Doen en denken: een twee eenheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doen en denken: een twee eenheid"

Transcriptie

1 Doen en denken: een twee eenheid prof. dr. Bart Windels Vrije Universiteit Brussel Zwolle, Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

2 Verschillende visies op wiskundeonderwijs Positivisme Kenmerken: leerinhoud staat centraal schoolvak wiskunde wiskunde axiomatische opbouw, inclusief bewijzen eigenschappen expliciteren klassikale werkvormen, docentgestuurd aandacht voor wiskundetaal en rekenvaardigheid consolidatie via repetitieve oefeningen Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

3 Verschillende visies op wiskundeonderwijs Positivisme Verwijten: saai en niet motiverend schijnonderwijs Op het verkeerde moment of op de verkeerde plaats toegepast, is de correcte logica de grootste vijand van goed lesgeven. G. Pólya ( ) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

4 Verschillende visies op wiskundeonderwijs Socio-constructivisme Kenmerken: leerlingen ontdekken de inhouden zelfstandig binnen realistische context focus op zoekproces verschillende oplossingsmethoden zijn gelijkwaardig niet-klassikale werkvormen, leerlinggestuurd spiraalaanpak veel aandacht voor probleemoplossende vaardigheden veel aandacht voor ICT-gebruik Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

5 Verschillende visies op wiskundeonderwijs Socio-constructivisme Verwijten: onvoldoende houvast slechte voorbereiding op het tertiair onderwijs Science is built up with facts as a house is with stones, but a collection of facts is no more a science than a heap of stones is a house. H. Poincaré ( ) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

6 Ontologische en (relationeel-)epistemologische dimensie Wat is wiskunde? (ontologische vraag) Statische visie wiskunde = verzameling feiten focus op kennis- en inzichtsdoelen Dynamische visie wiskunde = onderzoeksproces focus op vaardigheden en competenties Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

7 Ontologische en (relationeel-)epistemologische dimensie Hoe leer je wiskunde? (epistemologische vraag) Receptieve visie transparant aangeboden door de docent, boek,... Constructivistische visie kennis zelf uit eigen voorkennis opbouwen Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

8 Ontologische en (relationeel-)epistemologische dimensie Hoe onderwijs je wiskunde? (relationeel-epistemologische vraag) Externe sturing docentgestuurd Zelfsturing leerling stuurt het eigen leerproces Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

9 Visies op wiskundeonderwijs Ontologische en (relationeel-)epistemologische dimensie Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

10 Visies op wiskundeonderwijs Ontologische en (relationeel-)epistemologische dimensie Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

11 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 1 De inhoud is het doel Motivering: commissie-dijsselbloem (Dijsselbloem, 2008) Resonansgroep Wiskunde (van de Craats, 2008) SOHO-overleggroep wiskunde (Beirlant, 2010) Masterplan hervorming SO (Vlaamse Regering, 2013) De eindtermen van de basisvorming worden ambitieuzer geformuleerd. Kennis zal daarbij apart en uitvoerig geëxpliciteerd worden. Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

12 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 2 Onderzoekend leren binnen sterk afgebakende context Motivering onderzoekend leren : leren gebeurt constructief (o.a. Cobb, Yackel & Wood, 1992) geleide reconstructie effectiever dan doceren (van Schaik, 2010) verhoogt conceptueel begrip (Minner e.a., 2010) verhoogt motivatie (Tuan e.a., 2005) positief effect op interesse en attitude van meisjes (Brotman & Moore, 2008) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

13 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 2 Onderzoekend leren binnen sterk afgebakende context Motivering sterk afgebakende context : constructivistisch leren alleen in betekenisvolle context (o.a. Limón, 2001) reconstructie 3000 jaar kennis onmogelijk (o.a. Reusser, 2000) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

14 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 3 Realistische context als motivatie Motivering: maakt het leren betekenisvol (Gravemeijer, 1995) leerlingenwelbevinden (o.a. Hamer, 2010) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

15 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 4 Inhouden contextvrij expliciteren en consolideren Motivering: overbelasting werkgeheugen (o.m. Kirschner, Sweller, & Clark, 2006) transfer werkgeheugen langetermijngeheugen (idem) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

16 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 5 Vooral docentgestuurde werkvormen Motivering: cognitieve psychologie (o.m. Mayer, 2004) pedagogisch onderzoek (o.m. Opdenakker, 2004) onderzoekende aanpak zonder instructie is niet effectief (Klahr & Nigam, 2004; Wells e.a., 1995; Hanrahan, 1998; Kilpatrick & Swafford, 2002; Skolverket, 2009) evolutie van sterke sturing naar meer zelfsturing verbetert onderzoekscompetentie (Cuevas e.a., 2005) evolutie van sterke sturing naar meer zelfsturing positief voor anderstalige en zwakke leerlingen (Cuevas e.a., 2005) onderwijskundig leiderschap en effectieve instructie gunstig voor leerlingen met lagere socio-economische status (Bellens e.a., 2012) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

17 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 6 Doelgericht gebruik van ICT Motivering: amper bewijs effect van ICT (Slavin, 2009; Hattie, 2003) Feedback 1.13 Voorkennis van de leerling 1.04 Kwaliteit van de instructie 1.00 Directe instructie 0.82 Klascultuur 0.56 Huiswerk 0.43 Stijl van de leraar 0.42 Simulaties en spelvormen 0.34 ICT-gebruik 0.31 Toetsen en examens 0.30 Audiovisuele hulpmiddelen 0.16 Differentiatie 0.14 Budget 0.12 Klasgrootte Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

18 Pijlers Constructivistische instructie: pijler 6 Doelgericht gebruik van ICT ICT kan in specifieke gevallen effectief zijn (Burrill, 2002; Clark-Wilson, 2008) ICT effectief onder voorwaarden: om te rekenen of als controlemiddel (Hattie, 2009) om de cognitieve belasting te verminderen (Hattie, 2009) als ze een significante rol spelen in het leerproces (Hattie, 2009) zowel bij het leren als bij de evaluatie (Ellington, 2003) ICT kan de motivatie verhogen (Kyriacou and Goulding, 2006) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

19 Pijlers Constructivistische instructie Schijnbare tegenstellingen: constructivistisch leren, maar docentgestuurd doel = kennis, inzicht en vaardigheden, met aandacht voor het onderzoeksproces realistische context als motivatie, maar inhouden contextvrij expliciteren en consolideren ICT, maar doelgericht en ook tijdens evaluatie Frusta laborat, qui omnibus placere studet. Vergilius Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

20 Constructivistische instructie Pijlers Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

21 Constructivistische instructie Pijlers Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

22 Modellen voor constructivistische instructie Het 6E-model (Windels, 2008) 6E-model E1: Evalueren van de begincompetenties E2: Engageren E3: Exploreren E4: Empirische kennis toepassen E5: Expliciteren E6: Eindcompetenties consolideren Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

23 Modellen voor constructivistische instructie 6E-model Voorbeeld 1: macht van een product E1: Evalueren van de begincompetenties 5 2 = 5 5 = 25 ( 2) 4 = ( 2) ( 2) ( 2) ( 2) = 16 x 6 = x x x x x x (xyz) 3 = (xyz) (xyz) (xyz) E2: Engageren Reken op 10 seconden uit (zonder rekentoestel): =? Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

24 Modellen voor constructivistische instructie 6E-model Voorbeeld 1: macht van een product E3: Exploreren ( 2 7) 3 = ( 2 7) ( 2 7) ( 2 7) = ( 2) 7 ( 2) 7 ( 2) 7 = ( 2) ( 2) ( 2) = ( 2) (3 5) 4 = (3 5) (3 5) (3 5) (3 5) = = = Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

25 Modellen voor constructivistische instructie 6E-model Voorbeeld 1: macht van een product E4: Empirische kennis toepassen (12 13) 100 = ( ) 8 = 5 ( ) ( ) E5: Expliciteren De macht van een product, is gelijk aan het product van de machten van de factoren. a, b Q 0, n N : (a b) n = a n b n Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

26 Modellen voor constructivistische instructie 6E-model Voorbeeld 1: macht van een product E6: Eindcompetenties consolideren = (2 5) 9 = 10 9 = (en vele andere oefeningen) Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

27 Modellen voor constructivistische instructie De 6E-sequentie 6E-model E1: Evalueren van de begincompetenties E2: Engageren E3: Exploreren E4: Empirische kennis toepassen E5: Expliciteren E6: Eindcompetenties consolideren Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

28 Modellen voor constructivistische instructie Meer info over 6E-model 6E-model 6E-model.weebly.com Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

29 Modellen voor constructivistische instructie Praktijkervaringen Constructivistische instructie: pluspunten in de eerste graad nagenoeg altijd toepasbaar leerlingen: duidelijk, goed gestructureerd, leuk houvast voor docent handboekonafhankelijkheid sneller geneigd tot creatieve momenten tijdwinst bij lesvoorbereiding didactisch improviseren, sterkere reactie op vragen Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

30 Modellen voor constructivistische instructie Praktijkervaringen Constructivistische instructie: valkuilen leraren kritisch niet eenvoudig in het begin daling lestempo: te gedetailleerde uitwerking van elke leerstap Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

31 Bibliografie Bibliografie Brotman, J.S., Moore, F.M. (2008) Girls and Science: A Review of Four Themes in the Science Education Literature. Journal of Research in Science Teaching, 45(9), Bybee, R.W. et al. (1989) Science and technology education for the elementary years: Frameworks for curriculum and instruction. Washington, D.C.: The National Center for Improving Instruction. Cobb, P., Yackel, E., & Wood, T. (1992) A constructivist alternative to the representational view of mind in mathematics education. Journal for Research in Mathematics Education, 23(1), Cuevas, P., Lee, O., Hart, J., Deaktor, R. (2005) Improving science inquiry with elementary students of diverse backgrounds. Journal of research in science teaching, 42(3), Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

32 Bibliografie Bibliografie Driver, R., & Oldham, V. (1986) A constructivist approach to curriculum development in science. Studies in Science Education, 13, Gravemeijer, K.P.E. (1995). Het belang van social norms en socio-math norms voor realistisch rekenwiskundeonderwijs. Tijdschrift voor nascholing en onderzoek van het reken-wiskundeonderwijs, 14(2), Hamer, R. (2010). Tien didactische aandachtspunten voor de bètavakken op de havo. Den Haag: Platform Bèta Techniek. Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

33 Bibliografie Bibliografie Hanrahan, H. (1998) The effect of learning environment factors on students motivation and learning. International Journal of Science Education, 20(6), Kilpatrick, J., Swafford, J. (2002) Helping Children Learn Mathematics. The National Academies Press, Washington DC. Kirschner, P.A., Sweller, J., & Clark, R.E. (2006) Why minimal guidance during instruction does not work: an analysis of the failure of constructivist, discovery, problem-based, experiental, and inquiry-based teaching. Educational Psychologist, 41(2), Klahr, D., Nigam, M. (2004) The Equivalence of Learning Paths in Early Science Instruction Effects of Direct Instruction and Discovery Learning. Psychological Science, 15(10), Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

34 Bibliografie Bibliografie Limón, M. (2001) On the cognitive conflict as an instructional strategy for conceptual change: a critical appraisal. Learning and instruction, 11(4-5), Mayer, R. E. (2004). Should there be a three strikes rule against pure discovery? The case for guided methods of instruction. American Psychologist, 59(1), Minner, D.D., Levy, A.J., Century, J. (2010) Inquiry-Based Science Instruction-What Is It and Does It Matter? Results from a Research Synthesis Years 1984 to Journal of Research in Science Teaching, 47(4), Opdenakker, M.C. (2004) Leerling in Wonderland? Een onderzoek naar het effect van leerling-, lesgroep-, leerkracht- en schoolkenmerken op de prestaties voor wiskunde in het secundair onderwijs. Leuven: Acco. Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

35 Bibliografie Bibliografie Reusser, K. (2000) Success and failure in school mathematics: effects of instruction and school environment. European child & adolescent psychiatry, 9, Schraw, G.J. & Olafson, L.J. (2008) Assessing Teachers Epistemological and Ontological Worldviews. In M.S. Kline (Ed.), Knowing, Knowledge and Beliefs: Epistemological Studies across Diverse Cultures (pp ). New York: Springer. Skolverket, Swedish National Agency for Education (2009) What influences educational achievement in Swedish schools?, A systematic review and summary analysis. Beschikbaar op: [Geraadpleegd op 15 juni, 2012]. Tuan, H.-L, Chin, C.-C., Tsai, C.-C. & Cheng, S.-F. (2005) Investigating the Effectiveness of Inquiry Instruction on the Motivation of Different Learning Styles Students. International Journal of Science and Mathematics Education, 3(4), Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

36 Bibliografie Bibliografie van Schaik, M. (2010) Co-constructing Models as Tools in Vocational Practice. Learning in a knowledge rich environment. PhD Vrije Universiteit Amsterdam, Faculteit der Psychologie en Pedagogiek. van Dormolen J. (1974) Didactiek van de wiskunde. Oestgeest: Oosthoeks Uitgeversmaatschappij. Wells, M., Hestenes, D. & Swackhamer, G. (1995) A modeling method for high school physics instruction. American Journal of Physics, 63(7), Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

37 Bibliografie Bibliografie Windels, B. (2011) Het 6E-model: een compromis tussen positivistisch en constructivistisch wiskunde-onderwijs? Tijdschrift voor lerarenopleiders VELON-VELOV 32(3), pp Windels, B. (2012) Een richtsnoer voor zelfontdekkend wiskundeonderwijs met sterke sturing. De Nieuwe Wiskrant 32(2), pp Bart Windels (VUB) Doen en denken: een twee eenheid / 37

Het 6E-model: een compromis tussen positivistisch en constructivistisch wiskundeonderwijs?

Het 6E-model: een compromis tussen positivistisch en constructivistisch wiskundeonderwijs? Het 6E-model: een compromis tussen positivistisch en constructivistisch wiskundeonderwijs? Al twintig jaar woedt een didactische polarisatie in het wiskundeonderwijs in Nederland en Vlaanderen. Een analyse

Nadere informatie

Effectieve maatregelen

Effectieve maatregelen Effectieve maatregelen In het taal- en rekenonderwijs Pieter Danes 27 maart 2012 Bijeenkomst Taal in mbo 01-11-2011 Presentatie toen: Van Anja Schaafsma (ROC Mondriaan) Over effectief onderwijs Presentatie

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback

Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback Samenvatting van het artikel van Henry L. Roediger III, Mary A. Pyc (2012), Inexpensive techniques to improve education: Applying cognitive pgychology

Nadere informatie

Kwaliteit in Beeld. Leren door te kijken, te doen en te delen

Kwaliteit in Beeld. Leren door te kijken, te doen en te delen Kwaliteit in Beeld Leren door te kijken, te doen en te delen De Educatieve Kijkwijzer De Educatieve Kijkwijzer Kwaliteit Functies Extra s Kwaliteit Kwaliteit Cognitieve Theorie van Multimedia Leren Mayer,

Nadere informatie

Zinvol realiseren van competenties in de derde graad Visie en werkvormen

Zinvol realiseren van competenties in de derde graad Visie en werkvormen Zinvol realiseren van competenties in de derde graad Visie en werkvormen T 3 Symposium, Oostende Onze-Lieve-Vrouwecollege Brugge dinsdag 19 augustus 2014 Voorwoord What is teaching? http:/vimeo.com/48768091

Nadere informatie

Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs. Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be

Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs. Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be Structuur Vlaanderen aan de top versus Vlaanderen in de problemen Even kwaliteit testen Complexer benaderen

Nadere informatie

Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen?

Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen? Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen? Dr. Mary Dankbaar programma manager e-learning, Erasmus MC Inhoud Ontwikkelen en beoordelen kennis Ontwikkelen en beoordelen van vaardigheden

Nadere informatie

Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren

Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren STIMULEREN VAN LEREN IN STUDENTGERICHTE LEEROMGEVINGEN? Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren Probleemgestuurd leren Projectonderwijs Casusgebaseerd onderwijs

Nadere informatie

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Kempelonderzoekscentrum Jeannette Geldens, lector Monique van der Heijden, promovenda-docentonderzoeker Herman L. Popeijus, erelector Doelen en

Nadere informatie

Projectdefinitie. Plan van aanpak

Projectdefinitie. Plan van aanpak Projectplan DOT2 Projectdefinitie ICT is niet meer weg te denken uit ons onderwijs (Hasselt, 2014). Als (toekomstige) leerkracht is het belangrijk dat je daar op inspeelt en kennis hebt van de laatste

Nadere informatie

De kenniswerker. Prof. Dr. Joseph Kessels. Leuven 31 mei 2010

De kenniswerker. Prof. Dr. Joseph Kessels. Leuven 31 mei 2010 De kenniswerker Prof. Dr. Joseph Kessels Leuven 31 mei 2010 Is werken in de 21 ste eeuw een vorm van leren? Het karakter van het werk verandert: Van routine naar probleemoplossing Van volgend naar anticiperend

Nadere informatie

De plaats van e-learning. Aanpak. Modaal. Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? Voordelen van online training

De plaats van e-learning. Aanpak. Modaal. Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? Voordelen van online training Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? De plaats van e-learning dr. Wiebe de Vries Aanpak Waarom Onderwijsmethode Educatie items Evidence based Nadelen Treatment recommendation. Instruction

Nadere informatie

De ervaren leerzaamheid van Lesson Study Concept 3 juni 2015

De ervaren leerzaamheid van Lesson Study Concept 3 juni 2015 De ervaren leerzaamheid van Lesson Study Concept 3 juni 2015 Siebrich de Vries en Gerrit Roorda, Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Gedrag en Maatschappijwetenschappen, Lerarenopleiding Mail: s.de.vries@rug.nl;

Nadere informatie

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Onderzoek in vogelvlucht ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Veel onderzoek met verschillende onderzoeksopzetten in verschillende settings:

Nadere informatie

Onderzoekend leren met computersimulaties

Onderzoekend leren met computersimulaties Onderzoekend leren met computersimulaties TON DE JONG Universiteit Twente Nieuwe kennis wordt verkregen door onderzoek. Onderzoekers bedenken vragen, stellen hypothesen op, ontwerpen experimenten, verzamelen

Nadere informatie

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden Onderwijs voor de 21 ste eeuw Kris Van den Branden Is ons onderwijs nog mee met de tijd? Met de deur in huis De wereld is drastisch veranderd, de school niet. En dus falen onze scholen niet. Ze zijn gewoon

Nadere informatie

Be Sports Minded. Workshop 11 april 2014 Thomas van Aquinodag Eindhoven. Dennis Witsiers

Be Sports Minded. Workshop 11 april 2014 Thomas van Aquinodag Eindhoven. Dennis Witsiers Be Sports- Minded Be Sports Minded Workshop 11 april 2014 Thomas van Aquinodag Eindhoven Dennis Witsiers Vraag? Waarom volg je deze workshop? 2 minuten Doel?! Antwoorden geven op jullie vragen! Waarom

Nadere informatie

Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen honoursonderwijs? Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger

Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen honoursonderwijs? Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger Fellow onderzoeker Adviseur en coördinator 2 Opzet onderzoekspresentatie 1.

Nadere informatie

Vergelijken met de theorie Beoordelen en waarderen van eigen denkbeelden en aanpak aan de hand van theorie

Vergelijken met de theorie Beoordelen en waarderen van eigen denkbeelden en aanpak aan de hand van theorie FEEDBACK FORMULEREN & STRUCTUREREN Andries Vroegrijk 6 juni 2014 Programma Introductie Oefening feedback geven Video Overleg Feedback Vergelijken met de theorie Beoordelen en waarderen van eigen denkbeelden

Nadere informatie

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij EXCELLENT ONDERWIJS NADER BEKEKEN Dr. Kees Vernooij Lector emeritus Effectief taal- en leesonderwijs Kenniscentrum Expertis Motto Excellente scholen zijn

Nadere informatie

Tablets in het onderwijs

Tablets in het onderwijs Tablets in het onderwijs Zin of onzin? Martijn van Ackooij Inleiding De afgelopen jaren is er hard gewerkt om ICT verder te integreren in het onderwijs. Scholen maken steeds vaker gebruik van het Tpack

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

ELWO 2010. towards an agenda for a new learning environment. Wilco te Winkel Docent Onderwijspsychologie

ELWO 2010. towards an agenda for a new learning environment. Wilco te Winkel Docent Onderwijspsychologie ELWO 2010 towards an agenda for a new learning environment Wilco te Winkel Docent Onderwijspsychologie Waar zit u niet? SURF conferentie: Over de grenzen van de ELO III, 27 september 2007 Tijdens de derde

Nadere informatie

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau dr. H. Knipprath ing. J. De Meester STEM Science Engineering Technology Mathematics 2

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Onderwerpen presentatie

Onderwerpen presentatie Wat Werkt? Voor het team is duidelijk geworden dat zij als leerkrachten de belangrijkste schakel zijn om opbrengsten te verhogen. Ze onderschrijven dat ze in staat moeten zijn om een goede instructie te

Nadere informatie

Project Innoveren en Excelleren in Onderwijs INSTEEK:

Project Innoveren en Excelleren in Onderwijs INSTEEK: In de Review Wat Werkt? van Kim Bellens en Bieke De Fraine (2012) lezen we in verband met de CIPO Proces Instructiestijl dat het vooropstellen van duidelijke doelen door de leerkracht en deze communiceren

Nadere informatie

TPACK-NL vragenlijst een toelichting

TPACK-NL vragenlijst een toelichting TPACK-NL vragenlijst een toelichting Petra Fisser & Joke Voogt Universiteit Twente Curriculumontwerp & Onderwijsinnovatie http://www.tpack.nl In dit document is de Nederlandse versie van de TPACK vragenlijst

Nadere informatie

Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de

Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de vmbo-leerling. In: J. K. Van der Waals & M. Van Schaik (Eds.), Het VMBO van dichtbij. Bewegen tussen theorie en

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken.

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Specialisatie Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Faculteit der Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Graad

Nadere informatie

1 Effectieve. computerapplicaties: vergelijk de didactiek, niet het domein

1 Effectieve. computerapplicaties: vergelijk de didactiek, niet het domein 1 Effectieve computerapplicaties: vergelijk de didactiek, niet het domein Johan Jeuring Departement Informatica, Universiteit Utrecht Wie inzicht wil krijgen in wat een computerapplicatie voor het onderwijs

Nadere informatie

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Evi Geeroms en David Evenepoel Koninklijk Atheneum Etterbeek Wie zijn wij? Leerkrachten Koninklijk Atheneum Etterbeek (Brussel) Nederlandstalige

Nadere informatie

Lijst van gebruikte tabellen 13. Lijst van gebruikte figuren 14. Voorwoord 15 Met dank aan 18

Lijst van gebruikte tabellen 13. Lijst van gebruikte figuren 14. Voorwoord 15 Met dank aan 18 Inhoudsopgave Lijst van gebruikte tabellen 13 Lijst van gebruikte figuren 14 Voorwoord 15 Met dank aan 18 Hoofdstuk 1 De uitdaging: werkt alles in het onderwijs? 19 1. Inleiding 21 2. Een schat aan onderzoeksresultaten

Nadere informatie

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO)

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Deeviet Caelen Inge Landuyt Magda Mommaerts Iris Vansteelandt 1 Actieonderzoek als stimulans 1 Situering

Nadere informatie

Student Centric Learning. Fred Verboon European School Heads Association

Student Centric Learning. Fred Verboon European School Heads Association Student Centric Learning Fred Verboon European School Heads Association Introductie van ESHA ESHA streeft naar onderwijsvernieuwing en vertegenwoordigt de belangen van de schoolleiders in Europa. Wie?

Nadere informatie

De opleider als rolmodel

De opleider als rolmodel De opleider als rolmodel De opleider als rolmodel programma 14.00 welkom 14.15 voorstelronde/verwachtingen 14.35 excellent teacher en excellent rolemodel 14.55 groepswerk 15.10 plenaire rapportage 15.35

Nadere informatie

Effectieve strategieën voor zelfgereguleerd leren

Effectieve strategieën voor zelfgereguleerd leren Effectieve strategieën voor zelfgereguleerd leren NWO Onderzoek van Hester de Boer, Anouk S. Donker-Bergstra, Danny D.N.M. Kostons (2012, GION) Samengevat door Irma van der Neut (IVA Onderwijs) Zelf gereguleerd

Nadere informatie

HET ONDERWIJS IN FINLAND Studiereis 13-20 maart 2016

HET ONDERWIJS IN FINLAND Studiereis 13-20 maart 2016 HET ONDERWIJS IN FINLAND Studiereis 13-20 maart 2016 The Education System of Finland and Education in Rovaniemi The aim is a school that functions as a learning organisation that: l a s r e s: v s a ran

Nadere informatie

Observationeel leren van videovoorbeelden

Observationeel leren van videovoorbeelden Observationeel leren van videovoorbeelden VINCENT HOOGERHEIDE, SOFIE M. M. LOYENS EN TAMARA VAN GOG Erasmus Universiteit Rotterdam Observationeel leren, dat wil zeggen, leren door te kijken naar het goede

Nadere informatie

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011 Effective leesprogramma s voor leerlingen die de taal leren en anderssprekende leerlingen samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op

Nadere informatie

Vakdidactiek: inleiding

Vakdidactiek: inleiding Vakdidactiek: inleiding Els Tanghe 1 1. Inleiding Een specialist in de wiskunde is niet noodzakelijk een goede leraar wiskunde. Een briljant violist is niet noodzakelijk een goede muziekleraar. Een meester-bakker

Nadere informatie

Het belang van leren programmeren

Het belang van leren programmeren Het belang van leren programmeren Han van der Maas HL Psychologie UvA CSO Oefenweb.nl opzet Pleidooi voor programmeeronderwijs Ontwikkelingspsychologisch perspectief Non-formeel leren (examen) Program

Nadere informatie

Afstandsonderwijs in VIVES. Forum AO

Afstandsonderwijs in VIVES. Forum AO Afstandsonderwijs in VIVES Forum AO Inhoud Kort overzicht afstandsonderwijs in VIVES FORUM AO Visie afstandsonderwijs in VIVES Impact visie AO 1. Afstandsonderwijs in VIVES Start 1997 lerarenopleiding

Nadere informatie

Een Les Omvormen naar de Onderwijsmethode Probleemgestuurd Onderwijs (PGO)

Een Les Omvormen naar de Onderwijsmethode Probleemgestuurd Onderwijs (PGO) Een Les Omvormen naar de Onderwijsmethode Probleemgestuurd Onderwijs (PGO) 1. De theorie in een notendop Probleemgestuurd Onderwijs (PGO) is gebaseerd op het Constructivisme (Loyens, Kirschner, & Paas,

Nadere informatie

Onderzoekend leren: de nieuwsgierigheid voorbij

Onderzoekend leren: de nieuwsgierigheid voorbij Onderzoekend leren: de nieuwsgierigheid voorbij In dit artikel plaatsen we kanttekeningen bij een drietal opvattingen van pabostudenten en leraren Primair Onderwijs over onderzoekend leren. Het zijn opvattingen

Nadere informatie

ILL-STRUCTURED OPDRACHTEN

ILL-STRUCTURED OPDRACHTEN ILL-STRUCTURED OPDRACHTEN voor context gericht onderwijs Lenie Kneppers Wat is een ill-structured opdracht? Opdracht is gesitueerd in een context: een voor leerlingen herkenbare, specifieke situatie of

Nadere informatie

betere leerprestaties?

betere leerprestaties? 2 Leidt het gebruik van digitale leerlingvolgsystemen tot betere leerprestaties? Marjan Faber & Adrie Visscher Universiteit Twente Digitale leerlingvolgsystemen geven leraren een terugkoppeling op hoe

Nadere informatie

Adem voor het Kind, Educatie: recht op Natuur, recht doen aan het kind

Adem voor het Kind, Educatie: recht op Natuur, recht doen aan het kind Adem voor het Kind, Educatie: recht op Natuur, recht doen aan het kind Utrecht, 26 oktober 2011 drs. R.M. van Raaij, ministerie EL&I, directie Kennis en Innovatie, secr. NME en LvDO 0 Rechten van het Kind

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas

Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas Kim Schildkamp Contact: k.schildkamp@utwente.nl Programma Formatief toetsen Voorwaarden voor formatief toetsen Voorbeelden van technieken

Nadere informatie

Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken

Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken Jeroen Lavrijsen Doctoraatsonderzoeker, HIVA - KU Leuven www.steunpuntssl.be Structuur secundair onderwijs Focus op twee kenmerken van het secundair

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Pagina 1 van 5 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Procesevaluatie: richt zich op de kwaliteit van het leerproces en probeert dus het leerproces van de leerlingen en het onderwijsproces (het didactisch

Nadere informatie

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Ineke van den Berg, Magda Ritzen & Albert Pilot Universiteit

Nadere informatie

Pak je tablet, we gaan lezen

Pak je tablet, we gaan lezen Welkom Pak je tablet, we gaan lezen inzet van devices bij begrijpend lezen Presentatie door: Yvet van Noordt Pak je tablet, we gaan lezen de didactische (on)mogelijkheden van de inzet van devices bij begrijpend

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

WISKUNDEONDERWIJS OP MAAT Een onderzoek naar groepsspecifieke aanpak binnen het wiskundeonderwijs in de derde klas havo en vwo

WISKUNDEONDERWIJS OP MAAT Een onderzoek naar groepsspecifieke aanpak binnen het wiskundeonderwijs in de derde klas havo en vwo WISKUNDEONDERWIJS OP MAAT Een onderzoek naar groepsspecifieke aanpak binnen het wiskundeonderwijs in de derde klas havo en vwo Lotje Kruithof & Lanah Evers In dit onderzoek worden statistische methoden

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Organisatie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum

Nadere informatie

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs VELON/VELOV CONFERENTIE Brussel, 4-5 februari 2016 Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs Fontys Hogescholen, Eindhoven Dr. E. Klatter, Dr. K. Vloet, Dr. S. Janssen & MEd

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie

Digitale toetsen: waar moet je op letten?

Digitale toetsen: waar moet je op letten? 3 Digitale toetsen: waar moet je op letten? Halszka Jarodzka & Paul Kirschner Welten-instituut, Onderzoekscentrum voor leren, doceren en technologie, Open Universiteit Technisch zijn er geen belemmeringen

Nadere informatie

Een doelgericht en efficiënt handelingsplan bevat wenselijk de volgende onderdelen:

Een doelgericht en efficiënt handelingsplan bevat wenselijk de volgende onderdelen: HULPMIDDEL WERKEN MET EEN HANDELINGSPLAN Een mogelijke manier om de planmatige aanpak op school efficiënt te organiseren is het werken met een handelingsplan. Dat beschrijft de concrete aanpak en de interventies

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Hoe observeer je in de klas?

Hoe observeer je in de klas? Hoe observeer je in de klas? Een vliegende start Donderdag 15 oktober 2015 Rosanne Zwart Welkom en voorstellen Ik begeleid startende docenten Ik werk op een school Ik werk op een universiteit of Hogeschool

Nadere informatie

52. Op weg naar rijkere breukenlessen

52. Op weg naar rijkere breukenlessen 52. Op weg naar rijkere breukenlessen Op naar rijkere breukenlessen Maaike Koopman, Marieke Thurlings en Perry den Brok Onderzoek naar breukenlessen: introductie PROO onderzoek (411-10-703) De rol van

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

Een betekenisvolle dialoog door peer feedback en reflectie binnen een virtuele leeromgeving

Een betekenisvolle dialoog door peer feedback en reflectie binnen een virtuele leeromgeving Een betekenisvolle dialoog door peer feedback en reflectie binnen een virtuele leeromgeving Jos J.M. Baeten Een onderzoekstraject in de laatste fase Begeleid door: Robert Jan Simons Albert Pilot Verwachte

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels

Nadere informatie

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring:

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Docentenvragenlijst op het gebied van ict-gebruik en natuur- en techniekonderwijs, voormeting Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Ik ben een:

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie

Nadere informatie

KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN IN HET BEROEPSONDERWIJS

KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN IN HET BEROEPSONDERWIJS KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN IN HET BEROEPSONDERWIJS Rapportage voor Koning Willem I. College Opleiding Manager/ondernemer horeca van de Middelbare Horecaschool (MHS) HOGESCHOOL UTRECHT Wenja Heusdens, MSc

Nadere informatie

Rekenen: ook in de andere vmbo vakken

Rekenen: ook in de andere vmbo vakken Rekenen: ook in de andere vmbo vakken verdiepingsconferenties Freudenthal Instituut Korte inhoud werkgroep Het onderhouden en uitbreiden van rekenvaardigheden is een belangrijk thema in klas 3 en 4 van

Nadere informatie

Verwachtingen en doeltreffendheid van het vak science Abstract Introductie

Verwachtingen en doeltreffendheid van het vak science Abstract Introductie Verwachtingen en doeltreffendheid van het vak science Nicole J. P. Smits Universiteit Utrecht, Centrum voor Onderwijs en Leren, Bèta cluster (start aug 2012) juli, 2013 Abstract In dit onderzoek is gekeken

Nadere informatie

Verbeteren van de slechte schoolresultaten voor wiskunde en wetenschap blijft uitdaging voor Europa

Verbeteren van de slechte schoolresultaten voor wiskunde en wetenschap blijft uitdaging voor Europa EUROPESE COMMISSIE - PERSBERICHT Verbeteren van de slechte schoolresultaten voor wiskunde en wetenschap blijft uitdaging voor Europa Brussel, 16 november 2011 Beleidsmakers moeten scholen beter ondersteunen

Nadere informatie

Succesvol probleemoplossen door deeltaakspecifieke ondersteuning

Succesvol probleemoplossen door deeltaakspecifieke ondersteuning Succesvol probleemoplossen door deeltaakspecifieke ondersteuning B. Slof 1, G. Erkens 1, & P. A. Kirschner 2, 1Universiteit Utrecht, P.O. Box 80.140, 3508 TC Utrecht, the Netherlands B.Slof@uu.nl; G.Erkens@uu.nl

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Kennismanagement en innovatie. Gorinchem, 13 december 2011

Kennismanagement en innovatie. Gorinchem, 13 december 2011 Kennismanagement en innovatie Hans Berends (TU Eindhoven) Gorinchem, 13 december 2011 Innovation, Technology Entrepreneurship & Marketing Group School of Industrial Engineering (TU/e) Research: one of

Nadere informatie

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Weblogs 1 Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Iwan Wopereis Open Universiteit Nederland Peter Sloep

Nadere informatie

Extreem weinig meisjes in de natuurkundeklas: slecht voor meisjes, goed voor jongens

Extreem weinig meisjes in de natuurkundeklas: slecht voor meisjes, goed voor jongens Extreem weinig meisjes in de natuurkundeklas: slecht voor meisjes, goed voor jongens Samenvatting In natuurkunde 12 liepen de prestaties van meisjes nog steeds achter bij die van jongens. Dit hangt samen

Nadere informatie

Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren. Katrien Struyven

Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren. Katrien Struyven Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren Katrien Struyven Ervaringen Wie heeft pogingen ondernomen of reeds een artikel geschreven? Hoe heb je dit ervaren? Wie heeft er reeds deelgenomen

Nadere informatie

36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk

36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk 36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk DE MASTERLERAAR ALS BRUGGENBOUWER Marco Snoek en Gonny Farley-Reijnen DE LERAAR ALS SLEUTEL Lerarenbeurs, Masterambitie OCW, Initiatieven

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Plannen en schrijven met een elektronische outline-tool

Plannen en schrijven met een elektronische outline-tool 1 Plannen en schrijven met een elektronische outline-tool Milou de Smet, Saskia Brand-Gruwel & Paul Kirschner Open Universiteit Goed schrijven is een belangrijke, maar complexe vaardigheid. De schrijver

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Dit proefschrift omvat vier deelstudies waarin de pedagogische vakkennis (pedagogical content knowledge ofwel PCK) van bètadocenten wordt onderzocht. PCK wordt omschreven als de

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015. Onlinegeletterdheid. Mini-masterclass Jeroen Clemens

Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015. Onlinegeletterdheid. Mini-masterclass Jeroen Clemens Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Onlinegeletterdheid Mini-masterclass Jeroen Clemens WWW.CPS.NL 25 sept. 2015 competent op internet? Digital natives nieuwe geletterdheid Kinderen moeten

Nadere informatie

LEREN EN ICT MICHEL VAN AST YOUNGWORKS ACADEMY 2013

LEREN EN ICT MICHEL VAN AST YOUNGWORKS ACADEMY 2013 LEREN EN ICT MICHEL VAN AST YOUNGWORKS ACADEMY 2013 Er is een groeiend aantal scholen dat haar leerlingen uitrust met een laptop of tablet. En dat is begrijpelijk, want naast de wens van onderwijsinstellingen

Nadere informatie

Wiskundige DenkActiviteiten in de nieuwe (examen)programma's

Wiskundige DenkActiviteiten in de nieuwe (examen)programma's Wiskundige DenkActiviteiten in de nieuwe (examen)programma's Paul Drijvers Freudenthal Instituut Universiteit Utrecht p.drijvers@uu.nl www.uu.nl/staff/phmdrijvers 2013-09-20 Afstand tot F Rijden naar Oostenrijk

Nadere informatie

Vrijheid, vrijheid in gebondenheid of toch maar verantwoordelijkheid? Het begrip vrijheid in de praktijk van het Nederlandse daltononderwijs

Vrijheid, vrijheid in gebondenheid of toch maar verantwoordelijkheid? Het begrip vrijheid in de praktijk van het Nederlandse daltononderwijs Vrijheid, vrijheid in gebondenheid of toch maar verantwoordelijkheid? Het begrip vrijheid in de praktijk van het Nederlandse daltononderwijs Inleiding René Berends Versie 1, juli 2008 De Nederlandse Dalton

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: niet

Nadere informatie

Broodje aap in het onderwijs maar wat zegt de wetenschap? Prof. dr. Paul A. Kirschner

Broodje aap in het onderwijs maar wat zegt de wetenschap? Prof. dr. Paul A. Kirschner Broodje aap in het onderwijs maar wat zegt de wetenschap? Prof. dr. Paul A. Kirschner Vooraf 1: Ben jij student? docent? onderzoeker? ondernemer? geïnteresseerde publiek? anders??? Vooraf 2: Geloof jij

Nadere informatie

Welke rol speelt gamen bij het passief leren van Engelse taalvaardigheden?

Welke rol speelt gamen bij het passief leren van Engelse taalvaardigheden? Probleemstelling Het spelen van video-games wordt gezien als een vorm van vrijetijdsbesteding, maar is het zo dat je er niks van leert? Is het mogelijk dat gamende middelbare scholieren onbewust door gamen

Nadere informatie

Werkvormen voor automatisering bij rekenen

Werkvormen voor automatisering bij rekenen Workshop Automatiseren Werkvormen voor 8 september 2010 Henk Logtenberg Hogeschool Windesheim Agenda (1) 1. Introductie 1.1 Voorstellen 1.2 Warming - up 1.3 Doelen vandaag 2. Delen van kennis en ervaringen

Nadere informatie