Winnaars ECHO-bètatechniekaward

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Winnaars ECHO-bètatechniekaward"

Transcriptie

1 Verderop in deze krant: Instellingsportretten van de HAN en HvA. Zij presteren bovengemiddeld met hun bètatechniek ambities. pagina 2 Het BètaMentality-model opent nieuwe mogelijkheden om studenten bètatechniek te werven. Avans Hogeschool deed mee aan een clinic. pagina 4 Simon Hoek van de brancheorganisatie voor waterbouwers is aan het woord over het hoe en waarom van de ondersteuning van onderwijsinstellingen: Er is geen land zonder waterbouwers. pagina 6 Harrie Eijkelhof van de Utrecht en Robert Blom van Hogeschool Utrecht: We willen Utrecht profileren als de bètastad. pagina 7 1 Dit is een uitgave van Platform Bèta Techniek April 2008 Extra bijlage: interview met 5 hbo-collegeleden Sprint Programma Op koers met Sprint De huidige fase van het Sprint Programma ( ) kenmerkt zich als fase van Kennis, Kunde, Kwaliteit. In 2008 maakt het Sprint Programma de overgang naar de fase van Verduurzaming ( ). Inmiddels is, samen met de hogescholen en universiteiten, een kennisbasis opgebouwd door ondermeer de monitor en audit van Sprint. De auditcommissies hbo en wo zijn vanaf 2005, respectievelijk 2006 als critical friend het gesprek aangegaan met de deelnemende instellingen: doe je de goede dingen? en doe je de dingen goed? De ontstane kennisbasis maakt het mogelijk dieper en specifieker het gesprek met elkaar te voeren over de vraag doe je de goede dingen? Het Platform Bèta Techniek heeft deze kennisbasis verwerkt in het Sprintkompas. Dit kompas wordt gehanteerd in de monitoren auditronde Met het kompas kunnen instellingen zichzelf op de verschillende onderdelen scoren en ambities voor de toekomst formuleren. Het kompas biedt zo kansen om de in-, door- en uitstroom duurzaam te bevorderen en hiermee het rendement te verhogen. Het kompas heeft zes aandachtsgebieden: instellingsbeleid, onderwijs, profiel- en, aanvullende, praktijken beroeps en netwerken. Deze aandachtsgebieden hangen nauw met elkaar samen en lopen deels in elkaar over. De wijze waarop aan elk van de gebieden aandacht wordt besteed, de mate waarin dat gebeurt en de keuzes die worden gemaakt, is aan de instellingen zelf. De kompaspunten van het Sprintkompas vormen de kapstok van deze Sprintkrant. In gesprekken met de deelnemende instellingen wordt de toepassing van het Sprintkompas toegelicht. 17 hogescholen, 13 universiteiten Het Platform Bèta Techniek heeft de opdracht te zorgen voor voldoende en kwalitatief goed opgeleide bèta s en technici. In het hoger onderwijs betekent dat: in % meer uitstroom van studenten uit het bèta en technisch hoger onderwijs ten opzichte van Om dit te stimuleren is het Sprint Programma opgezet. In 2005 ging het van start in het hbo en in 2006 in het wo. Zeventien hogescholen en dertien universiteiten doen mee aan Sprint. In deze eerste Sprintkrant leest u over diverse activiteiten in, met en voor het hoger onderwijs met betrekking tot bètatechniek. Op 2 april reikte minister Plasterk zes ECHO-awards uit voor de meest excellente allochtone studenten, waarvan twee voor uitblinkers in bètatechniek. Faisal Mirza, student Informatica aan de Haagse Hogeschool won als meest veelbelovende hbo bètatechniekstudent. Apo Cihangir, student wiskunde aan de van Amsterdam, won als wo-student. Winnaars ECHO-bètatechniekaward Faisal Mirza richtte de website op, waarmee hij een platform biedt voor (vooral moslim) jongeren. Zijn motto: Haal eruit wat erin zit. Apo Cihangir viel onder andere op door zijn inzet voor de IMC Weekendschool waar hij kinderen ondersteunt en begeleidt bij wiskundelessen. Saillant detail: de algemene ECHO Award voor wo-studenten werd ook gewonnen door een bèta: Hanane Ouna. Zij studeert Technische Bedrijfskunde aan de Erasmus. Qua populariteit en instroom doet bètatechniek het niet slecht bij allochtone studenten, blijkt uit instroomcijfers uit Van de allochtone hbo-studenten kiest 16% een bètatechniekopleiding. Daarmee staat bètatechniek op de derde plaats na Economie (49%) en Gedrag & Maatschappij (17%). Bij allochtone wo-studenten staat een bètatechnische opleiding met 12% op de vijfde plaats. De koplopers zijn Economie (19%) en Gezondheidszorg (18%). Hoge uitval De uitval van allochtone studenten tijdens de bètatechniekstudie is relatief hoog. Irene Wolff van ECHO Expertisecentrum Diversiteitsbeleid: Uit onderzoek van ECHO blijkt dat vooral een verkeerde studiekeuze, studiekeuzemotivatie en academische en sociale integratie op de opleiding redenen kunnen zijn voor uitval. Hoger onderwijsinstellingen kunnen uitval voorkomen door samen te werken met het vo, goede en realistische studie- en beroepsvoorlichting te geven, mentorprogramma s op te zetten waarbij hostudenten vo-scholieren begeleiden bij hun studiekeuze én bij het kennismaken met de cultuur in het hoger onderwijs. Eerdere ervaringen met summercourses bij de University of Los Angeles, UCLA, tonen aan dat deze een positief effect hebben op de studieprestaties. Met de vijf Randstadhogescholen worden momenteel ook dergelijke summercourses opgezet. (lees verder op pagina 4) Sprint Programma pagina 1

2 Update nulmeting: grote dynamiek en flexibiliteit In januari verscheen het tweede rapport Van Natuur en Techniek naar Science & Technology van de Commissie Nulmeting Bèta en Techniek in opdracht van het Platform Bèta Techniek. De nulmeting analyseert welke ho-opleidingen er zijn op het terrein van bèta en techniek. Deze meting is een update van het rapport uit Taede Sminia, voorzitter van de commissie en oud-rector magnificus van de Vrije Amsterdam: De startsituatie wordt bepaald om de groei te kunnen meten van het aantal studenten in bèta- en technische opleidingen. Hiermee kan worden vastgesteld of Nederland de EU-afspraak ( Lissabon-akkoord ) haalt van een toename van 15% in 2010 ten opzichte van De cluster 1 en 2 opleidingen tellen mee in die berekening. De commissie heeft de opleidingen verdeeld over vier clusters: 1. De opleidingen in het hoger onderwijs die behoren tot de CROHO-sectoren Natuur en Techniek. 2. De opleidingen buiten de CROHO-sectoren Natuur en Techniek met meer dan 50% bètatechniek. 3. De lerarenopleidingen die betrekking hebben op bètatechniek. 4. De opleidingen buiten de CROHO-sectoren Natuur en Techniek met minder dan 50% bètatechniek, maar wel met een raakvlak met bètatechniek. Instellingen krijgen door de nulmeting inzicht in de bèta- en techniekopleidingen in Nederland. Taede Sminia: Ze kunnen nagaan hoe ze hun opleidingen kunnen inkleuren en aantrekkelijker maken voor een bepaalde categorie studenten. Het kan een stimulans zijn om na te denken over hun beleid met betrekking tot hun opleidingenpalet en bijvoorbeeld niches te zoeken. De instellingen die erin slagen te groeien met hun bèta- en techniekopleidingen (cluster 1 en 2), krijgen hiervoor een financiële stimulans van het Platform Bèta Techniek. Het valt de voorzitter op dat het hbo en wetenschappelijk onderwijs zeer actief zijn met hun bèta- en techniekopleidingen en de snijvlakopleidingen: Er is veel ontwikkeling in de programma s. Dit getuigt van een grote dynamiek en flexibiliteit in het hoger onderwijs. Uit de update blijkt dat de opleidingen waarin bètatechniek verweven is, een steeds meer bèta-achtig karakter krijgen. Bijvoorbeeld Multimedia & Design, Econometrie en Psychologie. Het Platform Bèta Techniek slaagt erin om het proces te stimuleren: bèta zit in de lift. Het Platform Bèta Techniek verzoekt instellingen nieuwe opleidingen die passen binnen de clusters 1 t/m 4 door te geven aan de contactpersoon Sprint: Annemarie Knottnerus, deltapunt.nl. Deze opleidingen worden in de update 2010 beoordeeld door de Commissie Nulmeting en al dan niet ingedeeld in één van de clusters. De nulmeting vindt u op Bouwstenen duurzaam innoveren in bètatechnisch hbo Audit hbo en wo De auditcommissies hbo en wo hebben in de periode juni-oktober 2007 de 17 hogescholen en 13 universiteiten bezocht die participeren in Sprint. De commissies geven aan dat de auditgesprekken uitgebreid en intensief zijn geweest. U leest hierover in de rapporten Beter presteren door meer maatwerk en samenspel van de auditcommissie HBO-Sprint en Meer greep op groei van de auditcommissie WO- Sprint. Ze zijn onlangs gestuurd naar de ministers van OCW en EZ, de opdrachtgevers van het Platform Bèta Techniek. U kunt ze downloaden via Daarnaast is per instelling een individueel, nietopenbaar, advies opgesteld. Dit is met de betrokken hogescholen en universiteiten besproken. In april verschijnt de publicatie Bouwstenen voor duurzaam innoveren in bètatechnisch hbo. Hierin zijn portretten opgenomen van twee hogescholen die bovengemiddeld presteren met hun bètatechniek ambities: de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) en de Hogeschool van Amsterdam (HvA). José van den Berg van CINOP Expertisecentrum is één van de samenstellers. José van den Berg: Deze hogescholen zijn geselecteerd omdat uit de monitor & audit bleek dat ze goed scoren op een aantal kwantitatieve en kwalitatieve criteria: het bereiken van de 15%-doelstelling, het op de agenda hebben van de bètatechniekambitie, draagvlak binnen de hogeschool en draagvlak bij het omringend onderwijs en bedrijfsleven. De portretten zoemen in op factoren die leiden tot het succes. Ze zijn totstandgekomen aan de hand van schriftelijke informatie, zoals jaarverslagen, en diverse gesprekken. Ook is als reflectie een expertmeeting gehouden met deskundigen en vertegenwoordigers van de hogescholen. Het portret van de HAN is opgetekend door CINOP Expertisecentrum, dat van de HvA door Hobéon. Aanleiding waren vragen van de auditcommissie. Wat maakt dat er grote verschillen zijn tussen hogescholen? Wat zijn de succes- en faalfactoren? Kloppen de aannames die worden gehanteerd bij de monitor & audit, zoals met betrekking tot urgentiebesef en draagvlak? De portretten ondersteunen die aannames. Wat er sterker uitspringt is leiderschap : de ambitie om tot de besten te willen behoren, daarop te sturen en teams uit te dagen daaraan invulling te geven vanuit een visie op bètatechniek. Passie en gedrevenheid De HAN en de HvA hebben een sterke passie en gedrevenheid om innovaties te realiseren. Ook zien we dat beide er oog voor hebben dat het uiteindelijk de teams zijn, die de veranderingen moeten doorvoeren. Dat betekent dat er draagvlak nodig is in alle lagen van de organisatie, waarbij de bestuurlijke laag faciliteert. Verder valt op de integrale aanpak. Sec het aanbieden van nieuwe opleidingen -snijvlakopleidingen, nieuwe opleidingen in de regio of opleidingen die op een nieuwe manier worden aangeboden aan andere doelgroepen zoals deeltijders is niet genoeg om groei te krijgen. Intensieve samenwerking met vo en bedrijfsleven in het werven van nieuwe studenten blijkt noodzakelijk voor slagen. Een laatste opmerkelijke overeenkomst is een gecombineerde aanpak van topdown, met sterke kaders van boven waarover niet te marchanderen valt, en bottom-up, met veel ruimte om zelf invulling te geven. De How of Wow imagocampagne van de Amsterdamse Hogeschool voor Techniek (AHT) bijvoorbeeld biedt veel ruimte aan de opleidingteams voor een andere benadering van nieuwe doelgroepen. Met deze campagne wil AHT de creatieve kant van techniek laten zien. Een ander voorbeeld is Prautotype van de HAN, een project te volgen via tv waarin studenten in korte tijd een werkend prototype auto moeten ontwikkelen. Docenten, lectoren en studenten kregen alle ruimte om dit op te zetten. Couleur locale De HvA en de HAN hebben duidelijk een eigen kleur. De HvA typeert de eigen saanpak als dwars denken, durven, doen. Met name dwars denken, dat wil zeggen: op constructieve wijze eigenzinnig, is kenmerkend voor medewerkers en management. De HAN zet zichzelf neer als: ambitieus, eerlijk en transparant. Het valt op dat de HAN in vergelijking met HvA en ook andere hogescholen op cijfers stuurt. Alle relevante kengetallen zijn bijvoorbeeld in het jaarverslag te vinden, tot en met de cijfers van student- en personeelstevredenheid. De publicatie Instellingsportretten HAN en HvA is te downloaden via Sprint Programma pagina 2

3 Sprint-UP Noord-Holland/ Flevoland Menno Wierdsma, docent biologie aan het Krimpenerwaard College in Krimpen aan den IJssel Talitha Visser, docente Scheikunde en NLT (Natuur, Leven en Technologie) aan de CSG Het Noordik te Almelo Onderzoeken bètavakken vo Onderwijs beroeps De van Amsterdam, de Vrije, de Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool INHOLLAND zijn met tien vo-scholen begonnen met Sprint-UP. Zeven docenten uit het hbo en zes uit het wo geven een jaar lang les op de scholen. Circa zestien vo-docenten zijn erbij betrokken. Op dit moment zijn vijf vo-docenten gedetacheerd op de van Amsterdam en de Vrije. Het vo-ho mobiliteitsprogramma Sprint-UP Noord- Holland/Flevoland is opgezet rondom de vakken NLT, Wiskunde D en Informatica. Klassen worden gevormd van leerlingen van de verschillende scholen. Voor Wiskunde D en Informatica geldt dat ho-docenten het hele jaar voor de klas staan. Voor NLT geldt dat per module specialisten uit het hoger onderwijs worden gezocht die gastlessen verzorgen. Alle lessen worden gegeven door een ho en vo-docent samen. Cor de Beurs, coördinator van Sprint-UP Noord-Holland/Flevoland, legt uit waarom: Dit doen we in het eerste Sprint-UP jaar zo. Als ze samen voor de klas staan, leren ze van elkaar. Bij de start van Sprint-UP was er nog geen scholingsprogramma voor ho-docenten. Zoiets willen we wel opzetten. Sinds september 2007 doen tien docenten uit het voortgezet onderwijs een onderzoek aan een universiteit. Het betreft onderzoeken naar de didactiek in de van de bètavakken op havo en vwo. Bij een goed verloop resulteren de onderzoeken in een academische promotie na vier jaar. De onderzoeken vormen het programma DUDOC (Didactisch Universitair onderzoek van DOCenten naar van de bètavakken). Het is ingesteld door het Platform Bèta Techniek met steun van het Ministerie van OCW. De onderzoeken ondersteunen het werk van de scommissies biologie, natuurkunde, scheikunde en wiskunde, en de stuurgroep NLT (Natuur, Leven en Technologie). Deze commissies ontwikkelen nieuwe examenprogramma s voor de bètavakken in het voortgezet onderwijs (havo en vwo). en hebben de onderzoeksvoorstellen ingediend. Marie-Christine Knippels van de Utrecht coördineert DUDOC. Zij vindt het belangrijk dat universiteiten via Dudoc een gefundeerde bijdrage kunnen leveren aan de vaken in het voortgezet onderwijs: Didactiekgroepen worden natuurlijk bevraagd op de vaken, maar hebben niet altijd de ruimte, tijd en met name financiën om alle nieuwe ideeën ook empirisch te toetsen en onderbouwen. Het DUDOC-programma stelt ze hiertoe in staat. Daarnaast levert het nieuwe inzichten en een bijdrage aan bètadidactisch onderzoek in het algemeen. Voorheen was het contact tussen de universiteiten (didactiekgroepen) en het voortgezet onderwijs er eigenlijk alleen via de lerarenopleidingen en de enkele vakdidactische onderzoekers die op scholen kwamen voor hun onderzoek. Nu wordt dit verbreed door de DUDOC-onderzoekers. In de onderzoeksvoorstellen zitten veel samenwerkingsverbanden tussen verschillende universiteiten/onderzoeksgroepen. Dit maakt het regio-overschrijdend, en kan nieuwe inzichten geven. Voor het school/academiejaar zijn tien nieuwe onderzoeksplaatsen beschikbaar voor docenten. Deze nieuwe onderzoeksprojecten starten uiterlijk op 1 september De volgende komen daarin aan bod: leren van leerlingen; toetsen en beoordelen van leerlingen; samenhang binnen vakken; samenhang tussen vakken; professionalisering van docenten bij de en; innovatieproces en evaluaties. De onderzoeksplaatsen worden ondergebracht bij de universiteiten waarvan de gehonoreerde onderzoeksvoorstellen afkomstig zijn. Marie-Christine Knippels: Sommige universiteiten hebben een aantal voorstellen ingediend, sommige geen, een aantal één. Het merendeel van de voorstellen komt van de Utrecht. Ik denk dat dit komt doordat de Utrecht één van de grootste bètadidactiek afdelingen in Nederland heeft. Belangrijkste criterium in de selectie van de onderzoeksvoorstellen is de kwaliteit van het voorstel. Daarna is geselecteerd op basis van spreiding over universiteiten, vakken en. Om kwaliteit en eerlijkheid te garanderen is in deze tweede ronde gebruik gemaakt van twee externe reviewers per voorstel: één vanuit het vakdidactische onderzoeksgebied waarop het onderzoeksvoorstel betrekking heeft en één vanuit de onderwijskunde/ methodologie. Het oordeel van deze referenten is doorslaggevend geweest, of reden om een onderzoeksvoorstel te mogen bijstellen op grond van de kritiek. Menno Wierdsma, docent biologie aan het Krimpenerwaard College in Krimpen aan den IJssel en Talitha Visser, docente scheikunde en het vak Natuur, Leven en Technologie (NLT) aan de CSG Het Noordik te Almelo, zijn in september 2007 van start gegaan met hun onderzoek. Menno Wierdsma s onderzoek Recontextualiseren in de concept-contextbenadering van de Utrecht is gericht op de kern van de concept-context benadering in het nieuwe biologieonderwijs. Hoe kun je ervoor zorgen dat leerlingen begrippen die zij geleerd hebben in de ene context, in een andere context kunnen toepassen en begrijpen? Hij vertelt: Door middel van literatuuronderzoek heb ik me het eerste halfjaar ingewerkt in de vakdidactiek en de concept-context benadering. Ondertussen heb ik de strategie voor mijn onderzoek uitgewerkt en het onderzoeksplan opgesteld. De komende periode neem ik de uitwerking van twee verschillende lesmodules in de praktijk onder de loep. Het werk is goed te combineren met de lestaken op school, al moeten collega s en ik stevig puzzelen om de verschillende roosters enigszins op elkaar af te stemmen. De combinatie van lesgeven en onderzoeken zorgt voor afwisseling. Ik leer allerlei zaken die ook mijn eigen manier van lesgeven sterk kunnen verbeteren. Talitha Visser ervaart het combineren van het onderzoek met lesgeven als een unieke combinatie om de feeling met het onderwijs te (be)houden en mezelf verder te ontwikkelen. Haar onderzoek op de Twente houdt in: Leren van docenten bij vakoverstijgende samenwerking bij het invoeren en verzorgen van NLT. Tot nu toe ben ik bezig geweest met het helder krijgen van de onderzoeksvraag. Tevens heb ik het onderzoeksplan geschreven en ben ik begonnen met het verzamelen van de eerste interviewgegevens. Ik ervaar het als erg leerzaam en motiverend. Meer informatie: Twee clusters van scholen hebben sinds september 2007 ervaringen opgedaan. Cluster Amsterdam (Informatica, NLT en Wiskunde D) met Fons Vitae Lyceum, Ignatius Gymnasium, Montessori Lyceum en Sint-Nicolaas Lyceum. En cluster Alkmaar (Wiskunde D) met Murmellius Gymnasium, OSG Willem Blaeu, Petrus Canisius College (ook voor NLT) en Stedelijk Dalton College. Daarnaast participeren Bonhoeffer College in Castricum en Adriaan Roland Holstschool in Bergen. 150 Leerlingen Informatica Cor de Beurs vertelt over de opzet van Informatica in het Amsterdamse cluster: Circa 150 leerlingen van verschillende scholen krijgen het vak. We hebben zes klassen: drie voor havo en drie voor vwo. Elke maandagmiddag krijgen de vwo-leerlingen les op het Fons Vitae Lyceum. Drie vo- en drie ho-docenten geven samen de lessen. Van tevoren overleggen ze met elkaar over de les. Hetzelfde gebeurt op de woensdagmiddag voor havo-leerlingen. Het roosteren van de lessen op een vast tijdstip blijkt lastiger dan we dachten. Een aantal leerlingen van één school komt bijvoorbeeld een halfuur later dan de rest. En voor deze leerlingen gaat de middag een halfuur langer door. Niet ideaal, maar ze kunnen gezien hun eigen rooster niet op tijd zijn. Met de twee nieuwe clusters die in september van start gaan, zetten we het anders op. De lessen worden op de eigen locaties gegeven en de ho-docenten moeten naar de verschillende scholen, in plaats van de leerlingen. We organiseren enkele masterclasses die leerlingen volgen op het hoger onderwijs. Ook zullen leerlingen naar de ITSlabs komen, de speciale leerwerkplekken voor scholieren in het hoger onderwijs. Uit de hectiek De docenten die gedetacheerd zijn op de universiteiten ontwikkelen onder andere lesmaterialen. Cor de Beurs: Eén docent ontwikkelt een e-learning traject op de van Amsterdam. Andere docenten ontwikkelen lesmateriaal op de universiteiten en zijn bezig met de ITS-labs. Daarvoor gaat ze langs bij wetenschappers van de instituten. Men werkt goed samen; onderzoekers denken bijvoorbeeld mee over opdrachten voor leerlingen. De vo-docenten zijn een dag uit de hectiek van hun eigen onderwijs, een hele dag bezig met hun eigen vak. Ze vinden het fantastisch. Meer informatie: Sprint Programma pagina 3

4 Meer in-, dooren uitstroom van meiden met genderscan Hogescholen kampen met een zeer lage instroom van meiden voor bètatechnische opleidingen. Een van de oorzaken is dat meiden (en hun ouders) nauwelijks weten wat de opleidingen, en de beroepsmogelijkheden daarna, inhouden. Daarnaast is er een hoog uitvalpercentage tijdens of na de opleiding. Ook dat is het gevolg van onvoldoende voorinformatie over de (beroeps)mogelijkheden van bètatechnische opleidingen. De VHTO, het landelijke expertisebureau meisjes/vrouwen en bèta/techniek, is gevraagd hogescholen te ondersteunen in hun maatregelen. Eén van de gekozen instrumenten is de genderscan, vertelt Eliane Smits van Waesberghe, projectmedewerker van de VHTO. Deze dient ervoor om samen met de hogeschool te kijken naar aspecten waar verandering of verbetering mogelijk is om een bredere doelgroep, met name meisjes, aan te spreken. Het is geen evaluatieinstrument: een hogeschool wordt er niet op afgerekend, maar juist mee ondersteund. Als speerpunten van de genderscan worden onder andere onderscheiden: randvoorwaarden op bijvoorbeeld het gebied van personeelsbeleid; kwantiteitsbewustzijn; mate van onderwijs (welke snijvlakopleidingen zijn er); beroepen (wordt daarbij rekening gehouden met mannelijke en vrouwelijke studenten); en of er aandacht wordt besteed aan een bredere doelgroep met name meisjes tijdens regionale netwerkbijeenkomsten en bedrijfscontacten van de hogeschool. Mes snijdt aan meerdere kanten De genderscan wordt toegepast tijdens een bijeenkomst met managers, instroomcoördinatoren en docenten van bètatechnische opleidingen. Tijdens deze bijeenkomst wordt ook ruimte geboden voor het uitwisselen van kennis, met name in de vorm van praktische tips en good practices. Eliane geeft een voorbeeld: Een uitgangspunt kan zijn: hoe wordt de voorlichting van de hogeschool georganiseerd? Richt die zich ook op meisjes en hun beleving van beroepen? Jongens zijn bijvoorbeeld vaak meer geïnteresseerd in het uit elkaar halen van een robot dan meisjes. Die hechten namelijk meer aan de duurzaamheid van de gebruikte materialen en de milieubelasting. De voorlichting moet zich dus op meerdere aspecten van techniek richten. Meisjes moeten ook op dat moment al weten wat bijvoorbeeld de opleiding gezondheidszorgtechnologie inhoudt, en niet met een vooroordeel van het zal wel iets technisch zijn blijven zitten. Het gaat er ook om de toekomstperspectieven concreet te maken. Gebleken is dat ook meer jongens worden aangesproken door bètatechnische opleidingen als ze een goede voorlichting krijgen. De totale in-, door- en uitstroom van bètatechnische opleidingen wordt hiermee verhoogd. Het mes snijdt dus aan meerdere kanten. De Hogeschool van Arnhem en Nijmegen is onlangs begonnen met de genderscan. Eliane: De HAN heeft al veel activiteiten georganiseerd die een brede doelgroep, en vooral meisjes, aanspreken. Een hogeschool kan bij de scan zelf aangeven waarop zij zich willen concentreren. Zo kan het zwaartepunt liggen op de praktijken beroeps bij de hogeschool zelf of juist op de profiel- en studiekeuze in het voortgezet onderwijs. Tot nu toe hebben bijna alle zeventien Sprinthogescholen zich opgegeven voor de genderscan. Meer informatie: en Clinic BètaMentality Welk type leerling probeert uw instelling te werven? Waarin is hij of zij geïnteresseerd en waarmee is deze te triggeren? Het BètaMentality-model geeft inzicht, biedt houvast en opent mogelijkheden om jongeren aan te spreken. Het toont hoe jongeren van 14 tot en met 18 jaar staan ten opzichte van een toekomst in de exacte of technische wereld. Met het BètaMentality-model worden clinics georganiseerd op ROC s, hogescholen, en universiteiten, en voor werkgevers en brancheorganisaties. De eerste clinic in het hoger onderwijs vond plaats op 10 maart bij Avans Hogeschool in Tilburg. Deelnemers waren enkele leden van het College van Bestuur, directeuren en medewerkers van technische en exacte opleidingen, en medewerkers van de afdeling Marketing, Communicatie en Studentenzaken. Yvonne van Sark van YoungWorks gaf uitleg: Het BètaMentalitymodel is ontwikkeld door Motivaction en YoungWorks in opdracht van het Platform Bèta Techniek. Het is gebaseerd op kwantitatief en kwalitatief onderzoek dat in 2007 is gestart en dit jaar wordt afgerond. De typering van jongeren volgens het BètaMentality-model is een aanvulling op de traditionele indeling van jongeren naar sociaaldemografische en economische kenmerken. Ingegaan wordt namelijk ook op waardens waarmee jongeren zich van elkaar onderscheiden. 75% potentiële bètatechniekstudenten Ten behoeve van het onderzoek is de bètasector ingedeeld in werelden van bètatechniek: Science & Exploration, Voeding & Vitaliteit, Lifestyle & Design, Mens & Medisch, Market & Money, Mobiliteit en Ruimte, en Water, Energie & Natuur. Yvonne licht toe: Dit is gedaan omdat de bètasector als geheel zo breed is dat jongeren zich er nauwelijks een beeld bij kunnen vormen. De volgende fase van het onderzoek was het voorleggen van allerlei stellingen met betrekking tot die werelden aan jongeren van 14 tot en met 18 jaar. Deze konden ze met ja of nee beantwoorden. Vervolgens hebben we gesprekken gevoerd met jongeren. Uit het onderzoek blijkt dat we jongeren kunnen indelen in vier types: Concrete Bèta s, Carrière Bèta s, Geïnteresseerde Generalisten en Non Bèta s. En dat maar liefst 75% van de jongeren een potentiële bètatechniek student is! De deelnemers van de clinic kregen filmpjes voorgelegd waarin jongeren verwoorden wat ze belangrijke zaken in het leven vinden en wat ze willen bereiken. De filmpjes en de bijbehorende quiz zijn om duidelijk te maken dat men met een andere bril moet leren kijken naar jongeren ten behoeve van de werving. In het tweede deel van de clinic, verzorgd door Myriam Zuidervaart, gingen de deelnemers in workshops na op welk type jongeren Avans focust met de bètatechniekopleidingen (Concrete Bèta, Carrière Bèta, Geïnteresseerde Generalist of Non Bèta). Alhoewel het per opleiding verschillend is, wordt veel geworven onder Concrete Bèta s. Men constateert dat er kansen liggen bij de werving van Geïnteresseerde Generalisten en Carrière Bèta s. Eén van de deelnemers merkt op dat dat betekent dat opleidingen ook aangepast moeten worden aan het type student. Niet iedereen is het daarmee eens. Verschillende deelnemers stellen dat een meer gedifferentieerde werving meer impact zou hebben: Voor het bereiken van Carrière Bèta s moet je andere middelen en boodschappen gebruiken dan voor Concrete Bèta s. Ook realiseert een aantal deelnemers zich dat op voorlichtingsdagen ook oud-studenten met een zeer succesvolle carrière ingezet kunnen worden, zodat ook de Carrière Bèta s zich aangesproken voelen. De publicatie BètaMentality. Jongeren boeien voor bèta en techniek kunt u downloaden via techfactor BètaMentality clinic met 50%-korting De aan Sprint deelnemende universiteiten en hogescholen kunnen zich aanmelden voor deze clinic. U maakt kennis met het BètaMentality model, krijgt handreikingen voor inspirerend onderwijs en gaat aan de slag om de voor uw opleidingen relevante doelgroepen gericht en gesegmenteerd te benaderen. Indien u de clinic voor 31 mei 2008 aanvraagt, krijgt u 50% korting. U kunt contact opnemen met de projectleider Rolf Schreuder, Vervolg artikel pagina 1 Prijzen Allochtoon talent Studieloopbaan Ook studieloopbaan speelt een belangrijke rol bij het behoud van allochtone studenten. Irene Wolff raadt studieloopbaanbegeleiders aan om meer oog te hebben voor de belevingswereld van hun allochtone studenten: Zij hebben vaak een migratieachtergrond, zitten tussen twee culturen en zijn eerste generatie student. Hun ouders begrijpen niet altijd wat ze doormaken. Studiebegeleiders zijn vaak vooral gericht op studieprestaties. Met iets meer aandacht voor de culturele en sociale achtergrond van de student, is veel te winnen. Aandacht voor de student als persoon bevordert de binding van de student met de instelling. En het helpt ook voor betere studieprestaties. Focusgroepen De faculteit Natuur en Techniek van de Hogeschool Utrecht heeft goede ervaringen met focusgroepen met allochtone studenten. Deze geven zinvolle aanbevelingen voor beleid. Irene Wolff: Men adviseerde medewerkers van de faculteit meer naar studenten te laten gaan, niet alleen te verwachten dat studenten naar hen komen. En om allochtone ouders te benaderen en te betrekken via hun eigen netwerken, bijvoorbeeld moskeeën. De Hogeschool Utrecht heeft inmiddels een diversiteitsteam opgezet om de rol van studieloopbaan te verbeteren en ouders meer te betrekken. Veel activiteiten van ECHO zijn geïnspireerd op ervaringen van de UCLA. ECHO organiseert van mei een studiereis naar UCLA. Een deel van het programma richt zich op bètatechniek. Inschrijven is nog mogelijk. Meer informatie Sprint Programma pagina 4

5 Science LinX voor studiekiezers Op 7 februari 2008 opende de Rijksuniversiteit Groningen Science LinX in het nieuwe gebouw Bernoulliborg van de faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen. Het interactieve science center brengt studiekiezers in contact met actueel onderzoek van de faculteit. Bart van de Laar, projectleider van Science LinX Direct als je het faculteitsgebouw binnenloopt zie je uiteenlopende exhibits van deelgebieden van de faculteit: van theoretische biologie en sterrenkunde tot milieukunde. Leerlingen kunnen de exhibits uitproberen en games spelen. Ze kunnen aan de slag met een tornadomachine, MindBall spelen of aminozuren maken. Oriëntatie Bart van de Laar, projectleider van Science LinX: Scholen kunnen zich online inschrijven om ons te bezoeken. In eerste instantie stellen we Science LinX open voor studiekiezers en profielkiezers. We hebben een vast educatief programma, maar een school kan ook iets bijzonders vragen. Bijvoorbeeld nanotechnologie, biotechnologie of duurzame energie. Dan regelen we dat één van de onderzoekers uitleg geeft over zijn of haar onderzoek. En voor bijvoorbeeld een profielwerkstuk kunnen scholieren al jaren terecht bij het Bètasteunpunt, onze online scholierenvraagbaak. Die is nu helemaal geïntegreerd in de website van Science LinX. Dit soort vervolgcontacten is eigenlijk wat we willen, dat juichen we toe. De exibits zijn ontwikkeld in samenwerking tussen onderzoekers, studenten en het projectbureau Science LinX. Bart van de Laar: In Science LinX wordt bij elke exhibit een brug geslagen naar een onderzoeksgroep. Online leggen we verder uit wat de onderzoeksgroep doet. We laten online ook zien wat onderzoekers drijft. Hoe ze dingen uitproberen, waarom. Ladies LinX De faculteit is al jaren actief richting scholen. Bart van de Laar: Met de RUG- Discovery truck worden in het hele land scholen bezocht. De RUG-Discovery laat profiel- en studiekiezers zien wat natuurwetenschappen zijn. Studententeams geven workshops, afgestemd op wat de school wenst. We hebben het Bètasteunpunt en ook al meer dan tien jaar ons scholennetwerk Studiestijgers. Circa 45 docenten van twintig scholen komen iedere zes weken op de faculteit. Ze ontwikkelen lesmateriaal onder van bètadidactici, nemen deel aan workshops en krijgen nascholing. Ook presenteren we daar geregeld een actueel onderzoek van de faculteit. Deze activiteiten hangen samen met de 15%-doelstelling, die de RUG inmiddels ruimschoots heeft bereikt. Bart van de Laar relativeert: Het is wel wat onevenwichtig verdeeld. Levenswetenschappen is de laatste jaren heel hard gegroeid. Natuurwetenschappen zit in de lift, maar kan meer groei gebruiken. Hetzelfde geldt voor informatica en kunstmatige intelligentie. We willen wel meer meiden aantrekken. Samen met Petra Rudolf, een hoogleraar van het Zernike Institute for Advanced Materials, zetten we daarom voor Science LinX het programma Ladies LinX op. Scholieres kunnen speeddaten met vrouwelijke onderzoekers en studentes over hun beroep en opleiding. De exhibits zijn bewust zo opgezet dat ze ook meisjes aanspreken. Zij willen over het algemeen meer dan jongens de relevantie van iets weten. En we zorgen online voor interviewclips met voldoende vrouwelijke rolmodellen. Bart van de Laar vertelt dat Science LinX de aansluitingsactiviteiten voor voortgezet onderwijs aan elkaar koppelt: We willen meer samenhang realiseren. Alles is nu te vinden op één website. Je boekt er straks bijvoorbeeld ook de Discovery Truck. We bouwen zo een overkoepelende Science- LinX identiteit, want dan kunnen de uiteenlopende activiteiten elkaar versterken. Meer informatie: Bèta 1op1: studenten maken scholier bèta-wegwijs Een goede en gemotiveerde keuze voor een bètastudie kan al beginnen in de vijfde klas van het vwo. Met een door een studentmentor in het Bèta 1op1-project worden leerlingen een of twee jaar lang wegwijs gemaakt in de ins en outs van bètatechniekstudies. Michel Brookhuis zit in 5 vwo van het Twents Carmel College in Oldenzaal. Als profiel heeft hij N&T gekozen. In het begin van het huidige schooljaar bezocht hij een dag van de school, en maakte vervolgens kennis met het Bèta 1op1-project, waarbij hij de startersdag van de universiteit meeliep. Ik wist niet wat ik zou moeten kiezen. Wel iets technisch, maar wat? Het is zo abstract. Op voorlichtingsdagen hoor je alleen mooie verhalen, maar wat de studies nu precies inhouden hoor je niet. Dit wordt beaamd door student-mentor Wessel Woldman, derdejaars student Toegepaste Wiskunde aan de Twente. Sommige scholieren strepen zelfs al een studie door omdat ze niet weten wat het inhoudt, of omdat ze denken dat het hen niet zal passen. Veel energie Marijke Enserink is eveneens studentmentor. Ze is net als Wessel derdejaars en studeert Industrieel Ontwerpen. Heel bewust gekozen, drie jaar geleden, maar daar had ze dan ook veel energie in gestopt. In mijn tijd was er nog geen zoals deze. En ik heb inmiddels al te veel jaargenoten in het eerste jaar zien afhaken omdat ze onvoldoende gefundeerd de keuze hadden gemaakt. Daarom doe ik er aan mee. Dit vormt ook één van de redenen van de Twente om mee te doen met het landelijke project. Daarnaast sluit het project prima aan op de doelstelling, meer aankomende studenten (bewust) te laten kiezen voor een bètastudie, aldus Andrea Scholz die vanuit het Instituut ELAN het Bèta 1op1- project voor Twente coördineert. Zonnecellen bouwen Michel Brookhuis vertelt enthousiast over de startersdag, waar een stuk of acht workshops waren georganiseerd om een kijkje in de keuken te nemen van de verschillende studies. We konden bijvoorbeeld met 3D-techniek een studentenkamer ontwerpen. Ook konden we zonnecellen bouwen, bijvoorbeeld om een auto mee te laten rijden. Elke workshop werd daardoor heel realistisch. Wessel Woldman: Binnenkort is er een excursie, waarbij de leerlingen laboratoria en andere bedrijfsonderdelen waar ze later terecht kunnen komen, kunnen bezoeken. Tussentijds aanhaken De 240 studentmentoren die aangesloten zijn bij het project hebben regelmatig contact met de studentmentoren van de andere universiteiten. Zo kunnen ze heel snel contacten leggen voor de leerlingen die ze nu al begeleiden, als die specifieke vragen hebben die op andere universiteiten betrekking hebben. Naast de studie-inhoudelijke aspecten biedt het project ook een helpende hand bij het oriënteren op het studentenleven zelf, zeggen de mentoren met een knipoog. Want dat hoort er ook bij. Het project loopt elk jaar van september tot december, maar als scholen tussentijds willen aanhaken kan dat ook, legt Andrea Scholz uit. Als Michel Brookhuis aan het begin van dit schooljaar een studie had moeten kiezen, was hij liever een jaar gaan werken, zegt hij onomwonden. En pas daarna kiezen. Ik wil weten waar ik aan toe ben. En dat lukt met het Bèta 1op1-project wel. Meer informatie: Sprint Programma pagina 5

6 Geen land zonder waterbouwers Sprint Programma pagina 6 Sleutelgebieden: Innovatie Programma s Het vorige kabinet heeft via het Innovatie Platform een aantal gebieden benoemd met een innovatief karakter en groot concurrerend vermogen. Dit zijn de zogenaamde sleutelgebieden. Het sleutelgebied bestaat vaak uit verschillende clusters bedrijven. Elk cluster van bedrijven kan gezamenlijk een Innovatie Programma (IP) opstellen. Om de ambities in dit IP waar te kunnen maken is een grotere instroom en behoud van personeel binnen de sector noodzakelijk. Daarom willen deze bedrijven samen met universiteiten en hogescholen activiteiten ontwikkelen om meer jongeren voor een relevante technische studie te laten kiezen, uitval tijdens de studie te beperken en uitstroom naar het bedrijfsleven te bevorderen. Voorbeelden zijn het gezamenlijk ontwikkelen van realistische cases, majors /masters/ associate degrees, personeelsmobiliteit tussen bedrijfsleven en ho-instellingen, lectoren en alumunibeleid. Voor meer informatie over de Innovatie Programma s en samenwerking met uw hogeschool of universiteit kunt u contact opnemen met Afra Verkerk, Onderwijs Waterbouw, met name baggeren, is typisch Nederlands en uniek in de wereld. Alleen Nederland kent er opleidingen voor. Toch staan deze al jaren onder druk. De branchevereniging van de waterbouw (VBKO) neemt al decennia initiatieven om waterbouw te verankeren in technische opleidingen. Simon Hoek, hoofd sociale zaken en opleidingen van de VBKO: Want er is geen land zonder waterbouwers. Zij blijven nodig om een antwoord te hebben op de klimaatverandering. Simon Hoek: De vereniging van waterbouwers in bagger-, kust-, en overwerken moet al jaren maatregelen treffen om te voorkomen dat de opleidingen verdwijnen op mbo, hbo en universitair niveau. Die dreiging hangt samen met de omvang van de opleidingen: ze zijn klein en daardoor kostbaar. Het aantal afgestudeerden in de waterbouwrichting is per jaar op academisch niveau circa veertig. En per hbo-opleiding met waterbouw komen er jaarlijks vijf à tien afstudeerders terecht in onze branche. De match tussen vraag en aanbod op het niveau van hoger onderwijs is redelijk. Eerste initiatieven Eén van de eerste initiatieven van de branchevereniging was het opzetten van een bagger lts in de jaren zestig. Deze werd later een mts en is in de jaren negentig geïntegreerd in het Scheepvaart- en Transportcollege. De TU Delft ondersteunen we nu zo n dertig jaar, ondermeer de leerstoel Bagger. De in september benoemde hoogleraar wordt zelfs volledig gefinancierd door het bedrijfsleven. Enige jaren geleden hebben we een bagger-specialisatie opgezet met Hanzehogeschool Groningen. Ook hebben we de opleiding tot sleephopperkapitein op Maritiem Instituut Willem Barentsz in Terschelling (Noordelijk Hogeschool Leeuwarden) geïnitieerd. En verder hebben we ervoor gezorgd dat de opleiding hydrografie, die dreigde te worden opgeheven, van Amsterdam werd overgeheveld naar het Maritiem Instituut Willem Barentsz. We hebben de opleiding voorzien van de meest moderne apparatuur voor het hydrografische vaartuig. Kennisinfrastructuur Waterbouw: scholen met waterbouw predikaat Enkele jaren geleden hebben we besloten de initiatieven in een netwerk te organiseren. Dit heeft geleid tot Kennisinfrastructuur Waterbouw, een samenwerkingsverband tussen de VBKO en op dit moment twee faculteiten van de TU Delft, vijf hogescholen en tien BVE-instellingen. De branche heeft met de colleges van besturen afspraken gemaakt over ondersteuning met lesstof en leermiddelen, stages voor docenten, gastlessen, excursies en promotie van de opleidingen. De aangesloten scholen krijgen het VBKO-waterbouwpredikaat. Voor afstudeerders is er een speciaal waterbouwdiploma, naast hun reguliere diploma. Binnenkort treden weer vier hogescholen toe tot dit netwerk. Leermiddelen en lesstof De VBKO heeft op enkele instellingen van het samenwerkingsverband dure laboratoria en simulatoren geplaatst, zoals het waterloopkundig laboratorium bij Hogeschool Rotterdam, een simulator van een snijkopzuiger op het Scheepvaart en Transport College in Rotterdam en op de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (op Terschelling) een baggersimulator voor een sleephopperzuiger en een vaarsimulator voor computergestuurd baggeren. Scholen in het samenwerkingsverband moeten elkaar gebruik laten maken van die faciliteiten. We leveren de scholen de meest moderne lesstof. Die lesstof is binnen onze branche ontwikkeld voor onze post-academische en post-hbo opleidingen, en verplichte kost voor alle jonge ingenieurs van bedrijven als Bokalis en Van Oord. Kennisinfrastructuur kopiëren Op het moment is de VBKO bezig met de verbreding van ons kennisinfrastructuurmodel naar maritieme techniek en water via de Innovatie Programma s Human Capital Roadmap Maritiem en Human Capital Roadmap Water. Dit zijn strategische personeelsplannen die stapsgewijs toewerken naar een gewenste situatie over vijf jaar. We bieden onze kennisinfrastructuur en ervaring aan, aan de andere branches. Voor het opzetten van een Kennisinfrastructuur Maritieme Techniek hebben we een cluster gevormd met aanpalende branches zoals scheepsbouw, offshore en jachtenbouw. We kiezen scholen uit die we vragen te participeren in het opzetten van opleidingen jachtenbouw, scheepsbouw en maritieme techniek. De branches zorgen voor geld om lesstof te ontwikkelen. Dat geldt ook voor het opzetten van een kennisinfrastructuur voor water : deltatechnologie. Kennisinfrastructuur Water bestaat uit: : TU Delft, faculteit Werktuigbouwkunde, Maritieme Techniek & Technische Materiaalwetenschappen - TU Delft, faculteit Civiele Techniek Hogeschool: Noordelijk Hogeschool Leeuwarden (Maritiem Instituut Willem Barentsz) - Hanzehogeschool Groningen - Hogeschool Rotterdam - Avans Hogeschool Den Bosch - Hogeschool Larenstein in Velp, Gelderland - Hogeschool Zeeland (civiele techniek) * Hogeschool INHOLLAND (Alkmaar, civiele techniek) * - Hogeschool Utrecht (civiele techniek) * Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (civiele techniek) * *) nieuw toetredende hogescholen BVE: Scheepvaart en Transport College in Rotterdam - Zadkine College in Rotterdam - Deltion in Zwolle - Westerschelde College in Terneuzen - Gilde Opleidingen in Roermond - Koning Willem I College in Den Bosch - ROC Zeeland - De Friese Poort in Drachten - Helicon College in Velp, Gelderland - SPG Zuid Holland De branches zijn nagegaan wat er in gezamenlijkheid ontwikkeld kan worden. Zo willen we samen een hbo-minor maritieme techniek opzetten bij hbo-werktuigbouw. Voor de VBKO is dat heel interessant: er bestaat op hbo-niveau geen waterbouw bij werktuigbouwkunde. Nu kunnen we waterbouwkundige aspecten onderbrengen bij maritieme techniek. Ook voor deltatechnologie zetten we samen een minor op. Met Hogeschool Larenstein willen we een minor waterbouw en ecologie ontwikkelen. En met Hogeschool Zeeland proberen we te komen tot een minor waterbouw en ecologie op het terrein van de aquatische ecotechniek. De bedoeling is dat andere hbo-opleidingen weg- en waterbouw gebruik zullen maken van die minors. Deze verbreding van Kennisinfrastructuur Waterbouw zorgt ervoor dat we er als waterbouw ook beter van worden. VO-HO Fryslân is een netwerk van drie hbo-instellingen, twee universiteiten en zestien vo-scholen in Friesland. Het netwerk beoogt goede aansluitingen te realiseren tussen het voortgezet en hoger onderwijs. Jelle Nauta, die samen met biologiedocente Greetje Feitsma coördinator is van het netwerk, vertelt erover.

7 Utrecht profileren als de bètastudiestad De faculteit Bètawetenschappen van de Utrecht en de faculteit Natuur en Techniek van de Hogeschool Utrecht zetten veel activiteiten op in samenwerking. Steunpunt Best Utrecht is opgericht, Bèta 1op1 wordt een gezamenlijke activiteit, een havo-hbo koppeling aan het Junior College ligt mogelijk in het verschiet. Aan het woord zijn Harrie Eijkelhof en Robert Blom. Netwerken Robert Blom, faculteitsdirecteur Natuur en Techniek van de Hogeschool Utrecht: Sinds we elkaar in januari 2007 tegenkwamen in het kader van voorbereidingen van Sprint- UP, is er veel in gang gezet. De universiteit en hogeschool hebben ervoor gekozen praktisch te kijken naar waar de kansen liggen. Dat is begonnen met Steunpunt Best Utrecht. Dit bestaat uit docenten van universiteit en hbo, die samen in drie groepjes van circa drie mensen werken aan NLT (Natuur, Leven en Technologie), Wiskunde D en Informatica. Samen zijn ze verantwoordelijk voor de ondersteuning van vo-docenten in die vakken van veertig à vijftig scholen in de regio. De omvang van de teams per vak is in totaal circa 0,5 fte. Het is onze intentie om Best Utrecht uit te bouwen voor alle bètavakken. Het ministerie van OCW is daarin geïnteresseerd en wil er mogelijk in investeren. Het hangt samen met de en van de bètavakken in het voortgezet onderwijs na De hogeschool heeft tot nu toe vooral geïnvesteerd in een doorlopende leerlijn mbohbo en duaal onderwijs. We geven enig onderwijs aan vierdejaars mbo, dat ervoor moet zorgen dat leerlingen natuurlijker doorstromen naar het hbo. Op vergelijkbare wijze willen we onderwijs verzorgen voor de havo. We overleggen hierover met het voortgezet onderwijs. Het grote struikelpunt is de financiering en de regelgeving. Door de samenwerking met de universiteit kunnen we aanhaken op de ervaringen van de universiteit met het voortgezet onderwijs. Als hogeschool zijn we bijvoorbeeld zeer geïnteresseerd in het Junior College (JCU). JCU heeft een netwerk van scholen, men slaat makkelijk de brug van vwo naar universiteit. De hogeschool zou er een brug havo-hbo aan willen koppelen. Bèta onder de Dom Harrie Eijkelhof, vice-decaan bacheloronderwijs Faculteit Bètawetenschappen van de Utrecht: De universiteit zal een aantal NLT-modules die zijn ontwikkeld binnen het JCU verzorgen voor vo-scholen op de universiteit. Volgend jaar bieden we in één periode van tien weken vier NLTmodules aan, tien middagen. Vo-docenten draaien erin mee en hebben contact met de specialist. Op die manier scholen docenten zich bij om de module later op hun eigen school te kunnen geven. Als het goed functioneert, breiden we het uit. De hogeschool overweegt dit op termijn ook te doen. Onze faculteit is geïnteresseerd in de bestaande contacten van de hogeschool met vo-scholen op het gebied van Informatica. We overleggen sinds kort wat we hierin samen kunnen doen. Ook organiseren we dit jaar samen Bèta onder de Dom, een studiedag in bètavakken voor vo-docenten in het kader van het Sprint Programma. Docenten zijn een hele dag bezig met een bepaald vak: theorie, werkcolleges, practica, et cetera. Ook willen we gezamenlijk schooldecanen interesseren voor Bèta onder de Dom. Het is voor scholen veel efficiënter om door hogeschool en universiteit samen benaderd te worden. Bèta 1op1 Harrie Eijkelhof vervolgt: De komende drie jaar willen de universiteit en de hogeschool onderzoeken of ze samen Bèta 1op1 kunnen opzetten. De universiteit heeft er heel goede ervaringen mee, voor de hogeschool is het nieuw. We sturen teams naar scholen met een student van de hogeschool en een student van de universiteit. De een richt zich vooral op havo-leerlingen, de ander vooral op vwo-leerlingen. Met Bèta 1op1 willen we ons ook richten op derdeklassers die staan voor hun profielkeuze. De Utrecht en de Hogeschool Utrecht runnen verder samen het Centrum voor Ondernemerschap en Innovatie, en het studieadviescentrum. Dat laatste doen we met name om studenten naar elkaar door te verwijzen. Studenten van de universiteit die een meer toegepaste opleiding zouden willen volgen, schakelen we via zo n centrum over naar de hogeschool. Robert Blom vult aan: Studenten van de hogeschool kunnen ook delen van de opleiding doen op de universiteit en omgekeerd. Zo heeft de hogeschool de minor Extended Enterprises die ook wordt gevolgd door studenten van de universiteit. Onze faculteit wil een naadloze aansluiting mogelijk maken van hbo op universiteit. Een soort pre-master traject. We zullen daarvoor programma s ontwikkelen en stemmen daarin af met de universiteit. Toekomst: Bètastudiestad Harrie Eijkelhof: Ik verwacht dat we op het gebied van onderwijs meer samen zullen ontwikkelen. Nu al hebben we een gezamenlijke academische pabo waar studenten in vier jaar de opleiding onderwijskunde doen en tegelijkertijd de pabo-bevoegdheid verkrijgen. We zouden dergelijke gezamenlijke opleidingen kunnen uitbreiden, richting tweedegraads bevoegdheden bijvoorbeeld. Ook op een aantal onderzoeksterreinen wordt samengewerkt, zoals gaming. Door al dit soort bèta-initiatieven te ontwikkelen en structureel in te bedden, kunnen we ons profileren als bètastudiestad. De universiteit heeft van de algemene universiteiten de grootste bètafaculteit van Nederland, de hogeschool heeft een van de grootste Natuur & Techniek faculteiten. We hebben dus al een bètaklimaat in omvang. Nu zijn we in groeitrajecten op allerlei terreinen bezig, ondermeer via Sprint-UP, om die ook inhoudelijk beter vorm te geven en structureel in te bedden. Meer informatie: stage.science.uu.nl/ voorscholen/betaonderdedom.nl. Aansluitingsnetwerk VO-HO Fryslân Het netwerk bestaat bijna elf jaar en is sinds vier jaar geformaliseerd met een samenwerkingsovereenkomst. VO-HO Fryslân wordt aangestuurd door een stuurgroep met vier onderwijsmanagers uit het vo, drie onderwijsmanagers van de hogescholen, een vertegenwoordiger van Rijksuniversiteit Groningen, een coördinator vanuit het vo en een coördinator vanuit het ho. Het beleid wordt vastgesteld door de rectoren van het vo en Colleges van Bestuur van het ho. De belangrijkste opdracht is om doorlopende leerlijnen te realiseren, zowel didactisch als inhoudelijk, zowel voor docenten als leerlingen. Voor veel vo-docenten is het ho een blinde vlek. Daarom hebben we uiteenlopende projecten waarbij leerlingen en vo-docenten in contact komen met hostudenten en ho-docenten. Werkgroepen met mensen uit vo en ho werken uit zoals loopbaan en - en didactiek. Zo organiseert de werkgroep Didactiek symposia voor vakdocenten uit vo en ho samen. Studenttevredenheid De werkgroep Aansluitingsmonitor brengt jaarlijks in samenwerking met alle hogescholen in Noordoost-Nederland een rapport uit over de tevredenheid van propedeusestudenten over de aansluiting van hun opleiding op hun vo-onderwijs. In februari hebben we hierover met zeven hogescholen een aansluitingsconferentie gehouden. Het onderzoek is vertaald naar een beeld per opleiding. Het oordeel van studenten over de aansluiting van vakken is vergeleken met het gemiddelde. De mismatch op reken- en taalgebied blijkt groot: de kennis van rekenen en taal sluit onvoldoende aan. Dit staat ook landelijk hoog op de agenda van de HBO-Raad en VO-Raad. We hopen dat ons steunpunt Rekenen en Taal, dat materiaal en diagnostische toetsen beschikbaar stelt aan vo-scholen, hierin een rol kan spelen. Voor leerlingen die slecht scoren kan een school besluiten ons remediërende materiaal te gebruiken, bijvoorbeeld in de vrije ruimte. Ook organiseren we voor examenkandidaten proefstuderen op een ho-opleiding. Daaraan hebben vorig jaar duizend leerlingen deelgenomen. Het ho heeft voor havo-4 en vwo-5 leerlingen allerlei aansluitmodules ontwikkeld die zijn gekoppeld aan een vak in het vo. Hiermee hopen we een sleutel in handen te hebben om vakdocenten te betrekken bij op studie en beroep. Uitbreiding activiteiten Vo-ho Fryslân heeft twee jaar geleden de problematiek van de lage populariteit van natuurprofielen bij havisten opgepakt. Sindsdien is de stimulering van bèta een vast agendapunt van de stuurgroep, is een project voorbeeldgestuurd onderwijs voor bèta in onderbouw vo gestart en is het Steunpunt Noord voor Wiskunde D/NLT (Natuur, Leven en Technologie) opgericht. Met steun van het Platform Bèta Techniek worden de bèta-activiteiten van het netwerk verbreed en worden nieuwe activiteiten ontwikkeld. Zo werken we aan de uitbreiding van de wegwijsdagen naar Van Hall Larenstein en Stenden Hogeschool (voorheen Christelijke Hogeschool Nederland en Hogeschool Drenthe). Noordelijke Hogeschool Leeuwarden organiseert deze al enkele jaren voor havo 3 leerlingen uit Friesland in het kader van hun profielkeuze. Scholieren kunnen op de hogeschool breed kiezen uit vier workshops (zoals economie en techniek). Het aanbod van bètaworkshops wordt hierbij uitgebreid. Verder zal Steunpunt Noord op hogescholen moduleactiviteiten organiseren voor leerlingen. Voor de van (profiel)werkstukken zullen nu ook studenten worden ingezet (Bèta 1op1). En in het vo zullen studenten helpen met NLT. Een andere nieuwe activiteit is het inzetten van studenten van de lerarenopleiding voor vakoverstijgende projecten in het bètaonderwijs in de onderbouw van havo. Tot slot hebben we de intentie om een Technasium-scholennetwerk op te zetten. Deze uitbreiding en aanscherping van bètaactiviteiten van VO-HO Fryslân zullen de keuze voor bètaprofielen en bètaopleidingen stimuleren. Meer informatie: Sprint Programma pagina 7

8 Op vindt u ondermeer het werkplan 2008 van het Sprint Programma, de nieuwste publicaties en onderzoeken, de vooraanmeldingen hoger onderwijs, en aankondigingen van evenementen en conferenties. Nieuwsbrief Regelmatig verschijnt een nieuwsbrief van het Sprint Programma met nieuws vanuit het bètatechnisch hoger onderwijs. Wilt u deze nieuwsbrief ontvangen? Meldt u zich dan aan via Wiskundefilm Wiskunde, dat zijn saaie en moeilijke sommen en je kunt er alleen wiskundeleraar mee worden. Deze opvatting van leerlingen uit de onderbouw van havo/vwo was voor het Platform Bèta Techniek aanleiding om een Wiskundefilm te initiëren, een film voor leerlingen uit de tweede en derde klassen havo/vwo. Doel is de beeldvorming bij te stellen en wiskunde een positieve rol te laten spelen bij het profielkeuzeproces van leerlingen. De wiskundefilm doet dit op een speelse, inspirerende manier. Hoofdrolspeler is de jonge opkomende cabaretier Noël Deelen. U kunt de film gratis bestellen via Vliegende Hollanders 2008 Science & Technology Summit, Op 11 november 2008 vindt de tweede editie plaats van Vliegende Hollanders, Science & Technology summit, in de Passengers Terminal te Amsterdam. Duizenden scholen, kennisinstellingen en bedrijven doen nu mee aan een van de vijf programma s van het Platform Bèta Techniek. Vliegende Hollanders 2008 laat zien wat er de afgelopen jaren is bereikt in de hele (loopbaan)keten: van primair naar voortgezet en beroepsonderwijs tot en met hoger onderwijs en de arbeidsmarkt. Wat werkt en wat werkt er niet? Welke kennis hebben we en hebben we nog nodig? Op Vliegende Hollanders laten excellente organisaties zien waarom zij succesvol zijn. Vliegende Hollanders 2008 is ook de ontmoetingsplek voor alle deelnemers aan de Platformprogramma s. Van de leraar op de basisschool tot de CEO van een multinational. Het gaat er immers niet alleen om dat organisaties zelf hun aanpak vernieuwen. Ook gaat het er om dat zij ook aansluiting vinden met de andere sectoren. Zo wordt gerealiseerd dat iemands loopbaan zo goed mogelijk verloopt, zonder hobbels en zonder grenzen. En dat talenten de kans krijgen te groeien. Het gaat bijvoorbeeld om hogescholen en universiteiten die samenwerken met havo/vwo-scholen, of roc s en bedrijven. Maar ook bedrijven die basisscholen helpen met hun onderwijs. Vliegende Hollanders 2008 markeert de overgang naar een nieuwe fase van het Platform. De programma s van het Platform staan in 2007 en 2008 in het teken van kennis, kunde en kwaliteit en 2010 zullen in het teken staan van verduurzaming en verankering: hoe kunnen we ervoor zorgen dat al die organisaties succesvol zijn en blijven? De Summit is het startschot voor deze fase. Vliegende Hollanders 2008 is veelzijdig en interactief en bestaat uit publieksdebatten, expertmeetings, lezingen en een wetenschaps- en technologieparade. Bijdragen zijn afkomstig van technologen en wetenschappers met baanbrekende ideeën, ondernemers met initiatief, bestuurders die mogelijkheden creëren, vooruitstrevende docenten en jong talent. Het programma wordt in de loop van 2008 bekend. Houd alvast de datum vrij in uw agenda. Meer informatie: Contactpersonen Sprint Bent u benieuwd naar de bètatechniekaanpak van een collegahogeschool of -universiteit? Neem dan contact op met één van de contactpersonen. Hogescholen Avans Hogeschool Peter Hollants Christelijke Hogeschool Windesheim Wim Rietberg Fontys Hogescholen Ad Vissers Haagse Hogeschool Reneé Prins Hanzehogeschool Groningen Frans Hoetink Hogeschool INHOLLAND Martin van Rossum Hogeschool Leiden John van der Willik Hogeschool Rotterdam Maria van Holten Hogeschool Utrecht Erica de Rooij Hogeschool van Amsterdam Ivonne Blonk Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Ella Hueting Hogeschool Zeeland Peter van der Heide Hogeschool Zuyd Carin Gulikers NHTV Internationale Hogeschool Breda Leo Kemps Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Jan Heijenga Saxion Hogeschool Marianne Laarman Stenden Hogeschool Drenthe Eti de Vries en Erasmus Medisch Centrum Rotterdam Benno Arentsen Radboud Nijmegen Bas Bauland Rijksuniversiteit Groningen Bart van de Laar Technische Eindhoven Karen Ali TU Delft Nellie van de Griend Leiden Eline Bergijk Leiden Jan Kijne Maastricht Inez Huurdeman Twente Rob van Dijk Utrecht Margot Kok van Amsterdam Chris van Weert van Tilburg Yvonne de Vries Vrije Pim Mager Wageningen & Research Centre Petra Naber Contactpersonen Platform Bèta Techniek Programma VTB Jeroen Gommers (basisonderwijs) VTB-Pro Sylvia Peters (professionalisering Wetenschap & Techniek in het basisonderwijs) VTB-Summerschool Anneleen Post (basisschooldocenten inspireren en fascineren voor SchoolTV-serie Wiskunde Wat kun je met wiskunde? In welke beroepen is wiskunde belangrijk? Welke rol speelt wiskunde in de samenleving? Dit soort vragen komt aan de orde in de zesdelige serie (van elk 15 minuten) Wiskunde voor de Tweede Fase van SchoolTV. Een van de doelstellingen is leerlingen enthousiast te maken voor het vak. Een beeld wordt geschetst van toepassingen in de maatschappij. De serie is gestart in november 2007 en wordt momenteel herhaald. De DVD met alle afleveringen te bestellen via wiskunde. Een nieuwe, vierdelige serie, wordt nu gemaakt voor klas 2 en 3 havo/vwo. De eerste uitzending is op 30 oktober. de mooie kansen die wetenschap en techniek het basisonderwijs kunnen bieden) Talentenkracht Anneleen Post (onderzoeksproject naar talenten van jonge kinderen) Jet-Net Aruna Mungra (samenwerking bedrijfsleven havo/vwo-scholen) Universum Programma Leonie Blom (voortgezet onderwijs) DUDOC Programma Leonie Bonenkamp (onderzoeksprojecten voor bètadocenten) Sprint-UP Marjolijn Vermeulen (docentenuitwisseling en mobiliteit tussen voortgezet en hoger onderwijs) Sprint Programma Annemarie Knottnerus (hbo en wo) Ambitie Programma Loek Schueler (vmbo en mbo) ACT Programma Loek Schueler (arbeidsmarkt) Regio s en Technocentra Loek Schueler Tech Factor Rolf Schreuder (Werelden van bètatechniek en BètaMentality) Bronnenboek Sprint Via kunt u het Bronnenboek Sprint 2007 downloaden. Het is een naslagwerk en inspiratiebron voor een ieder die belang heeft bij of belangstelling heeft voor de versterking van bèta en techniek in het hoger onderwijs. Bronnenboek Sprint 2007 verzamelt en deelt kennis over de bètatechniek activiteiten (beleid, best practices trajecten en implementatiemodellen) van aan Sprint deelnemende hogescholen en universiteiten. Lange Voorhout 20 Postbus CN Den Haag T (070) F (070) Colofon redactie Brechje Hollaardt (Hypertekst en Communicatie), Arnhem tekst Brechje Hollaardt, Margit de Kok, Frank Thooft, Platform Bèta Techniek foto s Voermans Van Bree Fotografie, WFA / Michael Jacobs, Dick van Aalst Fotografie, VBKO, Utrecht, NHL vormgeving Ambitions Creative Communication, s-hertogenbosch druk PlantijnCasparie verantwoordelijk vanuit Platform Bèta Techniek Margit de Kok en Beatrice Boots Sprint Programma pagina 8

VO HO Netwerk Noord JAARAGENDA 2013 2014 DOCENTBIJEENKOMSTEN BÈTABREED REGIONAAL STEUNPUNT NOORD

VO HO Netwerk Noord JAARAGENDA 2013 2014 DOCENTBIJEENKOMSTEN BÈTABREED REGIONAAL STEUNPUNT NOORD VO HO Netwerk Noord JAARAGENDA 2013 2014 DOCENTBIJEENKOMSTEN BÈTABREED REGIONAAL STEUNPUNT NOORD Jaaragenda 2013 2014 Wanneer Wat Waar September 2013 6 DOTs bètawerkplaatsen DOTs bio en sk DOTs wis en

Nadere informatie

Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen

Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen Auteur: ir.ing. R.M.F. Brennenraedts Datum: mei 2007 Projectnummer: 2007.039 Achtergrond

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 200 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 Nr. 183 BRIEF

Nadere informatie

Introductie. In deze nieuwsbrief. Agenda 2012

Introductie. In deze nieuwsbrief. Agenda 2012 In deze nieuwsbrief 1 Introductie 2 Woord van de Teamleider 3 Aankondiging opening nieuwe kantoor 4 Evaluatie Startdag SK1op1 5 Het VHTO Deze nieuwsbrief is mede mogelijk gemaakt door: Introductie Beste

Nadere informatie

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf!

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Meer jonge mensen in de techniek Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Over TechniekTalent.nu TechniekTalent.nu is een samenwerkingsverband van acht technische sectoren met één doel: meer instroom

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 30 300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2006 Nr. 139 BRIEF

Nadere informatie

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT NAAR VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VERDIEPT, VERRIJKT EN VERBINDT De VU wil graag met u werken aan de versterking van de kwaliteit van het voortgezet

Nadere informatie

PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren. Voor vmbo, havo en vwo

PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren. Voor vmbo, havo en vwo PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren Voor vmbo, havo en vwo 3 Student als Persoonlijk Assistent van Leraren voor vmbo, havo en vwo is een initiatief van Platform Bèta Techniek, Sectorbestuur

Nadere informatie

Masterplan Bètapartners 2012-2013 School aan Bèta Zet

Masterplan Bètapartners 2012-2013 School aan Bèta Zet Masterplan Bètapartners 2012-2013 School aan Bèta Zet Versie 5.0 Agnes Kemperman Jeroen Maréchal Datum: 19 april 2012 1 Aanleiding en motivatie De nieuwe beleidsagenda Bètapartners en de Its Academy wordt

Nadere informatie

OPEN DAGEN HBO 2011. Naam school Datum Info/evt. aanmelden. 18.00-21.00 uur. 18.00-21.00 uur. Woensdag 15 juni. Dinsdag 14 juni: 14.

OPEN DAGEN HBO 2011. Naam school Datum Info/evt. aanmelden. 18.00-21.00 uur. 18.00-21.00 uur. Woensdag 15 juni. Dinsdag 14 juni: 14. NIEUWSBRIEF LOB-BUREAU HAVO 30 mei 2010 OPEN DAGEN HBO 2011 Naam school Datum Info/evt. aanmelden AVANS Breda 18.00-21.00 uur www.avans.nl www.avansopen.nl AVANS Den Bosch 18.00-21.00 uur www.avansopen.nl

Nadere informatie

Helpt u mee technisch talent voor de toekomst te ontdekken?

Helpt u mee technisch talent voor de toekomst te ontdekken? Helpt u mee technisch talent voor de toekomst te ontdekken? Bèta in bedrijf De terugloop van het aantal bètaleerlingen en -studenten is landelijk een bron van zorg. Ook u ervaart wellicht hoe moeilijk

Nadere informatie

SURF ALLE H@NDS AAN DEK VERSLAG LIVE-EVENT

SURF ALLE H@NDS AAN DEK VERSLAG LIVE-EVENT SURF ALLE H@NDS AAN DEK VERSLAG LIVE-EVENT 25 februari 2010 Partners: Universiteit van Amsterdam, ILO (Instituut voor de Lerarenopleiding; penvoerder); Vrije Universiteit, Onderwijscentrum VU; Universiteit

Nadere informatie

Februari 2014 Versie 1.1

Februari 2014 Versie 1.1 www.qompas.nl Februari 2014 Versie 1.1 Interesse/competentieprofiel van de Artistieke Bèta Surrounded by Talent 0Inleiding Een uitdaging voor veel specialistische opleidingen is om in beeld te komen bij

Nadere informatie

Agenda. Het programma ziet er als volgt uit:

Agenda. Het programma ziet er als volgt uit: Nummer 25 l september 2013 Het Bètasteunpunt Utrecht wil een bijdrage leveren aan het enthousiasmeren van zowel docenten als scholieren voor bètatechnisch onderwijs. Het Bètasteunpunt Utrecht organiseert

Nadere informatie

jaaragenda 2014 2015 2014

jaaragenda 2014 2015 2014 jaaragenda 2014 2015 2014 LEERLING EN PUBLIEKSACTIVITEITEN rug.nl/sciencelinx Science LinX is de voordeur van de Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen voor het VO. Leerlingen komen in het science center

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein (versie januari 2009) In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van

Nadere informatie

Inleiding. Keuzes in:

Inleiding. Keuzes in: Keuzes in: 5 Inleiding Tijdens de ouderavond heb ik u uitgelegd hoe de keuzebegeleiding in klas 3 plaats vindt. In dit artikel zet ik de belangrijkste punten nog even op een rij. Mocht u na het lezen ervan

Nadere informatie

Brede Regionale Steunpunten. Programma. Brede regionale steunpunten. Jan Apotheker

Brede Regionale Steunpunten. Programma. Brede regionale steunpunten. Jan Apotheker Brede Regionale Steunpunten Jan Apotheker Programma Beschrijving BRSP( minuten) Wat kunt u in een BRSP ( 10 minuten) Voorbeeld sessie (0 minuten) Wat wilt u in een BRSP ( 10 minuten) Brede regionale steunpunten

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over de U-Talent Academie

Veel gestelde vragen over de U-Talent Academie Veel gestelde vragen over de U-Talent Academie Veel leerlingen die overwegen om deel te nemen aan de U-Talent Academie hebben vragen over het programma, de selectie, de zwaarte van het programma. In dit

Nadere informatie

Op welke school zitten onze oud-werkers vmbo nu?

Op welke school zitten onze oud-werkers vmbo nu? In deze bijdrage geven de decanen van de drie afdelingen een indruk van de vervolgkeuzes van onze werkers. Die keuzes vertonen jaar in jaar uit natuurlijk fluctuaties, anderzijds geeft het beeld van één

Nadere informatie

1 De profielkeuze in leerjaar 4...1. 2 Eindexamenresultaten...7. 3 Doorstroom naar het bètatechnisch hoger onderwijs...10. 4 Het VHTO-effect...

1 De profielkeuze in leerjaar 4...1. 2 Eindexamenresultaten...7. 3 Doorstroom naar het bètatechnisch hoger onderwijs...10. 4 Het VHTO-effect... Het Universum Programma: Resultaten van vijf jaar bèta-innovatie op havo/vwo-scholen Februari 2011 Ten geleide Nu het Universum Programma zijn einde nadert is voor de 183 Universumscholen het effect van

Nadere informatie

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO Vrouwen in de bètatechniek Traditioneel kiezen veel meer mannen dan vrouwen voor een bètatechnische opleiding. Toch lijkt hier de afgelopen jaren langzaam verandering in te komen. Deze factsheet geeft

Nadere informatie

PRE UNIVERSITY JAARPROGRAMMA MASTERCLASSES EN HONOURSTRAJECT

PRE UNIVERSITY JAARPROGRAMMA MASTERCLASSES EN HONOURSTRAJECT PRE UNIVERSITY JAARPROGRAMMA MASTERCLASSES EN HONOURSTRAJECT schooljaar 2016-2017 1 Inhoud Inleiding... 3 Jaarplanning masterclasses... 4 Aanbod masterclasses... 4 Programma honourstraject... 5 Samenwerking

Nadere informatie

Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid

Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid www.qompas.nl Januari 2015 Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid 1 Oordeel studenten/scholieren over Qompas en tevredenheid met betrekking tot

Nadere informatie

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating Naam opleiding: Life Science & Technology Toelating Is de studie moeilijk? De studie is pittig; zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie direct vol voor gaat. Gas terugnemen kan altijd

Nadere informatie

Wat is het verschil tussen deze opleiding bij de TU Delft en die bij een andere universiteit? Nanobiology wordt uitsluitend in Delft gegeven.

Wat is het verschil tussen deze opleiding bij de TU Delft en die bij een andere universiteit? Nanobiology wordt uitsluitend in Delft gegeven. Naam opleiding: Nanobiology Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas terugnemen kan altijd

Nadere informatie

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Eind september ging Deloitte met CFO s uit het hoger onderwijs in gesprek over de uitdagingen om de prestatieafspraken te realiseren, ook al is

Nadere informatie

Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011

Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011 Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011 Het Bètasteunpunt van de Hanzehogeschool is in 2009 opgezet om o.a. hulp te bieden aan leerlingen uit het voortgezet onderwijs die bezig zijn met hun profielwerkstuk.

Nadere informatie

Academische opleiding leraar basisonderwijs

Academische opleiding leraar basisonderwijs 2015 2016 Academische opleiding leraar basisonderwijs ACADEMISCHE OPLEIDING LERAAR BASISONDERWIJS Vind jij het inspirerend om aan kinderen les te geven? Ben je geïnteresseerd in onderzoek naar verschillen

Nadere informatie

HAVO. HAVO op Lariks. op Lariks. csvincentvangogh.nl

HAVO. HAVO op Lariks. op Lariks. csvincentvangogh.nl HAVO HAVO op Lariks op Lariks csvincentvangogh.nl INHOudsopgave Welkom! Welkom! 3 Onderbouw 4 Bovenbouw 4 Internationalisering 6 Tweetalig havo 6 Ontwerpen 7 Informatie & aanmelding Colofon Havo is gezellig!

Nadere informatie

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3 Goirle, 26 mei 2016 Uw kenmerk : Ons kenmerk Onderwerp : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe : studievoorlichtingsavond 2 juni2016 Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 1 Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 Ten opzichte van 2009 is de instroom stabiel: -0,3 procent

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van de NHL Hogeschool,

Nadere informatie

3 december 2015 Science. Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT.

3 december 2015 Science. Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT. 3 december 2015 Science Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT. Het doel Leerlingen voorbereiden op natuurwetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional.

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional. Sinds een tiental jaren hebben we opleidingsvormen ontwikkeld die recht doen aan zowel vakbekwaamheid als praktijkkennis van aanstaande leraren. In toenemende mate doen we dat op basis van opleiden in

Nadere informatie

LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG

LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG Science Education and Communication Leraar vho maatschappijleer en maatschappijwetenschappen PRESENTATIE DIGITAAL www.utwente.nl/master/sec/powerpoint www.utwente.nl/master/lvhom/powerpoint

Nadere informatie

Z O R G C A F É VRIJDAG 19 MAART 2010 IN FRIESLAND UITNODIGING. werkt voor zorg en welzijn

Z O R G C A F É VRIJDAG 19 MAART 2010 IN FRIESLAND UITNODIGING. werkt voor zorg en welzijn Z O R G C A F É UITNODIGING Hierbij nodigen wij u van harte uit voor het bijwonen van een zorgcafé op vrijdag 19 maart. In de bijlage is per zorgcafé informatie opgenomen. De negen zorgcafés zijn s morgens

Nadere informatie

Revisie Keuzegids Universiteiten 2015

Revisie Keuzegids Universiteiten 2015 Revisie Keuzegids Universiteiten 2015 Voor u ligt een nieuwe analyse Keuzegids 2015 d.d. 5-11-2014. Deze vernieuwde analyse is tot stand gekomen wegens een grote rectificatie op de Keuzegids 2015 d.d.

Nadere informatie

Audit Beta-beleid. Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop. Opdracht:

Audit Beta-beleid. Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop. Opdracht: Audit Beta-beleid Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop Opdracht: We willen inzicht krijgen in de voor de school tegenvallende resultaten t.a.v. keuze voor het N-profiel. Inzicht krijgen in de voor

Nadere informatie

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter?

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Onderzoek naar het Twittergebruik door -, - en -instellingen Gemeten door Coosto over het studiejaar 2014/2015 Daphne Nonahal 1. Een stand van zaken In dit

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Aansluitingsnetwerk VO-HO Fryslân

Aansluitingsnetwerk VO-HO Fryslân Beleidsplannen Aansluitingsnetwerk VO-HO Fryslân 2010/2011 A. Beleid B. Activiteitenplan C. Exploitatie en begroting Leeuwarden, 25 maart 2010 Deelnemende VO-scholen: Bornego College Christelijk Gymnasium

Nadere informatie

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud Werknemersonderzoek Bram Masselink Willem Minderhoud (Bij)baan in het onderwijs: een meerwaarde voor school, scholier en student. Wij hechten veel waarde aan de werkomstandigheden van studenten die door

Nadere informatie

Naam opleiding: Molecular Science & Technology. Toelating

Naam opleiding: Molecular Science & Technology. Toelating Naam opleiding: Molecular Science & Technology Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas

Nadere informatie

Doorkijkjes W&T in de Pabo

Doorkijkjes W&T in de Pabo Doorkijkjes W&T in de Pabo Pabo Hogeschool Rotterdam mei 2015 Algemeen De pabo van de Hogeschool van Rotterdam kent een voltijd, deeltijd en een academische variant en verzorgt daarmee onderwijs voor circa

Nadere informatie

havo Carrousel schooljaar 2015/2016 Beroepsoriëntatie voor 4-havo

havo Carrousel schooljaar 2015/2016 Beroepsoriëntatie voor 4-havo havo Carrousel schooljaar 2015/2016 Dit schooljaar organiseert jouw school een havo Carrousel. Dat is beroepsoriëntatie voor 4-havo. Tijdens drie bedrijfsbezoeken maak je kennis met beroepen. Ook leer

Nadere informatie

Naam opleiding: Technische Bestuurskunde. Toelating

Naam opleiding: Technische Bestuurskunde. Toelating Naam opleiding: Technische Bestuurskunde Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas terugnemen

Nadere informatie

Woerdens Techniek Talent

Woerdens Techniek Talent Woerdens Techniek Talent Werkgroep Promotie en werving Concept Activiteitenplan 2013/2014 versie 3.0, Woerden, 23-08- 2013 Aanleiding Het Woerdens Techniek Talent is een initiatief van onderwijsinstellingen,

Nadere informatie

Naam opleiding: Technische Natuurkunde. Toelating

Naam opleiding: Technische Natuurkunde. Toelating Naam opleiding: Technische Natuurkunde Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas terugnemen

Nadere informatie

Informatieavond over de profielkeuze in de 3 e klas

Informatieavond over de profielkeuze in de 3 e klas Informatieavond over de profielkeuze in de 3 e klas 24 november 2015 26-06-14 1 Na vanavond begrijpt en weet U: Wat profielen zijn. Welke profielen er op het Cosmicus College zijn. Hoe een profiel gekozen

Nadere informatie

Zoek het uit! Studiekeuze123

Zoek het uit! Studiekeuze123 Zoek het uit! Opdrachten Studiekeuze123 Naam: Klas: Wat denk je zelf? Het maken van een studiekeuze is belangrijk, maar kan best lastig zijn. Er zijn ruim 1.700 bacheloropleidingen waaruit je kunt kiezen

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van de NHL Hogeschool,

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Draaiboeken voor drie activiteiten op het snijvlak vmbo-mbo Nieuwsgierig hoe u samenwerking tussen vmbo en mbo

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers. van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen,

Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers. van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen, Chemie is overal Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen, één geheel. Die samen staan voor talloze nuttige, noodzakelijke en mooie

Nadere informatie

Jet-Net Infobulletin. In dit nummer. Philips gastlessen in Europees Ingenious -project. jaargang 8 nummer 2 december 2011

Jet-Net Infobulletin. In dit nummer. Philips gastlessen in Europees Ingenious -project. jaargang 8 nummer 2 december 2011 Jet-Net Infobulletin jaargang 8 nummer 2 december 2011 Nieuwsbrief voor iedereen die betrokken is bij de activiteiten van Philips Jet-Net. De inspanning van iedereen die zich voor Jet-Net inzet, werkt

Nadere informatie

Wat? Hoe? Doelstelling:

Wat? Hoe? Doelstelling: Jaarplan OTP 2014 Wat? Hoe? Doelstelling: Events/activiteiten: 2x Jouw bedrijf, mijn school, onze leerling organiseren ChecktheBizz voor havo/vwo-3 leerlingen Duurzame relatie opbouwen onderwijs en ondernemers

Nadere informatie

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan: penvoerders opleidingsscholen en contactpersonen lerarenopleidingen Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze

Nadere informatie

Wat? Hoe? Doelstelling:

Wat? Hoe? Doelstelling: Jaarplan OTP 2014 Wat? Hoe? Doelstelling: Events/activiteiten: 2x Jouw bedrijf, mijn school, onze leerling organiseren ChecktheBizz voor havo/vwo-3 leerlingen Duurzame relatie opbouwen onderwijs en ondernemers

Nadere informatie

1 Beoordeling instellingsconversietabellen CDHO 1 2 Opheffing Hogeschool Positief advies CDHO: Engineering Engineering AOT Techniek(deeltijd) Einde instroom: 31-12-2011 Einde opleiding: 31-12-2016 Engineering

Nadere informatie

ADVANCED TECHNOLOGY 50002 50002 UNIVERSITEIT TWENTE TECHNISCHE WETENSCHAPPEN 50 58-8 -14 % 100 % 100 % Voorbeeld

ADVANCED TECHNOLOGY 50002 50002 UNIVERSITEIT TWENTE TECHNISCHE WETENSCHAPPEN 50 58-8 -14 % 100 % 100 % Voorbeeld Bachelor vooraanmeldingen UT opleidingen (Bron IBG) 17-07-2006 ADVANCED TECHNOLOGY 50002 naam studie 50002 UNIVERSITEIT TWENTE TECHNISCHE WETENSCHAPPEN 50 58-8 -14 % 100 % 100 % ADVANCED TECHNOLOGY UNIVERSITEIT

Nadere informatie

VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS

VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS WELKE MOGELIJKHEDEN HEB IK? 10-9-2015 COLLEGE DEN HULSTER 2 WELKE MOGELIJKHEDEN 1 HBO (73%) MBO (5%) VWO (5%) VAVO (10%) JE KEUZE UITSTELLEN (5%) EEN BAAN ZOEKEN (2%)

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1b, van de Wet op het voortgezet onderwijs;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1b, van de Wet op het voortgezet onderwijs; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 13500 1 september 2010 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 13 augustus 2010, nr.

Nadere informatie

Profielkeuze-test (PKT)

Profielkeuze-test (PKT) Profielkeuze-test (PKT) Anoniem 2014 TalentFocus Inleiding Het kiezen van een profiel is voor veel leerlingen lastig. Want als je nog niet precies weet wat je later wilt studeren is het moeilijk om op

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 21337 29 juli 2014 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 09-07-2014, nr. DL/641019, houdende

Nadere informatie

Wordt dit E-zine niet goed weergegeven? Bekijk dan de online versie.

Wordt dit E-zine niet goed weergegeven? Bekijk dan de online versie. Wordt dit E-zine niet goed weergegeven? Bekijk dan de online versie. Nieuwsbrief nummer 50, mei 2014 Was will das Weib? Of liever: wat wil de Nederlandse bèta/technische vrouw? Kiest ze na een technische

Nadere informatie

Sterk LOB in havo en vwo belang en urgentie actuele beleidsontwikkelingen

Sterk LOB in havo en vwo belang en urgentie actuele beleidsontwikkelingen Sterk LOB in havo en vwo belang en urgentie actuele beleidsontwikkelingen Masterclass LOB in havo/vwo 29 november 2012 Janina van Hees en Karen Oostvogel Programma Korte introductie project Stimulering

Nadere informatie

Junior medewerker Bezwaar en Beroep

Junior medewerker Bezwaar en Beroep Kennis van de Overheid Junior medewerker Bezwaar en Beroep Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

Woord van de Teamleider. In deze nieuwsbrief. Agenda 2013

Woord van de Teamleider. In deze nieuwsbrief. Agenda 2013 In deze nieuwsbrief 1 Woord van de Teamleider 2 Masterclasses 3 Het front-office van TA 4 Lego Solar Race 5 Provincie Overijssel Woord van de Teamleider Beste lezer, Grote veranderingen doorvoeren in een

Nadere informatie

Excellente docent in de mbo-praktijk

Excellente docent in de mbo-praktijk Excellente docent in de mbo-praktijk Uitwisseling scholen HU 7 maart 2014 ROCMN P&O 5-3-2014 1 ROC Midden Nederland Profiel: Kwaliteit, kleinschaligheid en persoonlijk contact Nauwe verbinding met regionale

Nadere informatie

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken.

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. ONDERWIJSVISIE OP HO OFDLIJNEN Geachte collega s, 1 Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. We

Nadere informatie

Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder MBO-, HBO- en WO-instellingen.

Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder MBO-, HBO- en WO-instellingen. Hoe scoren onderwijsinstellingen op social? Onderzoek naar het gebruik van Twitter onder -, - en -instellingen. Over Coosto Coosto levert oplossingen voor social media monitoring en webcare. Je krijgt

Nadere informatie

aansluitings menu vo wo 2012/2013

aansluitings menu vo wo 2012/2013 aansluitings menu vo wo 2012/2013 rug.nl/sciencelinx Bèta voor u... en uw leerlingen Science LinX is de voordeur van de Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen voor het VO. Leerlingen komen in het science

Nadere informatie

Beleidsadviseur Sociaal Domein

Beleidsadviseur Sociaal Domein Kennis van de Overheid Beleidsadviseur Sociaal Domein Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

Studiekeuze van Amsterdamse VWO-leerlingen

Studiekeuze van Amsterdamse VWO-leerlingen Studiekeuze van Amsterdamse VWO-leerlingen Foto: FNWI (Interieur), fotograaf Harry van Veenendaal (2012) Projectnummer: 13156 Lotje Cohen MSc Merel van der Wouden MSc drs. Carine van Oosteren drs. Jeroen

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs.

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. Jim Bergmans Inhoud presentatie Grote veranderingen in het TU/e bacheloronderwijs

Nadere informatie

JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR

JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR ACHTERGROND De instroom in de watersector moet worden vergroot. Maar jongeren denken niet snel aan een carrière in deze sector. Daarom is het nodig om jongeren op een

Nadere informatie

Doorstroom mbo-studenten naar lerarenopleidingen op de Hogeschool Rotterdam: de stand van zaken

Doorstroom mbo-studenten naar lerarenopleidingen op de Hogeschool Rotterdam: de stand van zaken Doorstroom mbo-studenten naar lerarenopleidingen op de Hogeschool Rotterdam: de stand van zaken Factsheet september 2009. Contactpersoon: Daphne Hijzen, onderzoeker en lid van de Kenniskring beroepsonderwijs

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. juni 2011

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. juni 2011 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs juni 2011 2 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs Meer dan zeven op de tien studenten

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

Inleiding Never a dull moment ik praat u een beetje bij Lissabon te veel studenten diploma-inflatie tegenhouden, wegsturen en kosten verhogen

Inleiding Never a dull moment ik praat u een beetje bij Lissabon te veel studenten diploma-inflatie tegenhouden, wegsturen en kosten verhogen Inleiding Wat doen wij? DeDecaan.net is opgezet voor decanen en scholieren in het VO. Elke school kan een site van ons afnemen. De site heeft allerlei functies om decanen te ondersteunen en hun werk te

Nadere informatie

Staal: duurzaam sterk

Staal: duurzaam sterk Staal: duurzaam sterk NATIONALE STAALBOUWDAG 2011 STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN Wat geldt voor het materiaal staal, geldt ook voor de Nationale Staalbouwdag: duurzaam sterk. Elk jaar

Nadere informatie

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs M201114 MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs MKB-ondernemers over ondernemen in het reguliere onderwijs drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, november 2011 MKB ziet wel brood in

Nadere informatie

2 De keuze van de hogeschool per individuele conversie geldt voor alle opleidingsvormen, inclusief de te beëindigen varianten. 1 Beoordeling instellingsconversietabellen CDHO 1 2 Opheffing Hogeschool Positief

Nadere informatie

Hbo tweedegraadslerarenopleiding

Hbo tweedegraadslerarenopleiding Hbo tweedegraadslerarenopleiding Verkort traject www.saxionnext.nl Inhoudsopgave Inleiding 3 Een bijzondere opleiding 4 Opbouw 5 Toelating en inschrijving 7 Beste student, Je hebt een afgeronde hbo- of

Nadere informatie

Universitaire Campus Venlo

Universitaire Campus Venlo Universitaire Campus Venlo Kennis/As Limburg Noordelijkste campus in de kennis/as plannen Ook de kleinste Universitaire campus binnen brede Greenport campus Universitaire Campus Venlo Doel bij te dragen

Nadere informatie

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Academie voor Algemeen en Financieel Management (AAFM) - Accountancy - Bedrijfseconomie - Bedrijfskunde MER - Human Resource Management WELKOM BIJ AAFM Even voorstellen:

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 32957 30 september 2015 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 21 september 2015, nr. HO&S/805204,

Nadere informatie

Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo. Betaonderwijs

Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo. Betaonderwijs Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo Betaonderwijs 'Als je doet wat je altijd gedaan hebt, krijg je wat je altijd kreeg' Albert Einstein Wat is betaonderwijs? De bètarichting

Nadere informatie

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Colofon: Dit is een uitgave van het ministerie van OCW, directie Voortgezet Onderwijs Coordinatie: Muriel Cluitmans

Nadere informatie

Overzicht opleidingen

Overzicht opleidingen Overzicht opleidingen Stand van zaken oktober 2013 Opleiding Onderwijsinstelling Deeltijd Voltijd Duur Kosten Overig Leegstand Post-MA NRP Academie (transformatie) NRP, ism TU Delft, Nyenrode en Hogeschool

Nadere informatie

STAAL GAAT HET MAKEN STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012

STAAL GAAT HET MAKEN STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012 STAAL GAAT HET MAKEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012 STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN Elk jaar trekt de Nationale Staalbouwdag vele opdrachtgevers, ontwerpers, (staal)bouwers, leveranciers

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

December 2013. Vriendelijke groet, betasteunpunt@org.hanze.nl d.j.schorren@pl.hanze.nl 050-595 7821 06-13 222 700/ 050-595 5552.

December 2013. Vriendelijke groet, betasteunpunt@org.hanze.nl d.j.schorren@pl.hanze.nl 050-595 7821 06-13 222 700/ 050-595 5552. December 2013 Het Betasteunpunt van de Hanzehogeschool is het eerste aanspreekpunt voor scholieren en docenten uit het voortgezet onderwijs (VO) met interesse voor techniek en ict. In het schooljaar 2013-2014

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

partnerships met Junior Enterprises in Europa studenten consultants die advies uitbrengen aan bedrijven

partnerships met Junior Enterprises in Europa studenten consultants die advies uitbrengen aan bedrijven UniPartners heeft: 10 vestigingen door heel Nederland 14 partnerships met Junior Enterprises in Europa 70 studenten bestuurders per jaar 300 studenten consultants die advies uitbrengen aan bedrijven 3500

Nadere informatie

Bent u klaar voor veel meer klanten?

Bent u klaar voor veel meer klanten? Bent u klaar voor veel meer klanten? Dit is uw kans Op de markt van werk en opleiding is een nieuwe speler aan zet. Dat bent u, in samenwerking met Call Creatieve Communicatie. Dankzij onze diensten weten

Nadere informatie