OVERGEWICHT en OBESITAS BIJ KINDEREN t.b.v. Website Ziezon (Ziek zijn & onderwijs)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OVERGEWICHT en OBESITAS BIJ KINDEREN t.b.v. Website Ziezon (Ziek zijn & onderwijs)"

Transcriptie

1 OVERGEWICHT en OBESITAS BIJ KINDEREN t.b.v. Website Ziezon (Ziek zijn & onderwijs) 1. Inleiding. Steeds meer kinderen worden steeds zwaarder. De toename is vooral bij de kinderen in de lagere schoolleeftijd. Nederland krijgt dikke problemen is de titel van de ouderfolder bij een rapport, dat ingaat op de achtergronden, preventie en behandeling. Omdat de oorzaken van overgewicht vrijwel altijd in de omgeving gelegen zijn, zijn preventie en behandeling nog goed mogelijk. Voorwaarde hierbij is, dat ouders een belangrijke partner zijn in de behandeling. Immers het gedrag van kinderen tot ongeveer 12 jaar wordt in hoge mate bepaald door de ouders en in tweede instantie door de school. Het is wel belangrijk op school de nodige aandacht aan dit groeiende probleem te geven. 2. van overgewicht naar obesitas (Over)gewicht bij volwassenen (vanaf 18 jaar) wordt meestal bepaald en uitgedrukt in een BMI = Body Mass Index, ook wel Queteletindex genoemd. Let wel: er zijn nog meer diagnostische instrumenten! Body mass index (BMI) = kg lichaamsgewicht (lengte in meters) 2 waarbij dan de volgende indeling wordt gehanteerd: body mass index (kg/m 2 ) beoordeling gewicht < 18,5 ondergewicht 18,5-24,9 normaal gewicht 25,0-29,9 overgewicht 30,0-39,9 obesitas * 1 * 40 ernstige obesitas * 2 * Van overgewicht is dus sprake wanneer de BMI > 25 kg/m2. Is de BMI > 30 dan spreekt men van obesitas. Bij kinderen: Om de mate van overgewicht of obesitas bij kinderen vast te stellen, wordt dezelfde indeling gebruikt. De BMI wordt bij kinderen via dezelfde formule als bij volwassenen berekend. Echter omdat kinderen in de groei zijn en minder vetopstapeling hebben liggen de corresponderende BMI-grenzen 25 en 30 lager, zowel bij jongens als bij meisjes en per half jaar kalenderleeftijd weer verschillend.. Zo correspondeert een BMI van 19.8 voor zowel 1 Soms nog onderverdeeld in obesitas klasse 1: BMI 30 34,9 en obesitas klasse II BMI 35 39,9 2 soms ook obesitas klasse III genoemd; in andere literatuur wordt ook de benaming morbide obesitas gebruikt. In dit geval zijn de langere termijn reeds korte termijn effecten geworden 1

2 jongens als meisjes van 9,5 jaar aan een BMI van 25 voor volwassenen. Voor obesitas is de grens voor deze leeftijd 23,4 ipv 30,0 Er zijn officiële lijsten ontwikkeld om de BMI van kinderen te kunnen vergelijken die van volwassenen zodat ook zij in dezelfde classificatie kunnen worden ondergebracht. Onderstaand plaatje geeft inzicht in deze grenzen voor zowel jongens als meisjes. Zie bij het cluster professionals voor een BMI calculator voor kinderen Getallen Ruim 40% van de volwassen Nederlanders is te zwaar, kinderen ongeveer 13 %, ofwel 1 op de 8 schoolkinderen. Dit is een verdubbeling vergeleken met 20 jaar geleden. Uit onderzoek blijkt dat de gewichtscurves van kinderen in Nederland gelijk lopen met het patroon in de Verenigde Staten, gevolgd door Engeland, maar dan 15 jaar later. Bij onveranderd beleid en gewoonten zullen onze kinderen over 15 jaar dus gemiddeld even dik zijn als de kinderen op dit moment in Amerika. In de zestien jaar tussen de derde en vierde groeistudie in Nederland zijn overgewicht en obesitas bij kinderen sterk toegenomen (zie onderstaande tabel). Die toename is met name te zien in de leeftijdscategorie 5-11 jaar. Tabel 1 Overgewicht en obesitas bij kinderen (0-21 jaar) in Nederland in de derde en vierde Landelijke Groeistudie.: 2

3 Overgewicht* /1997 * 3 * Toename van 1980 tot 1996/1997 Jongens Meisjes Obesitas* 9,9% 8,8% 13,0% 13,7% + 31% + 56% Jongens Meisjes 0,5% 0,4% 0,9% 1,5% + 80% + 225% * Overgewicht en obesitas zijn gedefinieerd met de aangepaste BMI voor kinderen op basis van de gegevens van de derde Landelijke Groeistudie. Overgewicht (A) en obesitas (C) in de vierde Landelijke Groeistudie (1996/1997) Overgewicht (B) en obesitas (D) in de derde Landelijke Groeistudie (1980) 3 In juni 2005 verscheen er een voorpublicatie van de vijfde groeistudie van TNO. De voorlopige cijfers bevestigen de stijging tussen 1997 en De stijging is het sterkst bij meisjes van 14 jaar: het aantal te zware meisjes van 14 jaar bedraagt bijna 16 %.. In maart 2005 publiceerde GGD Rotterdam een overzicht. Meer dan 15 % van de kleuters in groep 2 is te dik (meisjes iets meer dan jongens); 6,4 % van hen heeft last van obesitas 3

4 3. Ziektebeeld Obesitas ook wel adipositas of vetzucht genoemd, wordt door de WHO als volgt gedefinieerd: een chronische ziekte, waarbij een zodanige vetstapeling in het lichaam bestaat dat dit aanleiding geeft tot gezondheidsrisico s. De ziekte is complex en multifactorieel. Obesitas wordt als een chronische ziekte en niet als een psychiatrische ziekte gedefinieerd. Dit in tegenstelling tot eetstoornissen zoals anorexia, boulimia en binge-eating (vreetbuien). Bij deze psychiatrische beelden is sprake van een verstoorde lichaamsbeleving. (Zie website ziektebeeld: eetstoornissen) Bij obesitas is of sprake van eetverslaving of van emotioneel eten. Een eetverslaving heeft o.a. als kenmerken: eten zonder gevoel en genot, stiekem eten, regels schenden om aan eten te komen en compulsief/dwangmatig eetgedrag; er kan ook sprake zijn van een Bourgondisch karakter met als kenmerken intens genieten van veel en lekker eten zonder zich te kunnen beheersen (controleverlies). Een emotionele/psychische eter eet bij spanningen en problemen. Daarmee stopt hij tijdelijk zijn problemen, hapt ze weg of verstopt ze. Daaraan ontleent hij rust en troost. 4

5 Fysieke risico s Vooral aan obesitas zijn gezondheidsrisico s verbonden. Deskundigen maken een onderscheid in de gezondheidsrisico op korte en op langere termijn Op korte termijn: - orthopedische (bewegings)problemen zoals knie- of heupproblemen, rugpijn, pijn bij bewegen, verminderde mobiliteit - huidproblemen zoals smetplekken, schimmelinfecties, acne, striae - ademhalingsproblemen zoals kortademigheid, stokkende ademhaling tijdens slapen (apneu) - verlaagd immuunsysteem: bijvoorbeeld bronchitis, infecties luchtwegen - verhoogde of te hoge bloeddruk, cholesterol, en/of suikers, diabetes mellitus type II * 4 * - eerder optreden van menstruatie Op langere termijn: - obese kinderen zijn in meer dan 50% van de gevallen ook obese volwassenen, zeker als de ouders ook obees zijn. - hart- en vaatziekten zoals herseninfarcten, hartinfarcten, vaatziekten - bepaalde vormen van kanker, vooral samenhangend met hormonen (borstkanker, dikke darm) - galblaasproblemen - menstruatieklachten, soms leidend tot onvruchtbaarheid - verhoogde operatierisico s zowel voor anaesthesie als voor chirurgie - ernstige slaapapneus, leidend tot zuurrstoftkort. - kortere levensduur Oorzaken De oorzaken voor overgewicht kunnen door factoren van binnenuit (endogeen) of door factoren van buitenaf (exogeen) bepaald worden Endogene oorzaken: Slechts bij minder dan 5% van de kinderen wordt overgewicht veroorzaakt door een ziekte, medicijngebruik of gendefect. Deze kinderen zijn vaak (te) klein en soms gaat de aandoening gepaard met ontwikkelingsproblematiek. De meest voorkomende zijn: - schildklieraandoeningen ( hypothyreoïdie - een trage schildklier en daardoor een laag metabolisme (verbranding) - defecten in de hypothalamus (de hypothalamus is een centrum in de hersenen dat het gevoel van honger en verzadiging reguleert) - met obesitas gepaard gaande syndromen zoals Prader Willi, Down en Turner - hormonale ziekten m.b.t. de lengtegroei en skelet 4 Bedenk, dat wanneer men eenmaal diabetespatiënt is men dat voor altijd blijft, ook al kan bij (de noodzakelijke) gewichtsafname tijdelijk de diabetes afwezig zijn. 5

6 - bijwerkingen van medicijnen zoals prednison (veel bij kinderen met kanker en bij transplantaties gebruikt) en andere corticosteroïden (veel bij astma gebruikt), bepaalde antidepressiva, anti-epileptica - genetische afwijking (zeer zeldzaam) Exogene oorzaken: In vrijwel alle gevallen ( > 95%) zijn de oorzaken van obesitas exogeen, dat wil zeggen door factoren van buitenaf bepaald. Er wordt meer energie ingenomen (via eten) dan verbruikt (via lichaamswarmte, groei, spijsvertering, rust en inspanning), zodat er spralke is van een positieve energiebalans. Echter Obesitas is - de definitie van de WHO volgend - multifactorieel, dat wil zeggen dat het optreden van meerdere factoren tegelijk het ontstaan van overgewicht bepalen: - erfelijkheid: er is een genetische gevoeligheid (aanleg) voor dik worden. Uit onderzoek blijkt, dat erfelijke aanleg ongeveer voor 25-40% bijdraagt aan de verschillen in (over)gewicht. - leefstijl waaronder - verkeerde voedingsgewoonten (teveel of onjuist) - verkeerd bewegingspatroon (te weinige lichamelijke activiteit) - opvoeding - sociale steun (bij afvallen) - huidige cultuur en tijdsgeest: alles is groter en omvangrijker geworden. Niet slechts één snoepje maar een zakje, een hele reep of een mars met 25% extra. Gebruik van frisdrank en zoethoudende melkproducten is aanzienlijk toegenomen en wordt als normaal gezien. Conclusie: Vrijwel de enigte oorzaak van dik worden is een te hoge intake van voedsel of drank in relatie tot verbruik. Belangrijke oorzaken van een te hoge energie-inname bij schoolkinderen zijn: - niet of slecht ontbijten * 5 * - toename van het eten van tussendoortjes, vooral van meer energierijke en zoete - meer gebruik van frisdrank en andere niet-alcoholische dranken - daling gebruik van basisvoedingsmiddelen door toename van genotmiddelen - stijging gebruik energierijke kant-en-klaarmaaltijden - geen regelmatig eetpatroon (geen vaste eetmomenten), waaronder te laat eten - geen gezamenlijke maaltijden - niet aan tafel eten - te weinig tijd voor de maaltijdbereiding - verwennen van de kinderen door ouders en verzorgers, soms onder invloed van de reclame - groot aanbod - minder actieve levensstijl: meer TV kijken (zie voetnoot 6) 5 Blijkt meer bij eenoudergezinnen en werkende moeders voor te komen. 6

7 Overgewicht wordt niet alleen veroorzaakt doordat kinderen teveel eten, maar vooral door te weinig beweging. Onder welke omstandigheden komt obesitas bij kinderen vaker voor? Uit onderzoek * 6 * zijn de volgende factoren bekend: - kleinere gezinnen - laag opleidingsniveau - laag inkomen van de ouders - grote beschikbaarheid van zakgeld bij kind en/of vriendjes - obese ouders * 7 * - reeds op zeer jonge leeftijd ernstig overgewicht hebben (43 maanden) - gebrek aan inzicht in gezonde voeding en normale proporties * 8 * - eetgedrag van de ouders - verwaarlozing - gebrek aan (ouderlijk) toezicht op eten. * 9 * zowel het inkopen, bereiden als ook nuttigen. - culturele achtergrond en opvattingen * 10 * 4. Gevolgen voor het kind/ de jongere zelf en voor zijn omgeving Wanneer kinderen problemen ervaren en dat is in vrijwel alle gevallen zo bij obese kinderen reageert een kind meestal ofwel met acting-in gedrag ofwel met acting- out gedrag. Onder acting-in gedrag wordt verstaan alle gedrag dat zich naar binnen richt zoals stil worden, verdrietig zijn, somberheid, depressie, meer/minder eten. In de psychopathologie vooral bij meisjes als kenmerkende reactie voorkomend. Acting-out gedrag is gedrag dat zich meer op de buitenwereld richt zoals: stoer doen, overdreven (gezellig), ruzie maken, agressie. Beide gedragsstijlen zijn zoals gezegd (on)bewuste reactie op het ervaren van stress. Ongenoegen wordt omgezet in gedrag en daarmee tijdelijk gecompenseerd. Vaak heeft de maatschappij van dikke mensen het beeld, dat ze dom zijn, over domme kracht beschikken en dat de dikte hun eigen schuld is. Daardoor is er van een lagere sociaal economische status sprake. Obese kinderen ervaren hiervan in de regel heel veel hinder. Ook hoort men wel zeggen, dat ze stinken* 11 * of er vies uitzien. Dit heeft tot gevolg dat deze kinderen sneller een negatief 6 Reilly, JJ e.o: Early risk factors for obesity in childhood: cohort study. BMJ, doi: /bmj e0 published 20 may 2005) 7 Kinderen van obese ouders hebben vijfmaal zoveel risico in vergelijking met kinderen van niet-obese ouders, om zelf obees te worden op volwassen leeftijd. Als beide ouders obees zijn is er 80% kans op obesitas, als één van de ouders obees is 40 % op obesitas op kinderleeftijd. 8 Uit onderzoek blijkt dat 79% van de dikke moeders geen reële kijk heeft op de mate van overgewicht van het kind en op de hoeveelheid benodigde calorie-intake per dag. 9 Uit gegevens uit de Nederlandse groeistudies blijkt een significant verband tussen het buitenshuis werken van de moeder en de BMI van het kind. Bovendien is er een positieve relaties tussen het aantal uren werken van de moeder en de hoogte van de BMI. 10 Onder allochtone gezinnen (Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse kinderen) komt obesitas significant vaker voor dan bij Nederlandse gezinnen. 11 Dit hoeft beslist niet zo te zijn; richtlijnen voor hygiëne zijn wel erg belangrijk. 7

8 lichaamsbeeld en zelfbeeld kunnen ontwikkelen, hetgeen wederom gevoelens van onbehagen oproept, die acting in/outgedrag kunnen versterken of in stand houden. Bij elke consumptie wordt naar ze gekeken hoor je vaak zeggen. Sociale acceptatie wordt bemoeilijkt door het dik zijn: de kinderen kunnen niet gemakkelijk aan alle activiteiten deelnemen, zeker niet die met veel fysieke inspanning of snelheid gepaard gaan. Buitengesloten worden, geen aansluiting ervaren en gepest worden wordt vaak door deze kinderen gerapporteerd als probleem. Wanneer het kind in behandeling is vraagt dit van zijn ouders en brusjes dikwijls en extra inspanning. De afspraken bij de diëtist maar vooral het eetpatroon en de noodzakelijke gedragsveranderingen thuis kunnen spanningen opleveren tussen ouders en tussen ouder(s) en kinderen. 5. Gevolgen voor de pedagogisch/ didactische situatie op school en de rol van de leerkracht/docent voor de leerling, het gezin en de klas/ school De behandeling van kinderen met obesitas is op drie peilers gebaseerd: a. wijzigen van eetpatroon: anders eten. Dit hoeft niet altijd dieet te zijn, maar kan ook in de vorm van niet zwaarder worden en structurering van eetmomenten. b. verandering van bewegingspatroon: meer bewegen c. psychologische steun door de omgeving en middels (principes uit de) cognitieve gedragstherapie (CGT). In de CGT wordt de cliënt inzicht gegeven in factoren, ideeën (cognities) en gedrag, die het probleem in standhouden en wordt vervolgens samen gezocht naar strategieën om deze gedachten, gevoelens en gedragingen aan te passen. Bij de emotionele eters is daarnaast extra aandacht voor anders leren omgaan met stress belangrijk. Medicamenteuze behandeling en chirurgische ingrepen zoals maagband zijn bij kinderen in de groei ten allen tijde gecontra-indiceerd. In het algemeen mag de onderwijsgevende ervan uitgaan dat het ziektebeeld geen didactische consequenties heeft met uitzondering van de gymlessen. De leerling dient op gelijke wijze als andere leerlingen benaderd te worden. Toch is het mogelijk en gewenst een aantal aanpassingen te treffen, zodat dikmakende factoren kunnen worden teruggedrongen. Inzichten, tips en adviezen van meer algemene aard. a. Advies: praat niet over diëten maar over eetlijst. b. Praat niet over afvallen, vermageren enz. maar over gezonde leefstijl (beweging, voeding). Het gaat niet om de kilo s maar om de leefstijl. c. Besef: een dik lijf verbrandt meer energie om zichzelf op temperatuur te houden, dus moet en mag een dik kind ook wat meer eten dan een dunner kind. Hoeveel precies kan het beste via de diëtist worden vastgesteld. d. De norm voor gezond bewegen is dagelijks één uur, waarvan twee keer per week intensief. Dit is onder meer via een sportclub te bereiken. Bij een niet obees kind geldt als norm dagelijks een half uur minimaal matig intensieve beweging. 8

9 e. De leerkracht moet veel aandacht besteden aan re-labeling: Enkele voorbeelden: Honger hebben wil zeggen, dat er iets in je lijf gebeurt en dat was juist de bedoeling. Het is niet moeilijk kleren te kopen omdat je dik bent, maar omdat je een goede smaak hebt. Ook X- els kan er zeer verzorgd uitzien. f. In het algemeen zal een kind met een interne locus of control een gevoel van selfefficacy ontwikkelen, dat wil zeggen zich in staat voelen zelf met succes invloed uit te kunnen oefenen op zijn omgeving en zichzelf. Daardoor zal het zelfvertrouwen en het gevoel van competentie toenemen. Alle activiteiten met als resultaat verhoging van het zelfwaarde-gevoel zijn goede onderleggers bij gewichtstrainingsprogramma s. g. Gewichtsverminderingprogramma s dienen door deskundige mensen opgesteld en onder hun supervisie uitgevoerd te worden. Ouders en ook school zijn belangrijke personen binnen het support-systeem van het kind. Stel zelf geen programma s op. Laat je uitvoerig voorlichten door de behandelaars of ouders. h. Een goed behandelprogramma werkt met kleine en haalbare subdoelen en geeft daardoor snel succesgevoelens aan het kind. In de eerste fase zal de controle sterk bij de uitvoerders leggen en geleidelijk overgaan naar zelfcontrole door het kind. i. Weeg niet tussendoor op school maar laat dit uitsluitend bij de diëtiste of zoals in het behandelprogramma is overeengekomen j. Bij kinderen met overgewicht, maar niet obees, is het gemakkelijkst haalbare en succesvolle doel: niet afvallen, maar ook niet verder aankomen!! Ervan uitgaande dat kind nog in de groei is. k. Natuurlijk gaat elk kind wel eens over de schreef, bespreek eerder het waarom hiervan, erken de worsteling die het kind heeft. Snap, dat er verleidingen zijn. Doe er zoveel mogelijk alles aan om verleidingen te voorkomen. Straf nooit!! Fouten zijn om te leren. l. Sla geen maaltijden over, in de praktijk leidt dit tot een toename van ongezond eetgedrag. Als het kind een behoefte heeft aan tussendoortjes, neem dan groente of fruit (tomaat, komkommer, kiwi, citrusvrucht) en zorg voor afwisseling van relatief energierijke groenten en fruitsoorten (appels, bananen, avocado) met energiebeperkte groenten en fruitsoorten. m. Eet uitsluitend op vaste momenten en vaste plaats (bij voorkeur aan een tafel). Dit geldt ook voor het overblijven tussen de middag en de fruitmomenten. n. Rustig eten, met kleine hapjes en langdurig kauwen o. Ga met een dik kind niet anders om dan met elk ander kind: plaats hem niet in een uitzonderingspositie, privileges of dergelijke. p. Beloon uiteraard niet met eetbare beloningen. q. Het is een fabeltje, dat dikke mensen stinken. Dat is uitsluitend zo bij onvoldoende persoonlijke hygiëne. Aanpassingen op macroniveau: de gehele school - Drank- en snoepautomaten afschaffen - De inrichting verdient geen specifieke eisen behalve stevig meubilair.in het algemeen zijn kinderen met ernstige obesitas ook wat groter (en breder). Pas daarop het meubilair en speelmaterialen aan. - Gezondheidsvoorlichting: In het schoolwerkplan dient preventie van overgewicht, gezonde leefstijl enz. opgenomen en uitgewerkt te zijn. - Het verdient aanbeveling in het pedagogisch beleid van de gehele school rekening te houden met de huidige tendensen om een gezonde school te zijn. Afspraken m.b.t. traktaties, versnaperingen bij feesten, eten op school, 9

10 verkooppunten (waar en wat) voor etenswaren, snoepgoed en drankjes. Doe als school wel al het mogelijke wat met gezonde leefstijl, voorlichting en preventie te maken heeft. - Geef onbeperkt de mogelijkheid tot waterdrinken. Waterdrinken kan namelijk het hongergevoel onderdrukken. - Veel thuiszorg en JGZ-instellingen ontwikkelen ambulante trainingsprogramma s voor te dikke kinderen. Overleg met de schoolarts over het beleid in deze. Aanpassingen op meso-niveau: de groep a. Besteed aandacht in groepslessen zoals biologie, verzorging en gym, in projecten enz. aan preventie van overgewicht. b. Geef onbeperkt toegang tot water drinken. c. Alle beweging telt; moe worden is gezond. Bij afvallen is dat gunstig. d. Aan de hygiëne in de klassesituatie worden geen aparte eisen gesteld. Wel aan de persoonlijke hygiëne van de leerling. In de huidplooien kunnen gemakkelijk smetplekken ontstaan Zorgvuldig afdrogen met zachte handdoek na douchen en zwemmen is van belang. e. Geef als school/leerkracht het voorbeeld, zodat je als rolmodel kunt fungeren. f. Als een obees kind onder behandeling is, houd je dan sterk aan het programma. Wees een voorbeeld, maak geen uitzonderingen Daardoor ben je het kind het meest tot steun. g. Informeer ook naar de manier waarop de klasgenoten tot steun kunnen zijn, bijvoorbeeld door uitleg over het behandelprogramma te geven (zoals dat ook bij andere ziektebeelden een belangrijk advies is) en door gedragsregels met elkaar op te stellen. Maak afspraken over bijvoorbeeld traktaties. Natuurlijk hoeft niet de hele klas op caloriearm, maar kan het ook juist steunend zijn als voor het obese kind iets aparts wordt gemaakt of gegeven. (Ipv chocoladeletter bijv. een letter van zeepjes of gepofte maïs; japanse mix ipv chips) Aanpassingen op microniveau: de individuele leerling en zijn/haar ouders a. motoriek en bewegingsonderwijs - de (fijn)motorische aspecten Pas hulpmiddelen aan. Door de vetvorming is de leerling minder goed in staat fijne bewegingen als knippen, rijgen enz uit te voeren. De handvaardigheid is wat belemmerd. Dit kan ondervangen worden door minder fijne materialen dan wel wat grotere hulpmiddelen aan te bieden (bijv. grotere schaar, grotere kralen enz) - beweging in het algemeen Pas de gymlessen aan. Kinderen met overgewicht hebben meestal een matige conditie en moeten deze dus opbouwen. Ze hebben snel last van kortademigheid. Ze zijn vaak ook minder goed in bewegen. In de gymlessen dient hiermee rekening te worden gehouden. Een vakleerkracht met enige kennis van inzicht in inspanningsfysiologie is gewenst! Het is van belang vooral bewegingsactiviteiten van een lage intensiteit en langere duur aan te bieden. * 12 * (wandelen ipv rennen; fietsen ipv rennen.zwemmen is in het algemeen de minst belemmerde bewegingsactiviteit evenals een aantal balspelen (volleybal, trefbal e.d.) 12 Het voert in dit verband te ver om de inspanningsfysiologische aspecten te beschrijven. In het algemeen zijn activiteiten van langere duur met een lichte tot matige intensiteit het meest geschikt voor gewichtsvermindering of stabilisatie en inspanningen met een hoge, doch (daardoor) kortere intensiteit voor de opbouw van conditie. 10

11 In meer algemene zin kan deze leerling in de bewegingslessen hetzelfde benaderd worden als een leerling met een lage bewegingsvrijheid en een laag algemeen uithoudingsvermogen, tesamen ook wel fysical fitnes genoemd. Bedenk, dat elke inspanning goed is!! Vraag advies aan de vakleerkrachten beweging of oefen-/fysiotherapeuten over de juiste ademtechnieken. Ademhalingstechnieken zijn door de conditiezwakte en door het forse overgewicht vaak niet toereikend. Bij inspanning zijn deze kinderen ook snel buiten adem vanwege verleerde ademtechniek. b. emotioneel Probeer zoveel mogelijk aandacht te geven aan de uiterlijke verzorging. Bedenk dat forse kinderen ook iets forsere aankleding nodig hebben: speldjes, kettingen, strikjes mogen allemaal wat forser zijn dan bij dunnere kinderen. c. ouders Overleg met de ouders over het behandelingsprogramma. 6. Literatuurlijst/ links Braet C. & Winckel M.A.J.M. van (ed.) (2001). Behandelingsstrategieën bij kinderen met overgewicht. Bohn Stafleu Van Loghum, Houten/Diegem. isbn Hirasing R.A., Fredriks A.M., Buuren S. van et al. (2001). Toegenomen prevalentie van overgewicht en obesitas bij Nederlandse kinderen en signalering daarvan aan de hand van internationale normen en nieuwe referentiediagrammen. Ned. Tijdschr. Geneeskd. 145: Achtergrondinformatie bij het project Terug naar de gezonde basis : Campagne ter preventie van overgewicht bij kinderen in Nederland, ontwikkeld door de Nederlandse vereniging van diëtisten Zie (aldaar te downloaden), evenals de ouderfolder: Nederland krijgt een dik probleem Schooltv: Vetlekker Voedingscentrum: gezond de basisschool door International Journal of Obesity Bijkomend voordeel is, dat deze actieve tijd in mindering komt van de passieve tijd en daardoor ook minder verleiding tot eten zal betekenen. 11

12 BIJLAGE : uit: Rapport: achtergrondinformatie terug naar de gezonde basis pagina 22 en 23. De nummers in de tekst verwijzen naar de literatuur lijst, behorend bij dit rapport. Figuur 5.1: Korte-termijn gevolgen van obesitas bij kinderen ( 5,8,15,16,62 ) * fysieke veranderingen - obese jongens: vergrote borsten en vertraagde ontwikkeling van de geslachtsorganen - obese meisjes: optreden van mannelijke lichaamsbeharing en toename van acne psychosociale consequenties - pesten en discriminatie - sociale isolatie - ontwikkelen van een negatief zelfbeeld - verminderde kwaliteit van leven - emotionele problemen - gedragsproblemen - depressiviteit - lagere socio-economische status op volwassen leeftijd orthopedische complicaties - knieklachten - pijn in de benen - rugpijn - doorgezakt voetgewelf - epifysiolysis capitis femoris (afglijden van de heupkop) en daardoor pijn aan de heup of mankheid - artrose van het heupgewricht metabole verstoringen - stijging LDL-cholesterol en triglyceriden - daling HDL-cholesterol - hyperinsulinemie - vertraagde glucosetolerantie - diabetes mellitus type II respiratoire problemen ( 63 ) - kortademigheid - snurken - slaap apneu syndroom - nachtelijke hypoventilatie - onrustige slaap (daardoor slaperigheid overdag, ochtendhoofdpijn, gemoedsverstoringen, verminderd concentratievermogen) - fatale cardiale aritmie verstoringen in het immuunsysteem en - bronchitis infecties - infecties van de bovenste luchtwegen huidveranderingen - huidinfecties - acne - striae - maceratie en schimmelinfecties in de 12

13 huidplooien - problemen met wondheling fysieke handicaps - verminderde mobiliteit verhoogde bloeddruk - hypertensie - toename van het gewicht van de linker ventrikel leverafwijkingen - leversteatose galblaasziekten - cholescystolithiasis - cholecystitis gastro-oesofageale reflux menstruatiestoornissen en vruchtbaarheidsproblemen ( ) neurologische problemen - pseudotumor cerebri - hoofdpijn - beperking gezichtsveld * De beschreven gevolgen betreffen de gehele kinderleeftijd en niet specifiek de leeftijd van 4-12 jaar. Figuur 5.2: Lange-termijn gevolgen van obesitas bij kinderen ( 5,8,15,16,62 ) verhoogde sterftekans obesitas op volwassen leeftijd hart- en vaatziekten Aan obesitas gerelateerde aandoeningen vormen in de Verenigde Staten (na aan roken gerelateerde ziekten) de tweede doodsoorzaak ( 67 ). Volwassenen die als kind obees waren hebben een verhoogde sterftekans onafhankelijk van hun gewicht op volwassen leeftijd ( 68 ). Het relatieve overlijdensrisico van overgewicht bij kinderen bedraagt ongeveer 1,5 voor alle doodsoorzaken en ongeveer 2 voor cardiovasculaire mortaliteit ( 69 ). Kinderobesitas blijft in 30-60% van de gevallen bestaan op volwassen leeftijd ( 13 ). Het risico is hoger als het kind obese ouders heeft en is verhoudingsgewijs hoger in oudere en meer obese kinderen ( 13,62 ). Bijna één op de drie kinderen met overgewicht heeft een verhoogde bloeddruk ( 70 ). Kinderen met overgewicht hebben tienmaal meer kans op hypertensie als volwassene ( 70 ). Kinderen met overgewicht hebben twee- tot driemaal meer kans op een verhoogde totale en LDL-cholesterolbloedspiegel op volwassen leeftijd ( 70 ). 13

14 kanker jicht Berekend is dat kanker bij 5% van alle patiënten met kanker in Europa is toe te schrijven aan overgewicht en obesitas ( 71 ). Bij borstkanker (na de menopauze), kanker van de baarmoeder, colon, prostaat, slokdarm en nieren zijn de relaties met obesitas het duidelijkst ( 71 ). Mannen met overgewicht tijdens de adolescentieperiode hebben driemaal zoveel kans op het krijgen van jicht in vergelijking met mannen zonder overgewicht ( 62 ). 14

OVERGEWICHT en OBESITAS BIJ KINDEREN en JONGEREN t.b.v. Website Ziezon (Ziek zijn & onderwijs)

OVERGEWICHT en OBESITAS BIJ KINDEREN en JONGEREN t.b.v. Website Ziezon (Ziek zijn & onderwijs) OVERGEWICHT en OBESITAS BIJ KINDEREN en JONGEREN t.b.v. Website Ziezon (Ziek zijn & onderwijs) 1. Inleiding. Wanneer het lichaamsgewicht een bepaalde norm overschrijdt spreken we van overgewicht. Obesitas

Nadere informatie

Gezond gewicht. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Gezond gewicht. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Gezond gewicht Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Overgewicht 3 Oorzaken 4 Gezond gewicht 4 Tailleomvang 5 Voorkomen van overgewicht 6 Wat kun je

Nadere informatie

Samenvatting. Epidemie

Samenvatting. Epidemie Samenvatting Met dit advies voldoet de Gezondheidsraad aan het verzoek van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een inventarisatie op te stellen van nieuwe inzichten en te verwachten wetenschappelijke

Nadere informatie

NVE-K Ouderrapportage

NVE-K Ouderrapportage NVE-K Ouderrapportage Nederlandse vragenlijst voor eetgedrag bij kinderen ID 4589-9 Datum 27.07.2015 Informant: Marie Jones-Smit moeder NVE-K Inleiding 2 / 6 INLEIDING De NVE-K is een vragenlijst die de

Nadere informatie

Te licht. Tips als uw kind niet wil eten. Eet- en beweegkalender

Te licht. Tips als uw kind niet wil eten. Eet- en beweegkalender Te licht Bij kinderen is het lastig om aan te geven wanneer er sprake is van ondergewicht. Uw kind kan heel veel eten en toch ondergewicht hebben. Dit kan komen door een groeispurt, of door veel sporten.

Nadere informatie

Inhoud Hoe BRAVO ben jij?

Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inleiding 2 De behandeling van een aandoening 2 Medicijnen 2 Leefstijl 5 Een verergering van je klachten 6 Jouw behandelplan 8 Bewegen 8 Roken 8 Alcohol en voeding 8 Ontspanning

Nadere informatie

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in LINDA AMMERLAAN KINDERVOEDINGSCOACH Inleiding Wie ben ik? Als moeder van 2 kinderen weet ik hoe lastig het is om in deze tijd je kinderen gezond te laten opgroeien.

Nadere informatie

NVE-K Kindrapportage. Nederlandse vragenlijst voor eetgedrag bij kinderen. Bloem Jones

NVE-K Kindrapportage. Nederlandse vragenlijst voor eetgedrag bij kinderen. Bloem Jones NVE-K Kindrapportage Nederlandse vragenlijst voor eetgedrag bij kinderen ID 4589-9 Datum 27.07.2015 NVE-K Inleiding 2 / 5 INLEIDING De NVE-K is een vragenlijst die de belangrijkste risicofactoren voor

Nadere informatie

Zet uzelf in beweging!

Zet uzelf in beweging! informatie voor mensen die de BeweegKuur gaan volgen Zet uzelf in beweging! Het programma van de BeweegKuur Tijdens de BeweegKuur krijgt u professionele begeleiding om uw leefstijl aan te passen. U staat

Nadere informatie

Obesitas bij kinderen MULTIDISCIPLINAIRE AANPAK H.-HARTZIEKENHUIS LIER

Obesitas bij kinderen MULTIDISCIPLINAIRE AANPAK H.-HARTZIEKENHUIS LIER Obesitas bij kinderen MULTIDISCIPLINAIRE AANPAK H.-HARTZIEKENHUIS LIER Gewichtige punten 1. Definities 2. Prevalentie 3. Gezondheidsproblemen t.g.v. obesitas 4. Obesitas en slaap 5. Multidisciplinaire

Nadere informatie

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd oinleiding 1 c Gewichtsstijging ontstaat wanneer de energie-inneming (via de voeding) hoger is dan het energieverbruik (door lichamelijke activiteit). De laatste decennia zijn er veranderingen opgetreden

Nadere informatie

Gezonde. voeding en. Eet gevarieerd en beweeg voluit!

Gezonde. voeding en. Eet gevarieerd en beweeg voluit! Gezonde voeding en beweging Eet gevarieerd en beweeg voluit! Alles over gezonde voeding en beweging Voel jij je gezond in je hoofd? www.fitinjehoofd.be of www.noknok.be Fitte School www.fitteschool.be

Nadere informatie

Gezonde. voeding en. Eet gevarieerd en beweeg voluit!

Gezonde. voeding en. Eet gevarieerd en beweeg voluit! Gezonde voeding en beweging Eet gevarieerd en beweeg voluit! Alles over gezonde voeding en beweging Voel jij je gezond in je hoofd? www.fitinjehoofd.be of www.noknok.be Fitte School www.fitteschool.be

Nadere informatie

Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen. Simone Velzeboer Themadagen 2012 Porto

Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen. Simone Velzeboer Themadagen 2012 Porto Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen Simone Velzeboer Themadagen 2012 Porto Definitie overgewicht/obesitas kinderen BMI Body Mass Index = Quetelet Index = Gewicht (kg)/ Lengte² (m)

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Obesitastraining Eat-Fit

Patiënteninformatie. Obesitastraining Eat-Fit Patiënteninformatie Obesitastraining Eat-Fit 1 Inhoud Inleiding... 3 Body Mass Index (BMI)... 3 Obesitas en fysieke activiteit... 3 Dieettherapie... 4 Operatie... 5 Onze obesitastraining Eat-Fit... 5 Het

Nadere informatie

INLEIDING (7 pp.) Katelijne Van Hoeck, VWVJ

INLEIDING (7 pp.) Katelijne Van Hoeck, VWVJ INLEIDING (7 pp.) Katelijne Van Hoeck, VWVJ & BASISTEKST VAN SIGNAAL NAAR ZORG : EEN AANBEVELING VOOR DE DETECTIE VAN EET- EN GEWICHTSPROBLEMEN (19 pp.) VWVJ en vzw Eetexpert Schematisch traject van signaal

Nadere informatie

SLIM een revolutionaire visie

SLIM een revolutionaire visie SLIM een revolutionaire visie Heeft u er wel eens aan gedacht dat uw gewichtstoename niets met te veel eten of te weinig beweging te maken hoeft te hebben? Dat klinkt misschien vreemd, maar recent wetenschappelijk

Nadere informatie

CheckTeen 2011: Eet- en beweeggedrag van leerlingen in het voortgezet onderwijs in Zwolle

CheckTeen 2011: Eet- en beweeggedrag van leerlingen in het voortgezet onderwijs in Zwolle Onderzoekscentrum Preventie Overgewicht CheckTeen 2011: Eet- en beweeggedrag van leerlingen in het voortgezet onderwijs in ZWOLLE Een onderzoek naar het eet- en beweeggedrag van leerlingen van de 2 e klas

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ZWAARLIJVIGHEID. Blaine Stiger - FOTOLIA DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ZWAARLIJVIGHEID. Blaine Stiger - FOTOLIA DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ZWAARLIJVIGHEID Blaine Stiger - FOTOLIA DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat

Nadere informatie

Moeilijke eters 800398 / augustus 2012 Ikazia Ziekenhuis

Moeilijke eters 800398 / augustus 2012 Ikazia Ziekenhuis 1 Eetproblemen bij kinderen Sommige kinderen zijn zeer moeilijke eters. Voor ouders en kind kan dit heel lastig zijn. Ouders proberen van alles. Ouders zijn angstig dat hun kind niet genoeg binnen krijgt

Nadere informatie

NHG Stendardo Obesità

NHG Stendardo Obesità NHG Stendardo Obesità Begripsomschrijving Obesitas: BMI( kg/m2) 30 Overgewicht (Sovrappeso): BMI 25 en 30 én een ernstig vergrote buikomvang, 102 cm bij mannen en 88 cm bij vrouwen. Sluit aan bij Multisciplinaire

Nadere informatie

Kinderen in Centrum gezond en wel?

Kinderen in Centrum gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Centrum gezond en wel? 1 Wat valt op in Centrum? Voor Centrum zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van

Nadere informatie

Voedingsmanagement in de Psychiatrie

Voedingsmanagement in de Psychiatrie Voedingsmanagement in de Psychiatrie Anneke van Hellemond, diëtist Anneke Wijtsma, diëtist 1 Inhoud presentatie Voedingsproblemen Overgewicht Metabool syndroom Verwijzen naar gespecialiseerd diëtist Behandelwijze

Nadere informatie

Overgewicht en verminderde vruchtbaarheid

Overgewicht en verminderde vruchtbaarheid Overgewicht en verminderde vruchtbaarheid Het aantal mensen met overgewicht en obesitas (ernstig overgewicht of zwaarlijvigheid) is de laatste tien jaar wereldwijd explosief toegenomen. In Nederland zijn

Nadere informatie

OBESITAS BIJ KINDEREN. Myriam Van Winckel Kinderarts, UZ Gent Caroline Braet Dr. psychologie, UGent

OBESITAS BIJ KINDEREN. Myriam Van Winckel Kinderarts, UZ Gent Caroline Braet Dr. psychologie, UGent OBESITAS BIJ KINDEREN Myriam Van Winckel Kinderarts, UZ Gent Caroline Braet Dr. psychologie, UGent Is hier iemand ziek? Obesitas = risicofactor ziekte Erkenning als ziekte van belang voor terugbetaling

Nadere informatie

> Overgewicht bij kinderen

> Overgewicht bij kinderen www.azstlucas.be > Overgewicht bij kinderen Multidisciplinair obesitasteam Overgewicht bij kinderen Inhoudstafel 1. Een beetje te zwaar 3 2 Is het gewicht van uw kind normaal? 4 3 Risico s van overgewicht

Nadere informatie

Samenvatting Noaberkracht Dinkelland Tubbergen

Samenvatting Noaberkracht Dinkelland Tubbergen Samenvatting Noaberkracht Dinkelland Tubbergen Versie 1, oktober 2013 Bevolkingskrimp en vergrijzing punt van aandacht in Noaberkracht Dinkelland Tubbergen In Noaberkracht Dinkelland Tubbergen wonen 47.279

Nadere informatie

Vragenlijst obesitaspatiënten

Vragenlijst obesitaspatiënten Vragenlijst obesitaspatiënten Persoonsgegevens Naam: Adres incl. huisnummer: Postcode: Woonplaats: Telefoon thuis: Mobiel tel. nummer: Emailadres: Huisarts: Geboortedatum: Burgelijke staat Gehuwd / ongehuwd

Nadere informatie

Een leven lang vitaal. Kwestie van geluk of goede genen? Kun je er zelf iets aan doen?

Een leven lang vitaal. Kwestie van geluk of goede genen? Kun je er zelf iets aan doen? Een leven lang vitaal Kwestie van geluk of goede genen? Kun je er zelf iets aan doen? Oudste vrouw van de wereld Japanse Misao Okawa, 115 jaar Gemiddelde levensverwachting Mannen en vrouwen in de 20 ste

Nadere informatie

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014 Leefregels voor Gezond blijven KBO Bernadette Helmond 23 april 2014 1 Senioren leven ongezonder dan 10 jaar geleden - Drinken meer - Roken (vrouwen) - Bewegen minder - Overgewicht - Eenzijdig eten 2 Leefregels

Nadere informatie

H.366781.0614. Osteoporose (bij behandeling voor borstkanker)

H.366781.0614. Osteoporose (bij behandeling voor borstkanker) H.366781.0614 Osteoporose (bij behandeling voor borstkanker) 2 Inleiding U wordt behandeld voor borstkanker, dit heeft invloed op uw botverlies. U krijgt praktische tips om uw botten gezond te houden.

Nadere informatie

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van:

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: 1 CARDIOVASCULAIRE PREVENTIE BIJ VROUWEN. 2 SENSIBILISATIE van de vrouw

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

12 Overgewicht. 1 Inleiding

12 Overgewicht. 1 Inleiding DC 12 Overgewicht 1 Inleiding Eén van de belangrijkste oorzaken van problemen met de gezondheid is overgewicht en obesitas (een ernstige vorm van overgewicht). De Gezondheidsraad heeft onderzocht dat ongeveer

Nadere informatie

Protocol obesitas. Mw. J. Mentink, student geneeskunde. Drs. W.E. Schrader, huisarts. Drs. D.M. Keesenberg, gezondheidswetenschapper

Protocol obesitas. Mw. J. Mentink, student geneeskunde. Drs. W.E. Schrader, huisarts. Drs. D.M. Keesenberg, gezondheidswetenschapper Protocol obesitas Mw. J. Mentink, student geneeskunde Drs. W.E. Schrader, huisarts Drs. D.M. Keesenberg, gezondheidswetenschapper BMI & buikomvang Diagnostiek Oorzaken van obesitas Risicofactoren & co-morbiditeit

Nadere informatie

Toelichting op de jaarcontrole Voor mensen met diabetes mellitus

Toelichting op de jaarcontrole Voor mensen met diabetes mellitus Toelichting op de jaarcontrole Voor mensen met diabetes mellitus Afdeling interne geneeskunde Deze informatie is een aanvulling op de folder Jaarcontrole voor mensen met diabetes mellitus, die u heeft

Nadere informatie

Kinderen in Zuid gezond en wel?

Kinderen in Zuid gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Zuid gezond en wel? 1 Wat valt op in Zuid? Voor Zuid zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Mindful Eten Cyclus. Héb ik eigenlijk wel honger?

Mindful Eten Cyclus. Héb ik eigenlijk wel honger? Héb ik eigenlijk wel honger? De sociale en emotionele verbindingen met eten, voedsel en diëten zijn in de moderne maatschappij altijd en overal aanwezig. Bij sommige mensen is de relatie die ze hebben

Nadere informatie

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten In Nederland hebben ongeveer 400.000 mensen last van ontstekingsreuma. Deze vorm van reuma kenmerkt zich door langdurige gewrichtsontstekingen.

Nadere informatie

Gewichtstoename bij behandeling van kanker

Gewichtstoename bij behandeling van kanker Gewichtstoename bij behandeling van kanker Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 Pavo 0915 Inleiding U bent tijdens uw behandelingen tegen kanker ongewenst in gewicht aangekomen. In deze folder leggen

Nadere informatie

Mijn kind is te dik Oorzaak, gevolg en behandeling. Rintveld, Altrecht

Mijn kind is te dik Oorzaak, gevolg en behandeling. Rintveld, Altrecht Mijn kind is te dik Oorzaak, gevolg en behandeling Rintveld, Altrecht Medisch contact nr 49 In een nieuwe multidisciplinaire richtlijn is afgesproken dat obesitas een chronische ziekte is. Dit heeft niet

Nadere informatie

OVERGEWICHT BIJ KINDEREN. Multidisciplinair obesitasteam

OVERGEWICHT BIJ KINDEREN. Multidisciplinair obesitasteam OVERGEWICHT BIJ KINDEREN Multidisciplinair obesitasteam OVERGEWICHT BIJ KINDEREN Multidisciplinair obesitasteam 03 Inleiding 09 Wat kunt u verwachten? 04 Wanneer is er overgewicht of obesitas bij kinderen?

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen De GGD Twente verzamelt in opdracht van Noaberkracht Dinkelland Tubbergen epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Noaberkracht

Nadere informatie

RICHTLIJNEN BIJ EEN ENERGIEBEPERKTE VOEDING

RICHTLIJNEN BIJ EEN ENERGIEBEPERKTE VOEDING RICHTLIJNEN BIJ EEN ENERGIEBEPERKTE VOEDING Inleiding Een hoog lichaamsgewicht is gevaarlijk voor de gezondheid. Overgewicht wordt vaak in verband gebracht met: hart- en vaatziekten; gewrichtsklachten;

Nadere informatie

Workshop diabetes en koolhydratenbeperking bij overgewicht. Graag in samenwerking

Workshop diabetes en koolhydratenbeperking bij overgewicht. Graag in samenwerking Workshop diabetes en koolhydratenbeperking bij overgewicht Graag in samenwerking Voor zowel kinderen als volwassenen zijn overgewicht en obesitas de belangrijkste risicofactoren voor de ontwikkeling van

Nadere informatie

Een goede behandeling. begint bij de juiste diagnose. Gewichtstoename is te vergelijken met koorts

Een goede behandeling. begint bij de juiste diagnose. Gewichtstoename is te vergelijken met koorts Een goede behandeling begint bij de juiste diagnose U zou heel raar staan te kijken als u bij uw huisarts binnenkwam en uw arts zei, nog voor u ging zitten: U krijgt van mij een ontstekingsremmer, zonder

Nadere informatie

3 Overgewicht. 1 Inleiding

3 Overgewicht. 1 Inleiding DC 3 Overgewicht 1 Inleiding Eén van de belangrijkste oorzaken van problemen met de gezondheid is overgewicht en obesitas (een ernstige vorm van overgewicht). De Gezondheidsraad heeft onderzocht dat ongeveer

Nadere informatie

HET GOEDE VOORBEELD GEVEN

HET GOEDE VOORBEELD GEVEN HET GOEDE VOORBEELD GEVEN 11 adviezen voor een gezonde opvoeding Aan ouders van kinderen tussen de 4-12 jaar ter preventie van overgewicht en obesitas WAAROM Je kind leert door jou na te doen. Geef daarom

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Obesitastraining Eat-Fit

Patiënteninformatie. Obesitastraining Eat-Fit Patiënteninformatie Obesitastraining Eat-Fit Inhoud Inleiding... 2 Body Mass Index (BMI)... 2 Obesitas en fysieke activiteit... 2 Dieettherapie... 3 Operatie... 4 Onze obesitastraining Eat-Fit... 4 Persoonlijke

Nadere informatie

METING TANITA INNERSCAN. NAAM:. LEEFTIJD:. LENGTE cm:. GESLACHT: M / V. Gewicht. Vetpercentage. Watergehalte % Spiermassa.

METING TANITA INNERSCAN. NAAM:. LEEFTIJD:. LENGTE cm:. GESLACHT: M / V. Gewicht. Vetpercentage. Watergehalte % Spiermassa. METING TANITA INNERSCAN NAAM:. LEEFTIJD:. LENGTE cm:. GESLACHT: M / V DATUM DATUM DATUM DATUM Gewicht Vetpercentage Watergehalte % Spiermassa Lichaamsbouwtype Basismetabolisme Metabolische leeftijd Botmassa

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Centrum Over Gewicht

Patiënteninformatie. Centrum Over Gewicht Patiënteninformatie Centrum Over Gewicht 1. Centrum Over Gewicht Een multidisciplinaire aanpak voor overgewicht en obesitas Heelkundig en conservatief programma Behandeling op maat Begeleide opvolging

Nadere informatie

Diabetes type 2 en erfelijkheid

Diabetes type 2 en erfelijkheid Diabetes type 2 en erfelijkheid Diabetes type 2 in uw familie? Wie in uw familie Iedereen kan diabetes type 2 krijgen. Diabetes type 2 wordt ook wel ouderdomsdiabetes (of ouderdomssuiker) genoemd. Dat

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Overgewicht en kinderwens

Overgewicht en kinderwens Overgewicht en kinderwens Overgewicht is een toenemend probleem in onze samenleving. Het altijd en overal beschikbaar zijn van voedsel maakt dat we meer eten dan we nodig hebben. Ook bewegen we minder,

Nadere informatie

Boerhaaveplein 7 4624 VT Bergen op Zoom www.obesitascentrumzuidwest.nl/contact/

Boerhaaveplein 7 4624 VT Bergen op Zoom www.obesitascentrumzuidwest.nl/contact/ Boerhaaveplein 7 4624 VT Bergen op Zoom www.obesitascentrumzuidwest.nl/contact/ Wat dacht u van een mogelijke vermindering van andere ziekten? kans op sterfte Gezondheidsrisico s Ernstig overgewicht is

Nadere informatie

Overgewicht. bij kinderen SKOEBIDOE

Overgewicht. bij kinderen SKOEBIDOE Overgewicht bij kinderen SKOEBIDOE we zijn er voor elkaar In Vlaanderen kampt 12% van de kinderen met overgewicht, 2% heeft obesitas of vetzucht. Behandelen kan maar is niet eenvoudig, voorkomen is veel

Nadere informatie

Kent u de cijfers van uw hart?

Kent u de cijfers van uw hart? Kent u de cijfers van uw hart? CHOLESTEROL? GEWICHT/ BUIKOMTREK? UW? BLOEDDRUK? SUIKERGEHALTE? V.U.: Dr Freddy Van de Casseye - Elyzeese-Veldenstraat 63-1050 Brussel Belgische Cardiologische Liga www.cardiologischeliga.be

Nadere informatie

Aan tafel. Peuters, kleuters en lagere schoolkinderen

Aan tafel. Peuters, kleuters en lagere schoolkinderen Aan tafel! Aan tafel Als ouder heb je een grote invloed op de eetgewoonten van je kind. Kinderen leren in de eerste plaats eten wat ze hun ouders zien eten en doen jouw eetgedrag na. En dat start al bij

Nadere informatie

De juiste voeding, advies op maat

De juiste voeding, advies op maat De juiste voeding, advies op maat Veelzijdig in zorg Voedingsvoorlichting & Dieetadvies Vérian, veelzijdig in zorg Vérian biedt u een breed aanbod aan zorgdiensten, 24 uur per dag, 7 dagen in de week.

Nadere informatie

2013-2017. Voedings- en traktatiebeleid

2013-2017. Voedings- en traktatiebeleid 2013-2017 Voedings- en traktatiebeleid 0 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Ontbijt 3 3. Pauzehap 3. Lunch 3 5. Traktaties 3 Verjaardag van de leerlingen 3 Verjaardag van de docenten Speciale gelegenheden

Nadere informatie

Inleiding. (leerlingbegeleider op een vmbo-school)

Inleiding. (leerlingbegeleider op een vmbo-school) 9 1 Inleiding Er was eens een meisje Zij klopte op mijn deur. Ik deed open en zij zei: Ik heb een eetprobleem. Kom binnen, zei ik, wat moedig dat je hier komt om hulp te vragen. Dat is de eerste stap.

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Dikke Vrienden Club Maasstad Ziekenhuis (voor ouders)

PATIËNTEN INFORMATIE. Dikke Vrienden Club Maasstad Ziekenhuis (voor ouders) PATIËNTEN INFORMATIE Dikke Vrienden Club Maasstad Ziekenhuis (voor ouders) 2 PATIËNTENINFORMATIE Inleiding Overgewicht is een bedreiging voor de gezondheid. Het kan leiden tot hart- en vaatziekten, suikerziekte

Nadere informatie

Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht

Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht De Nederlandse Obesitas Kliniek, het centrum voor patiënten met morbide obesitas De Nederlandse Obesitas Kliniek (NOK) is hét centrum van

Nadere informatie

Samenvatting Dankwoord About the author

Samenvatting Dankwoord About the author Samenvatting Dankwoord About the author Samenvatting 177 Samenvatting Overgewicht en obesitas worden gedefinieerd op basis van de body mass index (BMI) (hoofdstuk 1). Deze index wordt berekend door het

Nadere informatie

Waardoor wordt overgewicht en obesitas veroorzaakt? Gewichtstoename ontstaat door een langdurige onevenwichtigheid in de energiebalans.

Waardoor wordt overgewicht en obesitas veroorzaakt? Gewichtstoename ontstaat door een langdurige onevenwichtigheid in de energiebalans. Ouderinformatiebrief: Obesitas & kinderfysiotherapie Wat is overgewicht of obesitas? Eenvoudig gezegd: Je weegt te veel en je hebt te veel lichaamsvet. Meer dan goed is voor je gezondheid. De termen overgewicht

Nadere informatie

Is bewegen een afvalrace? Tjieu Maas

Is bewegen een afvalrace? Tjieu Maas Is bewegen een afvalrace? Tjieu Maas Inhoud Ontstaan overgewicht Effect gestructureerde beweegprogramma s op gewichtsverlies Effect dieet op gewichtsverlies Effecten bewegen op de gezondheid Conclusies

Nadere informatie

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum Pre-diabetes Vasculair Preventie Centrum Wat is pre-diabetes? Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het glucosegehalte in uw bloed (bloedsuiker) is, vooral s ochtends voordat u gegeten

Nadere informatie

OBESITAS STAPPEN NAAR GEZONDHEID. Dr. Marly Oosterhof

OBESITAS STAPPEN NAAR GEZONDHEID. Dr. Marly Oosterhof OBESITAS STAPPEN NAAR GEZONDHEID Dr. Marly Oosterhof STAPPEN NAAR GEZONDHEID Wat is obesitas? Definitie Classificatie Contribuerende factoren Complicaties Behandeling OBESITAS Wat is obesitas? Obesitas

Nadere informatie

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013 Samenvatting Twente Versie 2, oktober 2013 Twente varieert naar stad en platteland In Twente wonen 626.500 mensen waarvan de helft woont in één van de drie grote steden. Tot 2030 zal de Twentse bevolking

Nadere informatie

Deze folder is bedoeld voor mensen met COPD en bevat algemene informatie over de rol van voeding bij COPD.

Deze folder is bedoeld voor mensen met COPD en bevat algemene informatie over de rol van voeding bij COPD. COPD en voeding Deze folder is bedoeld voor mensen met COPD en bevat algemene informatie over de rol van voeding bij COPD. Wat is COPD? De afkorting COPD staat voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease.

Nadere informatie

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie.

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie. Voeding bij COPD Inleiding Een gezond, afwisselend eetpatroon is voor iedereen goed. Voedsel is immers de brandstof van ons lichaam. Klachten als kortademigheid, vermoeidheid en hoesten kunnen uw lichamelijke

Nadere informatie

Sportief bewegen met hypertensie. Hypertensie

Sportief bewegen met hypertensie. Hypertensie Sportief bewegen met hypertensie Hypertensie Sportief bewegen met hypertensie...................................... Bewegen: gezond en nog leuk ook Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op de

Nadere informatie

Chirurgische ingrepen bij obesitas

Chirurgische ingrepen bij obesitas Chirurgische ingrepen bij obesitas Aan mensen met ernstig overgewicht wordt in een aantal gevallen voorgesteld een chirurgische ingreep te laten verrichten. De meest gebruikte chirurgische methoden in

Nadere informatie

Wat is diabetes mellitus?

Wat is diabetes mellitus? Hoofdstuk 1 Wat is diabetes mellitus? 1.1 Inleiding Uw arts heeft u verteld dat u diabetes mellitus (suikerziekte) heeft. Ongetwijfeld heeft u veel vragen, zoals: hoe kom ik aan diabetes, wat is er aan

Nadere informatie

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Eet gezond en gevarieerd Vermijd overgewicht Beweeg voldoende Stop met roken en beperk alcoholgebruik www.diabetescoach.be EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Een gezonde

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE COPD EN VOEDING

PATIËNTENINFORMATIE COPD EN VOEDING PATIËNTENINFORMATIE COPD EN VOEDING 2 COPD EN VOEDING Algemeen Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informatie geven over de rol van voeding bij COPD. Indien u specifieke

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Dieetbehandelingsprotocol Diabetes mellitus (Elsevier)

Dieetbehandelingsprotocol Diabetes mellitus (Elsevier) Dieetbehandelingsprotocol Diabetes mellitus (Elsevier) Doelgroep Mensen met diabetes mellitus (Para)medische gegevens, ziektebeeld, diagnose Type 1 Sterk verhoogd glucose gehalte in het plasma van nuchter

Nadere informatie

Vragenlijst obesitaspatiënten

Vragenlijst obesitaspatiënten Vragenlijst obesitaspatiënten Persoonsgegevens Naam: Adres incl. huisnummer: Postcode: Woonplaats: Telefoon thuis: Mobiel tel. nummer: Emailadres: Huisarts: Geboortedatum: Burgelijke staat Gehuwd / ongehuwd

Nadere informatie

JGZ richtlijn voeding en eetgedrag

JGZ richtlijn voeding en eetgedrag JGZ richtlijn voeding en eetgedrag netwerkdag NKD 20 september 2013 Brenda Glas Wat gaan we tot ons nemen? Najaar 2013 JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag 2012 NVK-richtlijn Signalering van somatische oorzaken

Nadere informatie

Happy Weight stippenplan voor mensen met een beperking & gewichtsproblemen Workshop Vilans, 6 maart 2012

Happy Weight stippenplan voor mensen met een beperking & gewichtsproblemen Workshop Vilans, 6 maart 2012 Happy Weight stippenplan voor mensen met een beperking & gewichtsproblemen Workshop Vilans, 6 maart 2012 José Veen-Roelofs, kinderdiëtist/diëtist VG Happy Weight Stippenplan een programma ontwikkeld door

Nadere informatie

Kinderen in West gezond en wel?

Kinderen in West gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in West gezond en wel? 1 Wat valt op in West? Voor West zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Zorgplan vaatrisicopoli

Zorgplan vaatrisicopoli Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Zorgplan vaatrisicopoli z Uw zorgplan voor de vaatrisicopoli Voor u ligt uw zorgplan van de vaatrisicopoli van het WZA. Het zorgplan

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

Eetstoornissen DSM-5. Leonieke Terpstra & Maartje Snoek

Eetstoornissen DSM-5. Leonieke Terpstra & Maartje Snoek Eetstoornissen DSM-5 Leonieke Terpstra & Maartje Snoek VOXVOTE Voelt u zichzelf te dik? Probeert u daar (soms) wat aan te doen (lijnen)? Heeft u een eetstoornis (gehad)? 2/3 van de vrouwen wil afvallen

Nadere informatie

Obesitas op de recovery

Obesitas op de recovery Obesitas op de recovery Marlous Huijzer AIOS anesthesiologie UMC Utrecht Inzichten Toegenomen arbeid hart en longen Verhoogde kans metabool syndroom Verhoogde kans op DVT of longembolie Obesitas hypoventilatie

Nadere informatie

Samenvatting Perspectieven op het stimuleren van gezond energiebalansgerelateerd. in de schoolomgeving

Samenvatting Perspectieven op het stimuleren van gezond energiebalansgerelateerd. in de schoolomgeving Samenvatting Perspectieven op het stimuleren van gezond energiebalansgerelateerd gedrag in de schoolomgeving 144 Samenvatting Perspectieven op het stimuleren van gezond energiebalans-gerelateerd gedrag

Nadere informatie

Inleiding. Wat is COPD?

Inleiding. Wat is COPD? COPD en overgewicht Inleiding Deze brochure is bedoeld voor mensen met COPD en overgewicht. De brochure bevat algemene informatie over de rol van voeding bij COPD wanneer er sprake is van overgewicht.

Nadere informatie

Operatie geslaagd! Patiënt tevreden?

Operatie geslaagd! Patiënt tevreden? Operatie geslaagd! Patiënt tevreden? Gerbrand van Hout klinisch psycholoog waarom zoveel bariatrische ingrepen? omdat het aantal morbide obese patienten toeneemt de vraag groter is dan het aanbod het effect

Nadere informatie

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Inhoud Definitie gezond Biopsychosociaal model Psychische gezondheid Stress

Nadere informatie

uiterlijke verzorging CSPE KB 2010 minitoets bij opdracht 17

uiterlijke verzorging CSPE KB 2010 minitoets bij opdracht 17 uiterlijke verzorging SPE KB 2010 minitoets bij opdracht 17 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen. Cardiologie Centrum Waterland

Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen. Cardiologie Centrum Waterland Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen Cardiologie Centrum Waterland Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak in

Nadere informatie

Verbinding Preventie en Zorg Signaleren en verwijzen van kinderen met overgewicht

Verbinding Preventie en Zorg Signaleren en verwijzen van kinderen met overgewicht Signaleren en verwijzen van kinderen met overgewicht Thema In welk thema zit het probleem? Pagina 4 t/m 9 Problematiek Wat speelt er? Pagina 4 t/m 9 Partners Wie kan daar een rol in spelen? Pagina 4 t/m

Nadere informatie

Een beleid over eten en drinken op school

Een beleid over eten en drinken op school Een beleid over eten en drinken op school Inleiding "Welke afspraken maken we op school over trakteren? "Mogen de kinderen in de pauzes snoepen?" "Moeten ze hun handen wassen voor het eten?" U wilt op

Nadere informatie

Bewegen en Gezondheid

Bewegen en Gezondheid Bewegen en Gezondheid Fit zijn en fit blijven Iedereen wil gezond en fit zijn. Om fit te blijven kun je bijvoorbeeld sporten, niet roken, voldoende rust nemen en gezond eten. Al die zaken horen bij een

Nadere informatie

Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn?

Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn? 1 Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn? De 20 fabels en feiten over afslanken Be-Slank Copyright 2011 Be-Slank.nl Alle rechten voorbehouden. 2 Feiten en Fabels: Frisdrank

Nadere informatie

Praktijk voor Fysiotherapie. Altijd in beweging

Praktijk voor Fysiotherapie. Altijd in beweging Praktijk voor Fysiotherapie Altijd in beweging In samenwerking met. Viola Gijzen, diëtist Mieke Verschuren/Marijke Sligchers, fysiotherapeuten Inhoud Inleiding Wat is COPD? COPD en dan? COPD en voeding

Nadere informatie

Ken je cardiovasculair risico!

Ken je cardiovasculair risico! UGP-FOLDER Ken je cardiovasculair risico! Wat zijn risicofactoren voor hart- en vaatziekten en welke risicofactoren zijn er? Risicofactoren voor hart- en vaatziekten zijn factoren die de kans op ziekten

Nadere informatie

Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?!

Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?! Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?! José Veen kinderdietist en dietist VG 20-11-2015 Even voorstellen.. José Veen Roots in Wilhelmina Kinderziekenhuis UMC Utrecht Later gespecialiseerd

Nadere informatie