ZIJZIJ. aan. Bouw combiterminal op schema Geluid van BASF geanalyseerd Doe mee aan de grote burenbevraging. en win filmtickets!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ZIJZIJ. aan. Bouw combiterminal op schema Geluid van BASF geanalyseerd Doe mee aan de grote burenbevraging. en win filmtickets!"

Transcriptie

1 ZIJZIJ aan Burenblad van BASF Antwerpen NV winter 2009 jaargang 6 2 Bouw combiterminal op schema Geluid van BASF geanalyseerd Doe mee aan de grote burenbevraging van BASF Antwerpen en win filmtickets!

2 COLOFON VOORWOORD Overname met bronvermelding uit deze publicatie is toegestaan na overleg en 2toestemming van de dienst Communicatie (tel ) ZIJaanZIJ Maand 2009 Op de voorpagina De nieuwe manager van de combiterminal, Ben Beirnaert, met achter hem de gigantische portaalkranen van de terminal. Verantwoordelijke uitgever: BASF Antwerpen NV Dienst Communicatie (LPC- B 510/2) Scheldelaan 600 B Antwerpen-Zandvliet Redactie: Jan Van Doorslaer (coördinatie & eindredactie), Marcel Van der Avert (Burenoverleg) Opmaak & fotobewerking: Drukkerij Lannoo (090363) Foto s & illustraties:: Wim Van Nueten, Milieudienst BASF Antwerpen, Elastogran, Tractebel Infonummer voor de buren: (let op - de dubbele nul moet gedraaid worden omdat dit nummer internationaal bereikbaar is). Op dit nummer zijn tijdens de daguren (8-17u) ook suggesties met thema s voor het Burenblad welkom. Beste buren, Het jaar zit er weer bijna op en 2009 zal voor velen van ons toch wel in de herinnering blijven als een jaar van onzekerheid. De economische crisis waarmee we in het laatste kwartaal van 2008 brutaal werden geconfronteerd, heeft het hele voorbije jaar beheerst. Vooraanstaande economen en staatslui verwezen om de haverklap naar de crisis van de jaren dertig die de meesten van ons slechts uit de geschiedenisboeken kennen, maar de vergelijking was niet onterecht. We hebben in de BASF-groep zeer snel drastische maatregelen genomen en producties fors teruggeschroefd. Ook in onze Antwerpse vestiging hebben we dat letterlijk aan den lijve ondervonden. Sommige van onze installaties gingen voor enkele maanden dicht of moesten fel terugdraaien. Gelukkig bleven andere producties volop draaien. We hebben die tegengestelde krachten en vaststellingen op onze vestiging snel en goed ingeschat en naar oplossingen gezocht. Door intern de vraag en aanbod naar werk in kaart te brengen, zijn we erin geslaagd om deze moeilijke periode door te komen zonder dan we medewerkers van BASF tijdelijk in werkloosheid moesten sturen. En dat op zich was al een hele prestatie, waarvoor we alle medewerkers moeten bedanken. Gedelegeerd bestuurder Wouter De Geest Bovendien en dat siert de vakkennis van onze medewerkers zijn we die moeilijke periode ook milieu- en veiligheidstechnisch zeer goed doorgekomen. Milieuzorg en veiligheid bleven inderdaad ook in de crisis de hoogste prioriteit meekrijgen. Voorlopige cijfers voor het jaar 2009 wijzen uit dat we op deze vlakken weer vooruitgang hebben geboekt. We moesten natuurlijk ook onze kosten scherp in t oog houden, maar de financiële sterkte van de BASF-groep, liet ons ook toe om te blijven investeren in dragende en toekomstgerichte projecten, zoals de combiterminal. En dat zullen we ook de komende jaren blijven doen om de Antwerpse vestiging fit te houden. De situatie heeft zich inmiddels verbeterd, onze installaties draaien weer allemaal op een hoger toerental, maar of dit zal aanhouden, weten we niet zeker. Het herstel is dus nog niet duurzaam en voorzichtigheid blijft geboden. Ik kan en durf niet voorspellen hoe het komende jaar 2010 zal evolueren. Wat ik wel kan en wil, is in naam van alle medewerkers en het managementteam van BASF Antwerpen jullie als buren het allerbeste toewensen. Moge 2010 een jaar worden met vele opklaringen op alle vlakken. Wouter De Geest Gedelegeerd bestuurder INHOUD Verslag burenoverleg oktober Sensoren beperken slagschaduw van windturbines 5 Geluid van BASF de laatste jaren ongewijzigd 6-7 Gedelegeerd bestuurder in debat met scholieren over klimaatbescherming 8-9 Belgische chemiesector wil wereldtop blijven 10 Nieuwe BASF-dijkversterking in Bathpolder 11 In dit nummer vindt u een vragenlijst voor onze burenenquête evenals een enveloppe om de ingevulde lijst terug te sturen. Wie meedoet kan duo-filmtickets winnen.

3 General Manager Combinant-terminal Ben Beirnaert We zitten met Combinant op schema en plannen start begin maart 2010 Combinantmanager Ben Beirnaert brengt ervaring mee uit de logistieke wereld. Sinds 1 september 2009 heeft Combinant, de joint venture die de combiterminal vlak naast het BASF-terrein zal uitbaten, een general manager. Het is Ben Beirnaert die al ruime ervaring opdeed bij IFB (Inter Ferry Boats), een volle dochter van de Belgische spoorwegen (NMBS) die diverse combiterminals (vrachtwagen-trein) uitbaat in de ruime Antwerpse regio tot en met Luik. We zitten met Combinant op schema en de start blijft gepland op 1 maart 2010, zegt hij beslist in een kennismakingsgesprek. De derde grote portaalkraan, zeer zichtbaar van op de Scheldelaan, wordt momenteel afgewerkt en de nodige sporen worden aangelegd. We verwachten dat we van bij de start zowat containers van de weg naar het spoor zullen kunnen verplaatsen. In de loop van 2010 zal dat groeien tot en onze maximumcapaciteit verwachten we in de loop van 2011 te bereiken. Er is veel belangstelling voor onze terminal, ook vanuit het buitenland omdat we een open terminal zijn en dus ook toegankelijk voor partners die niet in de joint venture zitten. En dat is meteen onze troef. In het Antwerpse havengebied zijn er niet zoveel continentale combiterminals die vlot toegankelijk zijn voor derden, zegt Ben. Op de terminal, een initiatief van BASF Antwerpen, IFB en de Zwitserse treinoperator Hupac, zullen bij maximale capaciteitsbenutting 10 treinen vertrekken naar alle uithoeken van Europa en 10 treinen aankomen. Op de combiterminal zullen immers containers van bedrijven en maritieme terminals afgevoerd worden naar het hinderland of van het hinderland gebracht worden naar de haven van Antwerpen. De opstart gebeurt met 6 bedienden en een pool van ca. 15 havenarbeiders die een partner ter beschikking zal stellen. Bedoeling is om te werken met een groep die zoveel mogelijk voor ons werkt en dat heeft met ons veiligheidsstreven te maken, benadrukt Ben. Geluidsoverlast?... Op de recente bijeenkomst van het Buren Overleg BASF (BOB) werden vragen gesteld over mogelijke geluidsoverlast. Ben Beirnaert licht toe: De portaalkranen worden aangedreven met elektrische stroom en hebben dus geluidsarme motoren die op enkele honderden meters zelfs niet te horen zullen zijn. We maken geen gebruik van akoestische signalen zoals het bekende gepiep van de stradler carriers waarmee containers op de terminals worden verplaatst. Aangezien we met volledige treinen werken die we beladen of lossen onder de grote kranen zal er ook nauwelijks geluid zijn van het rangeren. De meeste treinen zullen gaan en komen via Lijn 11 midden de A12. Er is ook interesse vanuit Rotterdam om een trein in te leggen, maar dat wordt nog volop bekeken en moet nog finaal besproken worden....en verkeersoverlast? Dat het verkeer op de Scheldelaan zal toenemen ter hoogte van de ingang van de combiterminal, ligt in de logica der dingen. Om de verkeersveiligheid niet in het gedrang te brengen hebben we met de overheid een verkeerslichtensysteem voorzien en dat is er al aan onze inrit. De vrachtwagens zullen van zowat overal komen, vanuit de haven, maar ook van bedrijven en industriezones in de ruime regio rond Antwerpen. Die kunnen zowel via de A12 komen als via de Scheldelaan. Zeker is dat we alleen al op die aanvoerwegen meer dan containers weghalen die van of naar BASF gaan. Want die BASFcontainers zullen nu nog slechts enkele kilometers moeten doen om onze terminal te bereiken. Gebruikers van de Scheldelaan die vanaf de Noordlandbrug komen zullen wel wat voorzichtiger moeten zijn want zullen na 500 meter geconfronteerd worden met verkeerslichten. Maar dat kan positief werken voor sommigen die de Scheldelaan daar nog steeds zien als een halve autostrade. Voor ons staat veiligheid zowel intern als extern bovenaan onze prioriteitenlijst. En als er vragen zijn van de buren dan staan wij daar open voor. Ik geloof persoonlijk in een goede communicatie, zowel intern als extern en iedereen die vragen heeft kan me contacteren, besluit Ben Beirnaert. Ben Beirnaert is te bereiken via tel en via Man van de praktijk Ben Beirnaert ( 1969) is een man van de praktijk. Hij woont nu in Kontich, werd geboren in Schoten, groeide op in de Luchtbalwijk in Antwerpen en studeerde in het middelbaar economische wetenschappen. Nadien volgde hij in de Vlaamse managementschool Vlerick een opleiding middle management. In 1994 startte hij zijn logistieke loopbaan bij IFB, op de terminal in Muizen waar hij treinplanneroperator was. In 1999 schoof hij door naar het IT-departement van de IFB-hoofdzetel in Zeebrugge en was als bruggenbouwer tussen de informatici en de operationele activiteiten ook een tijdlang actief in Duinkerke. In 2001 werd hij operations manager voor alle zeven IFB-terminals in België, met een totale maximumcapaciteit van eenheden per jaar. Zijn motto: Met ervaring en gezond verstand kun je veel oplossen. 3 ZIJaanZIJ Winter 2009

4 Verslag Burenoverleg BASF van 2 oktober 2009 Sensoren op twee windturbines zullen slagschaduw in Zandvliet beperken De turbines 2&3 (zie pijltjes) zullen uitgerust worden met een sensor 4 ZIJaanZIJ Winter 2009 Om de mogelijke hinder van slagschaduw in Zandvliet door de windturbines nog verder te beperken heeft Electrabel tijdens het overleg met buurbewoners voorgesteld om sensoren te installeren op twee turbines (de turbines 2 & 3 langs de Schelde- Rijn-verbinding). Deze sensoren worden geprogrammeerd met de informatie uit de metingen, zodat de windturbines tijdelijk zullen stilgelegd worden als de kans op slagschaduw voor de bewoners groot is. Het is duidelijk dat hierdoor de hinder zal beperkt worden. Tijdens de vergadering van het Burenoverleg van 26 juni 2009 werd er besloten om een overleg te organiseren met de vier bewoners van Zandvliet, die zeggen hinder te ondervinden van de windmolens geplaatst langs de Schelde-Rijn-verbinding. Op 11 september jl. was er dan ook een vergadering met de bewoners van Zandvliet, leden van het burenoverleg, vertegenwoordigers van BASF Antwerpen en Electrabel. De drie aanwezige bewoners van Zandvliet, die ook als woordvoerders optraden voor andere bewoners, kregen meer informatie over de metingen. Volgens de wettelijke bepalingen is 30u/jaar de maximum toegelaten slagschaduw en voor de woningen van de vier bewoners die de berekeningen hebben gevraagd, bleek er minder dan 10u/jaar mogelijke hinder te zijn van slagschaduw. Dit betekent uiteraard niet dat de bewoners geen hinder kunnen ervaren als zij in de tuin zitten of televisie kijken en de slagschaduw reflecteert op het scherm. Objectief gezien is er echter geen probleem en is alles ruim onder de toegelaten normen. Electrabel heeft de installatie van de sensoren ingepland voor einde oktober. De bewoners vonden het een open en constructief gesprek en waren verheugd dat de bezwaren en bedenkingen rechtstreeks werden aangepakt, in plaats van de situatie te laten escaleren en tot een verzuurde relatiete komen. Hetburenoverlegzalalles verderopvolgen en ookdebetrokkenen informeren over de stand van zaken. 80% capaciteitsbenutting in Antwerpen Marc Van Breda (directeur Preventie, Milieu-, Energie-,Gezondheidsbeleid en Communicatie) gaf in naam van de directie, informatie over de economische toestand en de gevolgen voor de Antwerpse vestiging. Er is in ieder geval positief nieuws te melden: wereldwijd is er binnen de BASF-groep een steeds betere capaciteitsbenutting van de productie-installaties en voor BASF Antwerpen bedraagt dit momenteel zelfs 80%. Ondanks deze relatief hoge capaciteitsbenutting, het feit dat het orderboekje beter gevuld is voor de volgende maanden en de cracker in Antwerpen quasi op vollast draait, blijft voorzichtigheid bij verdere voorspellingen noodzakelijk. Zo blijven de klanten voorzichtig, een slanke pipeline en lage voorraden zijn typisch en is er een toenemend aantal klanten met beperkte liquiditeiten. De resultaten zijn beduidend lager dan vorig jaar, waarbij de marges momenteel nog vooral bij de basischemicaliën liggen en nog niet verder in de productketens zichtbaar zijn. Samengevat kunnen we zeggen dat er zeker positieve signalen zijn. Tekenen van een eerste herstel, ja, tekenen van een duurzaam herstel, nog niet zo luidt het besluit. Op de vraag van een van de leden of er geknipt werd in de budgetten voor innovatie, kon Marc Van Breda formeel antwoorden: Nee, hier is geen euro van teruggenomen. De voorziene financiële middelen voorinnovatie blijvenbehouden. Win-Win relatie met contractoren Op vraag van het Burenoverleg kwam Filip Sunaert (coördinator Contractorenbeleid) de visie van BASF op de samenwerking metcontractoren toelichten. Voorhet goed functioneren van BASF Antwerpen is de samenwerking met externe bedrijven zeer belangrijk. Gemiddeld werken er een 1400 tot 1600 contractoren op het bedrijfsterrein van BASF Antwerpen. Men doet beroep op deze firma s voor verschillende redenen: omdat ze de nodige expertise hebben, er eenmalige investeringen uitgevoerd moeten worden, om onderhoudswerkzaamheden en niet-kerntaken van BASF uit te voeren Het is duidelijk dat BASF met eigen medewerkers niet alle werk kan of wil uitvoeren. In de samenwerking met de contractoren kiest BASF voor een win-win benadering, waarbij het essentieel is dat beide partijen er een voordeel bij hebben en er ook een goed gevoel aan overhouden. Om deze samenwerking te realiseren en in stand te houden is er een overlegplatform

5 Eind oktober vond er een intenstieve gedachtenwisseling plaats tussen vertegenwoordigers van de contractoren en hun gesprekspartners bij BASF Antwerpen. Daarbij werd onderzocht waar de sterktes en waar de zwaktes lagen inzake veiligheid. Het slotdebat werd in goede banen geleid door journalist Bruno De Keyser (Kanaal Z). Dit event was andermaal een voorbeeld van de goede relaties die BASF met zijn contractoren wil opbouwen. metdeaannemers. Hierbijishet debedoeling de veiligheid te waarborgen, advies te geven over procedures en ook de open communicatie te stimuleren. Dit platform bestaat uit zowel aannemers als vertegenwoordigers van BASF. Jaarlijks is er een algemene vergadering, zes werkvergaderingen en is er een wisselend voorzitterschap voorzien. Hierbij staat veiligheid op de eerste plaats en verder wordt er aandacht geschonken aan welzijn, techniek, kwaliteit, beschikbaarheid, kost, flexibiliteit en capaciteit. Vragenronde Tijdens de vragenronde van het Burenoverleg was er nog een vraag naar het bestaan van een mogelijke wetgeving over de maximum tijd dat het fakkelen van een installatie toegelaten is. Aangezien fakkelen een noodsituatie is die ontstaat vanuit veiligheidsredenen namelijk om op een veiligeen milieuverantwoordewijzedeprocesgassen uit de installatie te verwijderen bestaat er geen wetgeving die de duur vanhet fakkelenaan bandenlegt. Overmatig fakkelen is trouwens in de eerste plaats voor het bedrijf in kwestie geen gewenste situatie. In extreme gevallen kan de overheid ingrijpen. Verder was er nog een vraag naar de mogelijke noodzakelijkheid van een openbare hoorzitting over de effecten van de windturbines. Momenteel is er echter al een vergadering geweest met bewoners van Zandvliet, die als woordvoerders optraden en bovendien zal Electrabel kortelings de sensoren instaleren. Erisdanookbesloten voorlopig de resultaten af te wachten en de situatie te evalueren tijdens het volgende burenoverleg. Sensoren: nog even wachten op levering Desensoren zijn besteld, maardeleveringlaat nog even op zich wachten. Van zodra ze er zijn zullen ze door onze aannemer geplaatst worden. Datiseen vrijeenvoudige klusen kanzeer snel gebeuren. Dat zegde eind november Gert Agten die bij Electrabel Realization Manager is en de bouw van de windturbines op het terrein van BASF coördineerde. Hoe werken die sensoren? Gert Agten: De sensoren hebben een tweevoudige werking. In de eerste plaats zijn ze uitgerust met een processor waarin de dagen en uren met mogelijke slagschaduw kunnen geprogrammeerd worden. In tweede instantie gaat een voeler na of er voldoende licht is opdat de voorziene slagschaduw zou kunnen voorkomen. Is er geen voldoende licht, omwille van bewolking, dan zal de molen niet stilgelegd worden. Is er wel voldoende licht dan legt de sensor de windmolen stil voor zolang als nodig. De voeler kan ingesteld worden volgens lichtintensiteit of lichtgevoeligheid. Daarom zullen we een proefperiode voorzien. Is het nodig om de lichtgevoeligheid bij te stellen dan kan dat gebeuren, aldus Gert Agten. 5 ZIJaanZIJ Winter 2009

6 Inspanningen geluidsbeheersing helpen Geluid van BASF Antwerpen blijft de laatste jaren ongewijzigd Indien nodig en gewenst wordt geluidsisolatie aangebracht bij tal van apparaten (motoren, pompen, compressoren). 6 ZIJaanZIJ Winter 2009 Het geluid dat ten gevolge van de industriële activiteiten bij BASF Antwerpen ontstaat, blijft de laatste jaren ongewijzigd. Dat is gebleken uit het nieuwe milieueffectenrapport (MER) dat begin 2009 voor de hele site werd afgeleverd. Voor het MER werd een geluidsstudie gemaakt door externe experten. Het resultaat van hun bevindingen werd toegelicht tijdens het Burenoverleg van 2 oktober jl. Het was Stefan De Ridder, vakspecialist geluid binnen de Milieudienst van BASF Antwerpen die de meest recente resultaten inzake geluidsemissies van de BASFsite toelichtte tijdens het burenoverleg. De geluidsanalyse voor het jongste MER gebeurde door onderzoekers van de Leuvense universiteit (Departement Fysische Wetenschappen). Zij zijn door de Vlaamse overheid erkend als geluidsdeskundige. Voor het onderzoek werden metingen gedaan ten westen, ten noorden en ten oosten van het fabrieksterrein. Ten westen omdat daar het internationaal beschermd natuurgebied het Groot-Buitenschoor ligt, ten noorden ter hoogte van de dichtstbij gelegen woning over de Nederlandse grens en ten oosten voor de bewoning van Zandvliet. De metingen worden ook in relatie gebracht met deoverheersendewindrichtingen. Bekeken vanuit de BASF-site waait de wind hoofdzakelijk (25% van het jaar) vanuit zuidwestelijke richting. Vanuit het zuiden is dat ca. 20%, voor de andere windrichtingen (noordwest, noord, noordoost, oosten zuidoost) stijgtdatnietboven de 12% per jaar. De recente metingen gebeurden in het jaar 2007: de permanente meetpost vandeoverheidinzandvliet, van juni 2007 tot december 2007 voor Nederland (Vijdtpolder), van maart 2007 tot januari 2008 voor het Groot-Buitenschoor. Op bijgevoegd kaartje zijn de resultaten van deze omgevingsmetingen weergegeven. Zij geven een beeld van het geluidsklimaat rond debasf-site waarin naast onze eigen activiteiten ook alle andere geluidsbronnen in de omgeving vervat zitten (containerterminals, verkeer, scheepvaart ). Vraag is of het gebrom bij de uitzonderlijke fakkelactiviteiten in het najaar van 2007 en begin 2008 werd meegenomen in de metingen. Ja, zegt Stefan De Ridder, de geluidsemissies naar aanleiding van dat fakkelen werden in de meetwaarden opgenomen, de uitgevoerde meetcampagnes rond onze site brengen immers het geluid in kaart dat effectief aanwezig was tijdens de vermelde periodes Richtwaarde Moet BASF zich houden aan bepaalde waarden? Stefan De Ridder: In de Vlaamse Milieureglementering (VLAREM) worden richtwaarden gehanteerd. Dat zijn waarden waaraan het specifieke geluid van onze installaties wordt getoetst. Deze richtwaarden worden bepaald door de bestemming van het gebied en zijn dus verschillend voor woonzones, industriegebieden, bufferzones Onze installaties voldoen aan de van toepassing zijnde richtwaarden. Gebrom Toch zijn er hier en daar individuele buren die zeggen last te hebben van een constant gebrom? Stefan De Ridder: Het geluid dat ze waarnemen is meestal achtergrondgeluid dat samengesteld is uit tal van geluidsbronnen: activiteiten van BASF maar ook de activiteiten op de containerterminals, het verkeer in de haven en de A12, scheepvaart Dat vormt een soort van grootstegemene deler waarbij het zeer moeilijk is om uit te maken welke geluidsbron voor welk aandeel zorgt. In sommige gevallen zijn we zelf ter plekke geweest, maar ook dat geeft geen uitsluitsel over de precieze toewijzing van het waargenomen geluid. Volgens hem gaat het meestal om laagfrequent geluid dat verder draagt dan hoogfrequent geluid (zie kadertje hierbij). Hoe ver dat laagfrequent geluid dan weer draagt, is afhankelijk van meerdere factoren, zoals o.m. de meteorologische omstandigheden (windrichting, windsnelheid, temperatuur ). Geluidsmaatregelen Wat doet BASF zelf om haar geluidsemissies onder controle te houden? Stefan De Ridder: Naar het principe meten is weten stellen wij voor elk van onze installaties meer dan 50- zogenaamde geluidskadasters op. Daarbij worden in en om de directe omgeving van de productieplants geluidsmetingen uitgevoerd. Die brengen we in kaart en op basis daarvan kunnen we ter bescherming van onze eigen medewerkers, medewerkers van contractoren en de omwonenden - geluidsdempende maatregelen nemen. Dat gaat van het aanbrengen van geluidsdempende kasten rond pom-

7 7 pen en compressoren tot het inzetten van geluidsarme toestellen indien nodig. Ook bij de planning van nieuwe installaties wordt een gedetailleerde akoestische inschatting gemaakt en nadien gecontroleerd. Langs autostrades in heel Europa overigens, zien we meer en meer geluidsmuren verschijnen. Zou dat kunnen helpen voor bv. Zandvliet? Stefan De Ridder: Dat betwijfel ik sterk. Dergelijke geluidsmuren werken enkel effectief als ze zeer dicht bij de bron (bv. de autostrade) of zeer dicht bij deontvanger (bv. woonhuizen) worden geplaatst. Indien de afstanden wat groter beginnen worden, heb je zeer hoge en brede constructies nodig. Gezien de grootte van ons terrein, de diverse geluidsbronnen uit de haven en de afstand tot Zandvliet zou, om enigeffect te hebben, een geluidsmuur moeten voorzien worden die zeer lang en zeer hoog is. Dat lijkt me niet alleen technisch zeer moeilijk maar ook onbetaalbaar en dit zou het landschap bovendien ook fundamenteel verstoren terwijl men, ik herhaal, nog niet eens zeker is van het effect. ZIJaanZIJ Winter 2009 Geluid is een erg complex verschijnsel In tegenstelling tot lucht- en wateremissies die op basis van componenten vrij precies te meten en te analyseren zijn, is het meten van geluid een complex gebeuren. Geluid is immers een trilling die vertrekt van een geluidsbron, zich via de lucht voortplant en dan bij de ontvanger aankomt. Geluidsemissie wordt bepaald door het aantal bronnen, de positie van de bronnen, hoge- of lage frequentie en sterkte van de bronnen. Laag frequent geluid (bv. zware brom van 125 Hertz) draagt veel verder dan hoog frequent geluid (bv. hoge fluittoon van 2000 Hertz). Bij de voortplanting van geluid (de geluidsweg) spelen de weersomstandigheden (windrichting, windsnelheid, temperatuur en vochtigheid), mogelijke obstakels, bodemgesteldheid en terugkaatsing allemaal een bepalende rol. Ook bij de ontvanger van het geluid kunnen positie en mogelijke afscherming een rol spelen. Geluid wordt gemeten als druk en die kan variëren van 20 tot 200 miljoen micropascal (micro = 10-6). Omdat dit een quasi onhanteerbare schaal is, wordt geluidsterkte uitgedrukt als decibel db(a). En daar loopt de schaal van 0 tot 140 en bij deze laatste waarde zitten we meestal voorbij de pijngrens van het menselijk gehoor. Let op, de toename met enkele decibels kan het geluid veel sterker maken dan uit de cijfers zou kunnen afgeleid worden. In een stille bibliotheek of slaapkamer heerst er een geluidsniveau van 30 tot 40 db(a), maar een draaiende wasmachine produceert snel 68 db(a) en een kettingzaag haalt al 98 db(a). Staan we onder een opstijgend straalvliegtuig, dan halen we snel 120 db(a) en dat is tegen de menselijke pijngrens.

8 Chemie, onmisbaar bij klimaatbescherming Gedelegeerd bestuurder BASF in debat met 90 scholieren Wouter DeGeest, rechts, probeertdescholieren vanzijn stelling te overtuigen. 8 ZIJaanZIJ Winter 2009 Op vrijdag 13 november 2009 hebben vier klassen uit het secundair onderwijs (samen meer dan 90 scholieren) uit de ruime regio rond Antwerpen het vuur aan de schenen mogen leggen van Wouter De Geest, gedelegeerd bestuurder van BASF Antwerpen. Zij deden dat tijdens een debatnamiddag Meet the Boss, georganiseerd door chemiefederatie essenscia vlaanderen. Centraal thema was de klimaatbescherming en niemand minder dan de Vlaamse tv-weerman Frank Deboosere leidde het debat in goede banen. Een vlotte communicatie met jongeren is voor de sector van de chemie & life sciences uiterst belangrijk. Vaak is de chemie immers voor hen een grote onbekende, terwijl de chemische industrie via haar producten in ons dagelijks leven alomtegenwoordig is en voor tal van problemen duurzame oplossingen biedt. Bovendien staat de sector de komende vijf jaar voor de gigantische uitdaging om nieuw talent aan te trekken om het vertrek van werknemers op te vangen. Om jongeren rechtstreeks in contact te brengen met deze boeiende wereld, organiseert essenscia Vlaanderen Meet the Boss -debatten tussen een topman uit de sector en leerlingen van het vijfde en zesde jaar secundair onderwijs. Het debat bij BASF Antwerpen draaide rond de centrale stelling: Chemie, onmisbaar bij klimaatbescherming. Boss Wouter De Geest verdedigde deze stelling met gloed, maar de jongeren waren het daar niet unaniem mee eens. Ze legden hem ook het vuur aan de schenen, al pareerde hij de vragen telkens gevat. Tijdens een fiks debat tussen de deelnemende klassen onder leiding van Frank Deboosere ontwikkelden de vier klassen ook hun eigen stellingen die ze enthousiast verdedigden. De ene klas vond dat de chemie maar aan wetten en voorschriften moest onderworpen worden als ze zelf geen initiatieven voor klimaatbescherming neemt, deandere vond samenwerking tussen bedrijven en sectoren een mogelijke oplossing of legde de verantwoordelijkheid voor klimaatbescherming bij ieder van ons. Pittige vragen Tijdens de eerste ronde van het debat werd Wouter DeGeest bestooktmetsoms pittige vragen. Zo wou een scholier weten of BASF bereid is om over te schakelen op biosbrandstoffen. We zijn op zoek naar hernieuwbare grondstoffen, maardie zullen we morgen nog niet vinden. Daarom pleit ik ervoor om een deel van de olie voor te behouden aan de chemie. We maken daar vele producten mee en verbranden de olie niet zoals voor verwarming of transport, repliceerde hij. Een andere scholier vroeg zich af waarom BASF zich aanvankelijk tegen het Kyoto-protocol verzette? Wouter DeGeest: We hebben ons NIET verzet tegen de Kyoto-doelstellingen, wel tegen de manier waarop men die doelstelling, wou bereiken, nl. via emissiehandel. Wij vonden dat we niet mochten gestraft worden omdat we ons huiswerk inzake energiebesparing al hadden gemaakt en nog voortdurend maken (zie kader hierbij). Nog een andere scholier wou weten waarom BASF in China produceert. Is dat omwille van de lage lonen en de ontbrekende milieuwetgeving? Neen, zei De Geest meteen. We produceren in China omdat daar de vraag naar onze producten hoog is en we produceren daar in moderne installaties volgens onze stand van de techniek. De Chinezen willen zelf helemaal geen oude bazaar. Coach van een team Eenjury vanvier leraarsof beter leraressen, want het was een exclusief vrouwelijke jury, uit de deelnemende scholen beoordeelde het debat op verschillende criteria: was de stelling goed onderbouwd en samenhangend? Kwam de groep als team tot zijn recht of kwamen alleen enkele individuele leerlingen aan het woord? Reageerde de groep goed op de argumenten van de tegenpartijen? Hadden de scholieren begrip voor de meningen van de anderen of hielden ze vast aan de eigen visies? De leerlingen van Sint-Carolus Sint-Niklaas en het College Essen kwamen als beste ex-aequo uit de bus en wonnen elk een mooie prijs van 400 euro. Daarna volgden het PITO- Stabroek en het GITOK- Kalmthout. Zij kregen elk een cheque ter waarde van 300 euro. Slotbeschouwing van weerman Frank Deboosere: Jullie hebben bij BASF een zeer bevlogenen gepassioneerde boss en hier hadden wat meer journalisten mogen zijn om deze gedachtenwisseling te volgen. Repliek van Wouter De Geest: Ik voel me helemaal geen baas, want ik kan het niet meer alleen. Ik ben hoogstens coach van een team van meer dan 3500 medewerkers en nog eens 1500 medewerkers van contractoren. Zuinig omgaan met energie isniet alleen onze opdracht en ons streven, maar zou voor ieder van ons het leidmotief moeten zijn, willen we daadwerkelijk wat doen aan klimaatbescherming.

9 De hele jeugdige bende met helemaal achteraan en in het midden de Vlaamse weerman Frank Deboosere Voor iedere ton CO 2 die wij uitstoten helpen we met onze producten 3 ton besparen Uit een studie die de BASF-groep heeft uitgevoerd en die ze heeft laten checken door een onafhankelijk eco-instituut is twee jaar geleden al gebleken dat de chemie inderdaad een sterke bijdrage heeft tot de klimaat bescherming. Voor iedere ton CO 2 die wordt uitgestoten voor onze productie en producten, besparen we met onze producten drie ton in andere sectoren. Een analyse van het internationaal bekende bureau McKinsey heeft intussen uitgewezen dat dit voor de hele chemiesector geldt. Met deze sterke uitspraak verraste Wouter De Geest de scholieren tijdens het Meet the Boss -event. Maar hij argumenteerde ze ook. De analyse die BASF heeft laten uitvoeren, betreft een zogenaamde life-cycleanalyse. We zijn dus nagegaan hoeveel broeikasgassen er worden uitgestoten van bij de ontginning van onze grondstoffen, over de productie tot de afvalverwerking of recyclage. Maar met de producten die we maken, vermijden we ook dat broeikasgassen worden uitgestoten, zo zei hij. 9 ZIJaanZIJ Winter 2009 En hij gaf enkele pregnante voorbeelden: zo worden vele tonnen CO 2 vermeden door het gebruik van isolatiematerialen voor woningen en gebouwen, maken kunststoffen nu al zowat 20% uit van een wagen wat hem lichter maakt en minder doet verbruiken, produceert BASF speciale additieven die het brandstof- en olieverbruik verminderen en werden zogenaamde katalysatoren ontwikkeld die zowel in transport als in de industrie een heilzame invloed hebben op de broeikasgasuitstoot. Als we de uitstoot die nodig is voor onze productie wereldwijd optellen, komen we aan 87 miljoen ton, maar als we dan berekenen hoeveel onze producten besparen dan komen we aan 252 miljoen ton. Dat is een verhouding van 1 ton uitstoten tot 3 ton besparen, zo besloot Wouter De Geest (zie bijgaande grafiek). Tot slot wees hij erop dat BASF al met energiebesparingen bezig was, lang voor het eerste Kyotoprotocol werd afgesloten. Omdat voor ons energie een bepalende kostenfactor is, zijn we al beginnen besparen tijdens de eerste en tweede oliecrisis van eind de jaren zeventig, begin de jaren tachtig. En de eerste resultaten waren er al in We zijn dus gestart met energie-efficiëntie lang voor die van ons werd gevraagd en we blijven die weg opgaan. We hebben onszelf ook ambitieuze doelstellingen opgelegd. Zo willen we onze uitstoot van broeikasgassen tegen 2020 nogmaals met 25% verminderen en onze energie-efficiëntie met 25% verbeteren, aldus Wouter De Geest.

10 Belgische regering wil verbetering investeringsklimaat Belgische chemie- en kunststoffensector wil wereldkampioen blijven 10 ZIJaanZIJ Winter 2009 Begin november heeft essenscia, de Belgische federatie van de chemische industrie en life sciences, met volle steun van de federale minister van Economie Vincent Van Quickenborne een campagne gelanceerd om de troeven van de Belgische chemische en kunststofverwerkende cluster te promoten bij buitenlandse investeerders. Bovendien richt de federale regering in samenwerking met essenscia en de bedrijven een High Level Group op met als doel het investeringsklimaat in de chemiesector te versterken.tegen juni 2010 moet dit uitmonden in een concreet actieplan. Op basis van de meest recente conjunctuurindicatoren blijkt het dieptepunt van de crisis te zijn bereikt en zijn er tekenen van een voorzichtige economische heropleving. Een snelle terugkeer naar een business as usual scenario is op korte termijn echter uitgesloten. Wouter De Geest, voorzitter van essenscia en topman van BASF Antwerpen: Dechemische industrie wordt geconfronteerd met een overcapaciteit voor tal van chemicaliën op de Europese thuismarkt. Dit zal ongetwijfeld leiden naar consolidaties binnen de sector. Toch zijn we ervan overtuigd dat de toekomst ligt bij sterke chemieclusters in Europa. België heeft op dat vlak een aantrekkelijke positie. Onze cluster is de tweede grootste ter wereld na Houston en is zeer geïntegreerd en gediversifieerd wat tal van synergieën oplevert voor bedrijven die er gevestigd zijn. Offensief Essenscia kiest in een periode van crisis voor een offensieve aanpak. De federatie heeft een project uitgewerkt om België te promoten als wereldkampioen in chemie en kunststofverwerking. Onder de noemer Belgium, a world champion for chemicals and plastics today and tomorrow trekt de sector samen met de federale en regionale overheden in 2010 naar buitenlandse investeerders om detroeven vande Belgische cluster toete lichtentijdens handelsmissies, het World Economic Forum in Davos en de Wereldexpo in Shanghai. YvesVerschueren, gedelegeerd bestuurder van essenscia: Uit ons dossier blijkt onder meer dat 11 van de top-15 van de mondiale chemieconcerns productievestigingen hebben in België. Het aandeel van de chemische industrie in de totale economie is in België twee maal groter in vergelijking met het gemiddelde in de Europese Unie en zelfs groterdanhet traditionele chemieland Duitsland. Onzeondernemingen investeren ook zeer gericht in onderzoek en ontwikkeling om innovatieve oplossingen te vinden voor de grote uitdagingen van de wereld. De vraag naar duurzame producten uit de chemie zal met een steeds stijgende wereldbevolking de komende decennia alleen maar toenemen. Troeven uitspelen Troeven hebben is niet voldoende, je moet er intelligent mee omgaan zoals iedere kaartspeler doet. En een van de sterke troeven die we in België hebben is onze ketenopbouw, van basischemie, de leveranciers van basisproducten (enkele tientallen grote spelers) tot sterke en innovatieve KMO s (enkele honderden) die met deze chemische producten slimme oplossingen bieden voor de modale verbruiker. Die vernette ketenstructuur sterk houden is essentieel in de competitie met bv. het Midden-Oosten, onderstreepte Wouter De Geest. Niettemin kampt ons land met een aantal pijnpunten die moeten worden aangepakt om een duurzame verankering van de chemische industrie in België te waarborgen. Op vraag van essenscia besliste de federale regering op de ministerraad van 30 oktober een High Level Group (HLG) voor de chemiesector op te richten. Deze HLG werkt gedurende zes maanden in vijf thematische werkgroepen, namelijk innovatie en vereenvoudiging, energie en klimaat, logistiek, fiscaliteit en arbeidsmarkt. Aan de hand van concrete thema s zoeken de werkgroepen naar oplossingen om het investeringsklimaat en het concurrentievermogen van de sector te versterken, wat de werkgelegenheid ten goede moet komen. Deze oplossingen worden eind juni 2010 gebundeld ineen actieplan datdestrategie en de maatregelen bevat om het te realiseren. Het strategisch voorzitterschap van de HLG is toevertrouwd aan Wouter De Geest, federaal minister van Economie Vincent Van Quickenborne coördineert de werkzaamheden. Wij moeten onze sector van chemie & life sciences in pole position houden omdat deze sector niet alleen de moeder is van alle verwerkende sectoren, maar ook sterk bijdraagt tot de vergroening van onze economie. Daarom wil ik ook een buurlandentoets opzetten zodat we belangrijke elementen van ons investeringsklimaat kunnen vergelijken met wat de buurlanden Nederland, Frankrijk en Duitsland op dat vlak doen, zo besloot de minister.

11 Polyurethaantoepassing Elastocoast BASF zorgt voor nieuwe dijkversterking in Bathpolder Eerder dit jaar heeft aannemer Zeeuwsche stromen in opdracht van Rijkswaterstaat (het Nederlandse departement van Openbare Werken) een vernieuwing van de dijkbekleding uitgevoerd. In de Bathpolder van Rilland-Bath, langs de Oosterschelde, is een dijkversterking aangebracht van vierkante meter met Elastocoast verlijmde steenslag. Elastocoast is een twee-componenten polyurethaan van BASF die met stenen wordt vermengd en daarna aangebracht. Dit levert een zeer sterke dijkbekleding op. Het is niet de eerste maal dat BASF wordt gevraagd een proefvlak van haar nieuwe systeem van dijkversterking te realiseren. Eerder gebeurde dat in Petten langs de Nederlandse kust en ook langs de Duitse Noordzee. Elastocoast is een systeem waarbij met behulp van polyurethaancomponenten, ook bekend als isolatiemateriaal bv. langs ramen, grind letterlijk wordt samengelijmd tot een versterkte laag. Polyurethaan, een mengsel van twee componenten dat ook als lijm in de meubelsector wordt gebruikt, wordt koud gemengd met steenslag en dan op een geotextiel aangebracht. De steenslag wordt als het ware vastgehouden tot een kunststofnetwerk dat elastisch blijft en de golfslag zeer goed kan opvangen. De folie moet verhinderen dat de Elastocoastlaag en de onderlaag met elkaar worden vermengd. Al na een dag is de dijkversterking uitgehard en kan er verder worden op gewerkt. Bijkomend voordeel van de nieuwe dijkversterking is dat er een open netstructuur vergelijkbaar met een spinnenweb- ontstaat waardoor de golfslag nog beter kan gebroken worden. Koude verwerking Het grote voordeel van Elastocoast is dat het bv. integenstellingtotbitumen,die aan 200 Celsius moeten worden opgewarmd, koud en snel kan verwerkt worden. Elastogran, de BASF-dochter die het systeem ontwikkelde, heeft intussen een grote doseermachine op punt gesteld waarmee per dag 250 ton dijkversterking kan worden aangemaakt en dat is meteen goed voor minstens 800 vierkante meter. Het experiment in de Bathpolder ging ook gepaard met een tweede test: een 23 ton zware graafmachine werd op de dijkversterking losgelaten omdat dergelijke machines moeten kunnen ingezet worden bij stormvloeden. En Elastocoast doorstond de test met verve. Op enkele krassen na weerstond de dijkversterking de rupsbanden probleemloos. Bij andere ondergronden (betonplaten, ruwe steenslag, bitumenversterking) lieten dergelijke graafmachines wel zware sporen na en moest er nadien gerepareerd worden. Internationaal Met de Elastocoast-dijkversterking worden al sinds 2004 uitgebreide proeven gedaan. Dat gebeurt op internationale schaal want naast Nederlandse projecten o.m. in Harlingen (Noord-Nederland), Petten en Zuidbout zijn er ook proeven gedaan in Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Canada. Johan Rasing, de verantwoordelijke voor de marketing van Elastocoast in de Benelux, zegt dat de pilot fase nu stilaan ten einde loopt en de echte commerciële start nakend is. We zullen binnenkort een volledig conceptkunnen aanbieden en werken samen met de overheden aan de vereisten, o.m. qua milieuvriendelijkheid, waaraan onze toepassing moet voldoen om de nodige vergunningen te krijgen. We staan klaar voor de brede toepassing van Elastocoast. Wie toegang heeft tot het internet kan meer info vinden via 11 ZIJaanZIJ Winter 2009 De basis van Elastocoast ligt bij BASF Antwerpen Om Elastocoast te maken zijn er twee componenten nodig : een isocyanaat (MDI) en een polyol. Deze twee basisstoffen worden bij BASF Antwerpen gemaakt. De Antwerpse vestiging is overigens hét productiecentrum bij uitstek voor deze PU-grondstoffen. Voor MDI zijn we, met een jaarcapaciteit van meer dan ton, zelfs een van de grootste producenten ter wereld. Als een isocyanaat en een polyol worden gemengd ontstaat er een reactie waardoor de twee stoffen zich mengen in een lange molecule die nadien uithardt. Al naargelang de mix kunnen er met deze twee grondstoffen zowel zachte (matrassen, bustehoudervullingen ), elastische (schoenzolen en autozetels) als zeer harde (o.m. skeelerwieltjes) kunststoffen worden gemaakt. De twee componenten kunnen ook ingezet worden als isolatiemateriaal, lijmen en gladde vloerbekledingen, o.m. voor ziekenhuizen en voedingsbedrijven.

12 12 ZIJaanZIJ Maand 2009 Hersteld slechtvalkjong krijgt vrije vlucht bij BASF Het was donderdag 27 augustus 2009, op een mooie voormiddag, dat Marcel Peeters van het Vogelopvangcentrum Brasschaat niet zonder fierheid een jonge slechtvalk (mannetje) de vrijheid kon geven na enkele weken verzorging. Het jong was te vlug het nest uitgeraakt, maar kon nog onvoldoende jagen. Onderkomen en zeer hongerig werd hij in de steamcracker van BASF aangetroffen. Geen nood, in dergelijke gevallen weten we wat we moeten doen: het VOC van Brasschaat bellen en dan verschijnt Marcel wel. We hebben hem eerst met de hand gevoed en nadien in onze grotere kooi opnieuw leren jagen, aldus Marcel. Zoals bekend nest al sinds enkele jaren een slechtvalkkoppel op een van de hoge propyleenkolommen van de Steamcracker. Op zowat 70 m gebruiken ze al naargelang hun zin een vroeger hijsgat of een nestkast die hen ter beschikking is gesteld door het FIR (Fonds voor Instandhouding van Roofvogels). Ook dit jaar waren er weer drie jongen. Wie gekwetste vogels of wilde zoogdieren vindt, mag ze altijd naar het Vogelopvangcentrum van Brasschaat brengen. Het VOC is gevestigd Floris Verbraekenlei 32 te 2930 Brasschaat en bereikbaar via tel Een virtueel bezoek kun je brengen via

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

Artikel Chemie Magazine VNCI BASF reductie lachgas emissies Cursief rode tekst maakt geen deel uit van het artikel Max 1200 woorden

Artikel Chemie Magazine VNCI BASF reductie lachgas emissies Cursief rode tekst maakt geen deel uit van het artikel Max 1200 woorden Artikel Chemie Magazine VNCI BASF reductie lachgas emissies Cursief rode tekst maakt geen deel uit van het artikel Max 1200 woorden Titel: Subtitel: Een win-win situatie Vlaamse Kyoto-doelstelling komt

Nadere informatie

Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering. Wim Teugels Nynas N.V.

Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering. Wim Teugels Nynas N.V. Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering Wim Teugels Nynas N.V. Een economie in beweging In een tijdspanne van 2 jaar is de olie

Nadere informatie

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche 1 OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche http://www.vlaamsenergiecongres.be/ Als iemand 100 jaar of ouder wordt en dat komt gelukkig steeds vaker voor wordt vaak

Nadere informatie

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN Centraal Netwerk geïnstalleerd Vandaag werd in Antwerpen het

Nadere informatie

Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen. Jan Van Houwenhove 3 December 2015

Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen. Jan Van Houwenhove 3 December 2015 Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen Jan Van Houwenhove 3 December 2015 Agenda Cryo Advise Aardgas - eigenschappen Voordelen Uitdagingen Cryo Advise advies voor LNG systemen

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren,

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW, ZEEVISSERIJ EN PLATTELANDSBELEID 24 februari 2011 WKK Electrabel EON - Degussa Mevrouw

Nadere informatie

Geluidsbelasting door windturbine Slikkerdijk

Geluidsbelasting door windturbine Slikkerdijk Samenvatting en conclusies In de maand december zijn gedurende vijftien dagen in het begin van de nacht metingen verricht naar het geluidsbelasting van de woonboerderij aan de Walingsweg 20 Wieringerwaard

Nadere informatie

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek Scheldemondraad: Actieplan Grensoverschrijdende klimaatbeleid, 11 september 2009 Interregproject

Nadere informatie

Resultaten burenbevraging BASF Antwerpen 2009. Petra Praet - Masterproef Communicatie Lessius Hogeschool Antwerpen i.s.m. LPC

Resultaten burenbevraging BASF Antwerpen 2009. Petra Praet - Masterproef Communicatie Lessius Hogeschool Antwerpen i.s.m. LPC Resultaten burenbevraging BASF Antwerpen 2009 Petra Praet - Masterproef Communicatie Lessius Hogeschool Antwerpen i.s.m. LPC Overzicht Voorstelling burenbevraging Opzet & doelstellingen Belangrijkste conclusies

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen naar aanleiding van introductie wethouder Wagemakers Hoe is de provincie tot de keuze van de twee locaties gekomen? In de provincie Zuid Holland wordt

Nadere informatie

BioWanze De nieuwe generatie

BioWanze De nieuwe generatie BioWanze De nieuwe generatie BioWanze in het kort De grootste producent van bio-ethanol in België met een jaarlijkse capaciteit van maximum 300.000 m³ bio-ethanol. Het nieuwe generatie proces verzekert

Nadere informatie

Comfort en gerustheid. Warmte is ons element. Warmtepompen Glycolwater/water Vermogenbereik : 6 tot 17 kw. Logatherm WPS/WPS K. [ Lucht ] [ Water ]

Comfort en gerustheid. Warmte is ons element. Warmtepompen Glycolwater/water Vermogenbereik : 6 tot 17 kw. Logatherm WPS/WPS K. [ Lucht ] [ Water ] [ Lucht ] [ Water ] Warmtepompen Glycolwater/water Vermogenbereik : 6 tot 17 kw [ Aarde ] [ Buderus ] Comfort en gerustheid Logatherm WPS/WPS K De Logatherm glycolwater/water warmtepompen WPS van Buderus

Nadere informatie

Mainports ongehinderd verbonden

Mainports ongehinderd verbonden Mainports-ongehinderd verbonden Pleidooi voor onderzoek naar ongehinderde goederentransportsystemen Gert Dijkstra - Buisleiding Industrie Gilde (BIG) Johan Visser - International Society for Underground

Nadere informatie

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET Meer dan 550.000 gezinnen hebben al een milieubewuste en verantwoorde kijk op energie. Omdat je energiebudget steeds belangrijker wordt, biedt Lampiris je verschillende

Nadere informatie

werkbrief contractwerk

werkbrief contractwerk werkbrief contractwerk opdracht mag moet samenwerken? 1. over mensen, dieren en planten 30' 1-2-3 2. windkracht ' 1-2-3 3. geluid ' 1-2-3 4. licht ' 1-2-3 5. bodem ' 1-2-3 biotoopstudie : bos contractwerk

Nadere informatie

Spiekbriefje Frisse Wind

Spiekbriefje Frisse Wind Spiekbriefje Frisse Wind Feiten over windenergie voor feestjes, verjaardagen of andere bijeenkomsten. Er worden dan veel halve waarheden over windenergie verkondigd, en dat is jammer, want windenergie

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

1. Samenvatting. 2. De Belgische energiemarkt. 2.1 Liberalisering van de energiemarkt

1. Samenvatting. 2. De Belgische energiemarkt. 2.1 Liberalisering van de energiemarkt PERSDOSSIER Inhoud 1. Samenvatting... 2 2. De Belgische energiemarkt... 2 3. Hoe maakt Poweo het verschil?... 3 4. Poweo: meest competitieve elektriciteitsaanbod in Wallonië volgens Test-Aankoop... 4 5.

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Warmtekrachtkoppeling Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Waarom ecopower? Eenvoudigweg omdat het de moeite waard is! Bij een traditionele productie van energie

Nadere informatie

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen Energie Rijk Lesmap Leerlingen - augustus 2009 Inhoudstafel Inleiding! 3 Welkom bij Energie Rijk 3 Inhoudelijke Ondersteuning! 4 Informatiefiches 4 Windturbines-windenergie 5 Steenkoolcentrale 6 STEG centrale

Nadere informatie

De wind in de zeilen voor Dilbeek

De wind in de zeilen voor Dilbeek De wind in de zeilen voor Dilbeek Op zoek naar geschikte locaties voor windturbines in Dilbeek aan de hand van het Windplan Vlaanderen en de Vlaamse Omzendbrief Windenergie Waarom windenergie? Op zoek

Nadere informatie

Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW)

Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW) Energiebesparingspotentieel door isolatie Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW) Het is bekend dat de CO 2 uitstoot tegen 2020 fors naar omlaag moet. In Duitsland zijn

Nadere informatie

INFOAVOND 13.11.2013 MEETCAMPAGNE WINDTURBINES MALDEGEM EEKLO

INFOAVOND 13.11.2013 MEETCAMPAGNE WINDTURBINES MALDEGEM EEKLO INFOAVOND 13.11.2013 MEETCAMPAGNE WINDTURBINES MALDEGEM EEKLO VERWELKOMING Annelies Lammertyn Schepen van Milieu Gemeente Maldegem VERWELKOMING Annelies Lammertyn Schepen van Milieu Gemeente Maldegem

Nadere informatie

Werkblad We-nose: De neus van de haven INLEIDING. 1 - De haven en omgeving RT R A NG

Werkblad We-nose: De neus van de haven INLEIDING. 1 - De haven en omgeving RT R A NG INLEIDING De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel van de spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen. Ze worden vervolgens vervoerd naar winkels en bedrijven

Nadere informatie

Algemene beschrijving

Algemene beschrijving Algemene beschrijving Lokalisatie De wijk Vogelenzang ligt ten zuidwesten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest op het grondgebied van de gemeente Anderlecht. Het gebied van het zwarte punt heeft betrekking

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Dit moet gemotiveerd worden in het projectvoorstel en wordt mee beoordeeld bij de evaluatie.

Dit moet gemotiveerd worden in het projectvoorstel en wordt mee beoordeeld bij de evaluatie. 0 OP ESF Vlaanderen 2014-2020 FAQ oproep 315 Innovatie door adaptatie Prioriteit uit OP: 5 Innovatie en Transnationaliteit 1. Moeten de promotor en partners Vlaamse dienstverleners zijn? De promotor en

Nadere informatie

WORKSHOP Beleveren van winkels: laden en lossen met minder hinder

WORKSHOP Beleveren van winkels: laden en lossen met minder hinder WORKSHOP Beleveren van winkels: laden en lossen met minder hinder Leen Christiaens Kabinet minister-president Kris Peeters 14 mei 2009 Flanders Logistics: hoe de logistieke sector op een duurzame manier

Nadere informatie

Windmolen Grote Sloot 158

Windmolen Grote Sloot 158 Windmolen Grote Sloot 158 Onderzoek naar waargenomen geluid en hinder 17 maart 2011 Windenergie Wieringerwaard Samenvatting Het onderzoek Het in gebruik nemen van een nieuwe windturbine vier jaar geleden

Nadere informatie

Electrabel, MVO en verpakkingen

Electrabel, MVO en verpakkingen Electrabel, MVO en verpakkingen..over dingen waar een trots bedrijf graag nog meer verstand van zou willen hebben. 27 oktober 2010, Probos Janneco Pothuis Manager Sustainable Energie Electrabel Nederland

Nadere informatie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie Ieder kwartaal peilen VKW Limburg en UNIZO-Limburg naar het aanvoelen van de Limburgse ondernemers en bedrijfsleiders over de economische gang van zaken in de bedrijven. De resultaten van deze bevraging

Nadere informatie

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines?

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines? Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van Groningen PVV Groningen wil niet dat er Ik sta hier niet achter windturbines in bewoond gebied komen! PVV Heel belangrijk PVV Groningen

Nadere informatie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Een leader in windenergie in België We houden momenteel 53 windmolens draaiende. In 2004 bouwde Luminus haar eerste windmolenpark in Villers-le-Bouillet.

Nadere informatie

Geluidsnormen in de horeca

Geluidsnormen in de horeca Geluidsnormen in de horeca Een gids voor Leuvense Horeca-uitbaters De nieuwe geluidsnormen voor muziekactiviteiten * toepassing van de Wet Schauvlieghe (01-01-2013) Bent u uitbater van een horeca-zaak

Nadere informatie

windenergie worden steeds belangrijker Beyza

windenergie worden steeds belangrijker Beyza windenergie worden steeds belangrijker Beyza 1 INHOUDSOPGAVE 2 VOORWOORD 3 3 INLEIDING 4 4 WINDENERGIE 5 5 VOOR- EN NADELEN VAN WINDENERGIE 5 6 GESCHIEDENIS 5 7 BEPERKINGEN BIJ HET PLAATSEN VAN WINDMOLENS

Nadere informatie

PROGRAMMA. Experimenteer in ons kei-tof labo

PROGRAMMA. Experimenteer in ons kei-tof labo Tegen 2050 zullen 9 miljard mensen op aarde leven. Zal er genoeg voedsel of huisvesting zijn voor iedereen? Kunnen we voldoende energie produceren en tegelijkertijd onze planeet beschermen? BASF - The

Nadere informatie

De crisis is te groot om ze met halve maatregelen op te lossen.

De crisis is te groot om ze met halve maatregelen op te lossen. De crisis is te groot om ze met halve maatregelen op te lossen. Durfplan voor Vlaanderen. Een plan voor morgen en overmorgen. Op 7 juni kiest u hoe we samen de toekomst ingaan. Mét of zonder plan. Ons

Nadere informatie

nieuwsbrief 3 Geluidsmaatregelen aan het spoor in Rijen Werkzaamheden oktober Stedenbouwkundige visie Spoorzone Rijen Vervolgstappen

nieuwsbrief 3 Geluidsmaatregelen aan het spoor in Rijen Werkzaamheden oktober Stedenbouwkundige visie Spoorzone Rijen Vervolgstappen Oktober 2014 Nummer 3 nieuwsbrief 3 Geluidsmaatregelen aan het spoor in Rijen ProRail en de gemeente Gilze en Rijen willen de geluidsoverlast van het spoor in Rijen verminderen door middel van geluidsmaatregelen

Nadere informatie

Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen.

Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen. Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen. Janssen Janssen België maakt deel uit van Janssen Pharmaceutical Companies of Johnson & Johnson (J&J). Kernactiviteiten zijn het creëren, ontwikkelen

Nadere informatie

meilink groep meilink groep meilink industriële verpakkingen varekamp exportpacking & logistics schijndel industriële verpakkingen meilink kartonnage

meilink groep meilink groep meilink industriële verpakkingen varekamp exportpacking & logistics schijndel industriële verpakkingen meilink kartonnage meilink groep Een uniek totaalconcept in industriële verpakkingen De Meilink Groep biedt een totaalpakket in industriële verpakkingen. Wij zijn op dit gebied zelfs marktleider in de Benelux en behoren

Nadere informatie

ASPIRAVI. Project E403 Lichtervelde en Wingene

ASPIRAVI. Project E403 Lichtervelde en Wingene ASPIRAVI Project E403 Lichtervelde en Wingene Groei naar een duurzame samenleving Europese doelstelling tegen de opwarming van het klimaat : 20-20-20 tegen 2020 : 20% minder CO 2 uitstoot 20% minder energie

Nadere informatie

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck De potentiële verbetering van de energie- en milieuprestaties van gebouwen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is

Nadere informatie

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3!

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3! Voor het welzijn van kind en school Klas 3! Wat is energie Energie heb je nodig om iets te doen. Je hebt het nodig om een auto mee te kunnen laten rijden, een huis mee te verwarmen of een fabriek mee te

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

Toespraak ter gelegenheid van de opening van de afvalverbrandingsinstallatie ReEnergy 1 Roosendaal, 12/10/11.

Toespraak ter gelegenheid van de opening van de afvalverbrandingsinstallatie ReEnergy 1 Roosendaal, 12/10/11. Toespraak ter gelegenheid van de opening van de afvalverbrandingsinstallatie ReEnergy 1 Roosendaal, 12/10/11. Monsieur le Président Directeur-General de GdF Suez, Geachte Gouverneur, Geachte Burgemeester,

Nadere informatie

Wat wil Greenpeace dat Volkswagen doet?

Wat wil Greenpeace dat Volkswagen doet? Wat wil Greenpeace dat Volkswagen doet? Volkswagen (VW) mag niet langer zijn lobbykracht gebruiken om belangrijke klimaatwetten tegen te houden. Het moet ook zijn retoriek omzetten in daden door standaard

Nadere informatie

Marktanalyse Powerhouse

Marktanalyse Powerhouse Tegengestelde berichten op de oliemarkt. Afgelopen week Tegengestelde berichten op de oliemarkt deze week zorgen dat de prijs nauwelijks is veranderd. De topman van Schlumberger (een grote partij voor

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

ADVIES VAN ANTALIS REK- EN KRIMPFOLIE HET BELANG VAN DE JUISTE FOLIE WELKE SOORTEN FOLIE ZIJN BESCHIKBAAR? WELKE FOLIE VOOR WELKE TOEPASSING?

ADVIES VAN ANTALIS REK- EN KRIMPFOLIE HET BELANG VAN DE JUISTE FOLIE WELKE SOORTEN FOLIE ZIJN BESCHIKBAAR? WELKE FOLIE VOOR WELKE TOEPASSING? HET BELANG VAN DE JUISTE FOLIE WELKE SOORTEN FOLIE ZIJN BESCHIKBAAR? WELKE FOLIE VOOR WELKE TOEPASSING? Geblazen (Blown) rekfolie Deze folie is zeer sterk. Dezelfde als handmatige folie, standaardfolie

Nadere informatie

Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012

Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012 Persbericht Brussel, 15 januari 2013 Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012 In 2012 groeide windenergie op land in Vlaanderen met 37 windturbines, goed voor een bijkomend vermogen van 78 MW. Daarmee

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 10 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

Forfaitaire verbruiken. Regels voor een elektriciteitsafname zonder meting

Forfaitaire verbruiken. Regels voor een elektriciteitsafname zonder meting C3/2 Forfaitaire verbruiken Regels voor een elektriciteitsafname zonder meting C3/2 Versie 2009.04 1/6 1. Algemeenheden en toepassingsdomein Dit document stelt de regels vast inzake de elektriciteitsafname

Nadere informatie

Fiche 1: Urbain Cayzeele vzw Het Havenhuis

Fiche 1: Urbain Cayzeele vzw Het Havenhuis Fiche 1: Urbain Cayzeele vzw Het Havenhuis Binnen onze VZW is deze doelstelling voorlopig niet opgenomen. Bij de nieuwbouw is dit reeds voorzien bij de besprekingen met architectenbureau en met VIPA. Vipa

Nadere informatie

Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant.

Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant. Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant. MISSIE Rodanar is een Belgisch familiebedrijf dat sinds 1982 houten pallets produceert. Wij zijn echter meer dan een producent,

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM WERKEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 2014/6 Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/218 Samenvatting Dit artikel geeft een bondig overzicht van enkele resultaten uit de nieuwe Regionale economische vooruitzichten

Nadere informatie

ASPIRAVI. Project Blankenberge

ASPIRAVI. Project Blankenberge ASPIRAVI Project Blankenberge Groei naar een duurzame samenleving Europese doelstelling tegen de opwarming van het klimaat : 20-20-20 tegen 2020 : 20% minder CO 2 uitstoot 20% minder energie verbruiken

Nadere informatie

De Learning Factory. Ervaar energie-efficiëntie op ware grootte!

De Learning Factory. Ervaar energie-efficiëntie op ware grootte! De Learning Factory Ervaar energie-efficiëntie op ware grootte! Een waarheidsgetrouwe productie-eenheid, een over te dragen expertise en innovatieve optimalisatiegereedschappen. Learning by doing! Bij

Nadere informatie

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Mij is gevraagd iets te vertellen over onze pogingen om rendement in de bedrijfsvoering te verbinden met duurzaamheid. Dat is vooral een kwestie om met boerenverstand

Nadere informatie

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen September 12, 2012 Deze marktstudie werd uitgevoerd in samenwerking met Gfk Significant uit Leuven. 1 Gemeenten van de 308 Vlaamse gemeenten werden geïnterviewed.

Nadere informatie

Geluid. De norm: 47 db L den

Geluid. De norm: 47 db L den Geluid De norm: 47 db L den Elk windenergieproject moet voldoen aan de wettelijke norm: 47 db L den bij alle geluidsgevoelige objecten in de buurt. Dit is de maximaal toegestane gemiddelde jaarlijkse geluidsdruk

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - HAVO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Voorlopige INES meldingen 2015 Kerncentrale Borssele

Voorlopige INES meldingen 2015 Kerncentrale Borssele Voorlopige INES meldingen 2015 Kerncentrale Borssele INES, internationale graadmeter Binnen de nucleaire industrie geldt sinds 1990 de INES-schaal als maatstaf voor storingen en incidenten. De INESschaal

Nadere informatie

Onderzoekscompetentie

Onderzoekscompetentie Onderzoekscompetentie Pool wetenschappen (fysica) Sluimerverbruik op KA De Toverfluit Julien Kestemont & Dalil Chinek Begeleider: Kenny Kerckx Schooljaar 2010-2011 Inleiding: Bij het maken van opdrachten

Nadere informatie

Lawaai om de Middenvijver

Lawaai om de Middenvijver Lawaai om de Middenvijver 20 juni 2015 Prof. Dirk Avonts, Universiteit Gent. Hoe luid is het hier (kwantitatief)? Geluidssterkte: Intensiteit van de geluidsgolven. Meten is weten: decibels. Pure geluidsterkte:

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

P. DE BOORDER & ZOON B.V.

P. DE BOORDER & ZOON B.V. Footprint 2013 Wapeningscentrale P. DE BOORDER & ZOON B.V. Dit document is opgesteld volgens ISO 14064-1 Datum Versie Opsteller Gezien 31 maart 2014 Definitief Dhr. S.G. Jonker Dhr. K. De Boorder 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Haven Amsterdam Gateway to Europa

Haven Amsterdam Gateway to Europa IJ (voor 1850) Haven Amsterdam Gateway to Europa Jan Egbertsen 26 september 2011, Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Amsterdam Noordzeekanaalgebied (rond 1875) Overzicht

Nadere informatie

Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen

Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen 7 juni 2007 inhoud energie waarom windenergie voor- en nadelen van windenergie windaanbod vergunningen en regelgeving aspecten van belang: windplan Vlaanderen

Nadere informatie

CO2 uitstoot per klant Tolheffingen per klant Lege kilometers Gereden kilometers per stop en klant Transport- of voertuigkosten per stop en klant

CO2 uitstoot per klant Tolheffingen per klant Lege kilometers Gereden kilometers per stop en klant Transport- of voertuigkosten per stop en klant Hoe kun je de race tegen de klok winnen? HOE KUN JE DE RACE TEGEN DE KLOK WINNEN? PTV. The Mind of Movement De PTV Group levert software en consultancy diensten voor transport, logistiek en geomarketing.

Nadere informatie

OPENINGSTOESPAAK VAN DE MINISTER VAN HANDEL EN INDUSTRIE Z.E. DHR. DRS C. P

OPENINGSTOESPAAK VAN DE MINISTER VAN HANDEL EN INDUSTRIE Z.E. DHR. DRS C. P OPENINGSTOESPAAK VAN DE MINISTER VAN HANDEL EN INDUSTRIE Z.E. DHR. DRS C. P. MARICA BIJ DE OPENING VAN HET CONGRES DUURZAME ONTWIKKELING OP DONDERDAG 29 MEI 2008 Collega ministers, overige hoogwaardigheidsbekleders,

Nadere informatie

VOORSTELLING. Het is in deze geest en met deze wil dat het Verbond van Belgische Ondernemingen

VOORSTELLING. Het is in deze geest en met deze wil dat het Verbond van Belgische Ondernemingen VOORSTELLING VAN HET CHARTER " "EV EVOLUTION TO ELECTRICAL VEHICLES" ( EV. TO E.V. ). ) INLEIDING Het vervoer over de weg is momenteel een bron van vervuiling wegens uitstoot in de lucht en geluidshinder.

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Definitieve resultaten eindejaarscontroles

Definitieve resultaten eindejaarscontroles Definitieve resultaten eindejaarscontroles Persbericht 14 januari 211 2 Na zes weken sensibilisering en alcoholcontroles op de weg maken Staatssecretaris voor Mobiliteit Etienne Schouppe en het Belgisch

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

Vlaams beleid luchtverontreiniging en. milieuvergunningsaanvragen

Vlaams beleid luchtverontreiniging en. milieuvergunningsaanvragen Vlaams beleid luchtverontreiniging en milieuvergunningsaanvragen Geert Pillu Adviesverlener LNE afdeling Milieuvergunningen Brugge Vlaams beleid luchtverontreiniging en milieuvergunningsaanvragen Kennis

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

Beste collega s, Prettig weekend, Philippe ********

Beste collega s, Prettig weekend, Philippe ******** Beste collega s, Energie is brandend actueel. Elke dag heeft de pers het over het risico dat België loopt op het vlak van bevoorradingszekerheid, de nieuwe beleidslijnen in het federale regeerakkoord,

Nadere informatie

Bijlage 0220.1 Plan van aanpak reductieprogramma Versie 04: april 2015 Pagina 1 van 5. 1. Plan van aanpak

Bijlage 0220.1 Plan van aanpak reductieprogramma Versie 04: april 2015 Pagina 1 van 5. 1. Plan van aanpak Pagina 1 van 5 1. Plan van aanpak Het plan van aanpak beschrijft de maatregelen die in de periode 2015 t/m 2018 genomen gaan worden teneinde de reductiedoelstellingen zoals beschreven in Bijlage 0220.1

Nadere informatie

Jeroen Lavrijsen Vlaamse overheid, Departement Leefmilieu, Natuur en Energie, Afdeling Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid

Jeroen Lavrijsen Vlaamse overheid, Departement Leefmilieu, Natuur en Energie, Afdeling Lucht, Hinder, Risicobeheer, Milieu & Gezondheid 1 of 5 Geluidsoverlast is een belangrijke vorm van hinder: in Vlaanderen wordt 27% van de bevolking in enige mate gehinderd door geluid (bron: SLO 2008, zie artikel 'Beleving van geluidshinder in Vlaanderen').

Nadere informatie

Participatienotitie Omgevingslawaai Haarlem

Participatienotitie Omgevingslawaai Haarlem Participatienotitie Omgevingslawaai Haarlem Inleiding In 2013 dient Haarlem een nieuw Actieplan Omgevingslawaai op te stellen voor de periode 2013-2017. Dit volgt uit de Wet milieubeheer. Onder Omgevingslawaai

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Cliptoets Windenergie. Docentenhandleiding

Cliptoets Windenergie. Docentenhandleiding Cliptoets Windenergie Docentenhandleiding We hebben iedere dag energie nodig. Die wekken we vooral op met olie, gas en steenkool. Maar die grondstoffen raken op. Bovendien vervuilen ze het milieu. Het

Nadere informatie

Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s

Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s PROF.DR. PATRICIA EVERAERT, Docent Lessius Hogeschool en KULeuven GERRIT SARENS, Doctoraatsonderzoeker UGent (Vakgroep Accountancy en Bedrijfsfinanciering)

Nadere informatie

Makers van biodiesel en bioethanol

Makers van biodiesel en bioethanol De Standaard Makers van biodiesel en bioethanol verzuipen donderdag 12 maart 2009 Auteur: BRUSSEL - Verscheidene biodiesel- en bioethanolbedrijven dreigen over de kop te gaan. Hun installaties draaien

Nadere informatie

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 EUROPESE COMMISSIE Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 Algemene informatie De partnerschapsovereenkomst (PO) van Nederland is het overkoepelende strategische document

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1

Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1 Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1 Je hebt als groep ouders een idee van wat je rond cultuur, ouderbetrokkenheid en taalstimulering zou willen doen op de school van je kind(eren)? Dit doe

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

VAN MOER GROUP ALL TRANSPORT

VAN MOER GROUP ALL TRANSPORT VAN MOER GROUP ALL TRANSPORT Voor de activiteiten in het uitzonderlijk vervoer investeerde de Van Moer Groep in zware Volvo trekkers. 10 SERVICES Jo Van Moer is de stichter van de succesvolle onderneming

Nadere informatie

TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN IN WEST VLAANDEREN

TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN IN WEST VLAANDEREN Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij West-Vlaanderen Koning Leopold III-laan 66, 8200 Brugge T 050 40 31 66 F 050 71 94 06 E info@pomwvl.be KBO nummer: 0881.702.779 _ www.pomwvl.be TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN

Nadere informatie

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ 1. Kandidaten Kan een feitelijke vereniging zich kandidaat stellen? Kan een coöperatieve die werkt met de waarden van de sociale economie

Nadere informatie