisation that: l a s r e s: v s a ran

Nadere informatie

Observationeel leren van videovoorbeelden

Observationeel leren van videovoorbeelden Observationeel leren van videovoorbeelden VINCENT HOOGERHEIDE, SOFIE M. M. LOYENS EN TAMARA VAN GOG Erasmus Universiteit Rotterdam Observationeel leren, dat wil zeggen, leren door te kijken naar het goede

Nadere informatie

Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken

Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken Jeroen Lavrijsen Doctoraatsonderzoeker, HIVA - KU Leuven www.steunpuntssl.be Structuur secundair onderwijs Focus op twee kenmerken van het secundair

Nadere informatie

bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie of Children with a Severe Form of Dyslexia Ans van Velthoven

bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie of Children with a Severe Form of Dyslexia Ans van Velthoven Neuropsychologische Behandeling en Sociaal Emotioneel Welzijn bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie Neuropsychological Treatment and Social Emotional Well-being of Children with a Severe Form

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN IN HET BEROEPSONDERWIJS

KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN IN HET BEROEPSONDERWIJS KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN IN HET BEROEPSONDERWIJS Rapportage voor Koning Willem I. College Opleiding Manager/ondernemer horeca van de Middelbare Horecaschool (MHS) HOGESCHOOL UTRECHT Wenja Heusdens, MSc

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Ineke van den Berg, Magda Ritzen & Albert Pilot Universiteit

Nadere informatie

Teaching, Learning & Technology

Teaching, Learning & Technology Teaching, Learning & Technology Instrumentatie van betekenisvolle interacties Lectorale rede Jos Fransen Rotterdam - 24 september 2015 technologie onderwijs technologie en onderwijs vraag naar gepersonaliseerd

Nadere informatie

Ipads: zin of onzin? Martijn van Ackooij. Whitepaper ipads op de WdZ

Ipads: zin of onzin? Martijn van Ackooij. Whitepaper ipads op de WdZ Ipads: zin of onzin? Martijn van Ackooij Inleiding Het afgelopen jaar is er hard gewerkt om ICT verder te integreren in het onderwijs van de Willem de Zwijgerschool. Hierbij hebben we onder andere gebruik

Nadere informatie

UNIVERSITY OF TWENTS MEESTERSCHAP 1/25/2017 FORMATIEF TOETSEN IN DE KLAS: TIPS VOOR IN DE LES

UNIVERSITY OF TWENTS MEESTERSCHAP 1/25/2017 FORMATIEF TOETSEN IN DE KLAS: TIPS VOOR IN DE LES UNIVERSITY OF TWENTS MEESTERSCHAP FORMATIEF TOETSEN IN DE KLAS: TIPS VOOR IN DE LES Kim Schildkamp Wilma Kippers Christel Wolterinck Fer Coenders 1 IN DEZE WORKSHOP: 1. 2. 3. 4. 5. LEERDOELEN THEORIE VRAGENLIJST

Nadere informatie

LEREN EN ICT MICHEL VAN AST YOUNGWORKS ACADEMY 2013

LEREN EN ICT MICHEL VAN AST YOUNGWORKS ACADEMY 2013 LEREN EN ICT MICHEL VAN AST YOUNGWORKS ACADEMY 2013 Er is een groeiend aantal scholen dat haar leerlingen uitrust met een laptop of tablet. En dat is begrijpelijk, want naast de wens van onderwijsinstellingen

Nadere informatie

WELKOM! Wil je op je A4 opschrijven wat je nu weet over Lesson Study? Evelien van Geffen 12 mei 2016

WELKOM! Wil je op je A4 opschrijven wat je nu weet over Lesson Study? Evelien van Geffen 12 mei 2016 WELKOM! Wil je op je A4 opschrijven wat je nu weet over Lesson Study? Evelien van Geffen e.c.van.geffen@hva.nl 12 mei 2016 1 UITKOMSTEN VORIG ONDERZOEK Een aantal conclusies uit het onderzoek van Amagir,

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie