Hans Verschoor, Algemeen directeur Savantis

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hans Verschoor, Algemeen directeur Savantis"

Transcriptie

1 S A V A N T I S J A A R V E R S L A G I S O V I S O V I S O V E R D R E R D R I S O V I S O V I S O V I S O V I S O V I S O V E R D R E R D R E R D R I S O V I S O V I S O V E R D R E R D R E R D R E R D R E R D R E R D R

2 Kennisoverdracht. Het thema van dit jaarverslag. We doelen op het proces van leren en blijven leren een proces waarin leermeesters en stagebegeleiders een onmisbare schakel vormen. We laten deze vakmensen graag aan het woord. Zo hebben we gevraagd, waarom zij het belangrijk vinden hun kennis over te dragen. Tegelijk informeerden we bij de leerlingen naar hun ervaringen in de praktijk. Het resultaat is een serie aansprekende dubbelportretten. U vindt ze verspreid over de hoofdstukken. Savantis begeleidt het leerproces van jonge mensen die aan de slag gaan in vier sectoren. Dagelijks maken we ons sterk om deze leerlingen een ruime keuze te bieden uit gekwalificeerde Erkende leerbedrijven. Want daar begint iedere loopbaan. Of een jongere nu de beroepsbegeleidende of de beroepsopleidende leerweg volgt de finesses van het vak leert hij of zij in de dagelijkse praktijk. Niet voor niets zetten we eens per jaar de allerbeste leerbedrijven in het zonnetje. Savantis doet veel meer. En dat blijven we doen. U leest erover in dit jaarverslag. Wij blijven ons richten op goed vakonderwijs. Vakonderwijs dat aantrekkelijk is voor werkgevers, werknemers, leerlingen en scholen. We beleven een tijd van kansen. Kansen om te scholen, bij te scholen, te trainen. Het klinkt als een cliché. Het is een waarheid als een koe. Hans Verschoor, Algemeen directeur Savantis

3 I N H O U D Voorwoord 3 1 Savantis, de organisatie Inleiding Communicatie en Marketing Personeel en Organisatie Financiën en Facilities Informatisering en Automatisering Ontwikkeling Opleidingen, Onderwijsdiensten en Examens Subsidies 11 2 Onderwijs De rol van Savantis Samenwerking bedrijfsleven en onderwijs Kwalificatiestructuur Vernieuwde opleidingsprogramma s Onderzoek 16 3 Marktontwikkeling Schilderen en Onderhoud Afbouw Reclame, Presentatie en Communicatie Schoonmaak en Glazenwassen 20 4 De vier sectoren 21 9 Training & Advies Trainingen op maat Bedrijfsadvisering en organisatie Vooruitblik en samenwerking Exameninstelling Commissies Kwaliteitszorg Examinatoren Feiten en cijfers Erkenning van Verworven Competenties (EVC) Communicatie Uitgeverij Overige activiteiten Mijn loopbaan De Vakopleiding UIVA Vmbo 49 Bijlagen 51 Bijlage 1 Geconsolideerde balans 52 Bijlage 2 Toelichting op de balans 53 Bijlage 3 Afkortingen 54 Bijlage 4 Bestuur 55 5 Schilderen en Onderhoud Instroombevordering Praktijkleren Leermeesters Leerlingen en stagiairs Leerlingbegeleiding Communicatie 29 6 Afbouw Instroombevordering Betrokkenheid bedrijfsleven Praktijkleren Ondersteuning van leerbedrijven Leerlingen en stagiairs Communicatie en informatie 33 7 Reclame, Presentatie en Communicatie Instroombevordering Praktijkleren Stagementoren/praktijkbegeleiders Leerlingen/stagiairs Ontwikkelingen binnen de sector 37 8 Schoonmaak en Glazenwassen Praktijkleren Leerlingen/stagiairs Eerste opleidingen op niveau 2 39

4

5 V O O R W O O R D gaat de geschiedenis in als een jaar van rake klappen. Eind 2007 is daar de kredietcrisis, die ruim een jaar later zo escaleert dat zij ander nieuws van de voorpagina s verdringt. Ook in de sectoren van Savantis doet de crisis zich voelen. Al snel verliezen de eerste leerlingen hun baan of stageplaats. Daarmee is de kous niet af. Met name de sectoren Schilderen en Onderhoud en Afbouw hebben volgens het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid nog enkele pittige jaren voor de boeg. Savantis weet wat haar als altijd in goed overleg met scholen, bedrijven en sociale partners te doen staat. Op het moment dat de economie weer opkrabbelt, stijgt de vraag naar geschoolde jonge medewerkers. Die vakkrachten moeten nu worden opgeleid. Dat is dan ook waarvoor Savantis zich sterk blijft maken. Dit jaarverslag belicht de vier sectoren waarin Savantis actief is. Daarnaast is er onder meer aandacht voor de Exameninstelling, de uitgeverij, mijn loopbaan, De Vakopleiding en de vele cursussen en trainingen die de organisatie voor haar rekening neemt. Activiteiten waar wij in 2009 en volgende jaren aan blijven bouwen. De tekst is geïllustreerd met negen dubbelportretten van een leerling/stagiair met zijn of haar leermeester/stagebegeleider. Ieder koppel geeft zijn visie op het thema kennisoverdracht. Als de uitspraken iets duidelijk maken, dan is het wel dat Erkende leerbedrijven zich bewust zijn van de noodzaak om leerlingen op te leiden, en dat leerlingen het enthousiasme van de bedrijven uitstekend weten op te pikken. Het bewijs, dat voor de sectoren een gezonde toekomst is weggelegd. Mr. J. van Walsem Werkgeversvoorzitter bestuur Savantis Mevrouw drs. M.B. van Veldhuizen Werknemersvoorzitter bestuur Savantis

6 V E V E

7 S A V A N T I S, D E O R G A N I S AT I E 1.1 I N L E I D I N G Bevorderen van kennis en behouden van vakmanschap. Dat zijn de doelstellingen van Savantis. Als schakel tussen bedrijfsleven, beroepsonderwijs en overheid, richt de organisatie zich op het leren en werken in de praktijk. De medewerkers van Savantis besteden dan ook nadrukkelijk aandacht aan het contact met leermeesters/stagebegeleiders en docenten de vakmensen die aan de basis staan van kennisoverdracht. Savantis onderhoudt achttien ministerieel erkende kwalificatiedossiers, waarvan zij er enkele deelt met andere kenniscentra. Bij haar taak hoort ook het werven, erkennen en begeleiden van leerbedrijven. Het Register van Erkende leerbedrijven telt bedrijven. Jaarlijks volgen ongeveer leerlingen en stagiairs uit het middelbaar beroepsonderwijs daar het praktijkdeel van hun opleiding. Savantis is lid van Colo: de vereniging van de zeventien kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven. De leden organiseren bijeenkomsten om elkaar te informeren, te helpen en activiteiten op elkaar af te stemmen. Zo zijn er commissies en platforms over beleid, beroepspraktijkvorming, kwalificatiestructuur, examinering, bekostiging, personeel en public relations. Op verschillende niveaus neemt Savantis deel aan werkcommissies. Bestuur Het bestuur van Savantis bestaat uit vertegenwoordigers van de werkgeversorganisaties FOSAG en NOA en de werknemersorganisaties FNV Bouw en CNV Hout en Bouw. Het onderwijs is vertegenwoordigd via de MBO Raad. Het bestuur is verantwoordelijk voor de beleidslijnen van de organisatie en houdt toezicht op de uitvoering. De Paritaire Commissie is verantwoordelijk voor de totstandkoming en het onderhoud van de kwalificatiedossiers en adviseert het bestuur van Savantis over onderwijskundige zaken. Zie paragraaf 2.2. De leden van het bestuur, de paritaire commissie en de directie zijn opgenomen in bijlage 4. D O E L S T E L L I N G Als schakel tussen bedrijfsleven, beroepsonderwijs en overheid stelt Savantis zich ten doel de kennis en het vakmanschap binnen haar sectoren te behouden en het niveau verder te verhogen. M I S S I E Savantis zet zich in om naar tevredenheid van de overheid, het beroepsonderwijs en de sectoren Schilderen en Onderhoud; Afbouw; en Reclame, Presentatie en Communicatie uitvoering te geven aan de wettelijke en aanvullende taken, gericht op: het verbeteren van de kwaliteit van de leeromgeving van bedrijven; verbreding en verdieping van de kennis en kunde van werknemers; het bijdragen aan een evenwichtige situatie van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Savantis bestaat formeel uit vier stichtingen: Savantis, Vakcentrum Afbouw en Onderhoud, Presentatie en Communicatie (Stichting Savantis); Savantis Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (KBB Savantis); Exameninstelling Savantis (Exameninstelling); Stichting Loopbaan & Opleidingsfonds (LOF). De vier stichtingen zijn sterk met elkaar verbonden. Zo hebben zij deels dezelfde bestuursleden (met uitzondering van het LOF), en staat de Stichting Savantis garant voor de exploitatie van de KBB Savantis en de Exameninstelling. Stichting Savantis was in driemaal bijeen. Belangrijke onderwerpen waren: de vaststelling van het Brancheopleidingsplan Schilderen en het Sectorplan Afbouw; evaluatie van samenwerkingsovereenkomsten met ROC s; arbeidsmarktonderzoeken in de sectoren Schilderen en Onderhoud en Afbouw; de oprichting van de Stichting Platform vmbo Bouwtechniek. KBB Savantis vergaderde zesmaal. Op de agenda stonden onder meer: afronding van de vernieuwing van kwalificatiedossiers; evaluatie en aanpassing van de erkenningsregeling leerbedrijven, samenwerkingsverbanden en uitzendorganisaties; afstemming van de kwalificatiedossiers met andere KBB s.

8 De activiteiten van de Exameninstelling worden beschreven in hoofdstuk 10. Het LOF komt in paragraaf 1.7 aan de orde. De Savantis Uitgeverij is niet als aparte organisatorische eenheid gepositioneerd, omdat zij activiteiten verricht vanuit verschillende vakdisciplines. De uitgeverij zorgt namens het bedrijfsleven voor publicaties ten behoeve van beroepsopleidingen en de benodigde vakkennis bij de bedrijven. Ieder jaar realiseert zij nieuwe leermiddelen, naslagwerken en handboeken. Publieke verantwoording In het kader van publieke verantwoording heeft Savantis in de Colo-monitor voor de kenniscentra ingevuld. Deze kwaliteitsmonitor legt de prestaties van kenniscentra periodiek vast. De monitor richt zich op de aspecten kwaliteitszorg/ governance, kwalificatiestructuur en beroepspraktijkvorming. Organigram Bestuur Directie Ondersteunende afdelingen Onderwijsontwikkeling en Examinering Schilderen en Onderhoud Afbouw Reclame, Presentatie en Communicatie Schoonmaak en Glazenwassen Organisatieonderdelen Savantis is actief in vier sectoren: Schilderen en Onderhoud Afbouw Reclame, Presentatie en Communicatie Schoonmaak en Glazenwassen De sectoren worden ondersteund door de afdelingen, zoals weergegeven in het organigram. Daarnaast kent Savantis drie bijzondere organisatie-eenheden: Savantis Training & Advies organiseert trainingen in vaktechniek, communicatie, management en arbeidsomstandigheden. Ook verzorgt zij op basis van de individuele wensen van een bedrijf opleidingsplannen, maatwerkadvies en training on the job. De Exameninstelling is, zoals vermeld, een stichting. Zij ontwikkelt en levert toetsen, voert (praktijk)toetsen uit en onderhoudt het examinatorenbestand. Kwaliteitsmanagement Het planning- en controlsysteem van Savantis is een belangrijk onderdeel van het kwaliteitsmanagementsysteem. De sectorplannen beschrijven de ontwikkelingen binnen de vier sectoren, de macro-omgeving en het onderwijs. Ook worden de gevolgen geschetst voor het beleid en de activiteiten van Savantis. Aan de hand van de informatie worden doelen bepaald en acties beschreven. De voortgang van de activiteiten wordt voortdurend in de gaten gehouden, bijgesteld en bijgestuurd. Regelmatig wordt intern en extern naar het bestuur gerapporteerd. Aan het eind van het jaar wordt verantwoording afgelegd; zowel intern als extern. Het kwaliteitsmanagementsysteem van Savantis is gecertificeerd volgens de ISO 9001:-norm. In heeft Lloyd s Register Nederland B.V. Savantis bezocht voor het uitvoeren van de hercertificering. Deze is goed verlopen. Het kwaliteitscertificaat is met drie jaar verlengd. In de toekomst (formeel vanaf 2011) zullen de kenniscentra onder het waarderingskader van de Inspectie van het Onderwijs gaan vallen. De inspectie heeft in 2006/2007 een bestandsopname uitgevoerd onder alle kenniscentra. In heeft de inspectie een themaonderzoek naar de beroepspraktijkvorming (BPV) uitgevoerd naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer naar de kwaliteit van de BPV in Savantis heeft begin 2009 actief meegewerkt aan het themaonderzoek. Naar verwachting zal in de loop van 2009 in Colo-verband de uitwerking van de indicatorenset verder worden geconcretiseerd om deze in de toekomst mee te nemen in het Geïntegreerde Jaardocument. De Colo-monitor voor kenniscentra is hier een voorloper op. Toekomstverwachtingen Ontwikkelingen en gebeurtenissen die zich in 2009 hebben voorgedaan of worden verwacht, worden zoveel mogelijk in de hoofdstukken van dit jaarverslag beschreven.

9 lees verder op pagina 2 lees verder op pagina 2 lees verder op pagina C O M M U N I C AT I E E N M A R K E T I N G De afdeling Communicatie en Marketing zet zich in voor de algemene doelstellingen van Savantis. Samen en in overleg met collega s en stakeholders organiseerde de afdeling in wedstrijden, deelname aan open dagen en banenbeurzen, et cetera. Een andere belangrijke activiteit was de realisatie van zowel gedrukte als digitale media, van nieuwsbericht tot jaarverslag. De afdeling heeft regelmatig contact met vakbladen en onderwijsbladen, om de plaatsing van artikelen en persberichten te verzekeren. In was Savantis dan ook veelvuldig in de media. De medewerkers en het managementteam worden daarvan op de hoogte gebracht via het interne blad Info, respectievelijk via managementteamstukken. De nieuwste ontwikkeling, waarvan de afdeling in 2009 de effectiviteit in praktijk beproeft, is een account op de eigentijdse internetdienst Twitter. Opleidingsnieuws Een kleurrijk middel dat Savantis gebruikt om met haar doelgroepen te communiceren is het Opleidingsnieuws. Het magazine belicht relevante onderwerpen en belangrijke ontwikkelingen. Het Opleidingsnieuws verschijnt in drie verschillende versies. Het Opleidingsnieuws Schilderen en Onderhoud kent een oplage van exemplaren. Het Opleidingsnieuws Afbouw verschijnt in een oplage van Van het Opleidingsnieuws Reclame, Presentatie en Communicatie worden exemplaren gedrukt. De uitgaven worden verstuurd naar alle door Savantis Erkende leerbedrijven, leermeesters, stagementoren, onderwijsinstellingen, docenten en overige geïnteresseerden. Alle versies verschenen in driemaal. In 2009 wordt een uitgebreide editie van Schilderen en Onderhoud ook aan alle werknemers verstuurd. Hiermee stelt Savantis deze belangrijke doelgroep op de hoogte van de vele kansen in de sector. Website De website van Savantis wordt voortdurend actueel gehouden met nieuwsberichten. Klantvriendelijke opties zijn bijvoorbeeld de digitale aanmeldingsmogelijkheid voor trainingen en de webshop voor vakboeken. Met hits per maand is de website een van de meest gebruikte communicatiemiddelen. Het succes is aanleiding om de vormgeving van de site in 2009 verder te moderniseren en deze nog toegankelijker te maken. Ook krijgen alle Erkende leerbedrijven de mogelijkheid om met een eigen inlogcode hun bedrijfsgegevens op de website van Savantis te bewerken. OPLEIDINGSNIEUWS SCHILDEREN EN ONDERHOUD 7 februari In dit nummer: Beste Leerbedrijf Examens nieuwe stijl Deel 2 4 EuroPaintingSkills Vrouwen kleuren de sector 7 Nieuwe structuur buitendienst Savantis 10 SOSAFOON 12 Nieuwe catalogus Schilderen en Onderhoud 13 Tronenwedstrijd 14 IJzersterke leermeestertips 15 Leermeesterbijeenkomsten 16 4 x 100 instroomproject 17 Tijdelijke subsidie Instroomimpuls 18 Dienstverlening Savantis uitstekend 19 Jubilaris Piet Naalden 19 Column en Agenda 20 opleidingsnieuws RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE 6 april In dit nummer: Redactioneel: Bedrijven en scholen in actie 1 Inspirerende docentendag 1 Kleurrijk vervolg Vakboek Color Management voor Sign 4 Redactioneel: Grenzen verleggen Grenzen verleggen, groeien in je vakgebied en daardoor anderen de fijne kneepjes uit het vak kunnen bijbrengen. In de sector Schilderen en Onderhoud zijn veel enthousiaste vakmensen te vinden, die met verve over hun beroep vertellen. Deze uitgave van Opleidingsnieuws Schilderen en Onderhoud staat vol reportages en verhalen, waarin leermeesters, leerlingen en leerbedrijven vertellen over hun belangrijke leerervaringen. Hét voorbeeld van een inspirerend leerbedrijf is Royal Van Lent Shipyard, die als Beste Leerbedrijf 2007, uit de bus kwam. Inhoud In dit nummer volgen we de verrichtingen van Tom Zwijnenberg, die zijn diploma Schilderen niveau 2 in de wacht sleept. Bovendien laten we Europees Kampioene Schilderen 2007 aan het woord, de Zwitserse Karin Hänni. Met vijf vrouwen, die in de sector Schilderen en Onderhoud werken, vertelt ze in het tweeluik Vrouwen kleuren de sector, waarom zij met zoveel plezier schildert. In het hart van dit nummer is voor u de nieuwe structuur buitendienst van Savantis in kaart gebracht. Handig om te bewaren. Kortom, we hopen dat ook in deze uitgave genoeg gevarieerd leesaanbod voor u bij zit De redactie. Royal Van Lent Shipyard B.V. Beste Leerbedrijf Tijdens een feestelijke bijeenkomst in Artis in het kader van de landelijke verkiezing Beste Leerbedrijf 2007 werd de spanning er flink ingehouden. De vertegenwoordigers van de drie genomineerde bedrijven zaten op het puntje van hun stoel tijdens het programma, met inspirerende bijdragen van onder anderen Hans van Breukelen, oud keeper van het Nederlands elftal. Daarna gingen de handen de lucht in: Royal van Lent Shipyard B.V. mag zich een jaar lang Leerbedrijf van het Jaar noemen! Tot grote vreugde van het team en directeur Dick van Lent, die wereldwijd als bouwer van zeer luxe jachten al veel prijzen in ontvangst mocht nemen: Dit is de mooiste, want het is een erkenning voor het vele werk dat onze mensen doen, dag in, dag uit! Onderzoek Signbranche Behoefte aan specialisten 4 Stagementoren leren óók veel van elkaar! 5 Kort nieuws 6 Project SignFactory flinke stap verder 7 Kort nieuws 8 Redactioneel: Veel impulsen Welke trends zijn belangrijk voor de sector Reclame, Presentatie en Communicatie? Deze vraag stond centraal tijdens de drukbezochte RPC-docentendag bij Savantis in Veenendaal. Een dag vol impulsen en inspirerende presentaties van leerbedrijven en creatieve doeopdrachten voor de docenten. Het leverde genoeg stof voor levendige discussies tussen docenten en bedrijfsleven. Een impressie van deze dag vindt u in de openingsreportage. Van elkaar leren, dat gebeurt ook tijdens de bijeenkomsten voor stagementoren, die regelmatig worden georganiseerd door de diverse vakcolleges en ROC s in samenwerking met Savantis. Ook binnen de Signbranche zijn er nieuwe impulsen zoals het project SignFactory, een mini-onderneming in de school. Het DaCapo College (Sittard) en het Arcus College (Heerlen) willen dat Signopleidingen hierdoor naadloos aansluiten op het bedrijfsleven. In de SignFactory - die na de zomervakantie van start gaat - zullen de leerlingen levensechte opdrachten uitvoeren. De hoogste tijd voor een update. Veel informatie over kleur vindt u in het Vakboek Color Management, dat op een kleurrijke manier zal worden geïntroduceerd. Wanneer? We houden u op de hoogte. De redactie. Inspirerende docentendag 1 trends, online games en beurspresentatie Trendwatchers vertellen wat wij willen hebben voordat wij het zélf weten. Bij de start van de drukbezochte docentendag Reclame, Presentatie en Communicatie (RPC) leidde Laurents van Stenus, manager sector RPC bij Savantis, het veelzijdige programma in met een aantal prikkelende stellingen over trendwatching. Dit onderwerp bleek hét uitgangspunt voor een inspirerende dag met presentaties over Branding in online games, Rendement halen uit beursdeelname en Zelf een stand ontwerpen. Ter afsluiting een diepgaande forumdiscussie over de relatie tussen onderwijs en bedrijfsleven. De RPC-docentendag mag traditioneel rekenen op een grote belangstelling. Ook deze keer waren ruim zestig vakdocenten uit het hele land te gast bij Savantis in Veenendaal. Savantis organiseert deze dagen om docenten bij te praten over de nieuwste ontwikkelingen in het vak en de contacten tussen het bedrijfsleven en de scholen verder te verstevigen. Tijdens de inleiding van Laurents van Stenus kwamen de meningen van de belangrijke Nederlandse trendwatchers voorbij. OPLEIDINGSNIEUWS AFBOUW EN STUKADOREN 8 juli In dit nummer: Jeffrey Goossens op weg naar EuroSkills 1 Uitblinkers zetten de toon 3 Praktijktoets Stukadoor in beeld 4 Twéé Toppers in Techniek bekroond met Bèta Techniek Award 6 Nieuwe, competentiegerichte kwalificaties voor afbouwberoepen 7 Bedrijfshulpverlening samenwerken aan veiligheid 8 Voortgangsgesprekken pittig en leerzaam! 9 Examen competentiegerichte opleiding Medewerker Stukadoren 10 Het succes van drie landelijke ESF-projecten 11 Column en Agenda 12 Redactioneel: Gaan voor kwaliteit Deze zomer zullen veel vakantiegangers genieten van hun welverdiende rust. Op een tropisch eiland, of gewoon lekker kamperen in een eenvoudig tentje. Toch zijn er ook vakgenoten die de komende maanden zullen werken aan hun voorbereiding op de grootste Europese beroepenwedstrijd: EuroSkills. Een goed voorbeeld is Jeffrey Goossens, Nederlands Kampioen Stukadoren 2005 en Hij zal deze tijd oefenen voor zijn werkstuk. Tijdens EuroSkills zal hij zich meten met vier nationale kampioenen. Het Europese Kampioenschap Stukadoren zal van 18 tot en met 20 september plaatsvinden in Ahoy te Rotterdam. In het openingsverhaal blikken we met Jeffrey en zijn begeleidingsteam vooruit. Inhoud In dit nummer ondermeer een sfeerimpressie van de slotdag van de driedaagse praktijktoets Stukadoren in het Vakcentrum Veenendaal en hoogtepunten van de Landelijke Dag vmbo Bouwtechniek in de Amsterdamse Arena. Ook komen drie geslaagde ESF-trajecten aan bod. Kortom: tal van gevarieerde artikelen met als rode draad het streven naar topkwaliteit in vakmanschap. Wij wensen u leuke leesmomenten. De redactie. Jeffrey Goossens op weg naar EuroSkills Tijdens Skills Masters liet Jeffrey Goossens, Nederlands Kampioen Stukadoren 2005 en 2007, een staaltje van zijn vakmanschap zien. Met Ruud Munsters, Nederlands Kampioen, en Rob van Delden, tweede plaats 2007, gaf hij in Ahoy Rotterdam een beroepsdemonstratie voor enthousiast publiek. Een goede training voor EuroSkills. Hoe staat het met zijn voorbereiding? Is hij klaar voor 18 september aanstaande, de startdatum van het grootste driedaagse beroepen-evenement in Europa? Jeffrey en zijn trainers, docenten Ben Benner en Marijn van Dongen blikken vooruit. In de periode tussen Skills Masters en EuroSkills bereidt Jeffrey Goossens zich grondig voor. Een aantal vrije zaterdagen en avonden oefent hij zijn techniek. Hierbij ondersteunt door een ijzersterk team, dat samen met hem de puntjes op de i zet: Ben Benner, docent opleiding Restauratiestukadoor bij De Vakopleiding in Veenendaal en Marijn van Dongen, docent aan het ROC Zadkine, locatie Rijen. Niet te vergeten Anton van Delden, die hoort ook bij mijn begeleidingsteam, vult Jeffrey aan. Mijn motivatie is goed, ik ben vastbesloten op EuroSkills goed te scoren. 1

10 Uitblinkers zetten de toon Sinds enkele jaren organiseert Savantis het evenement Uitblinkers zetten de toon. In een feestelijke sfeer wordt per sector het Beste Leerbedrijf Savantis bekendgemaakt. De finale wordt ook aangewend voor de diploma-uitreiking van de kaderopleiding Uitvoerder en Ondernemer Afbouw en Onderhoud. Savantis laat hiermee zien hoe belangrijk het is om een goed leerbedrijf te zijn, dan wel een waardevol diploma te behalen. De aanmeldingen voor het evenement vertonen een licht stijgende lijn. In waren er opnieuw meer aanmeldingen dan in het voorgaande jaar. In ging de winst in de sector Schilderen en Onderhoud naar Niek Grooteman Schilders uit Wervershoof. In de sector Afbouw was de eerste plaats voor DRT Vloeren uit Oss. APS Building Brands uit Heeswijk-Dinther legde beslag op de eerste plaats in de sector Reclame, Presentatie en Communicatie. DRT Vloeren, een van de grootste kunststofvloerenleggers van Nederland, werd bovendien uitgeroepen tot overallwinnaar. Het bedrijf mag zich een jaar lang het Beste Leerbedrijf Savantis noemen. Kampioenschappen Schilderen en Stukadoren Tijdens Skills Masters, een evenement dat zich richt op vmbo ers, mbo ers en jonge werkzoekenden, organiseerde Savantis de Nederlandse kampioenschappen Schilderen en Stukadoren. Skills Masters biedt jongeren gelegenheid om via wedstrijden en demonstraties kennis te maken met beroepen, met als doel de instroom te bevorderen. De titel bij de schilders werd in de wacht gesleept door Louwrens Wagenaar uit Dokkum. Bij zijn uitzending naar EuroSkills, waar de jonge schilder het mocht opnemen tegen de kampioenen uit acht andere landen, behaalde Louwrens de zesde plaats. Stukadoor Jeffrey Goossens wist voor Nederland de gouden medaille in de wacht te slepen. EuroSkills werd gehouden in Rotterdam. Het is met 27 duizend bezoekers het grootste beroepenevenement van Europa. Nederlands kampioen stukadoren Jeffrey Goossens DRT Vloeren is het Beste Leerbedrijf Savantis

11 1.3 P E R S O N E E L E N O R G A N I S AT I E 1.4 F I N A N C I Ë N E N F A C I L I T I E S De afdeling Personeel en Organisatie houdt zich bezig met het ontwikkelen en vormgeven van het personeelsbeleid in brede zin en is verantwoordelijk voor de uitvoering van het personeelsbeheer. In heeft de afdeling het nieuwe functiegebouw met resultaatgerichte profielen verder vormgegeven. De definitieve oplevering vond plaats begin Heroriëntatie, scherpere prioriteitstelling, ook bij nieuwe activiteiten, en productiviteitstijging waren kernbegrippen bij het bereiken van een gewenste daling van het aantal medewerkers. De personele omvang bedroeg in 2006 gemiddeld 114 fte, in 2007 gemiddeld 109 fte en in 104,63 fte. 10% 0% Barometer MAX 5.07% 4.11% Ziekteverzuim 1e kwartaal 2009 Er is intensief gewerkt aan de oprichting van mijn loopbaan, een loopbaanfaciliteit voor de sector Schilderen en Onderhoud. Naast de organisatorische inrichting en inbedding is de personele bezetting tijdig gerekruteerd en opgeleid. Het in 2007 geïntroduceerde verzuimprotocol heeft in zijn vruchten afgeworpen. Met een gemiddeld ziekteverzuimpercentage van 3,88 procent is een zeer goed resultaat bereikt. Ook de meldingsfrequentie is met 1,3 op een uiterst acceptabel niveau gebleven. In 2009 wordt een ziekteverzuimpercentage van 3,5 procent ten doel gesteld. Een interne communicatiecampagne, onder meer met posters van een appel, zal de aandacht voor dit onderwerp levendig houden. Maatschappelijk verantwoord ondernemen In de dagelijkse bedrijfsvoering hebben directie en medewerkers van Savantis oog voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Met name gaan zij bewust om met energie. Met betrekking tot het leasewagenpark wordt in 2009 gestart met een stimuleringsprogramma om het brandstofgebruik zoveel mogelijk te beperken. De afdeling Financiën en Facilities draagt zorg voor de financiële administratie en het beheer van gebouwen en facilitaire diensten. Bijlage 1 geeft een eenvoudige weergave van de geconsolideerde balans. De toelichting is opgenomen in bijlage 2. Deze paragraaf geeft een korte beschrijving van het financiële resultaat over. was financieel gezien een goed jaar. Savantis is in staat gebleken met het eerder gereduceerde personeelsbestand de activiteiten goed te blijven uitvoeren. De personeelskosten zijn tijdelijk toegenomen, met name door de inzet van uitzendkrachten. Daarnaast is relatief veel budget besteed aan onderwijsontwikkeling, beroepspraktijkvorming, kwalificatiestructuur en examens. Bovendien is verder geïnvesteerd in ICT, zodat ook op langere termijn met minder menskracht aan de vraag van de sectoren kan worden voldaan. De externe kosten van activiteiten zijn ten opzichte van 2007 iets afgenomen. Hier tegenover stonden wat lagere inkomsten. Ten opzichte van de begroting, leverden de inkomsten uit projectsubsidies van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Facilities en de geleverde diensten voor derden (waaronder de sector Schoonmaak en Glazenwassen) substantieel meer op. Training & Advies heeft de positieve ontwikkeling in 2007 niet kunnen doorzetten naar. Het resultaat is een klein verlies. Oorzaak is met name de verminderde belangstelling voor trainingen in de sector Schilderen en Onderhoud. Startpagina website

12 Per saldo kan een bedrag van euro worden teruggegeven aan de subsidiërende sectorfondsen (het Opleidings- en Ontwikkelingsfonds voor het Schilders-, Afwerkings- en Glaszetbedrijf en het Bedrijfschap Afbouw), terwijl de taken op het gebied van kwalificatie, erkenning, beroepspraktijkvorming, onderzoek en examens naar behoren zijn uitgevoerd. 1.5 I N F O R M AT I S E R I N G E N A U T O M AT I S E R I N G De afdeling Informatisering en Automatisering houdt zich bezig met de beheersing van de informatiestromen, de automatische verwerking van informatie en het beheer van intranet en internet. Diensten Derden 4% Facilities 17% Sector Afbouw 6% Overig 11% Inkomsten OCW 23% Training & Advies 18% Sector Schilderen en Onderhoud 21% Facilities 22% In heeft de afdeling een aantal centrale servers vervangen. Ook is de kostenbesparende virtualisatie van het serverpark verder uitgebreid. De structuur van de stroomvoorziening in de serverruimte is herzien en de noodstroomvoorziening is uitgebreid en verbeterd. Overig 8% Uitgaven Training & Advies 18% Examens 9% Kwalificatiestructuur 5% Onderwijsontwikkeling 10% BPV 28% 1.6 O N T W I K K E L I N G O P L E I D I N G E N, O N D E RW I J S D I E N S T E N E N E X A M E N S De afdeling ontwikkeling Opleidingen, Onderwijsdiensten en Examens richt zich op onderzoek naar beroepen, opleidingseisen en de ontwikkeling van de kwalificatiestructuur voor het mbo-onderwijs. Daarnaast is de afdeling belast met de ontwikkeling van nieuwe onderwijsmethoden en leermiddelen. De activiteiten van de afdeling zijn verwerkt in de hoofdstukken Onderwijs en Marktontwikkeling (hoofdstuk 2 en 3) en in de verslaggeving van de sectoren (hoofdstuk 5 tot en met 8). Opleidingsfondsen Sector Afbouw 42% Sector Schilderen en Onderhoud 58% De Stichting Loopbaan & Opleidingsfonds (LOF) laat een onderbesteding zien. Dit heeft vooral te maken met geringere uitputting van een aantal subsidies. Ondanks voorlichtingscampagnes, werd minder gebruikgemaakt van met name nieuwe subsidies. Deze ontwikkeling heeft zich vooral voorgedaan in de sector Schilderen en Onderhoud. Bij Afbouw was sprake van een lichte overschrijding. Voor het centrale registratiesysteem Bisos zijn, op basis van Oracletechnologie, koppelingen gerealiseerd met diverse systemen. Voor de registratie van competentiegerichte opleidingen is een module opgeleverd. Enkele parallelle ontwikkelingen met Microsoft-technologie, uitgevoerd door externe partijen, zijn geëvalueerd op doelmatigheid.

13 1.7 S U B S I D I E S De opleidings- en arbeidsmarktactiviteiten van Savantis, samenwerkingsverbanden en leerbedrijven zijn mede mogelijk door financiële bijdragen van de bedrijfstakken, de overheid, het Europees Sociaal Fonds (ESF) en anderen. De verwerving, besteding en verantwoording van subsidies wordt verzorgd en beheerd door Savantis. LOF De Stichting Loopbaan & Opleidingsfonds (LOF) is uitvoerder van de subsidieregelingen voor de sectoren Schilderen en Onderhoud en Afbouw. Het LOF gebruikt hierbij de expertise van Savantis. Er bestaat een grote diversiteit aan subsidieregelingen die per sector, opleidingsniveau en bedrijf (al dan niet in een samenwerkingsverband) verschillen. Een belangrijke voorwaarde is dan ook de toepassing van de CAO voor het Schilders-, Afwerkings- en Glaszetbedrijf en het ingeschreven staan bij het Bedrijfschap Afbouw, de respectievelijke subsidiegevers van het LOF. Naast de subsidieregelingen worden specifieke projecten uitgevoerd. In ging de voorziening Mijn loopbaan, loopbaanfaciliteit de sector Schilderen en Onderhoud formeel van start. Een ander voorbeeld is het Instroomproject doelgroepen. Dit project is gericht op de toetreding tot de arbeidsmarkt van allochtonen, vrouwen en overige potentiële werknemers. Daarnaast is het LOF door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) aangewezen als gerechtigde tot het aanvragen van ESF-subsidies en andere SZW-subsidies. Ook is het LOF door de sectoren aangewezen om brancheerkenningen te verrichten. ESF-trajecten Het ESF is een van de structuurfondsen van de Europese Unie. Het is een belangrijk financieringsmiddel voor de uitvoering van scholingsprogramma s voor de beroepsbevolking. Belangrijke doelstellingen zijn de scholing van werkenden zonder startkwalificatie en de opleiding van mbo ers voor hogere functies, zodat hun functie beschikbaar komt voor lager opgeleiden. Het ministerie van SZW heeft voor Savantis het LOF aangewezen als enige bevoegde ESF-aanvrager. Na de succesvolle afronding van drie meerjarige projecten in maart, lag de focus op de aansturing van een nieuw, eenjarig project waarvoor in 2007 een subsidietoekenning werd bereikt: Kwalificatie-impuls Afbouw en Onderhoud Dit project werd in november afgerond en aan de subsidieverstrekker gerapporteerd. Het project combineerde twee scholingssoorten en was gericht op twee verschillende doelgroepen. Startende werknemers in de beroepsbegeleidende leerweg konden in aanmerking komen voor aanvullende praktijkscholing. In een praktijksimulerende leeromgeving werd extra ruimte geboden voor kennisoverdracht van leermeesters aan leerlingen, zodat aan leerlingen persoonlijke begeleiding kon worden aangeboden die de zeer individuele leerbehoeftes centraal stelde. De inhoud en het aantal scholingsdagen voor de kennisoverdracht werden individueel bepaald. Employabilitybevordering door het aanbieden van bedrijfstakrelevante scholing stond centraal voor de tweede doelgroep binnen het project: werkenden in de sectoren met langere werkervaring. Door middel van veertien soorten trainingen op het gebied van praktische vakvaardigheden en arbeidsomstandigheden kon kennis worden verrijkt, verdiept of verbreed. In de looptijd van het project hebben deelnemers hiervan kunnen profiteren. In totaal hebben personen aan het project deelgenomen. Een bijzonder plezierig effect is, dat mannen en vrouwen zonder startkwalificatie hun kennis hebben verrijkt. Zij kunnen dat voortaan met een certificaat aantonen. Voor het project is circa euro aan kosten gerealiseerd en verantwoord, waarvoor tot maximaal veertig procent ESF-subsidie door de Stichting LOF kon worden ontvangen. Het vervolg van dit project werd in het najaar van in gang gezet door de succesvolle aanvragen van ESF-gelden voor de financiering van twee nieuwe projecten die in 2009 worden uitgevoerd.

14 BEN MILJOEN DIFLOCO STUKADOORSBEDRIJF, ZUIDHORN COEN MILJOEN T W E E D E J A A R S GEZEL STUKADOOR, NOORDERPOOR T C O L L E G E, ASSEN I K L E E R M I J N Z O O N H E T VA K, zegt Ben. Stukadoorswerk moet je in de praktijk leren. Als Coen later verder wil met het bedrijf, heeft hij ook diploma s nodig. Het werk moet van hoogstaande kwaliteit zijn. Dat staat bij ons voorop. Die kwaliteit groeit met de jaren, naarmate bij een leerling de interesse wordt gewekt. Coen traint voor de selectiewedstrijden van de Nederlandse kampioenschappen van In de werkplaats kan hij oefenen met lijsten trekken. Hij is zelf aan de gang gegaan om het onder de knie te krijgen. Coen: Je moet het genoeg doen om het te leren. Dat lukt je niet op school. Je moet meters maken. Werken met een leermeester is hartstikke leuk. Het moet wel klikken, anders is het snel afgelopen. Het decoratieve gedeelte van het vak is een soort hobby geworden. Na deze opleiding besluit ik of ik niveau 4 ga doen. Anders werk ik lekker door.

15 O N D E R W I J S In september 2010 wordt de nieuwe, competentiegerichte kwalificatiestructuur definitief ingevoerd. Het is de succesvolle afronding van een traject van bijna tien jaar. De afsluiting van de experimentele periode betekent geenszins dat de ontwikkelingen stilstaan. In is hard gewerkt aan de vervolmaking van de nieuwe kwalificatiestructuur. Dit proces zal in 2009 en volgende jaren doorgaan. Hetzelfde geldt voor de leermiddelen die Savantis ontwikkelt voor haar sectoren. Enkele jaren geleden werd gekozen voor een onderwijskundig concept dat aansloot bij de competentiegerichte kwalificatiestructuur en de leerstijl van de doelgroep. Belangrijke uitgangspunten in dit concept zijn: de praktijk als startpunt, een bepaalde mate van zelfsturing door de leerling en een meer coachende rol van de docent. In heeft digitaal onderwijs steeds meer aandacht gekregen. Het doel is om op een effectieve manier gebruik te maken van moderne onderwijsmiddelen die bijdragen aan aantrekkelijker en actiever onderwijs. Digitale onderwijsproducten krijgen de komende jaren een nog belangrijker plaats in het onderwijsmateriaal van Savantis. Voor onderwijs en bedrijfsleven is het van belang dat de opleidingen worden afgesloten met een passende examinering, die het vertrouwen heeft van de Inspectie van het Onderwijs en het bedrijfsleven. Ook in dit opzicht zijn in belangrijke stappen gezet. Als kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven is het verder van belang om kennis te vergaren en te delen met het werkveld. Daarom heeft Savantis in haar activiteiten op het gebied van onderzoek uitgebreid. Savantis speelt een actieve rol bij de genoemde processen. Enerzijds denkt zij mee over landelijke ontwikkelingen en brengt zij eigen ervaringen en ideeën in. Anderzijds heeft zij een uitvoerende rol, in opdracht van sectoren of andere partijen. 2.1 D E R O L VA N SAVA N T I S Naast formele taken op het gebied van de kwalificatiestructuur, heeft Savantis in veel werk verzet op het gebied van de ontwikkeling van onderwijsproducten en -diensten en examinering. Enerzijds komt dit doordat Savantis vaak te maken heeft met relatief kleine afdelingen van onderwijsinstellingen, die deze producten onvoldoende zelf kunnen ontwikkelen. Anderzijds hebben ook de bedrijfstakken belang bij goed onderwijs en willen zij hiervoor betalen. De centrale aansturing vanuit Savantis heeft een belangrijk voordeel. Door gebruik van hetzelfde lesen examenmateriaal worden leerlingen in het gehele land op een gelijksoortige manier opgeleid. Dit schept duidelijkheid naar het bedrijfsleven. Het bedrijfsleven weet wat het van een (gediplomeerde) leerling kan verwachten. In een aantal gevallen worden de diensten van Savantis door het onderwijs bekostigd. 2.2 S A M E N W E R K I N G B E D R I J F S L E V E N E N O N D E RW I J S Savantis is actief betrokken bij overlegvormen met partners binnen het beroepsonderwijs, zoals het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), de Inspectie van het Onderwijs, Colo en de MBO Raad. Daarnaast is er intensief overleg met de sociale partners (FOSAG, NOA, FNV Bouw en CNV Hout en Bouw). Binnen de sector Reclame, Presentatie en Communicatie zijn de brancheverenigingen (CLC, Pragma, SI BON/VSBN, VGS en ZSO) en POPAI (expertisecentrum voor instorecommunicatie in de Benelux) actief betrokken bij de inrichting en het onderhoud van het beroepsonderwijs. Ten slotte bestaan binnen de relatief jonge sector Schoonmaak en Glazenwassen intensieve contacten met RAS en het opleidingsinstituut SVS. Savantis initieert samenwerking tussen de sectoren en zet zich in om visies en initiatieven samen te brengen en krachten te bundelen. Het doel is bij te dragen aan goed en efficiënt beroepsonderwijs.

16 Met de bedrijfstakgroep van de MBO Raad vindt overleg plaats over onderwijsbeleid op de scholen. Bedrijfstakoverleg (LOC s en begeleidingscommissies) vindt plaats voor de sectoren Afbouw; Reclame, Presentatie en Communicatie; en Schoonmaak en Glazenwassen. Bovendien participeert Savantis in de SOSA, de Studieclub Schilders, het Schildersmuseum en de Stichting Handboek, waarbij docenten, bedrijfstakgenoten en andere betrokkenen kennis uitwisselen. Ook organiseert Savantis twee keer per jaar docentendagen voor de verschillende sectoren. Een belangrijk thema in waren de nieuwe, competentiegerichte opleidingsprogramma s (zie paragraaf 2.4). Ten slotte zijn in de verschillende regio s vele werkgroepen met bedrijven en docenten actief ten behoeve van de ontwikkeling en/of afstemming van onderwijskundige en arbeidsmarktactiviteiten. Paritaire Commissie De Paritaire Commissie is verantwoordelijk voor de totstandkoming en het onderhoud van de kwalificatiedossiers en adviseert het bestuur van Savantis over onderwijskundige zaken. De commissie kent per sector een onderstructuur, waarin eveneens zowel onderwijs als bedrijfsleven zijn vertegenwoordigd. In heeft de Paritaire Commissie vijfmaal vergaderd. Belangrijke onderwerpen waren: de opname van (beroepsgerelateerde) eisen voor rekenen/wiskunde in de kwalificatiedossiers; het toevoegen van een uitstroom Signspecialist (niveau 4) aan het kwalificatiedossier Signmaker; pilot examenprofielen; onderhoudsplan kwalificatiestructuur. De leden van de paritaire commissie zijn opgenomen in bijlage K WA L I F I C AT I E S T R U C T U U R Nadat in 2007 alle kwalificaties van Savantis zijn omgezet naar de verbeterde competentiegerichte structuur, is in een aanvang gemaakt met de doorontwikkeling. Ten eerste zijn in alle dossiers, op basis van een analyse van de beroepen, niveaus voor rekenen/wiskunde opgenomen. Ten tweede is in op initiatief van MBO 2010 (een organisatie die in opdracht van OCW onderwijsinstellingen in het mbo ondersteunt bij het realiseren van de competentiegerichte kwalificatiestructuur) een groot aantal van de nieuwe kwalificatiedossiers geëvalueerd. Vooral is bekeken in hoeverre de dossiers bruikbaar zijn in de praktijk. De doorontwikkeling van de kwalificatiestructuur gaat verder in OCW dringt aan op het terugdringen van ondoelmatige overlap in de kwalificatiestructuur en het opnemen van generieke eisen voor Nederlands en rekenen/wiskunde in alle kwalificatiedossiers. Opleidingsstructuur Reclame, Presentatie en Communicatie hbo-niveau Academie van Beeldende Kunsten Lerarenopleiding Tekenen en- Handvaardigheid HEAO Communicatie Nederlandse Film en Televisie Academie mbo niveau 4 niveau 3 niveau 2 Fotograaf, Cameraman, Beeldtechnicus, Geluidstechnicus, Lichttechnicus, Video-editor Allround AV-medewerker Medewerker Fotografie Stand-, Winkel- en Decorvormgever Winkelpubliciteitvormgever Vormgever Productpresentatie Medewerker productpresentatie Allround Tentoonstellingsbouwer Medewerker Tentoonstellingsbouw Signspecialist Allround Signmaker Medewerker Sign Grafisch Vormgever Animatie-/Audiovisueel Vormgever Interactief Vormgever Allround DTP er Medewerker DTP

17 v c Een nieuwe ontwikkeling in betrof het project examenprofielen, een initiatief van de MBO Raad en Colo. In examenprofielen worden de randvoorwaarden voor examinering geregeld. De betrokkenheid van het bedrijfsleven moet het vertrouwen in de kwaliteit van de mbo-examens verhogen. Savantis heeft in de pilot geparticipeerd door in samenwerking met onderwijs en bedrijfsleven twee conceptexamenprofielen te ontwikkelen (Schilder niveau 2 en Medewerker Productpresentatie niveau 2). Het project loopt door in Opleidingsstructuur Schilderen en Onderhoud hbo-niveau Bouwkunde Technische Bedrijfskunde mbo niveau 4 niveau 3 Specialist schilderen Middenkaderfunctionaris Afbouw en Onderhoud Gezel Glaszetter niveau 2 Schilder Glaszetter niveau 1 Gezel Schildermbo Assistent Schilderen/Industriële Lakverwerking Opleidingsstructuur Afbouw hbo-niveau niveau 4 niveau 3 PTH Bouwkunde Restauratiestukadoor Gezel Stukadoor Docent Schilderen Uitvoerder en Ondernemer Afbouw en Onderhoud Vakkracht Industrieel Lakverwerker Industrieel Lakverwerker Hbo Bouwtechniek Uitvoerder en Ondernemer Afbouw en Onderhoud Gezel Dekvloerenlegger niveau 2 Stukadoor Dekvloerenlegger Verder heeft Savantis in een nieuwe uitstroom Signspecialist niveau 4 binnen het bestaande kwalificatiedossier Signmaker ontwikkeld. Vanaf augustus 2009 kunnen leerlingen met de opleiding starten. Ten slotte zijn in stappen ondernomen om samen met de kenniscentra Fundeon en Kenteq een kwalificatie Allround vakkracht onderhoud, ver- en afbouw te ontwikkelen. Deze functionaris zou zowel bouwkundige als onderhoudswerkzaamheden moeten kunnen uitvoeren. De concrete invulling wordt in 2009 ter hand genomen. Plafond- en Wandmonteur 2.4 V E R N I E U W D E O P L E I D I N G S- P R O G R A M M A S Voor verschillende sectoren verzorgt Savantis de uitwerking van kwalificaties in onderwijsproducten. De ontwikkeling van onderwijsproducten gebeurt altijd in samenwerking en afstemming met het onderwijs. In de meeste gevallen betreft het docenten uit de sector. Schilderen en Onderhoud Nadat in eerdere jaren de opleidingen Schilder en Gezel schilder werden vernieuwd, is in lesmateriaal ontwikkeld voor de twee uitstromen van de Specialist schilderen (Specialist decoratie en restauratie en Specialist interieur en decoratie). Het betreft competentiegericht lesmateriaal, dat geschikt is voor zowel BOL als BBL en waarin digitale producten een belangrijke plaats innemen. Ook is in het lesmateriaal van de Schilder niveau 2 geëvalueerd. De meerderheid van de docenten (75 procent) blijkt tevreden te zijn over het materiaal. Kleine wijzigingen worden in 2009 aangebracht voor het leerjaar 2010/2011. Verder worden op basis van het kwalificatiedossier Middenkaderfunctionaris afbouw en onderhoud voor zowel BOL als BBL de kaderopleidingen op niveau 4 vernieuwd. De BOL-opleiding start in het leerjaar 2009/2010 en leidt op voor het beroep van Middle manager vastgoedonderhoud. De BBL-opleiding start in het leerjaar 2010/2011 en kent drie uitstroomrichtingen: Calculator/ onderhoudsspecialist, Uitvoerder en Ondernemer. Beide opleidingen worden in nauwe samenwerking met de bedrijfstakken ontwikkeld door een consortium van de drie vakscholen en Savantis, waarbij Savantis voor de BOLopleiding een adviserende rol vervult.

18 Afbouw Binnen de sector Afbouw is in verdere aandacht besteed aan de toetsing en implementatie van de vernieuwde opleiding Stukadoor niveau 2. Ook is een groot deel ontwikkeld van het competentiegerichte lesmateriaal voor de Gezel stukadoor op niveau 3. Dit lesmateriaal is vrijwel geheel (90 procent) gedigitaliseerd. Ten slotte is onderzoek uitgevoerd voor de opleiding Monteur Systeemwanden en -Plafonds. Mede op basis hiervan zijn opdrachten ontwikkeld om de docenten van De Vakopleiding te ondersteunen en een begin te maken met de vernieuwing van de opleiding. Reclame, Presentatie en Communicatie De rol van Savantis in de sector Reclame, Presentatie en Communicatie (RPC) verschilt van die in andere sectoren. De RPC-opleidingen zijn de afgelopen jaren sterk uitgebreid in programma s en in het aantal scholen. In de regel nemen scholen zelf de ontwikkeling ter hand. Savantis heeft zich ontwikkeld als ondersteuner in het proces, waarbij zij tegen betaling ontwikkelwerkzaamheden voor de scholen uitvoert. Zo is zij actief in de ontwikkeling van enkele onderwijsuitgaven en ondersteunt zij een aantal scholen met de onderwijsinrichting, het opstellen van een toetsplan en de ontwikkeling van toetsinstrumenten, waaronder een Proeve van Bekwaamheid. Ook is Savantis actief bij de afstemming tussen vmbo (economie en detailhandel) en mbo. Voor vmbo-scholen is het verrijkingsdeel Presentatie- en Decoratietechnieken ontwikkeld, dat kan worden afgesloten met een brancheverklaring een garantie voor een betere aansluiting op het mbo. Schoonmaak en Glazenwassen Voor de nieuwe opleidingen op niveau 2 in de sector Schoonmaak en Glazenwassen is in in samenwerking met de sector lesmateriaal ontwikkeld. Het materiaal is zoals gebruikelijk praktijkgericht. Het dekt de volledige opleiding af. Kennis en inzicht zijn in de praktijkopdrachten geïntegreerd. 2.5 O N D E R Z O E K In heeft Savantis haar activiteiten op het gbied van onderzoek uitgebreid. Naar verwachting wordt de komende jaren meer onderzoek uitgevoerd op het gebied van arbeidsmarkt, ontwikkelingen in het beroepenveld, klanttevredenheid en andere onderwerpen. De resultaten worden in de meeste gevallen gepubliceerd op de website van Savantis. In verschenen onder andere de volgende rapporten: Het Statistisch jaaroverzicht 2007/ bevat informatie over aantallen leerlingen, leerbedrijven en cursorische activiteiten. De Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Savantis /2009 beschrijft het perspectief voor de verschillende beroepen uit de vier sectoren en geeft informatie per regio. Een onderzoek onder afgestudeerden naar de tevredenheid over de opleiding Monteur Systeemwanden en -Plafonds. Een tevredenheidsonderzoek naar de diensten van Savantis onder de afnemende scholen. Een onderzoek naar het beroep Medewerker onderhoud en verbouw in samenwerking met Fundeon. Het rapport Uitvalonderzoek afbouwopleiding op niveau 2. Een onderzoek naar de doorstroom van leerlingen schilderen van niveau 2 naar niveau 3. In samenwerking met het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid is gestart met onderzoek in de schilders- en glaszetbranche en in de afbouwbranche: Voor de schilders- en glaszetbranche is onderzoek gedaan naar de arbeidsmarktperspectieven van medewerkers en de aansluiting van de kwalificatiestructuur op de inhoud van de beroepen. Voor de afbouwbranche zijn in afstemming met het Bedrijfschap Afbouw de arbeidsmarktontwikkelingen onderzocht. Ook is de diplomagraad van de medewerkers in kaart gebracht. Op verzoek van het Bedrijfschap is onderzoek gedaan naar de bedrijfsvoering van de bedrijven. Beide rapporten zijn in 2009 opgeleverd.

19 M A R K T O N T W I K K E L I N G Voor leerlingen die in een sector willen instromen, is het belangrijk te weten wat hun perspectieven op de arbeidsmarkt zijn. Voor het bedrijfsleven zijn opleidingen een belangrijk instrument om voor voldoende kwalitatieve instroom te zorgen. Vraag en aanbod dienen daarom op elkaar te zijn afgestemd. Savantis houdt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt bij en adviseert het onderwijs in deze. Savantis heeft ook in voor de sectoren Schilderen en Onderhoud; Afbouw; Reclame, Presentatie en Communicatie; en Schoonmaak en Glazenwassen een arbeidsmarktadvies opgesteld. Het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB) heeft hiertoe in opdracht van Savantis ramingen van arbeidsmarktinformatie opgesteld voor de sectoren Schilderen en Onderhoud en Afbouw. Om de gegevens over de instroom zo adequaat mogelijk te vermelden, gebruikt Savantis dit jaar een indicatie die data vanuit twee verschillende bronnen combineert: gegevens van Centrale Financiën Instellingen (CFI) en gegevens van het interne relatievolgsysteem. 3.1 S C H I L D E R E N E N O N D E R H O U D In de sector Schilderen en Onderhoud werken naar schatting ruim mensen. Naast werknemers en ruim zelfstandigen zonder personeel (ZZP ers), werken er (buitenlandse) uitzendkrachten en personeel dat vanuit andere sectoren is ingeleend. Het EIB geeft aan, dat de schildersbranche een aantal moeilijke jaren wacht. De jaren 2009 tot en met 2011 zullen sterk in het teken staan van de kredietcrisis. In 2009 en 2010 neemt de productie cumulatief met ruim 14 procent af. Voor de werkgelegenheid betekent dit een krimp van werkenden. Een deel wordt opgevangen door natuurlijke uitstroom, maar gedwongen ontslagen kunnen niet worden vermeden. De conjuncturele neergang heeft gevolgen voor de opleidingsbehoefte van de branche. In 2009 zal de behoefte aan leerlingen in de niveau 2-opleidingen nihil zijn. In 2010 ligt de opleidingsbehoefte op een duidelijk lager niveau dan in 2007 werd gerealiseerd. Niettemin wordt door anticyclisch opleiden, met minimaal 500 nieuwe instromers per jaar, een grotere neerwaartse spiraal voorkomen. beroep aantal Werknemers: Schilders Glaszetters Overige schilders Administratief personeel en winkelpersoneel toe, zelfs tot een niveau ruim boven de realisatie van de afgelopen jaren. Daarom is het belangrijk de instroom van leerlingen niet al te sterk te laten dalen (bron: Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid, Instroom- en scholingsbehoefte in de schildersbranche , Amsterdam, april 2009). In het leerjaar 2007/ zijn ongeveer leerlingen ingestroomd in het eerste jaar van een mbo-opleiding op het gebied van schilderen en onderhoud. Het overgrote deel van de leerlingen koos voor de BBL-leerweg en trad dus als leerling-werknemer in dienst bij een samenwerkingsverband of een individueel leerbedrijf. In het algemeen is Uitvoerders Overig uitvoerend en technisch personeel Directeuren/onbekend 97 ZZP ers Totaal Tabel 1: Beroepsopbouw Schilderen en Onderhoud Bron: EIB/A&O-services Schilderen en onderhoud (excl. Industriële Lakverwerking) 2006/ / /2009 Δ 2007/-/2009 BBL BOL Totaal BBL BOL Totaal BBL BOL Totaal Niveau % Niveau % Niveau *) % Niveau 4* % Totaal % Tabel 2: Indicatie van de instroom per opleiding in de sector Schilderen en Onderhoud Bron: Ministerie van OCW, beschikbaar gesteld door CFI / relatievolgsysteem van Savantis *Onder de leerlingen van de opleiding Middenkaderfunctionaris Afbouw en Onderhoud vallen ook leerlingen van de sector Afbouw. Vanaf 2012 zet, eerst nog aarzelend, een herstel in. Gemiddeld wordt voor de periode 2012 tot en met 2014 een productiegroei verwacht van 7,5 procent per jaar. Het aantal werkenden groeit in die periode met gemiddeld 3 procent per jaar. Vanaf 2011 neemt de opleidingsbehoefte sterk de instroom in leerjaar /2009 met 2 procent toegenomen ten opzichte van het leerjaar 2007/. Bij niveau 3 is echter een daling zichtbaar. In het leerjaar 2007/ zijn rond 100 leerlingen ingestroomd in een opleiding op het gebied van Industriële Lakverwerking. In het leerjaar

A fbouw. Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1. Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink

A fbouw. Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1. Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink A fbouw Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1

Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 R eclame, P resentatie en C ommunicatie Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 Datum: februari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon

Nadere informatie

Leerlingcijfers 2014/2015

Leerlingcijfers 2014/2015 AFBOUW Leerlingcijfers 2014/2015 Sector Afbouw Datum: 24 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen en Onderhoud; Afbouw;

Nadere informatie

Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE

Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 en 2 Datum: 4 december 2014 Colofon Savantis

Nadere informatie

Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw

Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw Januari 2015 Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw Sector: Schilderen en Onderhoud en Afbouw Vastgesteld door: Paritaire Commissie Onderhoud, Schilderen en Afbouw Savantis Vaststellingsdatum:

Nadere informatie

SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN. Leerlingcijfers. Sector Schoonmaak en Glazenwassen. Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis

SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN. Leerlingcijfers. Sector Schoonmaak en Glazenwassen. Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN Leerlingcijfers Sector Schoonmaak en Glazenwassen Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

Leerlingcijfers 2014/2015

Leerlingcijfers 2014/2015 SCHILDEREN EN ONDERHOUD Leerlingcijfers 2014/2015 Sector Schilderen en onderhoud Datum: 24 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

SCHILDEREN EN ONDERHOUD. Gediplomeerden. Sector Schilderen en Onderhoud. Datum: maart 2015 Auteur: Savantis

SCHILDEREN EN ONDERHOUD. Gediplomeerden. Sector Schilderen en Onderhoud. Datum: maart 2015 Auteur: Savantis SCHILDEREN EN ONDERHOUD Gediplomeerden Sector Schilderen en Onderhoud Datum: maart 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen

Nadere informatie

Jaarverslag Exameninstelling Savantis In het kader van uitbesteding examinering 2013

Jaarverslag Exameninstelling Savantis In het kader van uitbesteding examinering 2013 Jaarverslag Exameninstelling Savantis In het kader van uitbesteding examinering 2013 Datum: mei 2014 Auteur: Marianne Pieterse H Inhoudsopgave bladzijde INLEIDING 4 1. TOETSPRODUCTEN... 5 2. AFNAME TOETSEN...

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

Erkend leerbedrijf. dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening

Erkend leerbedrijf. dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening Erkend leerbedrijf dáár wordt het vak geleerd horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening Waarom erkend leerbedrijf? Jonge mensen wegwijs maken in de sector: dat is de taak van een leerbedrijf.

Nadere informatie

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015 Herziening MBO voor leerbedrijven Versie 1.0 juli 2015 De presentatie in het kort Het mbo-onderwijs verandert Keuzedelen, nieuw in de mbo-opleiding Kansen voor het bedrijfsleven Het mbo-onderwijs verandert

Nadere informatie

A fbouw. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Afbouw. Datum: augustus 2014

A fbouw. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Afbouw. Datum: augustus 2014 A fbouw Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Afbouw 2014 Datum: augustus 2014 Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen en Onderhoud;

Nadere informatie

Examenprofiel mbo Zakelijke dienstverlening Orde & Veiligheid ICT

Examenprofiel mbo Zakelijke dienstverlening Orde & Veiligheid ICT Examenprofiel mbo Zakelijke dienstverlening Orde & Veiligheid ICT Sector: ESB&I Gevalideerd door: de paritaire commissie ECABO Vaststellingsdatum: 7 oktober 2014 Examenprofielnummer: EXPRO.16 1 Inleiding

Nadere informatie

Docentendag Afbouw 27 nov. 2015

Docentendag Afbouw 27 nov. 2015 Docentendag Afbouw 27 nov. 2015 Programma Impressie Strikolith Onderwijs- en examenactualiteiten Van kwalificatiedossier naar onderwijsprogramma (Gezel) Stukadoor Koffiepauze Nieuwe leermiddelen in Studeo

Nadere informatie

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 Kleinschalig BBL-onderwijs INHOUDS OPGAVE 2 3 4 5 6 8 10 12 13 Welkom bij ROC A12 Professionalisering in de praktijk BBL, de uitleg Subsidie

Nadere informatie

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland BIJLAGE: Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland Pagina 1: Effecten bij leerlingen Effecten bedrijven - onderwijs Toelichting: De percentages onder het kopje Nul zijn de uitersten

Nadere informatie

De praktijk... dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening

De praktijk... dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening De praktijk... dáár wordt het vak geleerd horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening Verbinding tussen bedrijfsleven en onderwijs Kenwerk is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

Onderwijskundig jaarverslag

Onderwijskundig jaarverslag Onderwijskundig verslag 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Opleidingsaanbod 2013... 4 3. Uitgegeven diploma s... 4 4. Aantal studenten per lopende opleiding op 1 maart 2014... 4 5. Urenverantwoording

Nadere informatie

TIEN MAATREGELEN OM VAKMANSCHAP TE BEHOUDEN EN TE VERSTERKEN. Maak er gebruik van, het kan u geld opleveren! www.sectorplanbouwinfra.

TIEN MAATREGELEN OM VAKMANSCHAP TE BEHOUDEN EN TE VERSTERKEN. Maak er gebruik van, het kan u geld opleveren! www.sectorplanbouwinfra. TIEN MAATREGELEN OM VAKMANSCHAP TE BEHOUDEN EN TE VERSTERKEN Maak er gebruik van, het kan u geld opleveren! www.sectorplanbouwinfra.nl Sectorplan Bouw & Infra 2013-2015 Het Sectorplan Bouw & Infra 2013-2015

Nadere informatie

Woningbouw: Voorraad, wijzigingen en nieuwbouw naar voortgang, per regio

Woningbouw: Voorraad, wijzigingen en nieuwbouw naar voortgang, per regio Woningbouw: Voorraad, wijzigingen en nieuwbouw naar voortgang, per regio Onderwerpen Voorraad wvoorraad wvoorraad wvoorraad woningen Perioden 1995 2000 2007 2008 Regio's aantal aantal aantal aantal Nederland

Nadere informatie

Statistisch jaaroverzicht Reclame, Presentatie en Communicatie 2011/2012

Statistisch jaaroverzicht Reclame, Presentatie en Communicatie 2011/2012 Statistisch jaaroverzicht Reclame, Presentatie en Communicatie 2011/2012 Datum: oktober 2012 Auteur: Theo Mos Phuong Pham Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 september 2015

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 september 2015 Herziening MBO voor leerbedrijven Versie 1.0 september 2015 De presentatie in het kort Het mbo-onderwijs verandert Keuzedelen, nieuw in de mbo-opleiding Kansen voor het bedrijfsleven Het mbo-onderwijs

Nadere informatie

BPV-monitor vragenlijst praktijkopleiders leerbedrijven [definitief]

BPV-monitor vragenlijst praktijkopleiders leerbedrijven [definitief] BPV-monitor vragenlijst praktijkopleiders leerbedrijven [definitief] Intro In voorliggende enquête stellen we u een aantal vragen over uw ervaring met de bpv binnen uw opleiding. Het kan zijn dat u enkele

Nadere informatie

Examenprofiel mbo Handel en MITT

Examenprofiel mbo Handel en MITT 16 november2014 Examenprofiel mbo Handel en MITT Sector: Handel en MITT Vastgesteld door: PCBB Handel en MITT Vaststellingsdatum: 25 november 2014 Examenprofielnummer: EXPRO.10 1 Inleiding Doel en functie

Nadere informatie

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan!

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Het vmbo van de toekomst Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Voorstellen Mirjam Bosch, plv. directeur CSV Veenendaal Dennis Heijnens, adviseur bij Actis Advies Programma deelsessie

Nadere informatie

Keuzedelen een plus op het mbo-diploma. Innovatie in de regio en kansen op de arbeidsmarkt

Keuzedelen een plus op het mbo-diploma. Innovatie in de regio en kansen op de arbeidsmarkt Keuzedelen een plus op het mbo-diploma Innovatie in de regio en kansen op de arbeidsmarkt Nieuwe kwalificatiedossiers én keuzedelen Keuze a Keuze b Keuze c Keuze d Profiel 1 Profiel 2 Profiel 3 Het mbo

Nadere informatie

Docentendag Schilderen 18 nov. 2015

Docentendag Schilderen 18 nov. 2015 Docentendag Schilderen 18 nov. 2015 Programma Introductie Global Paint Doorlopende leerlijn vmbo-mbo Onderwijsactualiteiten Entreeopleiding Koffiepauze Van kwalificatiedossier naar concrete lesinhoud Instructie

Nadere informatie

Leerlingen in de beroepskolom 2011/2012. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis

Leerlingen in de beroepskolom 2011/2012. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Leerlingen in de beroepskolom 2011/2012 Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Datum: augustus 2012 Auteur: Theo Mos en Phuong Pham Rapport Leerlingen in de beroepskolom 2011-2012

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Fashion management Junior productmanager fashion - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Fashion

Nadere informatie

Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis

Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013 Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Statistisch jaaroverzicht deel 3 Datum: September 2013 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis

Nadere informatie

Bijlage 1. Concept convenant leerlingbouwplaatsen.

Bijlage 1. Concept convenant leerlingbouwplaatsen. Bijlage 1 Concept convenant leerlingbouwplaatsen. Opmerkingen: 1. Tekst voorwaarden leerlingbouwplaats (bijlagen 1 en 3 convenant) wordt nog kortgesloten met Fundeon. 2. Definitieve tekst geschiktheidtoets

Nadere informatie

Focus op Vakmanschap in MBO

Focus op Vakmanschap in MBO Focus op Vakmanschap in MBO Een tussenstand en een vooruitblik Rico Vervoorn beleidsadviseur btg Communicatie en Media MBO Raad Sectoraal overleg onderwijsinstellingen Hoe is het ook alweer begonnen? Februari

Nadere informatie

Signmaker Desktop Publishing (DTP)

Signmaker Desktop Publishing (DTP) Signmaker Desktop Publishing (DTP) Voor grafische opleidingen in Zeeland moet je op het ROC Westerschelde zijn! In Zeeland kun je voor grafische opleidingen alleen terecht op het ROC Westerschelde in Terneuzen.

Nadere informatie

Invoering entreeopleiding

Invoering entreeopleiding Invoering entreeopleiding Inleiding De entreeopleiding is geïntroduceerd in het kader van het actieplan Focus op Vakmanschap. Focus op Vakmanschap kent een tweetal pijlers: doelmatige leerwegen en modernisering

Nadere informatie

REGLEMENT INSTROOMBEVORDERING VOOR DEELNEMERS MET AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT - 2012

REGLEMENT INSTROOMBEVORDERING VOOR DEELNEMERS MET AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT - 2012 REGLEMENT INSTROOMBEVORDERING VOOR DEELNEMERS MET AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT - 2012 (definitieve versie : 13-08-2012) Inhoudsopgave Artikel 1 Definities... 2 Artikel 2 Voorwaarden... 3 Artikel 3 Inschrijving

Nadere informatie

Advies en ondersteuning. Opleiden doen we samen voor een krachtige leeromgeving

Advies en ondersteuning. Opleiden doen we samen voor een krachtige leeromgeving Advies en ondersteuning Opleiden doen we samen voor een krachtige leeromgeving Een krachtige leeromgeving Roc s, opleidingsbedrijven en (leer)bedrijven werken samen aan een krachtige leeromgeving. Een

Nadere informatie

2007 Colofon Bezoekadres Correspondentieadres Focus op in stroom Het Savantis Jaarverslag 2007 heeft als motto: focus op instroom.

2007 Colofon Bezoekadres Correspondentieadres Focus op in stroom Het Savantis Jaarverslag 2007 heeft als motto: focus op instroom. 2007 Focus op instroom Het Savantis Jaarverslag 2007 heeft als motto: focus op instroom. Met dit motto willen wij bij Savantis aangeven trots te zijn op de forse stijging van instroom van vakmensen. Ik

Nadere informatie

gezamenlijke aanpak bpv

gezamenlijke aanpak bpv BPVprotocol gezamenlijke aanpak bpv In de Verbeteragenda bpv van MKB Nederland en VNO-NCW is naar aanleiding van een onderzoek naar de ervaringen van leerbedrijven met de bpv: Beroepspraktijkvorming in

Nadere informatie

Mbo & Stages. Nieuwegein, 10 februari 2015

Mbo & Stages. Nieuwegein, 10 februari 2015 Mbo & Stages Nieuwegein, 10 februari 2015 Doel bijeenkomst Informeren over ontwikkelingen in mbo onderwijs Inventariseren gebruik stagiaires (niveau en soort) Inventariseren wensen ten aanzien van stagiaires

Nadere informatie

Stimulans kwaliteit BPV kinderopvang Amsterdam

Stimulans kwaliteit BPV kinderopvang Amsterdam Stimulans kwaliteit BPV kinderopvang Amsterdam Stimulans kwaliteit BPV kinderopvang Amsterdam Calibris richt zich vanuit haar wettelijke taken en maat schappelijke verantwoordelijkheid op de erkenning

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Leidinggeven op basis van vakmanschap Leidinggevende team/afdeling/project - niveau 4 Technisch leidinggevende - niveau 4 Beroepspraktijkvorming

Nadere informatie

Bijdragen aan een krachtige leeromgeving voor leerlingen in de bouw en infra. Bouw aan vakmanschap. Word erkend leerbedrijf!

Bijdragen aan een krachtige leeromgeving voor leerlingen in de bouw en infra. Bouw aan vakmanschap. Word erkend leerbedrijf! Bijdragen aan een krachtige leeromgeving voor leerlingen in de bouw en infra. Bouw aan vakmanschap Word erkend leerbedrijf! bouw op kennis Een krachtige leeromgeving Je leert door te doen. Leerlingen leren

Nadere informatie

_entreeopleiding egiocollegeopleidingen

_entreeopleiding egiocollegeopleidingen _entreeopleiding egiocollegeopleidingen Geen vmbo-diploma, toch naar het mbo? Entreeopleiding: een eenjarige mboopleiding op niveau 1 Jouw eerste stap op weg naar een startkwalificatie Er zijn vier richtingen:»

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Vormgeving, Bouw- & Beschermingstechniek. Markiezaat College, het échte werk

Vormgeving, Bouw- & Beschermingstechniek. Markiezaat College, het échte werk 2015 2016 Vormgeving, Bouw- & Beschermingstechniek Markiezaat College, het échte werk Bouwtechniek: een sterk fundament Jij bouwt. Jij zorgt dat mensen kunnen wonen, werken en ontspannen in een goed weggezette

Nadere informatie

Colofon. Ontwikkeling en productie: Savantis Postbus 76 2740 AB Waddinxveen T 0182-64 11 11 info@savantis.nl www.savantis.nl

Colofon. Ontwikkeling en productie: Savantis Postbus 76 2740 AB Waddinxveen T 0182-64 11 11 info@savantis.nl www.savantis.nl algemeen Leerlingen in de opleidingskolom 2013/2014. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Statistisch jaaroverzicht deel 3 2014 Datum: juni 2014 Auteur: Sanne Saalbrink

Nadere informatie

Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012

Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012 Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012 Datum: oktober 2012 Auteur: Theo Mos Phuong Pham Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor

Nadere informatie

Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE

Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE Achtergrond Calibris kiest jaarlijks het Beste Calibris Leerbedrijf. De prijs wordt afwisselend uitgereikt

Nadere informatie

Vormgeving, Bouw- & Beschermingstechniek. Markiezaat College, het échte werk

Vormgeving, Bouw- & Beschermingstechniek. Markiezaat College, het échte werk 2014 2015 Vormgeving, Bouw- & Beschermingstechniek Markiezaat College, het échte werk Bouwtechniek: een sterk fundament Jij bouwt. Jij zorgt dat mensen kunnen wonen, werken en ontspannen in een goed weggezette

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming

Beroepspraktijkvorming Beroepspraktijkvorming Stagemarkt.nl en de herziene kwalificatiestructuur NAAR EEN COMPACTE EN OVERZICHTELIJKE REGISTRATIE VAN ERKENDE LEERBEDRIJVEN Vanaf 1 augustus 2015 neemt de nieuwe samenwerkingsorganisatie

Nadere informatie

ONDERNEMERS EN MEDEWERKERS KIEZEN VOOR NIMETO UTRECHT

ONDERNEMERS EN MEDEWERKERS KIEZEN VOOR NIMETO UTRECHT ONDERNEMERS EN MEDEWERKERS KIEZEN VOOR NIMETO UTRECHT NIEUWS: ONDERHOUDNL EN NIMETO UTRECHT TEKENEN SAMENWERKINGSOVEREENKOMST DE OPLEIDINGEN: ONDERNEMER UITVOERDER PROJECTMANAGER VASTGOEDONDERHOUD SCHILDER

Nadere informatie

EEN LEVEN LANG LEREN

EEN LEVEN LANG LEREN EEN LEVEN LANG LEREN Martin van der Dong, 48 allround operator mengvoeder Agrifirm, Meppel Waarom ben je een EVC-traject gaan volgen? Wat was je motivatie? Mijn werkgever Agrifirm besloot om voor alle

Nadere informatie

Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten. Tweede meting werkgevers en werknemers

Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten. Tweede meting werkgevers en werknemers Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten Tweede meting werkgevers en werknemers 2 Inleiding In deze brochure vindt u de belangrijkste resultaten van de benchmark Opleiden en Ontwikkelen. De benchmark

Nadere informatie

Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers. Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon. bouw op kennis

Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers. Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon. bouw op kennis Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon bouw op kennis Fundeon adviseert over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers U wilt kwalitatief

Nadere informatie

Savantis Jaarverslag 2005

Savantis Jaarverslag 2005 Savantis Jaarverslag 2005 Inhoud Voorwoord 1. Arbeidsmarkt 1.1. Instroom 1.2. Jeugdwerkloosheid 1.3. Starterstrajecten 1.4. Uitstroom 2. Onderwijs 2.1. Samenwerking 2.2. Vernieuwing 2.3. Dagonderwijs 2.4.

Nadere informatie

REGLEMENT TEGEMOETKOMINGEN Instroom vanaf 1 augustus 2012 tot 1 september 2015

REGLEMENT TEGEMOETKOMINGEN Instroom vanaf 1 augustus 2012 tot 1 september 2015 REGLEMENT TEGEMOETKOMINGEN Instroom vanaf 1 augustus 2012 tot 1 september 2015 (versie 1 november 2015) Inhoudsopgave Artikel 1 Definities... 2 Artikel 2 Voorwaarden... 2 Artikel 3 Subsidie... 3 Artikel

Nadere informatie

BPV-WEGWIJZER: BASIS II KENNISCENTRUM PMLF december 2011

BPV-WEGWIJZER: BASIS II KENNISCENTRUM PMLF december 2011 1 SAMENVATTING De belangrijkste werkzaamheden van het Kenniscentrum PMLF zijn: 1. onderhouden, ontwikkelen kwalificatiestructuur; 2. erkennen van leerbedrijven; 3. bevorderen van de kwaliteit van de BPV.

Nadere informatie

REGLEMENT LOONKOSTENSUBSIDIE. Behoud kennisoverdracht door leermeesters ouder dan 55 jaar. Maatregel 3 in het kader van het sectorplan bouw & infra

REGLEMENT LOONKOSTENSUBSIDIE. Behoud kennisoverdracht door leermeesters ouder dan 55 jaar. Maatregel 3 in het kader van het sectorplan bouw & infra REGLEMENT LOONKOSTENSUBSIDIE Behoud kennisoverdracht door leermeesters ouder dan 55 jaar Maatregel 3 in het kader van het sectorplan bouw & infra (versie 31-3-2014) Inhoudsopgave Artikel 1 Definities...

Nadere informatie

Examenprofiel mbo Reclame, Presentatie en Communicatie

Examenprofiel mbo Reclame, Presentatie en Communicatie Februari 2015 Eamenprofiel mbo Reclame, Presentatie en Communicatie Sector: Reclame, Presentatie en Communicatie Vastgesteld door: Paritaire Commissie Reclame, Presentatie en Communicatie Savantis Vaststellingsdatum:

Nadere informatie

Gezamenlijke aanpak BPV en het BPV-protocol van:

Gezamenlijke aanpak BPV en het BPV-protocol van: Gezamenlijke aanpak BPV en het BPV-protocol van: 2 Gezamenlijke aanpak BPV In de Verbeteragenda BPV van MKB Nederland en VNO-NCW is naar aanleiding van een onderzoek naar de ervaringen van leerbedrijven

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Management retail Manager retail - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Management retail maart

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Ondernemerschap op basis van vakmanschap Vakman-ondernemer - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Woningstofferen Woning-/projectstoffeerder - niveau 2 Allround woningstoffeerder - niveau 3 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact

Nadere informatie

Internationale beroepspraktijkvorming

Internationale beroepspraktijkvorming Internationale beroepspraktijkvorming Uw leerlingen over de grens: tips en spelregels Mbo-leerlingen kiezen steeds vaker voor een stage in het buitenland. Maar hoe regelt u die internationale BPV (i-bpv)?

Nadere informatie

Vormgeving, Bouw- & Beschermingstechniek. Markiezaat College, het échte werk

Vormgeving, Bouw- & Beschermingstechniek. Markiezaat College, het échte werk 2016 2017 Vormgeving, Bouw- & Beschermingstechniek Markiezaat College, het échte werk Bouwtechniek: een sterk fundament Jij bouwt. Jij zorgt dat mensen kunnen wonen, werken en ontspannen in een goed weggezette

Nadere informatie

De werknemers van de toekomst werken straks al bij u

De werknemers van de toekomst werken straks al bij u De werknemers van de toekomst werken straks al bij u U kunt er vast over meepraten: goed personeel is schaars. En die krapte op de arbeidsmarkt zal de komende jaren alleen maar verder toenemen. Daarom

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Rotterdam

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Rotterdam Regiorapportage Mobiliteitsbranche Rotterdam Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Rotterdam Albeda College / Zadkine 2012 2013 1

Nadere informatie

Instroomreglement BPV. Uitgangspunten

Instroomreglement BPV. Uitgangspunten Instroomreglement BPV Uitgangspunten OTIB kent een viertal reglementen, die voorzien in een tegemoetkoming voor het aan een werknemer beschikbaar stellen van een beroepspraktijkvormingsplaats of een praktijkplaats.

Nadere informatie

(Alle) Hout werkt voor jou! scholings- en werkgelegenheidsplan houthandel 2012 2013

(Alle) Hout werkt voor jou! scholings- en werkgelegenheidsplan houthandel 2012 2013 (Alle) Hout werkt voor jou! scholings- en werkgelegenheidsplan houthandel 2012 2013 augustus 2012 INLEIDING Vijf ton voor scholing en werkgelegenheid In de CAO voor de houthandel over 2012/2013 hebben

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Interieuradvies Interieuradviseur - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Interieuradvies maart

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Zuid-Limburg

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Zuid-Limburg Regiorapportage Mobiliteitsbranche Zuid-Limburg Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Zuid- Limburg ROC Arcus College 2012 2013 1

Nadere informatie

Werkdocument Feiten en cijfers voor de mbo-instellingen en sectoren

Werkdocument Feiten en cijfers voor de mbo-instellingen en sectoren Werkdocument Feiten en cijfers voor de mbo-instellingen en sectoren Advies van stichting SBB aan minister van OCW Zoetermeer, 19 november 2012 rb12-1500lvd/bes_alg Totaal aantal pagina's: 10 rb12-1500lvd/bes_alg

Nadere informatie

Schilderen en Onderhoud. Afbouw. Reclame, Presentatie en Communicatie. Schoonmaak en Glazenwassen

Schilderen en Onderhoud. Afbouw. Reclame, Presentatie en Communicatie. Schoonmaak en Glazenwassen Schilderen en Onderhoud Afbouw Reclame, Presentatie en Communicatie Schoonmaak en Glazenwassen Jaarverslag 2011 2011 gaat de geschiedenis in als een moeilijk jaar. Met name de sectoren Schilderen en Onderhoud

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Supervisors logistiek Logistiek supervisor - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Supervisors logistiek

Nadere informatie

Digitaal en papier Maatwerk Afwisselend Docent leidend. De lesmethodes van Fundeon

Digitaal en papier Maatwerk Afwisselend Docent leidend. De lesmethodes van Fundeon Digitaal en papier Maatwerk Afwisselend Docent leidend De lesmethodes van Fundeon Docent leidend, lesmethode prikkelend De meeste jongeren die leren voor een beroep in de bouw, infra of gespecialiseerde

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst ROCKO

Samenwerkingsovereenkomst ROCKO Samenwerkingsovereenkomst ROCKO Partijen: Summa College, hierbij rechtsgeldig vertegenwoordigd door mevrouw T. van Hoogstraten, Korein, hierbij rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer P. Notten, Kinderopvanggroep,

Nadere informatie

Werken in de bouw. Bouw aan je toekomst!

Werken in de bouw. Bouw aan je toekomst! Werken in de bouw Bouw aan je toekomst! De bouw biedt veel mogelijkheden voor iedereen die van techniek houdt en graag samenwerkt. Mogelijkheden waar je misschien niet zo snel aan denkt. Want in de bouw

Nadere informatie

Tekst: Gofrie van Lieshout Foto's: Ken Wong

Tekst: Gofrie van Lieshout Foto's: Ken Wong Bij onderzoeken die de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt en de samenwerking in kaart brengen, komt steevast de zorgsector als beste uit de bus. Sinds het bestaan van KBB, nu vier jaar, pakken

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

yuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnm qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxc

yuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnm qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxc qwertyuiopasdfghjklzcvbnmqwertyuiopasdfghjklzc vbnmqwertyuiopasdfghjklzcvbnmqwertyuiopasdfgh jklzcvbnmqwertyuiopasdfghjklzcvbnmqwertyuiop Concept eamenprofiel 3.0 C&M asdfghjklzcvbnmqwertyuiopasdfghjklzcvbnmqwert

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groot Amsterdam - Gooi en Vechtstreek

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groot Amsterdam - Gooi en Vechtstreek Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groot Amsterdam - Gooi en Vechtstreek Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Groot Amsterdam -

Nadere informatie

Samenvatting Beroepsonderwijs

Samenvatting Beroepsonderwijs Samenvatting Beroepsonderwijs Periode: januari december 2009 Opdrachtgever: FNV Horecabond Uitgevoerd door: SOHRC Timo van Doremalen Met medewerking van: Drs. Schelte Beltman Heleen Veenhof Auteursrecht

Nadere informatie

OOP ers in het vo. Arbeidsmarktpositie, scholingsmogelijkheden en werktevredenheid van

OOP ers in het vo. Arbeidsmarktpositie, scholingsmogelijkheden en werktevredenheid van Arbeidsmarktpositie, scholingsmogelijkheden en werktevredenheid van OOP ers in het vo Gegevens over het onderwijsondersteunend personeel (OOP) uit de Arbeidsmarktanalyse ondersteunend personeel voortgezet

Nadere informatie

PROFESSIONAL RESTAURATIE

PROFESSIONAL RESTAURATIE PROFESSIONAL RESTAURATIE NLEIDING Waarom hebben we professionals nodig? Oude gebouwen en monumenten vertellen een verhaal. Ze vormen een stukje geschiedenis in de omgeving. Dat verhaal interesseert steeds

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Gouda

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Gouda Regiorapportage Mobiliteitsbranche Gouda Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Gouda ID College 2012 2013 1 1. Kans op werk Het bedrijfsleven

Nadere informatie

NAUTICAL TECHNICAL TRAINING ACADEMY

NAUTICAL TECHNICAL TRAINING ACADEMY NAUTICAL TECHNICAL TRAINING ACADEMY STRATEGISCH BELEIDSPLAN 2012-2015 1 Inhoudsopgave: Blz. 1. Algemeen 3 2. Looptijd en evaluatie 3 3. Motto 3 4. Visie 3 5. Missie 3 6. Doelstellingen 4 6.1 strategie

Nadere informatie

Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers

Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers Voorwoord Een wereld van verschil maken voor jong talent én voor uzelf. Wie wil dat nu niet? Niet iedereen heeft hiertoe de mogelijkheid.

Nadere informatie

Waddinxveen, augustus 2012. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Savantis 2012

Waddinxveen, augustus 2012. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Savantis 2012 Waddinxveen, augustus 2012 Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Savantis 2012 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 4 SCHILDEREN EN ONDERHOUD... 5 1. ONTWIKKELINGEN IN HET ONDERWIJS...

Nadere informatie

FLOWER DESIGN. Wellantcollege MBO Aalsmeer Wellantcollege Linnaeus MBO Amsterdam. 2010-2011 Flower Design, Bloem en Interieur:

FLOWER DESIGN. Wellantcollege MBO Aalsmeer Wellantcollege Linnaeus MBO Amsterdam. 2010-2011 Flower Design, Bloem en Interieur: FLOWER DESIGN Wellantcollege MBO Aalsmeer Wellantcollege Linnaeus MBO Amsterdam 2010-2011 Flower Design, Bloem en Interieur: - Medewerker Bloembinden (niv.2) BBL - Vakbekwaam Medewerker Bloembinden (niv.3)

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Eindhoven

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Eindhoven Regiorapportage Mobiliteitsbranche Eindhoven Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Eindhoven Summa College 2012 2013 1 1. Kans op

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Zuid

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Zuid Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Zuid Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Noord-Holland Zuid ROC Nova College 2012

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Ondernemerschap retail Ondernemer retail - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Ondernemerschap

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Den Haag

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Den Haag Regiorapportage Mobiliteitsbranche Den Haag Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Den Haag ROC Mondriaan 2012 2013 1 1. Kans op werk

Nadere informatie

Het Ambachtshuis Brabant. Voordeur naar ambachtelijk vakmanschap

Het Ambachtshuis Brabant. Voordeur naar ambachtelijk vakmanschap Het Ambachtshuis Brabant Voordeur naar ambachtelijk vakmanschap u Vakmanschap benutten Ambachten maken wezenlijk deel uit van de Nederlandse economie. Ze worden beoefend door bijna 1 miljoen Nederlanders,

Nadere informatie

Business Online. TOELATING Wettelijke toelatingseisen

Business Online. TOELATING Wettelijke toelatingseisen Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25162 3 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Middachtensingel, Arnhem overgangsbewijs vwo 3 naar vwo 4 een ander bij ministeriële regeling aangewezen

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Fashion design Junior stylist - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Fashion design maart 2015

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Gelderland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie