Colofon Inhoud Veiligheid Symbolen Inleiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Colofon Inhoud Veiligheid Symbolen Inleiding"

Transcriptie

1 Docentenhandleiding

2 Colofon Inhoud Veiligheid Symbolen Inleiding Bèta4U is een uitgave van Exact wat je zoekt! Exact wat je zoekt! is een samenwerking tussen Stichting C3, onderwijsinstellingen, bedrijven en brancheverenigingen. Stichting C3, Remco Simonsz, 2011 Projectcoördinatie: Stichting C3, Remco Simonsz Auteurs: Ben Schippers, Norbert van Veen Illustraties: Thijs Unger Tekstredactie: Los!, Marijne Thomas Vormgeving: t4design, Liesbeth Thomas Uiteraard is door C3 veel zorg aan deze bundel besteed. C3 aanvaardt echter geen aansprakelijkheid voor schade die eventueel is ontstaan bij het uitvoeren van deze proeven. Cool Zalfje erop Hot! De geur van geld Power! Vier! Stuiteren Onbrandbaar papier Mooi! Flowerpower Lees voor je begint de proef goed door Werk voorzichtig Doe extra voorzichtig met hete voorwerpen en vuur Zorg ervoor dat je niets in je ogen of je mond krijgt (bij Power! mag wel geproefd worden) Was na het doen van de proeven je handen Voor de proeven die op school worden uitgevoerd gelden de veiligheidsvoorschriften van de school Zelfstandig thuis uitvoeren, zonder begeleiding. Op school, met toezicht op afstand uitvoeren Op school als demo of onder begeleiding uitvoeren Veiligheid wordt per proef aangegeven onderaan de rechterpagina NB: vraag de bundel aan op exactwatjezoekt Beste Docent, Bèta4u is special voor brugklassers gemaakt! Met boeiende proeven voor thuis en op school. Leerlingen ontdekken de science door bijvoorbeeld parfum of sportdrank te maken, en maken kennis met de nieuwste producten zoals biodiesel. Veel plezier met de bundel! Wil je meer weten over opleidingen en beroepen in science? Kijk dan op Opzoek naar nog meer proefjes? Kijk dan eens op 2

3 Cool! N.B.: Gebruik sunblock met vermelding UV-A&B. Als UV lamp kun je TL verlichting gebruiken; grote TL buizen of kleinere op batterijen: UV lamp met batterijen. (www.stempelshop.nl/productdetail.aspx?productid= ) UV LED s, geven over het algemeen een minder goed resultaat. Extra toelichting: In een donkere ruimte schijn je met een UV lamp op het de wel en niet ingesmeerde delen van het poppetje en bekijk je of er een verschil is in fluorescentie. Op de plekken waar sunblock zit wordt UV-licht omgezet in infrarood en zie je geen weerkaatsing van zichtbaar licht. Dit werkt vooral goed met een oranje fluorescerende stift, maar ook met groene en gele markers. Sunscreen en.wikipedia.org/wiki/sunscreen UV-bescherming Sunblock pediatrics.about.com/od/sunscreen/a/06_sunblock.htm Bruin worden content1a.omroep.nl/80bdfa eadb54eb8317fd84b/4d696 b28/teleacnot/schooltv/beeldbank/pdf/werkbladbruinworden_po.pdf 3

4 Zalfje erop Alle ingrediënten zijn te verkrijgen bij drogisten en kruidenwinkels. Antwoorden bij Plus opdracht: Plant Werkzame stof Werking Pepermunt (Mentha) Menthol Desinfecterend Kamferboom Kamfer Desinfecterend Papaver Morfine Pijnstillend Wilg (Salix) Salicine (aspirine) Pijnstillend Vingerhoedskruid Digoxine Verlaagt hartfrequentie Zalf nl.wikipedia.org/wiki/zalf Zalf bereidingen Kamille Terug naar Sakkara 4

5 Hot! Bij een handwarmer komt er energie vrij bij het kristalliseren. Bij dit proefje kost het oplossen energie, maar tegelijk vormt het zout een hydraat en dit levert energie op. Deze toename is groter dan de afname. Deze energie komt vrij in de vorm van warmte waardoor het water opwarmt. Je kunt als aanvulling op deze proef de leerlingen de temperatuur als functie van de tijd laten meten en in een grafiek uiteen laten zetten. Na hoeveel tijd wordt de maximale temperatuur bereikt? CaCl2 is een nevenproduct van de chemische industrie. Het wordt ook als strooizout gebruikt i.p.v. NaCl (keukenzout). Doordat er warmte vrijkomt is het inzetbaar bij lagere temperaturen. Calciumchloride nl.wikipedia.org/wiki/calciumchloride Handwarmer er.htm Hydraten nl.wikipedia.org/wiki/hydraten Exotherm nl.wikipedia.org/wiki/exotherm 5

6 De geur van geld Je kunt uiteraard de snelle variant combineren met het zelf extraheren van de geuren. Dit doe je door na stap vijf kant en klare geurende stoffen toe te voegen, zoals etherische oliën. Ga hierna verder met stap zes. Omdat veel ingrediënten een even nodig hebben om goed met de ethanol te mengen is het, het beste om je luchtje een tijdje te laten staan. Na ongeveer één week kun je pas de definitieve geur ruiken. Deze kan heel anders zijn dan de geur die je ruikt op de dag dat je de proef uitvoerde. Ethanol 96% kun je bij de drogist krijgen en bij verschillende winkels onder de naam bio-ethanol. Perfume en.wikipedia.org/wiki/perfume Clive Christian no 1 beauty.blog.nl/parfum/2007/12/04/clive-christian-no-1-duurstegeur-ter-wereld Imperial majesty Alles over parfum 6

7 Power! Hoeveel gram suiker heb je nodig? 100 ml water is 100 gram. Dus 8 massa-% van 100 ml is: (8% / 100 gram) X 100% = 8 gram suiker oplossen in 100 ml water. Dextrose of maltodextrinepoeder is in vele sportvoedingwinkels verkrijgbaar. Daarnaast vind je het soms ook bij de drogist en supermarkt. Sportdrank Dextrose Koolhydraten Sportdranken 7

8 Vier! Dit proefje kan ook uitgebreid worden met verschillende concentraties suikerwater (met verschillende kleurtjes). Met dit proefje kan het verband worden gelegd met de dode zee: wat blijft daar allemaal drijven? En hoe kan dat? Ethanol 96% kun je bij de drogist krijgen en bij verschillende winkels onder de naam bio-ethanol. Dichtheid nl.wikipedia.org/wiki/dichtheid_(natuurkunde) Dode zee nl.wikipedia.org/wiki/dode_zee Onder of boven water Suikerwater nl.wikipedia.org/wiki/suikerwater 8

9 Stuiteren Let op! Eenmaal opgedroogd is waterglas nauwelijks meer van het glaswerk te verwijderen. Dus maak het glaswerk direct na gebruik of gebruik een plastic beker. Ethanol 96% kun je bij de drogist krijgen en bij verschillende winkels onder de naam bio-ethanol. Waterglas kun je online bestellen bij enkele drogisterijen en je kunt het bij een sommige bouwmarkten krijgen. Om de bal een kleurtje te geven kun je een mespuntje voedingskleurstofpoeder mengen met de 20 ml waterglas voordat je de ethanol toevoegt. Silicone en.wikipedia.org/wiki/silicone Siliconen nl.wikipedia.org/wiki/silicone Suiterbal Polymeer nl.wikipedia.org/wiki/polymeer 9

10 Onbrandbaar papier De verhoudingen voor de oplossingen: 0 vol-% spiritus : 0 ml spiritus / 100 ml water 25 vol-% spiritus : 25 ml spiritus / 75 ml water 50 vol-% spiritus : 50 ml spiritus / 50 ml water 75 vol-% spiritus : 75 ml spiritus / 25 ml water 100 vol-% spiritus : 100 ml spiritus / 0 ml water In plaats van spiritus kun je ook ethanol gebruiken. Brandend geld eld.htm Volumeprocent nl.wikipedia.org/wiki/volumeprocent Spiritus nl.wikipedia.org/wiki/brandspiritus Verbranding nl.wikipedia.org/wiki/verbranding 10

11 Mooi! Deze proef is vrij kort en het is een goed idee om in de zelfde les meerder proefjes te doen met zoutkristallen. Je kunt bijvoorbeeld de leerlingen de proef Aluin Kristal kweken laten uitvoeren of als demo de proef Chemisch tuin uitvoeren, zie interessante links. Zout tuin Chemische tuin Kristallen kweken m Kristal nl.wikipedia.org/wiki/kristal_(natuurwetenschappen) 11

12 Flowerpower Als je biodiesel met spiritus maakt is het verschil tussen de lagen het duidelijkst te zien (door de kleurstof), maar je kunt ook methanol gebruiken. Methanol kun je kopen via online drogisterijen. Biobrandstof m Biodiesel nl.wikipedia.org/wiki/biodiesel Transesterificatie (omestering) nl.wikipedia.org/wiki/transesterificatie Biobrandstoffen nl.wikipedia.org/wiki/biobrandstoffen 12

13 13

Bèta4U. Tien scienceproeven voor de brugklas. Wat moet je doen?

Bèta4U. Tien scienceproeven voor de brugklas. Wat moet je doen? Exa! Exact wat je zoekt! BètaU Exact wat je zoekt! Tien scienceproeven voor de brugklas Inleiding Inhoud Beste brugklasser, BètaU is speciaal voor jou gemaakt! Met boeiende proeven voor thuis en op school.

Nadere informatie

Mens & Medisch. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Mens & Medisch. In deze les. Inhoud. www.exactwatjezoekt.

Mens & Medisch. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Mens & Medisch. In deze les. Inhoud. www.exactwatjezoekt. Future4U Experimentlessen voor havo en vwo Reflectieformulier In deze les De les sluit aan bij de sub domeinen Chemisch rekenen (sk), Eigenschappen en modellen (sk) en Onderzoek en ontwerp (sk). Aan de

Nadere informatie

Lifestyle & Design. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Lifestyle & Design. In deze les.

Lifestyle & Design. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Lifestyle & Design. In deze les. Future4U Experimentlessen voor havo en vwo Reflectieformulier In deze les De les sluit aan bij de subdomeinen Ontwerpen (sk) en Onderzoek en ontwerp (sk). Aan welke functie-eisen moet droogshampoo voldoen?

Nadere informatie

Lifestyle & Design. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Lifestyle & Design. In deze les.

Lifestyle & Design. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Lifestyle & Design. In deze les. Future4U Experimentlessen voor havo en vwo Reflectieformulier In deze les De les sluit aan bij de subdomeinen Ontwerpen (sk) en Onderzoek en ontwerp (sk). Aan welke functie-eisen moet droogshampoo voldoen?

Nadere informatie

Nascholing: Scheidingstechnieken (praktijk/ict/didactisch)

Nascholing: Scheidingstechnieken (praktijk/ict/didactisch) Nascholing: Scheidingstechnieken (praktijk/ict/didactisch) Donderdag 14 oktober 2010 Lerarenopleiding BASO Begeleiding: F. Poncelet Info: http://www.khlim.be/ecache/33160/scheidingstechnieken_proeven_met_dagdagelij

Nadere informatie

Mobiliteit & Ruimte. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Mobiliteit & Ruimte. In deze les.

Mobiliteit & Ruimte. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Mobiliteit & Ruimte. In deze les. Future4U Experimentlessen voor havo en vwo Reflectieformulier In deze les De les sluit aan bij de subdomeinen Meten en regelen (na), Natuurwetenschappelijk instrumentarium (na) en Elektrische en magnetische

Nadere informatie

Wat is CO2? (koolstofdioxide) een gas is dat in de lucht zit, net als zuurstof. ervaren of je CO 2

Wat is CO2? (koolstofdioxide) een gas is dat in de lucht zit, net als zuurstof. ervaren of je CO 2 Klimaatverandering 7 en 8 2 Wat is CO2? Proefjes Doelen Begrippen Materialen De leerlingen: weten dat (koolstofdioxide) een gas is dat in de lucht zit, net als zuurstof ervaren of je kan zien, ruiken en

Nadere informatie

Proeven doe je met je tong. Op je tong zitten allemaal smaakpapillen. Je herkent daardoor dat banaan zoet smaakt en citroen zuur.

Proeven doe je met je tong. Op je tong zitten allemaal smaakpapillen. Je herkent daardoor dat banaan zoet smaakt en citroen zuur. Over de Tong Op heel veel scholen ga ik smaakproeven doen. Ook op jullie school! En jullie kunnen me daarbij helpen door aan mijn experimenten mee te doen. Als goede proefpersonen willen jullie je natuurlijk

Nadere informatie

Future4U. Science & Exploration

Future4U. Science & Exploration Duur practicum: 30 minuten Maximaal aantal leerlingen per groepje: 4 Benodigdheden Per werkplek Waar verkrijgbaar Prijsindicatie ( ) 7 transparante plastic bierbekers www.plasticglazen.net 2,40 per 50

Nadere informatie

Hoeveel deeltjes zijn aanwezig in één mol? Wat is de concentratie van een oplossing? molaire concentratie.

Hoeveel deeltjes zijn aanwezig in één mol? Wat is de concentratie van een oplossing? molaire concentratie. Zowel in het vat, de fles als het glas zit dezelfde soort whisky. Is er een verschil in percentage alcohol? Hoeveel deeltjes zijn aanwezig in één mol? Geef de formule die het verband weergeeft tussen de

Nadere informatie

Doezijde. Zelf verf maken. Wat ga je doen? Je gaat zelf verf maken en hier ook mee verven!

Doezijde. Zelf verf maken. Wat ga je doen? Je gaat zelf verf maken en hier ook mee verven! Doezijde Zelf verf maken Wat ga je doen? Je gaat zelf verf maken en hier ook mee verven! Wat heb je nodig? Spullen Kwast of penseel Vel wit A4 papier om op te verven 4 schaaltjes Limonadeglas 4 theelepeltjes

Nadere informatie

TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE

TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Thema: Gezondheid Onderwerp : Badzout maken! Doelgroep: 3 e gr Timing: 1 lestijd De les in het kort: De leerlingen leren badzout maken aan de hand van een stappenplan.

Nadere informatie

Nascholing: Energie in wetenschappen (fysica/chemie/natwet 2 de graad)

Nascholing: Energie in wetenschappen (fysica/chemie/natwet 2 de graad) Nascholing: Energie in wetenschappen (fysica/chemie/natwet 2 de graad) Donderdag 27 januari 2011 Lerarenopleiding BASO Begeleiding: F. Poncelet Filip.Poncelet@khlim.be R. Frans Renaat.Frans@khlim.be :

Nadere informatie

T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen

T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen 2008 Voorbeeld toets dinsdag 29 februari 60 minuten NASK 2, 2(3) VMBO-TGK, DEEL B. H5: VERBRANDEN EN ONTLEDEN 3(4) VMBO-TGK,

Nadere informatie

Uitwerkingen. T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen

Uitwerkingen. T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen Uitwerkingen T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen 2008 Voorbeeld toets dinsdag 29 februari 60 minuten NASK 2, 2(3) VMBO-TGK, DEEL B. H5: VERBRANDEN EN ONTLEDEN

Nadere informatie

gist luchtige schimmels

gist luchtige schimmels gist luchtige schimmels Zonder microben zou jouw ontbijt er heel anders uitzien. Dan was er bijvoorbeeld geen brood, geen kaas en geen yoghurt. Ook heel veel ander eten en drinken, zoals wijn, bier, koffie,

Nadere informatie

Waterbepalingen 2 PB-CC. Geoffrey Van Steelandt, Roy Penneman, Sergej Loyens, Nick Geylen

Waterbepalingen 2 PB-CC. Geoffrey Van Steelandt, Roy Penneman, Sergej Loyens, Nick Geylen T Waterbepalingen 2 PB-CC Geoffrey Van Steelandt, Roy Penneman, Sergej Loyens, Nick Geylen Wij hebben gekozen voor een analytisch project, dat bestaat uit een analytisch gedeelte en een organisch gedeelte.

Nadere informatie

Reacties met een kleurtje

Reacties met een kleurtje Supplement bij: Offereins, M. en J.R. Bette (2008). Een uitje met een DOEL. NVOX, 33(10), 442-443. Reacties met een kleurtje DATUM UITVOERING: Afdeling Laboratoriumtechniek Algemene informatie Doel: het

Nadere informatie

Zintuigen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/58369

Zintuigen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/58369 Auteur Iris Kikkert Laatst gewijzigd 11 March 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/58369 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Docentenhandleiding Koop je wat je denkt.

Docentenhandleiding Koop je wat je denkt. Docentenhandleiding Koop je wat je denkt. Inhoudsopgave: Algemeen 2 Aanwijzingen bij de proeven Surimi in krabsalade 3 Azijnzuur in natuurazijn 5 Dit boekje is tot stand gekomen onder leiding van Stichting

Nadere informatie

Concept Cartoons Wetenschap

Concept Cartoons Wetenschap Concept Cartoons Wetenschap Digitale weegschaal Voor het exact bepalen van gewicht. Deze digitale weegschaal bepaalt het gewicht van 0.1g tot 1000g. Te gebruiken in allerlei situaties waarbij het belangrijk

Nadere informatie

Gratis E-book Wijn maken druivenwijnmaken.nl

Gratis E-book Wijn maken druivenwijnmaken.nl Gratis E-book Wijn maken druivenwijnmaken.nl Hoe maak je wijn? Op de volgende pagina s leer je stap voor stap wijn maken van druiven. Zelf doe ik dit nu al 17 jaar, in begin met wisselend succes, maar

Nadere informatie

Chemische reacties. 1 Hoeveel verschillende stoffen zijn er denk je? Zijn het er rond de tien, rond de duizend of zelfs meer? ...

Chemische reacties. 1 Hoeveel verschillende stoffen zijn er denk je? Zijn het er rond de tien, rond de duizend of zelfs meer? ... Hiernaast is de lancering van de eerste spaceshuttle te zien (in 1981). Bij de lancering krijgt de raketmotor van de spaceshuttle zijn brandstof uit de enorme tank waarop de spaceshuttle is gemonteerd.

Nadere informatie

3.1. 1. In een reactieschema staan de beginstoffen en de reactieproducten van een chemische reactie.

3.1. 1. In een reactieschema staan de beginstoffen en de reactieproducten van een chemische reactie. 3.1 1. In een reactieschema staan de beginstoffen en de reactieproducten van een chemische reactie. 2. De pijl in een reactieschema (bijvoorbeeld: A + B C) betekent: - A en B reageren tot C of - Er vindt

Nadere informatie

2 Concentratie in oplossingen

2 Concentratie in oplossingen 2 Concentratie in oplossingen 2.1 Concentratiebegrippen gehalte Er zijn veel manieren om de samenstelling van een mengsel op te geven. De samenstelling van voedingsmiddelen staat op de verpakking vermeld.

Nadere informatie

Rekenen aan reacties (de mol)

Rekenen aan reacties (de mol) Rekenen aan reacties (de mol) 1. Reactievergelijkingen oefenen: Scheikunde Deze opgaven zijn bedoeld voor diegenen die moeite hebben met rekenen aan reacties 1. Reactievergelijkingen http://www.nassau-sg.nl/scheikunde/tutorials/deeltjes/deeltjes.html

Nadere informatie

Kernvraag: Hoe maken we dingen warmer?

Kernvraag: Hoe maken we dingen warmer? Kernvraag: Hoe maken we dingen warmer? Naam leerling: Groep: http://www.cma-science.nl Activiteit 1 Welke kleur wordt heter? Neem twee stukjes doek, een witte en een zwarte. Houd je ene hand onder het

Nadere informatie

Wa W rm r t m e Inlage

Wa W rm r t m e Inlage Inlage Proef 1 nattigheid - 1 Erlenmeyer (nr. 10) - 1 Rubberen stop (nr. 18) - Heet water Doe wat heet water in de erlenmeyer. Doe de stop erop en kijk wat er gebeurt. Kun je dit beschrijven? Proef 2 Frisse

Nadere informatie

Wist je dat. Bitter Zuur Zout Zoet. ... de bobbeltjes op je tong je smaakpapillen zijn. Hiermee proef je of iets bitter, zuur, zout of zoet is.

Wist je dat. Bitter Zuur Zout Zoet. ... de bobbeltjes op je tong je smaakpapillen zijn. Hiermee proef je of iets bitter, zuur, zout of zoet is. Wist je dat... de bobbeltjes op je tong je smaakpapillen zijn. Hiermee proef je of iets bitter, zuur, zout of zoet is. Bitter Zuur Zout Zoet... mensen vroeger dachten dat suiker geluk bracht. En nog steeds

Nadere informatie

R eptenboek van Nikko en Co

R eptenboek van Nikko en Co R eptenboek van Nikko en Co Receptenboek van Nikko en co Inleiding O nze Chemiebende is er in geslaagd tijdens een bedrijfsbezoek een paar geheime recepten voor badproducten te ontfutselen. Nikko, Kloortje,

Nadere informatie

Wennen aan het idee dat je de eenheden eerst aanpast aan de nieuwe grootheid. Hier: eerst omrekenen naar gram en liter.

Wennen aan het idee dat je de eenheden eerst aanpast aan de nieuwe grootheid. Hier: eerst omrekenen naar gram en liter. Hoofdstuk 4 Massaconcentratie bladzijde 1 Opgave 1 Wennen aan het idee dat je de eenheden eerst aanpast aan de nieuwe grootheid. Hier: eerst omrekenen naar gram en liter. a 25,0 mg ethanol in 100 ml 0,025

Nadere informatie

Heb jij ook wel eens last van die afschuwelijke, nare droge huid? Nou dan bent u hier op de juiste adres. Hier zijn een aantal adviezen:

Heb jij ook wel eens last van die afschuwelijke, nare droge huid? Nou dan bent u hier op de juiste adres. Hier zijn een aantal adviezen: De Online mooiheidspecialiste Gezicht Heb jij ook wel eens last van die afschuwelijke, nare droge huid? Nou dan bent u hier op de juiste adres. Hier zijn een aantal adviezen: Je moet je gezicht hydrateren,

Nadere informatie

Docentenhandleiding 2x15 Daderprofiel DNA kit

Docentenhandleiding 2x15 Daderprofiel DNA kit Docentenhandleiding 2x15 Daderprofiel DNA kit #VOS-038 versie 2.1 Inhoud kit: 2 x 15 DNA profielen 2 x Dader profiel 2 x 1 ml loading dye (kleurloze vloeistof) 3 g agarose 400 µl blauwe gel dye (1000x)

Nadere informatie

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen?

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen? Afval the Game Docentenhandleiding les 2 Duur Voor deze les hebt u ongeveer 80 minuten nodig. Leerdoelen De kinderen hebben in de vorige les geleerd dat het belangrijk is om plastic te scheiden, zodat

Nadere informatie

Verlichting. 2007-2008 SDGL, Kennis centrum voor herbivore hagedissen.

Verlichting. 2007-2008 SDGL, Kennis centrum voor herbivore hagedissen. Inhoudsopgave. Inleiding Natuurlijk spectrum Lampen en hun spectrum Toepassing Bouwen en meten 2007-2008 SDGL, Kennis centrum voor herbivore hagedissen. Op alle teksten uit deze publicatie rusten intellectuele

Nadere informatie

Docentenhandleiding 6x5 Daderprofiel DNA kit

Docentenhandleiding 6x5 Daderprofiel DNA kit Docentenhandleiding 6x5 Daderprofiel DNA kit #VOS-038A versie 2.0 Inhoud kit: 6 x 5 DNA profielen 6 x Dader profiel 6 x 200µl loading dye (kleurloze vloeistof) 4 g agarose 400µl gel dye (1000x) 100ml elektroforese

Nadere informatie

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Alternatieve brandstoffen

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Alternatieve brandstoffen Afsluitende les Leerlingenhandleiding Alternatieve brandstoffen Inleiding Deze chemie-verdiepingsmodule over alternatieve brandstoffen sluit aan op het Reizende DNA-lab Racen met wc-papier. Doel Het Reizende

Nadere informatie

Moleculaire Gastronomie: Gluten

Moleculaire Gastronomie: Gluten Moleculaire Gastronomie: Gluten Het maken en analyseren van deeg met gluten Inleiding Moleculaire gastronomie heeft alles te maken met het ontdekken van nieuwe smaakcombinaties, experimenteren met structuren

Nadere informatie

Een stof heeft altijd stofeigenschappen. Door hier gebruik van te maken, kun je stoffen makkelijk scheiden.

Een stof heeft altijd stofeigenschappen. Door hier gebruik van te maken, kun je stoffen makkelijk scheiden. Stoffen scheiden Schrijf bij elke proef steeds je waarnemingen in je schrift. Bij het doen van experimenten is het belangrijk dat je goed opschrijft wat je hebt gedaan, zodat andere mensen jouw experiment

Nadere informatie

Docentenhandleiding Medicijn vs. Maagzuur

Docentenhandleiding Medicijn vs. Maagzuur Docentenhandleiding Medicijn vs. Maagzuur Inhoudsopgave: Algemeen 2 Aanwijzingen bij de proeven Reactiesnelheid 3 Gasontwikkeling 6 Dit boekje is tot stand gekomen onder leiding van Stichting C3. Met dank

Nadere informatie

VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN

VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN Naam: Klas: VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN EEN KIJKJE NAAR KEEK INLEIDING Cake is een eenvoudige gebaksoort. Hoewel het woord "cake" in Engelstalige landen een verzamelnaam voor 'gebak' of 'taart'

Nadere informatie

Kleuren maken met Caran d Ache

Kleuren maken met Caran d Ache Kleuren maken met Caran d Ache De kleuren van je huid maken met Caran d Ache is best lastig. Er zijn een aantal basisregels die je kunt gebruiken. Kom je er niet uit met de bestaande kleuren uit de pakjes,

Nadere informatie

Voer deze proefjes alleen uit met je juf of meester erbij.

Voer deze proefjes alleen uit met je juf of meester erbij. Voer deze proefjes alleen uit met je juf of meester erbij. Waxinelichtje en een glas - Een waxinelichtje - Een schoteltje - Een lucifer - Een glas Zet in het midden van de kring een schoteltje neer met

Nadere informatie

Opgave 1. n = m / M. e 500 mg soda (Na 2CO 3) = 0,00472 mol. Opgave 2. m = n x M

Opgave 1. n = m / M. e 500 mg soda (Na 2CO 3) = 0,00472 mol. Opgave 2. m = n x M Hoofdstuk 8 Rekenen met de mol bladzijde 1 Opgave 1 n = m / M a 64,0 g zuurstofgas (O 2) = 2,00 mol (want n = 64,0 / 32,0) enz b 10,0 g butaan (C 4H 10) = 0,172 mol c 1,00 g suiker (C 12H 22O 11) = 0,00292

Nadere informatie

IJS FABRIEK IJS MAKEN

IJS FABRIEK IJS MAKEN IJS FABRIEK IJS MAKEN Rekenen voor vmbo-groen en mbo-groen Colofon RekenGroen. Rekenen voor vmbo- groen en mbo- groen Module IJsfabriek IJs maken Leerlingtekst Versie 1.0. November 2012 Auteurs: Monica

Nadere informatie

Borrelhapjes met energie

Borrelhapjes met energie Borrelhapjes met energie Keuzeopdracht voor biologie bovenbouw vwo Een practicum over voedingstoffen, voedingsmiddelen en energie Voorkennis: kennis over voeding uit de onderbouw biologie/verzorging. Termen

Nadere informatie

Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt.

Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt. Uitwerkingen 1 Opgave 1 De massa van een voorwerp geeft aan hoe zwaar dit voorwerp is. Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt. Opgave De dichtheid van een stof

Nadere informatie

En wat nu als je voorwerpen hebt die niet even groot zijn?

En wat nu als je voorwerpen hebt die niet even groot zijn? Dichtheid Als je van een stalen tentharing en een aluminium tentharing wilt weten welke de grootte massa heeft heb je een balans nodig. Vaak kun je het antwoord ook te weten komen door te voelen welk voorwerp

Nadere informatie

POWER LINE. Lesmateriaal plus proeven over elektriciteit. Een lespakket van Zoleerjemeer

POWER LINE. Lesmateriaal plus proeven over elektriciteit. Een lespakket van Zoleerjemeer POWER LINE Lesmateriaal plus proeven over elektriciteit Een lespakket van Zoleerjemeer POWER LINE Colofon Zoleerjemeer Een uitgave van Zoleerjemeer www.zoleerjemeer.nl 2013 A. Elsinga, alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Wereldoriëntatie - Natuur Wereldoriëntatie - Techniek Geschatte lesduur Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt dat niet alle

Wereldoriëntatie - Natuur Wereldoriëntatie - Techniek Geschatte lesduur Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt dat niet alle Wereldoriëntatie - Natuur Algemene vaardigheden: 1.1 & 1.2 Levende en niet-levende natuur: 1.3 & 1.5 Wereldoriëntatie - Techniek 2.16* Geschatte lesduur 50 minuten Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt

Nadere informatie

TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: Chemie Onderwerp : Elektrolyse van zoutwater Doelgroep: 3 e gr

TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: Chemie Onderwerp : Elektrolyse van zoutwater Doelgroep: 3 e gr TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: Chemie Onderwerp : Elektrolyse van zoutwater Doelgroep: 3 e gr Timing: 1 lestijd De les in het kort: Kinderen ervaren de geur van chloor in het water

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting branders luchttoevoer brandstoftoevoer koelwater condensator stoomturbine generator transformator regelkamer stoom water ketel branders 1 Energiesoort Omschrijving

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde 1-2 vwo 2001-II

Eindexamen scheikunde 1-2 vwo 2001-II Eindexamen scheikunde -2 vwo 200-II 4 Antwoordmodel Dizuren 6 0 + 4 2 2 6 0 4 + 4 2 6 0 voor de pijl en 6 0 4 na de pijl 2 2 voor de pijl en 2 na de pijl juiste coëfficiënten Indien de vergelijking 6 0

Nadere informatie

De zon te vriend houden Hoe bescherm je je kind goed?!

De zon te vriend houden Hoe bescherm je je kind goed?! Jeugdgezondheidszorg De zon te vriend houden Hoe bescherm je je kind goed?! In Nederland hebben wij niet het hele jaar zon en als de zon schijnt, willen wij daar graag van genieten. De zon zorgt ervoor

Nadere informatie

moleculairkoken.net Vruchtenyoghurt en pudding maken! experiment voor het basisonderwijs

moleculairkoken.net Vruchtenyoghurt en pudding maken! experiment voor het basisonderwijs Wat is Moleculairkoken.net? Moleculairkoken.net biedt gebruiksvriendelijke producten om moleculair te koken. Daarnaast zijn er volledige gebruiksaanwijzingen voor de technieken van de moleculaire keuken

Nadere informatie

AAN de slag 1.1 de bunsenbrander

AAN de slag 1.1 de bunsenbrander AAN de slag 1.1 de bunsenbrander ORiËNTEREN De bunsenbrander werd rond 1855 uitgevonden door professor Robert Wilhelm Bunsen (1811-1899) uit Heidelberg. De uitvinding diende vooral om een stabiele warmtebron

Nadere informatie

Hans Vanhoe Katrien Strubbe Universiteit Gent SLO Chemie

Hans Vanhoe Katrien Strubbe Universiteit Gent SLO Chemie Chemie in druppels Hans Vanhoe Katrien Strubbe Universiteit Gent SLO Chemie 4 Verschuiving van een chemisch evenwicht 4.1 Chemisch evenwicht Stikstofdioxide (NO 2) (roodbruin gas) kan omgezet worden tot

Nadere informatie

Cellulomonas knipt! Aantonen van cellulose afbraak door Cellulomonas sp.

Cellulomonas knipt! Aantonen van cellulose afbraak door Cellulomonas sp. Aantonen van cellulose afbraak door Cellulomonas sp. Inleiding In de hout en papierindustrie ontstaat veel afval in de vorm van cellulose. Als men dit zou kunnen verwerken tot veevoer, wordt waardeloos

Nadere informatie

Sensoriek: kinine Bepaling van de drempelwaarde van kinine

Sensoriek: kinine Bepaling van de drempelwaarde van kinine Inleiding Alle smaak en geurstoffen hebben een drempelwaarde. Dat is de minimale concentratie die nodig is om de stof waar te nemen. In smaakonderzoek is het vaststellen van de drempelwaarde van stoffen

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Hoofdstuk 1 Inleiding

Docentenhandleiding. Hoofdstuk 1 Inleiding Docentenhandleiding Over de inhoud Het boekje bij voorkeur als boekje laten afdrukken op A3 papier. De meeste repro afdelingen op school beschikken over geavanceerde apparatuur waar dit een koud kunstje

Nadere informatie

Antwoorden. 3 Leg uit dat er in het zout twee soorten ijzerionen aanwezig moeten zijn.

Antwoorden. 3 Leg uit dat er in het zout twee soorten ijzerionen aanwezig moeten zijn. Antwoorden 1 Hoeveel protonen, elektronen en neutronen heeft een ion Fe 3+? 26 protonen, 23 elektronen, 30 neutronen 2 Geef de scheikundige namen van Fe 2 S 3 en FeCO 3. ijzer(iii)sulfide en ijzer(ii)carbonaat

Nadere informatie

PiTabrOOD met FaLaFeL & GrieKse YogHurt

PiTabrOOD met FaLaFeL & GrieKse YogHurt PiTabrOOD met FaLaFeL & GrieKse YogHurt Falafel is balletjes gemaakt van kikkererwten en verschillende kruiden en is een traditioneel gerecht in het Midden Oosten en Noord-Afrika. Kikkererwten bevatten

Nadere informatie

Zelf aan de slag. Lesbrief Wetenschap & Techniek-lessen voor kinderen in groep 1 t/m 3 van het basisonderwijs

Zelf aan de slag. Lesbrief Wetenschap & Techniek-lessen voor kinderen in groep 1 t/m 3 van het basisonderwijs Zelf aan de slag Lesbrief Wetenschap & Techniek-lessen voor kinderen in groep 1 t/m 3 van het basisonderwijs kennismaking met Wetenschap & Techniek. Inleiding In deze lesbrief staan suggesties voor een

Nadere informatie

Experiment 1. Onderzoeksvraag. Welk effect hebben vochtigheid en temperatuur op het waarnemen van smaak?

Experiment 1. Onderzoeksvraag. Welk effect hebben vochtigheid en temperatuur op het waarnemen van smaak? Experiment 1 Onderzoeksvraag Welk effect hebben vochtigheid en temperatuur op het waarnemen van smaak? Experiment 1 Benodigdheden per persoon 1 chronometer (gebruik hiervoor je gsm) 1 blad papier + 1 pen

Nadere informatie

THEMA 3 WEER & KLIMAAT. LES 2 Golfstromen. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Golfstromen in de oceanen Verschil landijs zee-ijs

THEMA 3 WEER & KLIMAAT. LES 2 Golfstromen. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Golfstromen in de oceanen Verschil landijs zee-ijs Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 3 WEER & KLIMAAT LES 2 Golfstromen Deze les gaat over: Golfstromen in de oceanen Verschil landijs zee-ijs Bij dit thema horen ook: Les 1 In het ISS Les 3 Weer

Nadere informatie

Werkblad. LES 7: Hygiëne. www.gavoorgezond.nl GROEP 5-6. Namen groepje: ... ... ... ... ...

Werkblad. LES 7: Hygiëne. www.gavoorgezond.nl GROEP 5-6. Namen groepje: ... ... ... ... ... LES 7: Hygiëne Namen groepje: Eerst voorbereiden: Zorg ervoor dat je met je groepje 1 petrischaaltje klaar hebt staan. Het schaaltje is verdeeld in 3 verschillende vakken. In ieder vakje gaan jullie een

Nadere informatie

Les techniek licht. Lesdoelen. Bronnen

Les techniek licht. Lesdoelen. Bronnen Les techniek licht Lesdoelen Bronnen o http://nl.wikibooks.org/wiki/wikijunior:natuurkunde/licht#de_regenboog o http://www.proefjes.nl/categorie/licht o http://www.keesfloor.nl/artikelen/diversen/regenboog/12vragen.htm

Nadere informatie

DAT MAKEN WE NATUURLIJK LEKKER ZELF!

DAT MAKEN WE NATUURLIJK LEKKER ZELF! DAT MAKEN WE NATUURLIJK LEKKER ZELF! 1e druk : Juli 2013 2013 Monique van der Vloed Alle rechten voorbehouden Auteur: Monique van der Vloed Uitgever: pumbo.nl Pagina aantal: 360 Bewerking: Arja de Vries/Monique

Nadere informatie

Snoep. Inleiding. drop

Snoep. Inleiding. drop Snoep Inleiding Er zijn van allerlei soorten snoep zoals: winegums, drop, zure bommen, salmiak snoepjes, kauwgum, chocolade, suiker snoep, suikervrij snoep, honing staafjes, lolly's, zuurtjes, pepermunt,

Nadere informatie

grondstof kleur kleur extract + zuur + base dauwbraam (Rubus caesius) blauw rood rood blauw-groen

grondstof kleur kleur extract + zuur + base dauwbraam (Rubus caesius) blauw rood rood blauw-groen Indicatoren in tuin Materiaal: -100g plantenmateriaal (rode kool, rode ajuinen, bieten, radijs, rabarber, rode druiven, kersen, rozen, groene wortelen; tomaten, zwarte thee) -50ml maatcilinder -50ml beker

Nadere informatie

Bronnen. Meer info. Naam: Co-wetenschapp(st)er: Klas:

Bronnen. Meer info. Naam: Co-wetenschapp(st)er: Klas: Bronnen - Het grote experimenteerboek, uitgeverij Deltas, 2003 - Aan de slag met Findus, uitgeverij Davidsfonds/Infodok, 2000 - Grasspriet Themadossier 4 Tuinbouw, Plattelandsklassen vzw Meer info Telefoon:

Nadere informatie

Voedingsindustrie bijlage 9

Voedingsindustrie bijlage 9 Handleiding voor de leerkracht 1 Voedingsindustrie Vooraf Als leerkracht speel je een begeleidende rol. De bedoeling van deze les is dat de leerlingen meer te weten komen over de sector voedingsindustrie.

Nadere informatie

Moleculaire Gastronomie: Knettersuiker Het gedrag en gebruik van knettersuiker

Moleculaire Gastronomie: Knettersuiker Het gedrag en gebruik van knettersuiker Moleculaire Gastronomie: Knettersuiker Het gedrag en gebruik van knettersuiker Inleiding Moleculaire gastronomie heeft alles te maken met het ontdekken van nieuwe smaakcombinaties en experimenteren met

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Energie Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting Grootheid Energie; eenheid Joule afkorting volledig wetenschappelijke notatie 1 J 1 Joule 1 Joule 1 J 1 KJ 1 KiloJoule 10 3 Joule 1000 J 1 MJ 1 MegaJoule

Nadere informatie

Bezoek leerlingen van het Sondervick College, Veldhoven: dd. 24 april 2008

Bezoek leerlingen van het Sondervick College, Veldhoven: dd. 24 april 2008 Bezoek leerlingen van het Sondervick College, Veldhoven: dd. 24 april 2008 Plan: In het kader van de bedrijvendag brachten op 24 april leerlingen van het Sondervick College uit Veldhoven een bezoek aan

Nadere informatie

BIOLOGIE Energie & Stofwisseling HAVO Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL]

BIOLOGIE Energie & Stofwisseling HAVO Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL] BIOLOGIE Energie & Stofwisseling HAVO Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai De student moet de bouw en werking van enzymen kunnen beschrijven moet het proces van

Nadere informatie

Is de pinda een energiebron? Zo ja, hoeveel energie bevat de pinda dan?

Is de pinda een energiebron? Zo ja, hoeveel energie bevat de pinda dan? Is de pinda een energiebron? Zo ja, hoeveel energie bevat de pinda dan? Uit bijna alle dieetvoorschriften blijkt: 'Van pinda's eten wordt je snel dik. Je wordt er snel dik van, omdat ze veel calorieën

Nadere informatie

Leerlingenhandleiding

Leerlingenhandleiding Leerlingenhandleiding Afsluitende module Alternatieve Brandstoffen - Chemie verdieping - Ontwikkeld door dr. T. Klop en ir. J.F. Jacobs Op alle lesmaterialen is de Creative Commons Naamsvermelding-Niet-commercieel-Gelijk

Nadere informatie

agdo1250trap Agterhof houtprodukten bv N.205.2k vooraanzicht bovenaanzicht sparing (max. 2960 mm) Aantal optreden... 16 Aantrede...

agdo1250trap Agterhof houtprodukten bv N.205.2k vooraanzicht bovenaanzicht sparing (max. 2960 mm) Aantal optreden... 16 Aantrede... N.05.k hoogte: N.05.k 00 608. 5 6 7 8 9 0 5 6 80 96 96 050 500 N.5.k hoogte: N.5.k 0 508. 5 6 7 8 9 0 5 6 80 50 00 N.5.k hoogte: N.5.k 0 08.5 6 7 8 9 0 5 5 6 80 50 00 N.65.k hoogte: N.65.k 60 08 5 6 7

Nadere informatie

Drijven en zinken. Eerst gaan we het drijfvermogen testen van een paar voorwerpen:

Drijven en zinken. Eerst gaan we het drijfvermogen testen van een paar voorwerpen: Hiernaast zie je een ouderwets duikerspak. Om ervoor te zorgen dat de duiker niet gaat drijven, heeft hij een loden gewicht op zijn borst vastgeknoopt. De slang is voor de luchttoevoer. Op de wal stond

Nadere informatie

LOKAAL LESMATERIAAL Docentenhandleiding over het materiaal kunststof en het beroep procesoperator in de kunststofindustrie.

LOKAAL LESMATERIAAL Docentenhandleiding over het materiaal kunststof en het beroep procesoperator in de kunststofindustrie. LOKAAL LESMATERIAAL Docentenhandleiding over het materiaal kunststof en het beroep procesoperator in de kunststofindustrie. (aan de hand van de PSO ideeënbo) Lokaal Lesmateriaal door Marco Welink De wereld

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie Jouw werkbladen In de klas Naam: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene

Nadere informatie

universele gasconstante: R = 8,314 J K -1 mol -1 Avogadroconstante: N A = 6,022 x 10 23 mol -1 normomstandigheden:

universele gasconstante: R = 8,314 J K -1 mol -1 Avogadroconstante: N A = 6,022 x 10 23 mol -1 normomstandigheden: Nuttige gegevens: universele gasconstante: R = 8,314 J K -1 mol -1 vogadroconstante: N = 6,022 x 10 23 mol -1 normomstandigheden: θ = 0 p = 1013 hpa molair volume van een ideaal gas onder normomstandigheden:

Nadere informatie

De Wijn deel II. De druiven geplukt toen ze nèt goed rijp waren. Dit proefondervindelijk vastgesteld.

De Wijn deel II. De druiven geplukt toen ze nèt goed rijp waren. Dit proefondervindelijk vastgesteld. De Wijn deel II De druiven geplukt toen ze nèt goed rijp waren. Dit proefondervindelijk vastgesteld. Ontsteeld, gewassen en gekneusd in twee emmers. Een heel subtiele met de neus heerlijk waarneembare

Nadere informatie

Wat erin zit, staat erop! Etiketten

Wat erin zit, staat erop! Etiketten Wat erin zit, staat erop! Etiketten Zoek uit welke informatie er zoal op etiketten staat door tien verschillende verpakkingen te bestuderen. Maak een indeling van de categorieën informatie. Probeer er

Nadere informatie

HEREXAMEN EIND MULO tevens IIe ZITTING STAATSEXAMEN EIND MULO 2009

HEREXAMEN EIND MULO tevens IIe ZITTING STAATSEXAMEN EIND MULO 2009 MNSTERE VAN ONDERWJS EN VOLKSONTWKKELNG EXAMENBUREAU HEREXAMEN END MULO tevens e ZTTNG STAATSEXAMEN END MULO 2009 VAK : NATUURKUNDE DATUM : VRJDAG 07 AUGUSTUS 2009 TJD : 7.30 9.30 UUR DEZE TAAK BESTAAT

Nadere informatie

www.knutselkrant.nl Jaargang 1, nummer 4 december 2009 Benodigdheden: BioColorverf, plastic ballen, harten, kerstbomen e.d., lint

www.knutselkrant.nl Jaargang 1, nummer 4 december 2009 Benodigdheden: BioColorverf, plastic ballen, harten, kerstbomen e.d., lint www.knutselkrant.nl Jaargang 1, nummer 4 december 2009 Te gebruiken materialen: Tekenen verven met BioColor tekeninkt Vormen met kaarsen boetseer Techniek speciaal Kerstkarton: folieprint Nieuw Mica kerstklokken

Nadere informatie

PGO Les Groep 4: Over Mengen, Ontmengen en Primaire Kleuren

PGO Les Groep 4: Over Mengen, Ontmengen en Primaire Kleuren PGO Les Groep 4: Over Mengen, Ontmengen en Primaire Kleuren Introductie In twee lessen met als thema kleuren gaan basisschoolleerlingen uit groep 4 nadenken over primaire & secundaire kleuren en over het

Nadere informatie

Chemische analyse van dranken

Chemische analyse van dranken Chemische analyse van dranken De voedingswaarde van wat we eten en drinken wordt bepaald door de aanwezige nutriënten. Deze nutriënten zijn: water, eiwitten, vetten, (verteerbare) koolhydraten, mineralen,

Nadere informatie

Oefenvraagstukken 4 VWO Hoofdstuk 6 antwoordmodel

Oefenvraagstukken 4 VWO Hoofdstuk 6 antwoordmodel efenvraagstukken 4 VW oofdstuk 6 antwoordmodel Een 0 D komt overeen met 7,1 mg a 2+ per liter water. 1 In 0,5 liter water is 58,3 mg a 2+ opgelost. oeveel 0 D is dit? Per L opgelost: 2 x 58,3 mg a 2+ =

Nadere informatie

2011 jaar van de chemie!

2011 jaar van de chemie! Stijn Dekelver 2011 is uitgeroepen tot het internationaal jaar van de chemie. Precies 100 jaar geleden won Marie Curie voor de tweede keer een Nobelprijs voor de chemie. Wat die prijs juist is, lees je

Nadere informatie

Les 1. Suiker, Big Business

Les 1. Suiker, Big Business Les 1 Suiker, Big Business Suikerriet is een groot zoet gras dat men reeds lang kent en dat wordt geteeld in warme landen Een suikerbiet wordt gekenmerkt door een dikke zoete knol. Ten tijde van Napoleon

Nadere informatie

Supermarkten vol merken en soorten. Smaaktestjes. Werkwijze

Supermarkten vol merken en soorten. Smaaktestjes. Werkwijze Supermarkten vol merken en soorten Smaaktestjes Gebruik bij deze opdracht werkblad en werkblad. Je gaat smaaktestjes doen. Een smaaktestje met twee merken pindakaas (A en B) en een smaaktestje met twee

Nadere informatie

Hoekenwerk sector Chemie en kunststoffen opdracht 1

Hoekenwerk sector Chemie en kunststoffen opdracht 1 Hoekenwerk sector Chemie en kunststoffen opdracht 1 Beroep Laborant (voor de leerkracht) Omschrijving van het beroep Het labo is het kloppend hart van de chemie. Alle chemische producten die in het proces

Nadere informatie

Briefweger. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Gewicht meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek

Briefweger. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Gewicht meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek Notities voor de leerkracht Briefweger Wetenschap Gewicht meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Mechanismen gebruiken hefbomen en tandwielen Materialen en

Nadere informatie

Lesbrief Uitvinders. Inleiding

Lesbrief Uitvinders. Inleiding Lesbrief Uitvinders Inleiding Ruben laat Sara zien dat hij een satéprikker door een ballon kan prikken zonder dat de ballon knapt! Ook kan hij een regenboog maken met een glas water. Sara vindt het erg

Nadere informatie

1. Elementaire chemie en chemisch rekenen

1. Elementaire chemie en chemisch rekenen In onderstaande zelftest zijn de vragen gebundeld die als voorbeeldvragen zijn opgenomen in het bijhorend overzicht van de verwachte voorkennis chemie. 1. Elementaire chemie en chemisch rekenen 1.1 Grootheden

Nadere informatie