Materiaal, tips & trucs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Materiaal, tips & trucs"

Transcriptie

1 Natuurwetenschappen bvl vrij onderwijs isbn: Materiaal, tips & trucs Uiteraard behoren het leerwerkboek, kleurpotloden, een bord en een voldoende variatie aan krijt of bordstiften tot de basisuitrusting van elke les. Een smartboard waarop de cursus interactief als bordboek wordt getoond (met meer dan 100 links die bij de besproken thema's met 1 druk op het smartboard kunnen opgeroepen worden) is natuurlijk het neusje van de zalm. Iedere CD- bordboek bevat - het leerwerkboek in WORD (niet ingevuld) - het leerwerkboek in WORD (ingevuld) - het leerwerkboek in pdf (niet ingevuld) - het leerwerkboek in pdf (ingevuld) - het leerwerkboek in notebook voor SMARTBOARD (niet ingevuld, wèl voorzien van de links) - het leerwerkboek in notebook voor SMARTBOARD (ingevuld en voorzien van de links) Grasduin zeker eens in de lijst van websites die vermeld staan bij "didactisch materiaal" Achteraan in het leerwerkboek bevinden zich een aantal pagina's met kleurfoto's die door de leerlingen op de gepaste plaats in hun werkboek moeten worden opgeplakt. De ervaring leert ons dat je best tijdens de eerste les ALLE foto's laat uitknippen en bewaren in een (brief)omslag die geperforeerd mee in het kaft wordt gestoken Het didactisch fotomateriaal dat de leerlingen in het leerwerkboek kunnen gebruiken, kunnen zij o.a. van het internet halen; wij stellen nl. een aantal bruikbare foto's en extra materiaal voor op Je collega ITC kan met de leerlingen zeker in de lesonderdelen "internet" eens op zoek gaan in die website en hun leren hoe ze de foto's kunnen binnenhalen en gebruiken in hun werkstructuur. Soms wordt er verwezen naar een uitvergroting; het gaat dan om uitvergrotingen van de tekeningen uit de cursus die je op transparant kan zetten of schijnen via een beamer of powerpoint. Alle uitvergrotingen voor a'kunde en wetenschappen (1B en bvl) staan op 1 cd die je kan bestellen aan 5. (zie: "Hoe bestellen" op de startpagina) Op 3 DVD's (zie inhoud volgende pagina) verzamelden we een aantal filmfragmenten die zeer bruikbaar zijn bij de lessen natuurwetenschappen 1B en bvl; iedere DVD kost 5 en kan worden besteld via de website. (zie: "Hoe bestellen" op de startpagina) Alle op- en aanmerkingen die kunnen bijdragen om deze tips & trucs te optimaliseren of uit te breiden worden in dank aanvaard op wetenschappen bvl vrij onderwijs 1 tips & trucs

2 DVD 1 1- OVER MIJN LIJF a. skelet 29' b. gebit 24' c. spijsvertering 28' d. huid (onvolledige opname) 9' e. bloed 26' 2- DE GROEIENDE PLANT 18' voor het 1ste jaar A en B: oud, maar oerdegelijk 3- WORTEL, STENGEL, BLAD 23' proefjes i.v.m. de functies van de verschillende organen van de plant; zelfde opmerking als hierboven! 4- HOE WORDT EEN WEERBERICHT GEMAAKT? 24' uit de reeks "de Peulschil" met Chris Van Den Durpel 5- MET DE CAMERA IN 50' a. de luchtwegen en de longen b. de slokdarm en de maag c. de neus d. de dikke darm e. de prostaatklier f. de nieren g. de baarmoeder en de eileider h. de buikholte (lever, gal, maag, middenrif, dunne darm) DVD 2 ALLE PROEVEN UIT POP-ELEKTRON (MET BART PEETERS) Vermits ieder item maar een tiental minuten duurt, is alles in 3 tracks gemonteerd (track 1 en 2 staan op DVD 2; track 3 op DVD 3) en moet je een beetje zoeken naar het juiste item. Wat zeer bruikbaar is voor de 1ste graad (A en B-stroom) staat in het blauw gedrukt. Gezien de jonge leeftijd van Bart Peeters, begrijp je dat dit collectoritem een zekere "leeftijd" heeft; soms is het dan ook nodig verouderd cijfermateriaal wat aan te passen. Ik denk dat ook je collega's aardrijkskunde, biologie en zeker fysica/chemie van de 1ste en 2de graad interesse zullen vertonen voor de getoonde experimenten. Veel kijkplezier TITEL 1: ONDERWERPEN 1 28 (3 uur) 1- peristaltiek 2- computer en chips 3- wandelende takken 4- vuur maken met water 5- verslaving en drugs 6- ontploffen 7- smelten door afkoelen 8- telemetrie van vogels (draadloze telecommunicatie) 9- een keten is zo sterk, als zijn zwakste schakel 10- avonturen in het scheikundelab 11- astronomie 12- stroboscoop en bewegende delen 13- reactie en reflex 14- uitzetting van vaste stoffen 15- vleermuizen 16- goochelen met chemie 17- Pascal en de hydrostatische druk 18- Bart loopt op batterijen 19- warmtepomp 20- voedselpiramide en het boemerangeffect 21- adembewegingen 22- soorten van licht 23- een sprookje: biologisch licht 24- stalagmieten en stalagtieten 25- de wereld is NIET plat 26- van koemest tot biogas 27- Bart gaat op "pierenjacht" 28- het winnen van zout met natrium TITEL 2: ONDERWERPEN (36') 29- verdwijnen van het regenwoud: prijsvraag (antwoord bij 34) 30- hulp van de fysica in het dagelijks leven 31- telegeleide race-wagens 32- van alchemist tot goud 33- Bart gaat door de geluidsmuur 34- verdwijnen van het regenwoud wetenschappen bvl vrij onderwijs 2 tips & trucs

3 DVD 3 TITEL 1: ONDERWERPEN reclame voor waspoeder 2- een luchtballon in je huiskamer 3- roken, gebroken, gewroken 4- de verrassende zijde van aluminium 5- survival of the fittest: Darwin 6- Bart in het circus 7- de quiz der onwetendheid, zuren 8- de beklaagde is zure regen TITEL 2: BIOBITS de man 10' TITEL 3: BIOBITS de vrouw 10' TITEL 4: BIOBITS zwangerschap 8' TITEL 5: BIOBITS de huid 10' TITEL 6: ZAP OP ROOK 22' TITEL 7: ALS DAT NIET GEWELDIG IS 19' de grote rokersquiz (met Bart De Pauw) TITEL 8: WAT GEBEURT ER MET MIJ? 27' heel plezante tekenfilm over de puberteit TITEL 9: AIDS TOT HIER EN NIET VERDER (cijfergegevens aanpassen: aantal gekende HIV-patiënten in België op 1/1/09: ; aantal gekende AIDS-patiënten in België op 1/1/09: TITEL 10: OVER LEVEN: mirakel van een liefde 42' opnames in het en voortplantingsstelsel van de mens ALGEMEEN: groot aanbod aan kruiswoordpuzzels en woordzoekers meer dan 1 miljoen zeer scherpe foto's over "alles en nog meer"; helaas staat op elke foto "shutterstock" vermeld, maar laat dit de pret niet (altijd) drukken! kies onderwijs en dan een categorie; er zitten voor elk thema wel een memory tussen! THEMA 1 VOORTPLANTING MENS Spellen: -Aidsbekerspel: - doel: leren inzien hoe (snel) het HIV-virus zich verspreidt, visuele manier om de snelle verspreiding van HIV te verduidelijken. - te koop: (25 euro) bij Centrum informatieve spelen (www.spelinfo.be) wetenschappen bvl vrij onderwijs 3 tips & trucs

4 - omschrijving: elke speler krijgt een rolbeschrijving (kussen, huidcontact, niezen, muggen, ) met veilig en onveilig vrijgedrag. De spelers imiteren wisselende seksuele contacten door het mengen van bekers met vloeistof. Een van de bekers bevat bij het begin een product dat zich tijdens het spel over de bekers verspreidt. Op het einde van het spel wordt het product zichtbaar gemaakt en blijkt wie onveilig vrijde. -Het grote voortplantingsspel (sensoa) : spel rond seksuele voorlichting gecombineerd met wetenschappelijke inhoud. Wie als eerste zaadcel de kern van de eicel bereikt is winnaar. Moeilijk spel! -domino's over voortplanting en voorbehoedsmiddelen: zie CD bordboek. -I HIV YOU spel : - : zaadcel moet eicel proberen te ontwijken ; ontdek je kansen om (online) ongewenst zwanger te geraken. Materiaal: -interessante sites: informatie over AIDS, HIV, SOA, veilig vrijen, voorbehoedsmiddelen; anticonceptiefiches; ontlenen van lesmateriaal, voorbehoedsmiddelenkoffer. info, spelletjes, foto s, filmpjes en allerlei rond seksuele voorlichting en verliefd zijn. : info en spel. : eenvoudige en duidelijke filmpjes, o.a. Wat is aids, Welke anticonceptiemiddelen bestaan er, Documentatie: Boek LEVEN van Lennart Nilsson, uitgeverij Ploegsma Amsterdam : spectaculaire foto s over bevruchting, embryo, foetus, geboorte (ook over DNA, chromosomen, hormonen, organen, hersenen en zenuwen, zintuigen, spieren, botten, haar, tand, spijsvertering, bacteriën, kanker, atmosferische deeltjes, virussen,) 1 De voortplantingsorganen bij jongens en meisjes pag.9 - CD uitvergroting pag.11: de vrouwelijke voortplantingsorganen - CD uitvergroting pag.13:kalender december - CD uitvergroting pag.14-18:zaadcel - eicel - CD uitvergroting pag.15: de mannelijke voortplantingsorganen - CD uitvergroting pag.17: geslachtsgemeenschap - CD uitvergroting pag.28: rad van fortuin - ev. modellen van de man. en vrouwelijke voortplantingsorganen (in kunststof!) te vinden op 3 Ook nog goed om weten pag.24 - minstens de voorbehoedsmiddelen die in de tekst worden besproken ( de pil, condoom, spiraaltje maandverband ( inwendig, uitwendig ) ALS BEELDMATERIAAL KAN BIJ DIT THEMA GEWERKT WORDEN MET 0.A. de filmpjes die wij verzameld hebben op onze DVD (zie pag. 2-3 hierboven) - Bij de boekenreeks: "Zo werkt je lichaam" ( 50 kleine deeltjes op niveau van onze leerlingen, waarin alle organen en zintuigen worden behandeld ) is er een video te wetenschappen bvl vrij onderwijs 4 tips & trucs

5 verkrijgen (tekenfilm) 1. De oorsprong van het leven 2.De geboorte. Deze films werden al herhaaldelijk op TV aangeboden in de reeks " Er was eens... het leven " THEMA 2 ETEN EN GEGETEN WORDEN Spellen: EET JE FIT: educatief bordspel van Kellogg s met vragen (weetkaarten, denkkaarten, fitkaarten en energiekaarten) en antwoorden rond eten en bewegen. Spelborden gratis aan te vragen, kaartjes zelf downloaden via volgens leeftijd verschillende voedings- en beweegtesten. : allerlei eenvoudige en leuke proefjes. eenvoudige en duidelijke filmpjes, o.a. Wat is de voedingspiramide, gezonde voeding, waarom is water zo gezond, bereken je Body Mass Index. site die tal van producten aanbiedt waarmee je op een hippe manier milieubewust door het leven kan gaan. klik bij downloads fiches gezondheid en milieu: korte samenvattingen over milieu gerelateerde gezondheidsrisico s (wat is het, hoe word je blootgesteld, hoe kan je het risico op blootstelling beperken, invloed op de gezondheid). Materiaal: Schedelmodellen van konijn, kat en everzwijn of afbeeldingen ervan; Zie ook: inhoud algemeen inhoud (overzicht) onderbouw theorie Gebit knipkiezen plooikiezen knobbelkiezen Bij het samenstellen van hun menu en vooral bij het zoeken naar de herkomst of samenstelling duiken de klassieke FAQ's op. De computer biedt hier echt wel een meerwaarde: nagenoeg alle voedingsmiddelen én hun herkomst kunnen gegoogeld of gewickipediat worden. Voldoende PC's om het voedsel van de gevraagde dieren op te sporen CDuitvergrotingen: tekeningen van pag.34 (schedels) CDuitvergrotingen: tekeningen van pag.36 (voedselweb) CDuitvergrotingen: tekeningen van pag.40 (voedselkringloop) CDuitvergrotingen: tekeningen van pag.45 (voedingsdriehoek) CDuitvergrotingen: tovervierkant pag.50 THEMA 3 MENS EN MILIEU Materiaal: papier én voorbeelden van origami. voldoende PC's om ICTtaken van pag op te lossen. Interessante sites site die tal van producten aanbiedt waarmee je op een hippe manier milieubewust door het leven kan gaan. wetenschappen bvl vrij onderwijs 5 tips & trucs

6 klik bij downloads fiches gezondheid en milieu:korte samenvattingen over milieu gerelateerde gezondheidsrisico s (wat is het, hoe word je blootgesteld, hoe kan je het risico op blootstelling beperken, invloed op de gezondheid). eenvoudige en duidelijke filmpjes, o.a. Waarom is water zo gezond, Waarom kiezen voor bio, vouwen van verschillende figuurtjes. THEMA 4 ENERGIE interessante sites: kies natuurkennis, de bliksems, netwerkspelletjes: spelletjes over energie bouwen en verbouwen, zuinig met energie, milieuvriendelijke energie : info en tips breng een virtueel bezoek aan het energiehuis en ontdek hoe je energie kan besparen veel leuke spelletjesspel om bewust te leren omgaan met energie; site met leuke knutselopdrachten, o.a. mini hovercraft, windmolen draaischijf van EANDIS : op deze schijf is onze oefening met energiebesparende tips in de woning gebaseerd. Schijf zelf kan je aanvragen bij eandis, ref WEB : leuke proefjes over "veel". animatiefilmpje over groene energie ; tik bij google groene energie in en je vindt in de lijst sites tal van filmpjes over groene energie speldoos : alternatieve energie ( Clementoni): bevat een huis en auto die werken op zonne-energie, een dynamo om zelf elektriciteit te maken : memoryspelen over o.a. energie, milieu : allerlei eenvoudige en leuke proefjes leuke affiche waar je met je klas kan aankondigen dat je deelneemt aan DIKKE TRUIENDAG vind je op site Materiaal Pag 74: citroen, lamphouder, lampje 4,5V of 6V, plaatje koper, plaatje zink, 2 snoeren met krokodillenklemmetjes, platte batterij van 4,5V, Pag 75: plastiek fles, leeg brik van fruitsap, schaar, dus ijzeren staafje, kurk, hobbymes, plakband, stevig garen, klein gewichtje, kan water, groot bord of schaal; Pag 79: voorbeelden van gloeilampen, spaarlampen, leds, CDuitvergrotingen: pag. 85 (energie besparen) CDuitvergrotingen: pag. 91 (woordzoeker) CDuitvergrotingen: begrippenkaart energie (na pagina 117) Thema 5 STOFFEN KUNNEN VERANDEREN interessante sites: Op you tube : coke zero & menthos : tal van filmpjes waar de coke zero fonteinen laat spuiten : Youtube filmpje toont op speelse wijze voorbeelden uit ons dagelijks leven van fysische en chemische veranderingen; laat de leerlingen zoveel mogelijk veranderingen in een lijstje noteren en ze later indelen in fysische en chemische verschijnselen. Je kan ook zelf een verzameling foto s maken van verschijnselen die de lln dan moeten indelen in groepen (levende natuur, niet-levende wetenschappen bvl vrij onderwijs 6 tips & trucs

7 natuur en fysisch verschijnsel, chemisch verschijnsel)vb: stollen van lava, roesten van ijzer, geboorte baby, opstijgen rook uit vulkaan, afsterven bomen, regenboog, bij die nectar zuigt, brandende kaars, licht weerkaatst op spiegel, smeltend ijs, leeuw eet prooi op, bliksem, zure regen tast gebouw aan,.. Roestvrij staal ( inox) of 18/8 bevat 74 % ijzer, 18 % chroom en 8 % nikkel leuke proefjes over "veel". allerlei eenvoudige en leuke proefjes Alternatieve proefjes voor uitzetting van stoffen: - Metalen plaatje met gleuf waar munt van 5 eurocent precies in past, op glas met water leggen, munt verwarmen, op gleuf leggen: past er niet meer door; enkele druppels water met pipet erop druppelen: munt valt weer door gleuf - U-vormig plankje, aan elke zijde een schroef waartussen je een dunne koperdraad spant. Middenin een papierclips aan koperdraad hangen, op 2 plaatsen een theelichtje onder de koperdraad laten branden: draad zet onmiddellijk uit en papierclips zakt tot tegen de grond Bimetaal demonstreren en toepassingen bespreken (schakelaar en thermostaat in huishoudapparaten, waakvlam gaskachel) Materiaal CDuitvergrotingen: tekeningen van pag.96 (uitzetting vloeistoffen) CDuitvergrotingen: tekeningen van pag.97 (uitzetting gassen) CDuitvergrotingen: tekeningen van pag.99 (praktische voorbeelden) CDuitvergrotingen: tekeningen van pag (geleiding- isolatie / stroming) CDuitvergrotingen: tekeningen van pag (warm en koud) Uitzetting: bol van s Gravesande, gasbrander, rondbodemkolf, gekleurd water (vb met KMnO 4 ), doorboorde stop, dun glazen buisje, grote maatbeker of bak met water, gebogen glazen buisje, muntstuk 2, paperclip, plankje, kaars en lucifers, ijzerdraadje, hamer en spijkers, ovenwant of houten wasknijper, stift, confituurpotje, plastiek strootje, klei of siliconen, lege glazen fles van frisdrank (1liter) Voortplanting: muntstuk 2, lucifers, gasbrander, metalen breinaald, was, kaarsvet of paraffine, krijt, glazen buisje of staafje, blokje steen, grote maatbeker, kleurstofkorrels of gekleurd krijt, glazen toestel om stroming aan te tonen, reeks stoffen om proefbuizen mee te bekleden (zoals kurk, wol, glaswol, leder, katoen, isomo, nylon, papier, bont, dons ), 5 thermometers, kokend water, thermosfles, Chemische verschijnselen: papier, lucifers of gasbrander, bord of schoteltje, spijker, beker met water, voorwerp of plaatje van geoxideerd koper, inox voorwerp, rode koolsap, lakmoespapier, universeel indicatorpapier, citroensap, ammoniak, azijn, kraantjeswater, proefbuizen of kleine bekertjes, bakpoeder, rozijnen, azijn, maatbeker, lepel, wetenschappen bvl vrij onderwijs 7 tips & trucs

Materiaal, tips & trucs

Materiaal, tips & trucs Aardrijkskunde bvl GO! isbn 978-90-815-2793-4, tips & trucs Uiteraard behoren het leerwerkboek, een atlas, kleurpotloden, een bord en een voldoende variatie aan krijt of bordstiften tot de basisuitrusting

Nadere informatie

Materiaal, tips & trucs

Materiaal, tips & trucs Natuurwetenschappen bvl OVSG isbn: 978-90-815-2792-7 Materiaal, tips & trucs Uiteraard behoren het leerwerkboek, kleurpotloden, een bord en een voldoende variatie aan krijt of bordstiften tot de basisuitrusting

Nadere informatie

Materiaal, tips & trucs

Materiaal, tips & trucs Natuurwetenschappen bvl GO! isbn: 978-90-815-2797-2 Materiaal, tips & trucs Uiteraard behoren het leerwerkboek, kleurpotloden, een bord en een voldoende variatie aan krijt of bordstiften tot de basisuitrusting

Nadere informatie

Materiaal, tips & trucs

Materiaal, tips & trucs Natuurwetenschappen 1B GO! isbn: 978-90-804-8954-7 Materiaal, tips & trucs Uiteraard behoren het leerwerkboek, een atlas, kleurpotloden, een bord en een voldoende variatie aan krijt of bordstiften tot

Nadere informatie

Materiaal, tips & trucs

Materiaal, tips & trucs maatschappelijke vorming bvl vrij onderwijs Isbn 978-90-815-2799-6 Materiaal, tips & trucs Uiteraard behoren het leerwerkboek, een atlas, kleurpotloden, een bord en een voldoende variatie aan krijt of

Nadere informatie

Materiaal, tips & trucs

Materiaal, tips & trucs Natuurwetenschappen 1B vrij onderwijs isbn: 978-90-804-8953-0 Materiaal, tips & trucs Uiteraard behoren het leerwerkboek, kleurpotloden, een bord en een voldoende variatie aan krijt of bordstiften tot

Nadere informatie

Het vak biologie kennis MN001 Een biologische tekening maken praktijk MN005 Werken met een loep praktijk MN008

Het vak biologie kennis MN001 Een biologische tekening maken praktijk MN005 Werken met een loep praktijk MN008 Biologie Over Bloqs Wie is Bloqs? Bloqs is een educatieve uitgeverij die innovatieve producten en diensten aanbiedt. Bloqs staat voor bouwen aan leren. Onze visie is dat u als docent of school zelf het

Nadere informatie

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Energie 5 en 6 2 Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Doelen Begrippen Materialen De leerlingen: begrijpen hoe elektriciteit en stroom ontstaan, als een brandstof wordt

Nadere informatie

Wa W rm r t m e Inlage

Wa W rm r t m e Inlage Inlage Proef 1 nattigheid - 1 Erlenmeyer (nr. 10) - 1 Rubberen stop (nr. 18) - Heet water Doe wat heet water in de erlenmeyer. Doe de stop erop en kijk wat er gebeurt. Kun je dit beschrijven? Proef 2 Frisse

Nadere informatie

H1 Vier rijken vergelijken

H1 Vier rijken vergelijken H1 Vier rijken vergelijken Toelichting Do-it H1 Wat is het verschil tussen een paardenbloem en een olifant? Tijdens deze groepsopdracht maken de leerlingen een grote poster (4x A). Het gaat erom dat de

Nadere informatie

Materiaal, tips & trucs

Materiaal, tips & trucs Geschiedenis 1B GO! Isbn 978-90-804-8950-9 Materiaal, tips & trucs Uiteraard behoren de werkstructuur, kleurpotloden, een bord en een voldoende variatie aan krijt of bordstiften tot de basisuitrusting

Nadere informatie

H1 Vier rijken vergelijken

H1 Vier rijken vergelijken H1 Vier rijken vergelijken Toelichting Do-it H1 Wat is het verschil tussen een paardenbloem en een olifant? Tijdens deze groepsopdracht maken de leerlingen een grote poster (4x A3). Het gaat erom dat de

Nadere informatie

en gezinsvorming Voortplanting Werkvormen: Lesdoelen: Kinderboeken: Benodigdheden: Filmpje: Les 7: Voortplanting en veilige seks Lesoverzicht

en gezinsvorming Voortplanting Werkvormen: Lesdoelen: Kinderboeken: Benodigdheden: Filmpje: Les 7: Voortplanting en veilige seks Lesoverzicht II Voortplanting en gezinsvorming Les 7: Voortplanting en veilige seks Lesoverzicht Werkvormen: Lesdoelen: Kinderen weten hoe de bevruchting verloopt, hoe je zwanger kunt raken en hoe je je tegen een zwangerschap

Nadere informatie

Voortplanting bij dieren

Voortplanting bij dieren Voortplanting bij dieren Opdracht 1 Geef aan of de beweringen juist of onjuist zijn: 1. De primaire geslachtskenmerken heb je vanaf je puberteit 2. Geslachtshormonen zorgen voor veranderingen in de puberteit

Nadere informatie

Galerij van de Mens - Ons lichaam

Galerij van de Mens - Ons lichaam . Vul onderstaande tabel aan. Galerij van de Mens - Ons lichaam Werkblad - Niveau Welkom in het gedeelte Ons Lichaam van de Galerij van de Mens. Stap na stap zal je veranderingen ontdekken die je lichaam

Nadere informatie

11de Vlaams Congres van Leraars Wetenschappen zaterdag 12 november 2005. Jacky Hellemans - Koen Paes

11de Vlaams Congres van Leraars Wetenschappen zaterdag 12 november 2005. Jacky Hellemans - Koen Paes 11de Vlaams Congres van Leraars Wetenschappen zaterdag 12 november 2005 de wet van Jacky Hellemans - Koen Paes Academische Lerarenopleiding Natuurkunde Departement Natuurkunde en Sterrenkunde - K.U.Leuven

Nadere informatie

De kracht van Archimedes

De kracht van Archimedes 1 Studie dag en KVCV De kracht van Archimedes DEEL 1 Korte omschrijving van het lesonderwerp Door een paar originele experimenten, de kracht van Archimedes ontdekken en de gegevens waarnemen die de grootte

Nadere informatie

Nascholing: Energie in wetenschappen (fysica/chemie/natwet 2 de graad)

Nascholing: Energie in wetenschappen (fysica/chemie/natwet 2 de graad) Nascholing: Energie in wetenschappen (fysica/chemie/natwet 2 de graad) Donderdag 27 januari 2011 Lerarenopleiding BASO Begeleiding: F. Poncelet Filip.Poncelet@khlim.be R. Frans Renaat.Frans@khlim.be :

Nadere informatie

Opening van het thema op vrijdag 5 november.

Opening van het thema op vrijdag 5 november. Grote Klus Thema : Lekker Fit Als je 5 opdrachten maakt en laat aftekenen, mag je meedoen met een leuke en gezonde activiteit in het restaurant. Als je de grote klus met een groepje maakt, moet je meer

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 3, 4, 5

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 3, 4, 5 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 3, 4, 5 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

KIJK! SEKSUALITEIT. mijn leven. Leerjaar 2. Leskatern 3. Ont wikkeld voor. praktijkonderwijs Basis - Kader

KIJK! SEKSUALITEIT. mijn leven. Leerjaar 2. Leskatern 3. Ont wikkeld voor. praktijkonderwijs Basis - Kader em ex jk ki In KIJK! mijn leven Leerjaar 2 aa pl SEKSUALITEIT Leskatern 3 r Ont wikkeld voor praktijkonderwijs Basis - Kader INLEIDING Seksualiteit Jongeren zijn veel bezig met relaties en seksualiteit.

Nadere informatie

kleuter 4 6 jaar Veters strikken. Zijn vaak al zindelijk. (Maar er kunnen ook andere dingen genoemd worden)

kleuter 4 6 jaar Veters strikken. Zijn vaak al zindelijk. (Maar er kunnen ook andere dingen genoemd worden) NAKIJKBLAD Opdracht 1 Iedere levensfase heeft bepaalde kenmerken. Zet bij elke levensfase van wanneer tot wanneer hij ongeveer duurt. Zet er ook bij wat er in die levensfase gebeurt (kies steeds 2 dingen.)

Nadere informatie

Wat is CO2? (koolstofdioxide) een gas is dat in de lucht zit, net als zuurstof. ervaren of je CO 2

Wat is CO2? (koolstofdioxide) een gas is dat in de lucht zit, net als zuurstof. ervaren of je CO 2 Klimaatverandering 7 en 8 2 Wat is CO2? Proefjes Doelen Begrippen Materialen De leerlingen: weten dat (koolstofdioxide) een gas is dat in de lucht zit, net als zuurstof ervaren of je kan zien, ruiken en

Nadere informatie

Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1

Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1 Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: 5... Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1 1. Taakverdeling! Iedereen in de groep krijgt een taak! Wie doet

Nadere informatie

Natuurwetenschappen GT NW 1 leerjaar A 2 trimester schooljaar 2013-2014

Natuurwetenschappen GT NW 1 leerjaar A 2 trimester schooljaar 2013-2014 Naam:... Klas:... nr:... Grote toets Datum: 2014-03-26 Resultaat: / 72 Afdeling: Middenschool EPI Leerkrachten: L. De Bondt, K. De Scheemaeker, M. Desomville, M. De Sutter, R. De Vlaeminck, B. Verhasselt,

Nadere informatie

Inhoud 4 e druk Natuuronderwijs inzichtelijk

Inhoud 4 e druk Natuuronderwijs inzichtelijk Inhoud 4 e druk Natuuronderwijs inzichtelijk Inleiding 1 PLANTEN 1.1 Indeling van het plantenrijk 1.1.1 De groene wereld van de planten 1.1.2 Wieren (algen) 1.1.3 Mossen 1.1.4 Paardenstaarten 1.1.5 Varens

Nadere informatie

Elektriciteit. Inlage

Elektriciteit. Inlage Elektriciteit Inlage Proef 1 Batterijen - Werkblad 1 - Potlood - Verschillende batterijen Bekijk de verschillende batterijen. Maak nu je werkblad. Proef 2 Brandend lampje - 1 Lampje (nr. 14) - Hittedraad

Nadere informatie

biologie CSE BB herziene versie

biologie CSE BB herziene versie Examen VMBO-BB 2010 tijdvak 1 vrijdag 28 mei 13.30-15.00 uur biologie CSE BB herziene versie Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen.

Nadere informatie

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen en zwangerschap Enige tientallen jaren geleden dacht men nog dat ongeboren kinderen in de baarmoeder goed beschermd waren tegen schadelijke

Nadere informatie

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde Hier brandt de lamp. Naam: Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Opdracht 1. Wat werkt met elektriciteit. 1. Welk toestel heeft elektriciteit nodig om de kunnen werken? Zet een kruisje onder JA of NEEN.

Nadere informatie

Lijst met websites voor het project Mensen van Alles-in-1

Lijst met websites voor het project Mensen van Alles-in-1 Lijst met websites voor het project Mensen van Alles-in-1 Algemene zoeksites: Denk van tevoren na over het trefwoord waarmee je zoekt. www.netwijs.nl www.meestersipke.nl www.google.nl ook voor afbeeldingen

Nadere informatie

Les techniek licht. Lesdoelen. Bronnen

Les techniek licht. Lesdoelen. Bronnen Les techniek licht Lesdoelen Bronnen o http://nl.wikibooks.org/wiki/wikijunior:natuurkunde/licht#de_regenboog o http://www.proefjes.nl/categorie/licht o http://www.keesfloor.nl/artikelen/diversen/regenboog/12vragen.htm

Nadere informatie

Primaire geslachtskenmerken

Primaire geslachtskenmerken Puberteit Primaire geslachtskenmerken -Secundaire geslachtskenmerken -Puberteit -Hormonen -Hypofyse -Groeispurt Wat is het?: Geslachtskenmerken die je vanaf je geboorte hebt. Voorbeelden: Vagina en Penis

Nadere informatie

POWER LINE. Lesmateriaal plus proeven over elektriciteit. Een lespakket van Zoleerjemeer

POWER LINE. Lesmateriaal plus proeven over elektriciteit. Een lespakket van Zoleerjemeer POWER LINE Lesmateriaal plus proeven over elektriciteit Een lespakket van Zoleerjemeer POWER LINE Colofon Zoleerjemeer Een uitgave van Zoleerjemeer www.zoleerjemeer.nl 2013 A. Elsinga, alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Laat de kinderen ook opzoeken in een woordenboek en/of spreekwoorden boek

Laat de kinderen ook opzoeken in een woordenboek en/of spreekwoorden boek Voorbereiding: Materialen verzamelen Voor de les alles al klaarzetten. De tafels in groepjes van vier zetten zodat je elk proefje eventueel twee keer kan klaar leggen. De werkbladen kopiëren De opdrachtvellen

Nadere informatie

Biologie ( havo vwo )

Biologie ( havo vwo ) Tussendoelen Biologie ( havo vwo ) Biologie havo/vwo = Basis Biologische eenheid Levenskenmerk Uitleggen hoe bouw en werking van onderdelen van een organisme bijdragen aan de functies voeding, verdediging

Nadere informatie

Synthese 35 Kruiswoordraadsel 36 Ken je de leerstof? 37. Hoofdstuk 2 Hoe zijn bloemplanten opgebouwd? 38 1 Wat zijn bloemplanten?

Synthese 35 Kruiswoordraadsel 36 Ken je de leerstof? 37. Hoofdstuk 2 Hoe zijn bloemplanten opgebouwd? 38 1 Wat zijn bloemplanten? INHOUD NATURALIS 1 DEEL 1 ORGANISMEN EN HUN BIOTOOP 15 Hoofdstuk 1 Biotoopstudie van het bos 16 1 Wat is een biotoop? 17 2 Energie is alomtegenwoordig 18 3 Observeren is leren 18 3.1 Leren correct meten

Nadere informatie

Samenvatting Mensen ABC

Samenvatting Mensen ABC Samenvatting Mensen ABC Week 1ABC: Wie zijn wij? Info: Wie zijn wij mensen Mensen zijn verschillend. Iedereen is anders, niemand is hetzelfde. Dat noem je uniek. Een mens heeft een skelet van botten. Daarom

Nadere informatie

PRAKTISCH. BIOLOGIE 2e GRAAD ASO OVERZICHT. Telefoon: 015 36 36 36 Fax: 015 36 36 37 Bezoek onze website: www.plantyn.com

PRAKTISCH. BIOLOGIE 2e GRAAD ASO OVERZICHT. Telefoon: 015 36 36 36 Fax: 015 36 36 37 Bezoek onze website: www.plantyn.com WAT OMVAT BIO NATURALIS 3 VOOR DE LEERLING? Leerwerkboek: Laboboek: Een algemene inhoudstafel en methodewijzer Onderzoeksvragen die elk nieuw onderwerp inluiden Actieve leermethode: gevarieerde werkvormen,

Nadere informatie

een spectroscoop 5 min.

een spectroscoop 5 min. Licht GROEP 7-8 69 60 minuten 1, 42 en 44 De leerling: weet wat een spectroscoop is weet dat wit licht uit meerdere kleuren bestaat weet dat de kleuren van licht een verschillende golflengte hebben een

Nadere informatie

Filmpjes downloaden van YouTube. Filmpjes downloaden van YouTube

Filmpjes downloaden van YouTube. Filmpjes downloaden van YouTube Filmpjes downloaden van YouTube Op videosites als YouTube staan veel filmpjes die de moeite waard zijn om later nog eens terug te zien. Je kunt deze bookmarken in je browser of via de embedoptie vertonen

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Opdracht 1. deel 8 De gereedschapskist van de elektricien. bektang. draadstriptang. krimptang. waterpomptang. combinatietang

Opdracht 1. deel 8 De gereedschapskist van de elektricien. bektang. draadstriptang. krimptang. waterpomptang. combinatietang deel 8 gereedschapskisk vkn de Opdracht 1 1. Bekijk de 5 foto s gereedschappen. Ontdek jij de verschillen? Schrijf bij de beschrijving op volgende pagina de naam tang op de foto. Tip: de naam tang kan

Nadere informatie

Spreekbeurtpakket - het skelet

Spreekbeurtpakket - het skelet Spreekbeurtpakket - het skelet Inleiding spreekbeurt voor de leerling: het skelet De voorbereiding van de spreekbeurt over het skelet. 10 tips 1. Start met het verzamelen van materiaal. Heel veel over

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht...

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Les 4 De opdracht... Drents Museum Groep 3 Duur: naar eigen inzicht (evt. te verdelen over meerdere lessen) Lesvoorbereiding

Nadere informatie

Plantyn Wetenschappelijk Werk. Verloop infosessie. Extra oefeningen voor de leerling Handleiding voor de leerkracht

Plantyn Wetenschappelijk Werk. Verloop infosessie. Extra oefeningen voor de leerling Handleiding voor de leerkracht Plantyn Wetenschappelijk Werk Leerwerkboek 2 u / 3 u Welkom Verloop infosessie Nieuw leerplan Wetenschappelijk Werk 1 ste graad Plantyn Wetenschappelijk Werk www.knooppunt.net Extra oefeningen voor de

Nadere informatie

Voedselweb van strand en zee

Voedselweb van strand en zee Spel Doel: Materialen: Groepsgrootte: Duur: De leerlingen leren dat verschillende zeedieren en planten van elkaar afhankelijk zijn, doordat ze elkaar eten. Alle dieren en planten zijn met elkaar verbonden,

Nadere informatie

De planeten Reis door het zonnestelsel

De planeten Reis door het zonnestelsel De planeten Reis door het zonnestelsel Cgroep 1-2 01 tijdsduur 40 minuten kerndoelen 1, 46 en 54 lesdoelen De leerling: (her)kent de namen van de acht planeten weet dat de planeten om de zon draaien kan

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2007 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. 700013-1-617b Paarden Lees eerst informatie 1 tot en met 9 en beantwoord dan vraag 37 tot en met 48. Bij het beantwoorden

Nadere informatie

Lijst met websites voor het project Voeding van Alles-in-1

Lijst met websites voor het project Voeding van Alles-in-1 Lijst met websites voor het project Voeding van Alles-in-1 Algemene zoeksites: Denk van tevoren na over het trefwoord waarmee je zoekt. www.netwijs.nl www.meestersipke.nl www.google.nl ook voor afbeeldingen

Nadere informatie

lesdoelen De leerling: oefent zijn motoriek kan iets nabouwen kan activiteiten benoemen die hij dagelijks doet weet waaruit een dorp is opgebouwd

lesdoelen De leerling: oefent zijn motoriek kan iets nabouwen kan activiteiten benoemen die hij dagelijks doet weet waaruit een dorp is opgebouwd Q Waar woon jij? Wonen groep 1-2 05 tijdsduur 50 minuten kerndoelen 1, 44, 50, 51, 54 en 55 lesdoelen De leerling: oefent zijn motoriek kan iets nabouwen kan activiteiten benoemen die hij dagelijks doet

Nadere informatie

Thema Energie-gebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer

Thema Energie-gebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer HET ENERGIEHUIS Thema Energie-gebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer Verwarming/Koeling Warm water CO2-zuinig vervoer Verlichting Elektrische

Nadere informatie

Leerlingeninstructie: Zuren en basen in de keuken

Leerlingeninstructie: Zuren en basen in de keuken Leerlingeninstructie: Zuren en basen in de keuken Introductie Wat eet je? Wat drink je? Welke producten gebruik je tijdens je verzorging? Welke producten worden er bij jou thuis gebruikt om schoon te maken?

Nadere informatie

Arie Aardvarken. Lesbrief

Arie Aardvarken. Lesbrief Arie Aardvarken Lesbrief Arie Aardvarken Lesbrief In Naturalis ontmoet u met uw groep Arie Aardvarken. Hij laat uw leerlingen ontdekken dat dieren heel handig in elkaar zitten. Het museumbezoek bestaat

Nadere informatie

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips Lesbrief Arie Aardvarken In Naturalis ontmoet u met uw groep Arie Aardvarken. Hij laat uw leerlingen ontdekken dat dieren heel handig in elkaar zitten. Het museumbezoek bestaat uit een interactieve rondleiding

Nadere informatie

Nascholing: Scheidingstechnieken (praktijk/ict/didactisch)

Nascholing: Scheidingstechnieken (praktijk/ict/didactisch) Nascholing: Scheidingstechnieken (praktijk/ict/didactisch) Donderdag 14 oktober 2010 Lerarenopleiding BASO Begeleiding: F. Poncelet Info: http://www.khlim.be/ecache/33160/scheidingstechnieken_proeven_met_dagdagelij

Nadere informatie

Els Wydaeghe Muzische dag 23 november 2011

Els Wydaeghe Muzische dag 23 november 2011 STOP MOTION FILM 1. WAT? Stop motion zit al een tijdje in de lift. Het werd vroeger vaak gebruikt in animatiefilms waarbij de acteurs en het decor vervangen werden door plasticine (bv. Wallace en Gromit)

Nadere informatie

lesbrieven avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 1: Opdracht 1: Maak een energieweb

lesbrieven avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 1: Opdracht 1: Maak een energieweb lesbrieven leerlingenbestand Lesbrief 1: Sunny Opdracht 1: Maak een energieweb Opdracht 2: Teken Sunny de elektrische auto Opdracht 3: De zonnetoren avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel Opdracht

Nadere informatie

Lesonderwerp: Definities Drukken Wet van Boyle-Mariotte

Lesonderwerp: Definities Drukken Wet van Boyle-Mariotte Lesonderwerp: Definities Drukken Wet van Boyle-Mariotte Niveau: 2*Duiker Lesgever:... Datum van de les: Kies de datum. Duikschool:... Adres/locatie:... Vereiste voorkennis: Beginsituatie: Gehomologeerd

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 1: SUNNY Opdracht 1: Maak een energieweb Opdracht 2: Teken Sunny de elektrische auto Opdracht 3: De zonnetoren AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL Copyright

Nadere informatie

Vitamines zitten in kleine hoeveelheden in je eten en drinken. Je hebt het halve alfabet aan vitamines: A, B, C, D, E, K.

Vitamines zitten in kleine hoeveelheden in je eten en drinken. Je hebt het halve alfabet aan vitamines: A, B, C, D, E, K. Testlab Er zitten heel veel voedingsstoffen in gezonde producten. Dat hebben jullie in de film gezien. Nou ja gezien? Voedingsstoffen zijn niet zichbaar in producten, maar we kunnen ze wel aantonen. Daar

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R WELKOM! Een bezoeker die een science center binnenkomt, moet gelijk in de stemming komen om van alles te ontdekken. Dat kan doordat er iets verrassends gebeurt. Daar gaan jullie op een heel speciale manier

Nadere informatie

Hoe gebruik je het Levend water Digibord?

Hoe gebruik je het Levend water Digibord? Hoe gebruik je het Levend water Digibord? Inloggen Ga naar http://www.bijbelonderwijs.nl/digibord Typ naam en wachtwoord Klik op inloggen Na het inloggen kun je kiezen uit de verschillende jaargroepen.

Nadere informatie

BOUW JE EIGEN WEERSTATION MET METEOZ

BOUW JE EIGEN WEERSTATION MET METEOZ BOUW JE EIGEN WEERSTATION MET METEOZ Vandaag is het beslist: je wordt leerling meteoroloog dankzij Meteoz! Het is mooi weer, ideaal om je eigen weerstation te bouwen en echte metingen te doen, net zoals

Nadere informatie

Het deeltjesmodel. Deeltjes en hun eigenschappen. Context 3 Zinken zweven drijven. Naam: Klas: Datum:

Het deeltjesmodel. Deeltjes en hun eigenschappen. Context 3 Zinken zweven drijven. Naam: Klas: Datum: Naam: Klas: Datum: Het deeltjesmodel Deeltjes en hun eigenschappen Als je een stukje ijzer, goud of eender welk stof tientallen keren kon vergroten, dan zou je ontdekken dat alle stoffen gemaakt zijn van

Nadere informatie

OntdekZelf - magnetisme

OntdekZelf - magnetisme Werkwijze Alle OntdekZelf experimenten zijn bedoeld voor de leerling om zelf te ontdekken. Laat de leerling vanaf het begin werken met zijn materialen en ontdekken hoe hij tot een antwoord of een werkende

Nadere informatie

Natuurtentoonstelling

Natuurtentoonstelling Natuurtentoonstelling We gaan schilderijlijstjes maken. Knip elk een rechthoekige lijst uit een vel A4-papier. Daarna mag je jouw lijst versieren met kleurpotloden, verf, wascokrijt of ander materiaal.

Nadere informatie

Les 2: Tekstopbouw: alinea s

Les 2: Tekstopbouw: alinea s Les 2: Tekstopbouw: alinea s OEFENING 1 ALINEA S HERKENNEN Vul aan. Kies uit de woorden: een samenvatting, het onderwerp, de naam, alinea s, vier, laatste Een tekst bestaat uit.. delen: 1) De titel De

Nadere informatie

BIOLABO. Voorbereiding in de klas

BIOLABO. Voorbereiding in de klas BIOLABO Voorbereiding in de klas INHOUD 1. Inleiding 2. Biodiversiteit in de schoolomgeving 2.1 materiaal 2.2 verloop 3. Biodiversiteit op aarde 3.1 materiaal 3.2 verloop 3.3 afsluiter 1. Inleiding Biolabo

Nadere informatie

Bronnen. Meer info. Naam: Co-wetenschapp(st)er: Klas:

Bronnen. Meer info. Naam: Co-wetenschapp(st)er: Klas: Bronnen - Het grote experimenteerboek, uitgeverij Deltas, 2003 - Aan de slag met Findus, uitgeverij Davidsfonds/Infodok, 2000 - Grasspriet Themadossier 4 Tuinbouw, Plattelandsklassen vzw Meer info Telefoon:

Nadere informatie

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen leren de actieve voedingsdriehoek kennen en begrijpen de indeling ervan. De leerlingen kunnen zelf voedingsmiddelen indelen bij de passende voedselgroep. geeft

Nadere informatie

2 uur. 2 uur. Leerwerkboeken: Theoretische handboeken én praktische doe- en invulboeken Begeleid zelfstandig leren Ca. 500 illustraties.

2 uur. 2 uur. Leerwerkboeken: Theoretische handboeken én praktische doe- en invulboeken Begeleid zelfstandig leren Ca. 500 illustraties. 2 uur 2 uur theorie wetenschappelijk werk www.plantyn.com Leerwerkboeken: Theoretische handboeken én praktische doe- en invulboeken Begeleid zelfstandig leren Ca. 500 illustraties 1 Leerwerkboeken: steeds

Nadere informatie

Bevruchting : het versmelten van de kern van een eicel + zaadcel - door bevruchting ontstaat een bevruchte eicel : nieuw individu

Bevruchting : het versmelten van de kern van een eicel + zaadcel - door bevruchting ontstaat een bevruchte eicel : nieuw individu Thema 3. Voortplanting en ontwikkeling 1. Voorplanting en bevruchting Voorplanting begint bij de bevruchting Bevruchting : het versmelten van de kern van een eicel + zaadcel - door bevruchting ontstaat

Nadere informatie

VAK: BIOLOGIE METHODE: Biologie voor jou 3VMBO- BK Deel 1 en 2 KLAS: 3 CONTACTUREN PER WEEK: 3 x 50 minuten per week

VAK: BIOLOGIE METHODE: Biologie voor jou 3VMBO- BK Deel 1 en 2 KLAS: 3 CONTACTUREN PER WEEK: 3 x 50 minuten per week PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING TSG VMBO CURSUSJAAR 205-206 NIVEAU BASIS VAK: BIOLOGIE METHODE: Biologie voor jou 3VMBO- BK Deel en 2 KLAS: 3 CONTACTUREN PER WEEK: 3 x uten per week P periode C code

Nadere informatie

Kwelder. Planten en zout water. Proefje. VO onderbouw

Kwelder. Planten en zout water. Proefje. VO onderbouw Kwelder Proefje Doel: Materialen: Leerlingen weten dat alleen speciale planten tegen zout water kunnen. De leerlingen weten dat zout, water aantrekt. Hierdoor gaan de meeste planten door uitdroging dood

Nadere informatie

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen.

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. VO Werkblad Doel: Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. Materialen: - Werkblad 3: - Potlood - Filmpjes: Dolfijnen, bruinvissen en vissen. De filmpjes zijn te vinden

Nadere informatie

INFORMATIE IMPLANON NXT. 3 jaar onbezorgde anticonceptie. 3 jaar onbezorgde anticonceptie

INFORMATIE IMPLANON NXT. 3 jaar onbezorgde anticonceptie. 3 jaar onbezorgde anticonceptie INFORMATIE IMPLANON NXT Inhoud Introductie 3 Eigenschappen 4 Werking 6 Inbrengen 8 Het juiste startmoment 10 Menstruatie 13 Betrouwbaarheid 14 Introductie Je hebt gekozen voor IMPLANON NXT. Dit is een

Nadere informatie

Werkstuk elektriciteit Mees Kleefmann Groep 7a Oktober 2010. Elektriciteit

Werkstuk elektriciteit Mees Kleefmann Groep 7a Oktober 2010. Elektriciteit Werkstuk elektriciteit Mees Kleefmann Groep 7a Oktober 2010 Elektriciteit Inhoudsopgave 1 - Wat is elektriciteit? 2 - Statische elektriciteit 3 - Stromende elektriciteit maken met een dynamo 4 - Elektriciteit

Nadere informatie

waar ik afval zoals papier, glas, groente en plastic en gevaarlijke stoffen in moet doen.

waar ik afval zoals papier, glas, groente en plastic en gevaarlijke stoffen in moet doen. CP8 Het Mileu In Nederland wordt het huisvuil gescheiden opgehaald. Ook kunt u afval gescheiden weggooien in bijvoorbeeld de glasbak, of papierbak. De Nederlandse overheid wil graag dat mensen zuinig omgaan

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie Jouw werkbladen In de klas Naam: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene

Nadere informatie

NASK1 SAMENVATTING VERBRANDEN EN VERWARMEN

NASK1 SAMENVATTING VERBRANDEN EN VERWARMEN NASK1 SAMENVATTING VERBRANDEN EN VERWARMEN Een verbranding is de reactie tussen zuurstof en een andere stof, waarbij vuurverschijnselen waarneembaar zijn. Bij een verbrandingsreactie komt warmte vrij.

Nadere informatie

AAN DE SLAG Arbeid verricht door de wrijvingskracht (thema 1)

AAN DE SLAG Arbeid verricht door de wrijvingskracht (thema 1) Arbeid verricht door de wrijvingskracht (thema 1) Is de arbeid die moet verricht worden op een voorwerp om dat voorwerp over een afstand h omhoog te brengen, afhankelijk van de gevolgde weg? Kies een van

Nadere informatie

Naam: Hoe werk je met dit boekje?

Naam: Hoe werk je met dit boekje? 0 Naam: Hoe werk je met dit boekje? Dit boekje bestaat uit twee delen: een werkboek (blz. 1 t/m blz. 15) en de bronnen (blz. 16 t/m blz. 18). Hieronder staat uitgelegd hoe je met deze delen werkt. Het

Nadere informatie

Bijlage Lang Leve de Liefde

Bijlage Lang Leve de Liefde Bijlage Lang Leve de Liefde Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Lang Leve de Liefde, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies

Nadere informatie

Voer deze proefjes alleen uit met je juf of meester erbij.

Voer deze proefjes alleen uit met je juf of meester erbij. Voer deze proefjes alleen uit met je juf of meester erbij. Waxinelichtje en een glas - Een waxinelichtje - Een schoteltje - Een lucifer - Een glas Zet in het midden van de kring een schoteltje neer met

Nadere informatie

15 min. 1-4. NL Spelregels. 17998_ikleer_naar groep1_guide.indd 1 25-09-15 08:39

15 min. 1-4. NL Spelregels. 17998_ikleer_naar groep1_guide.indd 1 25-09-15 08:39 15 min. 1-4 NL Spelregels 17998_ikleer_naar groep1_guide.indd 1 25-09-15 08:39 Voor de ouders Ik leer Op weg naar groep 1 is een compleet spel met duidelijke doelen: 1 Kleuren en vormen leren 2 Letters

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 21 woensdag dinsdag 22 9 mei juni 11.30 13.30-15.00 13.00 uur BIOLOGIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat

Nadere informatie

Voorbehoedsmiddelen. Wat voel je? Tampons of maandverband?

Voorbehoedsmiddelen. Wat voel je? Tampons of maandverband? Wat is het? Om te kunnen begrijpen wat ongesteld zijn precies is moet je eerst weten welke lichaamsdelen hierbij een rol spelen. Meisjes hebben 2 eierstokken, 2 eileiders, een baarmoeder en een vagina

Nadere informatie

Tevens is deze proefles ideaal als voorbereiding op de Mad Science workshop Zuren & Basen die via deze link te boeken is.

Tevens is deze proefles ideaal als voorbereiding op de Mad Science workshop Zuren & Basen die via deze link te boeken is. Lesbrief Zuren & Basen : Voor u ligt een begeleidende lesbrief van Mad Science die u in uw eigen klas kunt gebruiken. De les bevat enkele experimenten die de kinderen zelf in de klas uit kunnen proberen.

Nadere informatie

mijn wetenschappelijke experimenten

mijn wetenschappelijke experimenten naam Datum werkblaadje 3 mijn wetenschappelijke experimenten het spijsverteringsstelsel werkblaadje 3 b experiment 1: het SpeekSel citroensap of azijn onderzoeksvraag: water in de mond krijgen, bestaat

Nadere informatie

Waar biologie de grens met ethiek raakt deel A

Waar biologie de grens met ethiek raakt deel A Waar biologie de grens met ethiek raakt deel A An Quaghebeur Leraar biologie VLTI - Torhout Vakbegeleider biologie-natuurwetenschappen Bisdom Brugge 1 Waar biologie de grens met ethiek raakt Situering

Nadere informatie

Examen VMBO-BB. biologie CSE BB. tijdvak 1 donderdag 23 mei 13.30-15.00 uur. Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.

Examen VMBO-BB. biologie CSE BB. tijdvak 1 donderdag 23 mei 13.30-15.00 uur. Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Examen VMBO-BB 2013 tijdvak 1 donderdag 23 mei 13.30-15.00 uur biologie CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Achter dit examen is een erratum opgenomen. Dit

Nadere informatie

www.sense.info 1. Informatie over seks 1. Een eerste uitleg Veel jongeren hebben vragen over seks. Jij ook?

www.sense.info 1. Informatie over seks 1. Een eerste uitleg Veel jongeren hebben vragen over seks. Jij ook? www.sense.info 1. Een eerste uitleg 1. Informatie over seks Veel jongeren hebben vragen over seks. Jij ook? Op de site www.sense.info kun je alles vinden wat je wilt weten over seks. Ook kun je via Sense.info

Nadere informatie

Drie jaar niet meer aan mijn anticonceptie denken.

Drie jaar niet meer aan mijn anticonceptie denken. I N F O R M A T I E Drie jaar niet meer aan mijn anticonceptie denken. 3 jaar onbezorgde anticonceptie Inhoud Introductie Introductie............................................ 3 Eigenschappen........................................

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

VOORBEELDMATERIAAL HOEKENBOX LEERJAAR 6 WERELDORIËNTATIE

VOORBEELDMATERIAAL HOEKENBOX LEERJAAR 6 WERELDORIËNTATIE VOORBEELDATERIAAL HOEKENBOX LEERJAAR 6 WERELDORIËNTATIE P. 02-03 Thema 1 DE DRIE WIJZEN De leerlingen formuleren juiste en foute antwoorden bij vragen en kunnen als luisteraar achterhalen welk antwoord

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Tijd: 50 minuten Voorbereiding: op www.meerdanliefde.nl is veel informatie te vinden in redelijk eenvoudige taal. Ook in het App Note Mouse draaiboek staan

Nadere informatie

Praten over anticonceptie met je kind: hoe, wanneer, waarom?

Praten over anticonceptie met je kind: hoe, wanneer, waarom? Praten over anticonceptie met je kind: hoe, wanneer, waarom? Voor het eerst in z n leven heeft mijn zoon een lief. Moet ik nu condooms kopen voor hem en op zijn nachtkastje leggen? Toen mijn dochter kwam

Nadere informatie

"Wat is qua tijd en energiegebruik de meest gunstige manier om 1 liter water aan de kook te brengen?"

Wat is qua tijd en energiegebruik de meest gunstige manier om 1 liter water aan de kook te brengen? Experiment 5 Koken: op gas of elektrisch? leerling Consumentenvraag "Wat is qua tijd en energiegebruik de meest gunstige manier om 1 liter water aan de kook te brengen?" Inleiding De belangrijkste energiebronnen

Nadere informatie

Intermoleculaire krachten. Waterdruppels kleven aan de kraan of aan een bloemblad. Kwik vormt gemakkelijk grote druppels die niet aan het glas kleven.

Intermoleculaire krachten. Waterdruppels kleven aan de kraan of aan een bloemblad. Kwik vormt gemakkelijk grote druppels die niet aan het glas kleven. Thema 17 Cohesie en adhesie 1 Intermoleculaire krachten Waterdruppels kleven aan de kraan of aan een bloemblad. Kwik vormt gemakkelijk grote druppels die niet aan het glas kleven. waterdruppels kleven

Nadere informatie