EU cofinanciering: de cruciale katalysator

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EU cofinanciering: de cruciale katalysator"

Transcriptie

1 Trendanalyse Regionaal Economisch Beleid Datum: 28 februari 2013 EU cofinanciering: de cruciale katalysator Europese cofinanciering biedt voor decentrale overheden de mogelijkheid dat er plotsklaps vier extra financiële kranen open gaan staan voor eigen beleid. Cofinanciering met privaat geld, nationaal geld, Europees geld en aanvullende financiering van de Europese Investeringsbank (EIB). Dit gaat mogelijk voor een substantiële groei van het regionale financieringsvolume zorgen. Waar zit het strategisch belang? De EU kraan kan in een voorgenomen revolverende fondsen verlies nemen, waarmee het fonds minder strikt marktconform hoeft te opereren, waardoor meer ruimte ontstaat voor beleidsdoelstellingen en beleidsresultaat. Revolverende instrumenten (zoals zachte leningen, garanties en participaties) zitten organisatorisch best ingewikkeld in elkaar. Ze vergen een stevige mindshift in de uitvoering en controle van beleid. Ook is het zeker niet geschikt voor alle soorten beleidsambities. Maar we zien ook grote kansen en effectieve voorbeelden uit het buitenland. Provincies hebben ambitieuze doelen. Om zo veel mogelijk maatschappelijk rendement te behalen is het strategisch van groot belang bij revolverend ambities eigen middelen te koppelen aan nieuwe EU cofinanciering. In de loop van 2013 worden de nieuwe contouren van de EU programma's vastgesteld. In de periode bedroeg het Structuurfondsenpakket ruwweg 2 miljard, voor is een bedrag van 1,5 miljard voorzien. Decentrale overheden zijn strategisch nu aan zet om deze middelen slim in te gaan zetten! Lysias licht graag toe waar uw strategisch belang zit. Leeswijzer Deze notitie analyseert de ontwikkeling naar meer revolverend financieren en fondsvorming op regionaal niveau. Eerst kijken we naar deze trendomslag uit staatssteun optiek. Staatssteun is behalve een noodzakelijk juridisch kader ook een goede spiegel om de eigen plannen en doelen kritisch en strategisch te bekijken. We kijken naar de actualiteit en de verwachte explosieve groei van het revolverende instrumentarium. Dan kijken we specifiek uit staatssteunoptiek naar deze ontwikkelingen. Tenslotte kijken we naar het strategisch belang van Europese cofinanciering in revolverende instrumentarium. Een praktisch voorbeeld in de bijlage laat zien op welke wijze EU fondsen een cruciale succesfactor kunnen zijn voor provincies en andere overheden die met revolverende instrumenten aan de slag (willen) gaan. Meer informatie: Melvin Könings, Lysias Advies BV Postbus 2037, 3800 CA Amersfoort Telefoon: GSM: Web: 1

2 1. Revolverend financieren en staatssteun De Europese staatssteun regels en procedures stellen belangrijke kaders aan het beleid van provincies, gemeenten, waterschappen en andere (semi-) publieke organen. In de Europese Unie geldt een algemeen verbod op staatssteun, gecombineerd met ingewikkelde uitzonderingsclausules uit het Europese Verdrag en secundaire wetgeving. Een onjuiste staatssteunprocedure kan in het uiterste geval nare gevolgen hebben, zoals terugbetaling van oneigenlijk betaalde steun en het niet na kunnen komen van politieke of bestuurlijke toezeggingen. Maatregelen dienen dus altijd staatssteunproof te zijn. Bij subsidies is marktverstoring meestal evident (één bedrijf krijgt wel een subsidie, de ander niet). En dus is er vaak snel sprake van staatssteun, met ingewikkelde regels en procedures voor het toetsen van de rechtmatigheid. Bij fondsvorming en alle andere vormen van zachte financiering is niet altijd even duidelijk of er nou sprake is van staatssteun of niet. Als publieke revolverende financiering volstrekt marktconform gebeurt, dus met hoge (marktconforme) rendementseis en realistische winstverwachting, dan is er geen sprake van staatssteun. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer overheden overtollige liquide middelen tijdelijk wegzetten in bank- en beleggingsproducten in binnen- en buitenland. Dit is geen vorm van staatssteun. Maar steeds vaker zien we dat overheden doelgericht revolverend willen investeren. Naast een financieel belang (behoud of groei van eigen vermogen) staan maatschappelijke belangen centraal, zoals het behoud of stimuleren van de werkgelegenheid, bevorderen van innovatie of bijvoorbeeld duurzame energie. De overheid probeert daarbij een zeker marktfalen aan te pakken. "Banken pakken dit niet op, dus doen wij het". Overheden bieden gunstige financiering aan, zoals lagere rentes, achtergestelde leningen. langere looptijden of financiering van vrij risicovolle activiteiten of begunstigden. Dit is in de meeste gevallen niet (meer) 100% marktconform, de overheid gaat verder dan de reguliere financiële markt aanbiedt. Logisch, want de markt laat het na, de overheid springt in. Uit staatssteunoptiek is er dan al snel sprake van staatssteun. Daarbij beargumenteert de betrokken overheid vaak zelf al op welke manier ze de markt (positief) wil beïnvloeden. Meer fondsen voor energiebesparing of bijvoorbeeld innovatie! Of de beïnvloeding (of het gewenste resultaat) nu positief of negatief is voor de economie maakt uit staatssteunoptiek niet uit. Dat is uitsluitend van belang om de staatssteun vervolgens rechtmatig of onrechtmatig te verklaren. Op het snijvlak van markt en overheid komen daarmee strategische vragen aan de orde. Sommige overheden claimen dat er geen staatssteun is, omdat alle financiering 100% marktconform is. Maar als het handelen van de overheid volledig marktconform is, waarom speelt die overheid dan een rol en laat ze het niet aan de markt over? Vaak is dan het argument: ja, maar de banken pakken het niet op. Maar dat is dan weer een duidelijk signaal dat de overheid iets gaat doen (financieren) dat niet volledig marktconform is. En dus is er snel sprake van staatssteun. Deze manier van denken (die dominant is in het Europese staatssteun recht) leidt al snel tot de algemene conclusie dat er bijna altijd sprake is van staatssteun bij revolverend financieren door overheden. En dat levert dan weer knelpunten op, omdat de staatssteunregels bijvoorbeeld aanbesteding en marktconforme (variabele) beloning van fondsmanagers eisen. Dat staat weer op gespannen voet met bestaande organisaties en beloningsbeleid binnen de overheid. Dit is overigens geen nieuw vraagstuk. Voor de reeds operationele fondsen van of via de regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM s) geldt bijvoorbeeld dat het staatssteun recht gewoon aan de orde is. Tot nu toe was daar nooit veel ophef over, omdat de huidige fondsen relatief klein zijn en de markt nauwelijks lijken te verstoren. Maar ROM's en andere vergelijkbare organisaties verstrekken financiering aan risicovolle projecten en ondernemingen (waar de markt het laat afweten). De meeste ROM s zijn echter tot nu toe onder de radar gebleven van de handhaving op het gebied van staatssteun. Lokale gedachte is daarbij: "Wij zijn toch marktconform?". Uit staatssteunoptiek zijn ze dat niet. Een paar fondsen zijn (wel) keurig staatssteunproof ingericht onder de zogeheten Omnibus Decentraal regeling, maar veel anderen zijn onwetend over de staatssteunaspecten van hun fondsen. 2

3 2. Ontwikkeling nieuwe EU programma's: veel meer revolverend In 2013 zijn de voorbereidingen en onderhandelingen voor de nieuwe EU programmaperiode in volle gang. Provincies, gemeenten, landsdelen en ministeries overleggen uitvoerig op welke doelen en met welke instrumenten de Europese middelen kunnen worden weggezet. En de Europese Commissie en de andere Lidstaten onderhandelen ook mee. Met name de Europese Commissie bepaalt eerst allemaal spelregels, uiteindelijk wordt er dan nog besloten over budget en prioriteiten. Pas eind 2013 zullen er echt besluiten worden genomen welke regio nu precies welke middelen krijgt en waarvoor. Dan zal er een samenhangend en passend pakket liggen voor Nederland en de regio's. Ondertussen stelt de Europese Commissie alvast allerlei spelregels vast en worden er budgettaire prognoses gemaakt. Het ziet er naar uit dat Nederland weliswaar iets minder geld krijgt dan de periode (was 2 miljard), maar nog steeds komt er een aanzienlijk Structuurfondsen programma, ook voor de periode (wordt 1,5 miljard). De verwachting is dat 25% tot wel 75% van de nieuwe EU middelen revolverend zal worden ingezet. Het rijk heeft ondertussen met het topsectorenbeleid een belangrijke omslag gemaakt van subsidiebeleid naar revolverend financieren. Het subsidiebudget voor innovatie is in korte tijd bijna gehalveerd, terwijl het revolverende budget meer dan vertienvoudigd is. Deze trend zal zich ook doorzetten in het regionaal economisch beleid, ook provincies maken deze omslag door. Met de komst van de grootschalige nieuwe fondsen van het rijk en daarbovenop aanvullende Europese geldstromen uit het EFRO programma komt de staatssteun aspecten pregnanter naar voren. Steeds vaker zullen de accountants van decentrale overheden, het rijk en de Europese Commissie de opzet en werking van de fondsen stevig toetsen aan het staatssteun recht. Ze komen dan onvermijdelijk tot de conclusie dat er meestal sprake is van staatssteun. En dat betekent weer dat de nieuwe instrumenten moeten worden opgezet onder de spelregels van Module 9 van de Omnibus Decentraal Regeling. Maar die regels zijn weer vrij strikt, dus in veel gevallen is gebruik van andere staatssteunregels noodzakelijk, zoals het Milieusteunkader of de mogelijkheden voor MKB steun onder de algemene groepsvrijstellingsverordening. 3. Specifieke aandachtspunten uit staatssteunoptiek Uit staatssteun optiek kan er steun op diverse niveaus landen. Grofweg zijn dat er drie: er kan een voordeel bij het bedrijf vallen (krijgt bij fonds wel financiering los, bij bank niet), bij de fondsmanager (die niet helemaal marktconform hoeft te sturen) en bij de participanten in het fonds (die rendement boeken met hulp van overheidsmiddelen). Nieuwe Nederlandse wetgeving op het gebied van Markt en Overheid stelt hoge eisen op het gebied van aanbesteding, functiescheiding en zelfs beloning van de fondsmanager, die een variabele component moet hebben. Elke schijn dat de fondsen toch opereren op basis van oneigenlijke sturing, en dat kan uiteenlopen van ruimtelijke ordening tot en met behoud arbeidsplaatsen, dient vermeden te worden. Op dit punt is de wetgeving duidelijk: fondsmanagers zijn geen ambtenaren, ook geen verkapte zoals bij sommige ROM s, maar daadwerkelijke bankiers en/of fondsmanagers, ondergebracht bij banken en/of speciaal opgerichte juridische entiteiten. Bij voorkeur wil Brussel dat het fondsmanagement wordt aanbesteed. Praktisch gesproken leidt deze eis tot ingewikkelde discussies over de onafhankelijkheid en salariëring van de fondsmanagers. Onder het staatssteunrecht moet financieel gewin de primaire leidraad zijn tot besluitvorming binnen fondsen, de fondsmanager moet dus bij voorkeur variabel naar prestatie en marktconform beloond worden. Tegelijkertijd is het verstandig knoppen aan te brengen voor beleidsprestaties: bijvoorbeeld beloning naar CO2-reductie of gecreëerde werkgelegenheid. Met uitsluitend sturen op financieel gewin tast je de effectiviteit van het beleidsinstrument aan! Variabele beloning staat wel op gespannen voet met politiek-bestuurlijke discussies over bijvoorbeeld de Balkenendenorm in het openbaar bestuur. Een ander belangrijk thema is de governance. Overheden kunnen en mogen niet meer sturen op projectbasis, maar moeten de kunst van het loslaten omarmen en sturen op hoofdlijnen. Dat is in de huidige bestuurlijke setting van veel beleidsinstrumenten niet een vanzelfsprekendheid. 3

4 Een ander aandachtspunt is of een overheid alleen het MKB financieel wil stimuleren of ook grote bedrijven. In sommige regio's of in sommige markten is het aantal innovatieve bedrijven dat voldoet aan de MKB definitie en dus geen deel uitmaken van grotere moederbedrijven of andere holdingconstructies, beperkt. Het absorptievermogen van regionale fondsen zal mogelijk relatief klein zijn en specifieke projecten kunnen zich mogelijk weinig aansluiten bij kennisinstellingen, grotere bedrijven of Nederlandse vestigingen van buitenlandse bedrijven. De vraag is dan of regionale overheden nog wel dicht genoeg bij hun oorspronkelijke beleidsdoelen kunnen blijven (meer innovatie, meer samenwerking, meer duurzaamheid) en of het Europese keurslijf voor de MKB definitie niet te strak zit. Als je breder te werk wil gaan (dan uitsluitend MKB) vervalt een groot deel van de staatssteun vrijstellingen en moet er vaak gemeld worden bij DG Mededinging (met minimaal een half jaar doorlooptijd). Daarop moeten overheden zich strategisch goed voorbereiden. 4. Strategisch belang van EU cofinanciering Een strategisch aandachtspunt is de rendementseis die de overheden koppelen aan de inzet van hun eigen middelen. Voor veel provincies geldt dat ze graag een deel van hun vermogen willen inzetten, in sommige gevallen verworven door de recente verkoop van energiebedrijven. Doel is dat dit vermogen zo veel mogelijk in stand blijft, maar een harde marktconforme winst (>8%) is ook niet de bedoeling. Dit is een prima bestuurlijk uitgangspunt, maar het is niet marktconform. Uiteindelijk draait het om de gewetensvraag: zijn de maatschappelijke doelen belangrijker dan de financiële rendementseisen? Dit leidt tot een interessante paradox. Hoe hoger de rendementseisen en hoe dichter bij de condities van de gewone markt wordt aangeschoven, hoe minder de problematiek van het marktfalen (zoals de Valley of Death of het gebrek aan duurzame investeringen) wordt aangepakt. Met andere woorden: let op het gevaar dat je met hoge marktconforme rendementseisen je beleidsdoelen volledig mist! Cruciaal is dat de Europese Commissie bij de inzet van EFRO middelen geen rendementseisen stelt. Het is kort samengevat een kwestie van het eenmalig wegzetten van Europees geld in de vorm van leningen, garanties en/of participaties, gecofinancierd met andere middelen, om vervolgens zo lang mogelijk de middelen revolverend in te (blijven) zetten. Dit werpt een cruciaal nieuw licht op de cofinancieringdiscussie. Niet langer is EFRO financiering prettig als aanvulling op de eigen subsidiebudgetten. Nee, het rendement op de eigen middelen kan op peil worden gehouden in combinatie met het behalen van beleidsdoelen. Sleutel van succes is de inzet van Europese middelen, die in principe zonder rendementseis kunnen worden ingezet. De rendementseisen van het in te zetten EU geld mogen lager zijn, deze kunnen zelfs uitgaan van een negatief rendement. Een provincie kan bijvoorbeeld met een bescheiden 1% rendement op eigen middelen genoegen nemen (inflatie), terwijl private cofinanciers in een fonds (de tegelijk wellicht een deel van het fondsmanagement gaan verzorgen) een marktconform rendement van 8% nastreven. Daarmee kan je dus een fonds optuigen dat integraal met lager dan marktconform rendement opereert en dus juist het marktfalen kan opzoeken, zoals de Valley of Death, maar ook risicovolle duurzame energie projecten. Dan tackelen we dus echt het marktfalen, waar het de overheid om te doen is! Doel is immers niet uitsluitend winstgevend te bankieren met publiek geld. En het wordt nog interessanter. Als een decentrale overheid een fonds vormt, zijn er niet alleen de eigen middelen, het EU geld en privaat geld, maar komt daar nog een vierde speler om de hoek, de Europese InvesteringsBank (EIB), samen met het Europese InvesteringsFonds (EIF). Deze partijen opereren op het snijvlak van markt en overheid en willen graag meefinancieren. De EIB en het EIF willen weliswaar marktconforme rendementen, maar zorgen wel voor snelle groei van de fondsomvang en daarbij brengen ze ook veel expertise naar binnen. Kortom, Europese cofinanciering biedt voor decentrale overheden de mogelijkheid dat er plotsklaps vier extra financiële kranen open gaan staan. Dat zorgt voor een explosieve groei van het regionale financieringsvolume! De EFRO kraan kan in het voorgenomen fonds een verlies nemen, waarmee het fonds minder strikt marktconform hoeft te opereren, waardoor meer ruimte ontstaat voor beleidsdoelstellingen. Provincies hebben ambitieuze doelen. Om zo veel mogelijk maatschappelijk rendement te behalen is het slim de eigen middelen revolverend te koppelen aan nieuwe EU cofinanciering. In de loop van 2013 worden de nieuwe contouren van de EU programma's vastgesteld, decentrale overheden zijn strategisch nu aan zet! 4

5 Bijlage: Een praktisch voorbeeld Een provincie bouwt een fonds op voor stimulering van duurzame energieprojecten. In eerste instantie wordt het nieuwe fonds met 10 miljoen eigen provinciemiddelen gevoed. Vanuit een green deal met het rijk of bijvoorbeeld het topsectorenbeleid vult het rijk het fonds met 5 miljoen aan. Deze 15 miljoen wordt verdubbeld met EU geld uit het nieuwe EFRO programma. De 30 miljoen die dan bij elkaar is wordt door commerciële marktpartijen aangevuld met nog eens 20 miljoen. De 50 miljoen die dan in het fonds zit wordt door de EIB verdubbeld naar 100 miljoen. De provincie heeft dan al een vertienvoudiging (!) bereikt van haar eigen inzet. En meestal investeert een fonds voor pakweg de helft mee in een investering in de reële economie. Kortom, met een revolverende provinciale inzet van 10 miljoen wordt dan meer dan 200 miljoen geïnvesteerd in de eigen regio in duurzame energie projecten. Dit lijkt een extreem voorbeeld, maar in de praktijk werkt het echt zo uit! En het verrassende is dat bij revolverende financiering middelen (euro's) vaker dan één keer worden ingezet (in vergelijk met subsidie instrumenten). Hoe werkt dat nou in de praktijk? De rendementseisen per fondsdeelnemer verschillen, waarmee de aandelen in het fonds na verloop van tijd onderling gaan schuiven. Het fonds gaat bijvoorbeeld het geld investeren in de economie in duurzame energieprojecten met een doel na 5 jaar ongeveer 95% over te houden. Een marktconform fonds zou bij elkaar minimaal 25% winst moeten boeken na 5 jaar. Maar het fonds gaat nadrukkelijk investeren in risicovolle projecten of bijvoorbeeld met zachte leningen met lange looptijd. Daarmee kan het fonds echt iets toevoegen en de markt echt in beweging zetten. Beleid bereikt echte maatschappelijke projecten en het instrumentarium brengt versnelling! Na 5 jaar heeft het fonds bijvoorbeeld aan uitstaande leningen en gewaardeerde participaties of garanties 95 miljoen uitstaan. Hiervan heeft de provincie een aanspraak van 10,5 miljoen, het rijk 3 miljoen, de marktpartijen 25 miljoen en de EIB 56,5 miljoen. Oftewel: de provincie maakt een bescheiden winst (inflatie), het rijk verliest enigszins, het EFRO geld verdampt en de private marktpartijen maken een marktconforme winst (anders doen ze logischerwijze ook niet mee). Kortom, na verloop van tijd verschuiven de aandelen in het fonds, omdat de EU niet noodzakelijkerwijs winst moet draaien, de provincie genoegen neemt met lagere winst dan marktconform en de private partijen marktconforme beloning (rendement) eisen. Gevolg is wel dat de betrokken provincie wel met 100 miljoen haar eigen markt in kan stappen en dit een doorlopend proces is. De iedere fondseuro wordt dus meerdere keren ingezet. Daarmee ontstaat er nominaal en beleidsmatig een enorme investeringsimpuls met een financiële reikwijdte die vele malen groter is dan een eenmalige eigen (provinciale) subsidie. Maar let op: dit is geen perpetuum mobile! Een fonds met deze opzet kan niet eeuwig doordraaien. Maar dat hoeft ook niet en is ook niet logisch. Zo'n maatschappelijk fonds zoekt nadrukkelijk marktfalen op, dat kost geld en dat kan zichzelf niet volledig en permanent bedruipen. Wel geeft het instrument een enorm multiplier effect aan het decentrale budget en worden projecten veel meer getoetst op hun economische haalbaarheid. De toegevoegde waarde staat centraal, onder subsidieinstrumenten staat kostenverantwoording vaak centraal. Een goed voorbeeld uit de praktijk komt uit Engeland: The London Green Fund. Dit fonds geeft een stevige impuls aan de lokale economie, waardoor inwoners en bedrijven veel gemakkelijker en goedkoper financiering ontvangen. Energiebesparing en klimaatbeleid in de armere stadswijken van London staat voorop. Maar ook de bijvangst is enorm: door deze investeringsimpuls zijn en blijven vele aannemers en installateurs aan het werk. Investeringen in de regio binden inwoners en bedrijfsleven hechter aan de regio, waardoor regionale werkgelegenheid beter geborgd is. Zie voor meer informatie: 5

JESSICA. Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling

JESSICA. Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling JESSICA Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling JESSICA voor Rijks- en provinciale overheden? In deze info-sheet wordt ingegaan op de specifieke voordelen van het instrument JESSICA

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 16 september 2014 Betreft Toekomstfonds

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 16 september 2014 Betreft Toekomstfonds > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directie Algemene Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij medegefinancierd door Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij zijn een duurzame en efficiënte

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1811 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak 1. Wat willen wij: Visie op Velsen Met het vaststellen van de Visie op Velsen

Nadere informatie

v o o r d r a c h t 5 april 2016 Corr.nr. 2016-08713, ECP Nummer 25/2016 Zaaknr. 618308

v o o r d r a c h t 5 april 2016 Corr.nr. 2016-08713, ECP Nummer 25/2016 Zaaknr. 618308 v o o r d r a c h t 5 april 2016 Corr.nr. 2016-08713, ECP Nummer 25/2016 Zaaknr. 618308 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen ter vaststelling van de kaders voor nieuw

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 2008 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan

Nadere informatie

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Ministerie van Economische Zaken Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Roland Starmans Manager Product Ontwikkeling Bancair, Investment

Nadere informatie

Financiering van herontwikkeling van bedrijfsmatig vastgoed. Presentatie N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (NV OMU) Cees Busscher

Financiering van herontwikkeling van bedrijfsmatig vastgoed. Presentatie N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (NV OMU) Cees Busscher Financiering van herontwikkeling van bedrijfsmatig vastgoed Presentatie N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (NV OMU) Cees Busscher Datum: 2 juni 2015 1. Inleiding 2. De markt 3. Doelstelling OMU 4.

Nadere informatie

Staatssteunbijeenkomst 14 oktober, s-hertogenbosch Welke kansen bieden de afgeronde staatssteunherzieningen van de Europese Commissie?

Staatssteunbijeenkomst 14 oktober, s-hertogenbosch Welke kansen bieden de afgeronde staatssteunherzieningen van de Europese Commissie? Staatssteunbijeenkomst 14 oktober, s-hertogenbosch Welke kansen bieden de afgeronde staatssteunherzieningen van de Europese Commissie? Kenniscentrum Europa decentraal Fenna Beekmans, directeur Lukas Ament

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 000 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) en het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Gelderland 2015-2019. nu investeren in de toekomst

Verkiezingsprogramma D66 Gelderland 2015-2019. nu investeren in de toekomst nu investeren in de toekomst 52 > Financiën D66 hanteert een aantal principes rondom de provinciale financiën: Een sluitende begroting. Structurele uitgaven structureel dekken: structurele wensen nooit

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Cohesie Fonds Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Cohesie Fonds Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Cohesie Fonds 2 medegefinancierd door het Cohesie Fonds zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren in het versterken van economische,

Nadere informatie

Groot Composiet II Houtkoolschets

Groot Composiet II Houtkoolschets II Groot Composiet II Houtkoolschets Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling

Nadere informatie

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om:

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om: STATENBRIEF Onderwerp: Fonds Gelderse Vrijetijdseconomie uitwerking inzet revolverende middelen vrijetijdseconomie Doel van deze brief: Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital

Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital Doel Het doel van de Seed-faciliteit is: De onderkant van de Nederlandse risicokapitaalmarkt zodanig stimuleren en mobiliseren, dat technostarters in hun kapitaalbehoefte

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Investeringsreglement Stichting Energietransitie Utrecht

Investeringsreglement Stichting Energietransitie Utrecht Investeringsreglement Stichting Energietransitie Utrecht Vastgesteld bij het besluit van het bestuur van de Stichting Energietransitie Utrecht, d.d. 2 november 2015. A. OVERWEGINGEN: 1. SETU is opgericht

Nadere informatie

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

Slim financieren Energieprojecten, de volgende stap!

Slim financieren Energieprojecten, de volgende stap! Slim financieren Energieprojecten, de volgende stap! 6 Voorwoord Energieprojecten, de volgende stap! In de afgelopen jaren heeft de reeks IPO publicaties Slim Financieren de basisbegrippen en uitgangspunten

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Nr. 1067

PROVINCIAAL BLAD. Nr. 1067 PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Utrecht. Nr. 1067 30 juni 2014 Besluit van Gedeputeerde Staten van Utrecht van 18 maart 2014, nr 80F5AD5C, houdende de vaststelling van de Uitvoeringsverordening

Nadere informatie

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast)

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Inleiding Met ingang van 2004 moeten alle provinciale jaarrekeningen worden voorzien van een accountantsverklaring met betrekking tot de financiële

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Growth Capital Fund BV

Growth Capital Fund BV Growth Capital Fund BV Groei en ondernemen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Groeibedrijven vormen een belangrijke aanjager van de economie. Sommige bedrijven groeien spectaculair, anderen laten

Nadere informatie

Europees parlement neemt wetgeving aan ter bevordering van arbeidsmobiliteit

Europees parlement neemt wetgeving aan ter bevordering van arbeidsmobiliteit Looienga, Martina Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Europese Ster maandag 29 februari 2016 15:30 Statengriffie provinsje Fryslân Europees parlement neemt wetgeving aan ter bevordering

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Vincent Ketelaars ERAC B.V. Binnenlands Bestuur Europa-debat Houten, 21 november 2013 Inhoud van presentatie Indeling 1 Uw ervaringen in eerdere projecten?

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

De Europese Investeringsbank in kort bestek

De Europese Investeringsbank in kort bestek De Europese Investeringsbank in kort bestek Als bank van de EU bieden wij financiering en expertise aan gezonde en duurzame investeringsprojecten binnen en buiten Europa. De 28 EU-lidstaten zijn onze aandeelhouders,

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Subsidies en fondsen: Kansen voor de sport

Subsidies en fondsen: Kansen voor de sport Subsidies en fondsen: Kansen voor de sport www.sportsubsidie.nl 1 Wat doe ik? Subsidieonderzoek Subsidies aanvragen (meestal no cure, no pay) Strategisch subsidieadvies Deskundigheidsbevordering Programma

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 23199 21 december 2011 Regeling van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 13 december 2011, nr.

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds medegefinancierd door het Europees Sociaal Fonds zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren in de groei

Nadere informatie

Juridische totaalscan (revolverende) overheidsfondsen een vogelvlucht. Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn

Juridische totaalscan (revolverende) overheidsfondsen een vogelvlucht. Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn Juridische totaalscan (revolverende) overheidsfondsen een vogelvlucht Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn Wat is een overheidsfonds? Een fonds is een benaming voor door een bestuursorgaan ter beschikking

Nadere informatie

Hart van Zuid - EMGA terrein: staatssteun of nadeelcompensatie? Datum: 7 maart 2013

Hart van Zuid - EMGA terrein: staatssteun of nadeelcompensatie? Datum: 7 maart 2013 Staatssteun Advies Hart van Zuid - EMGA terrein: staatssteun of nadeelcompensatie? Datum: 7 maart 2013 Voor de tweede fase van het plan Hart van Zuid wordt een bedrijfsverplaatsing van Stork Thermeq B.V.

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Zo doe je dat

Slim financieren duurzame energie Zo doe je dat Slim financieren duurzame energie Zo doe je dat 1 Voorwoord Slim financieren duurzame energie: laten we van elkaar leren! Financieren om beleid te stimuleren; alle overheden werken ermee. Maar besteden

Nadere informatie

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V.

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V. Het subsidiebeleid van de toekomst se programma s 2014 2020 in Nederland Vincent Ketelaars ERAC B.V. 11 april 2013 Elsevier subsidiecongres 01 Inhoud van presentatie Indeling 01 Inhoud van presentatie

Nadere informatie

Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting)

Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) October 2013 Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Belangenconflicten

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

Position Paper. Solar Pact Gelderland

Position Paper. Solar Pact Gelderland Position Paper Solar Pact Gelderland Datum: 16 augustus 2011 Samenvatting Dit is een eerste ruwe houtskoolschets van een kansrijke duurzame ontwikkeling in de provincie Gelderland. Zontechnologie biedt

Nadere informatie

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt Urgenda ESCo-project Peter Odermatt Inleiding Ambitie Urgenda: Vergroten energie efficiency in NL Beter benutting hernieuwbare energie potentieel in NL Verkennen onder welke voorwaarden ESCo s een bijdrage

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. Nr. 116034. Beleidsregels Verstrekken Lening of Garantie

GEMEENTEBLAD. Nr. 116034. Beleidsregels Verstrekken Lening of Garantie GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Nijmegen. Nr. 116034 4 december 2015 Beleidsregels Verstrekken Lening of Garantie Hoofdstuk 1 Inleiding De gemeente Nijmegen kan een lening verstrekken aan een

Nadere informatie

Staatssteun. Ghaitrie Hanoeman Lisanne Vis-Boer. Coördinatiepunt Staatssteun Decentrale Overheden. Juni 2014

Staatssteun. Ghaitrie Hanoeman Lisanne Vis-Boer. Coördinatiepunt Staatssteun Decentrale Overheden. Juni 2014 Staatssteun Ghaitrie Hanoeman Lisanne Vis-Boer Coördinatiepunt Staatssteun Decentrale Overheden Juni 2014 We beginnen met een vraag aan u Een gemeente wil een subsidie geven aan een bedrijf. Vraag Kan

Nadere informatie

Wat u moet weten. over het energiebesparingsfonds ACHTERGROND FINANCIERING. Gemeente kan zich richten op utiliteitsbouw

Wat u moet weten. over het energiebesparingsfonds ACHTERGROND FINANCIERING. Gemeente kan zich richten op utiliteitsbouw ACHTERGROND FINANCIERING Wat u moet weten over het energiebesparingsfonds Thomas van Belzen Den Haag - Minister Blok (wonen) biedt vanaf 1 december nieuwe mogelijkheden voor het financieren van energiebesparende

Nadere informatie

Financiële modellen in transitie

Financiële modellen in transitie Financiële modellen in transitie JAN-COEN VAN ELBURG, GUIDO HOEK Rebel Energy Water & Climate Biomass & Biogas Wind Geothermal Hydro Solar Water & Energy Bij Rebel sinds: 2005, sinds 2012 directeur rebel

Nadere informatie

Fondsreglement Fryslân Development Fonds

Fondsreglement Fryslân Development Fonds Fondsreglement Fryslân Development Fonds Artikel 1 Inleiding Het Fryslân Development Fonds is een revolverend investeringsfonds welke risicodragend kapitaal verstrekt aan kansrijke en sterk groeiende innovatieve

Nadere informatie

Subsidieprofiel vestigingsregeling. 1. Probleemanalyse. Welk probleem moet worden opgelost?

Subsidieprofiel vestigingsregeling. 1. Probleemanalyse. Welk probleem moet worden opgelost? Subsidieprofiel vestigingsregeling 1. Probleemanalyse Welk probleem moet worden opgelost? De Friese economie heeft de laatste jaren last gehad van de economische crisis. Ondanks een voorzichtig herstel

Nadere informatie

Seminar. Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden? Brussel 3 en 4 maart 2003

Seminar. Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden? Brussel 3 en 4 maart 2003 EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL REGIONAAL BELEID Concipiëring, impact, coördinatie en evaluatie Seminar Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden?

Nadere informatie

Vaststellingsfase. Voorlichtingsbijeenkomst Subsidieontvangers - Deelsessie B

Vaststellingsfase. Voorlichtingsbijeenkomst Subsidieontvangers - Deelsessie B Vaststellingsfase Voorlichtingsbijeenkomst Subsidieontvangers - Deelsessie B Wat wordt van u verwacht in de eindfase? Presentatie: Peter ten Kate & Niels Abbing Inhoud deelsessie B 1. Indienen eindafrekening

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

1. We willen doorgaan met behoud en versterking van de kwaliteiten van de IJsseldelta

1. We willen doorgaan met behoud en versterking van de kwaliteiten van de IJsseldelta Resultaten Advies en Initiatiefraad Nationaal Landschap IJsseldelta 29 november 2013 Nationaal Landschap IJsseldelta is in verandering. Transitie noemen we dat. We bereiden ons voor op een andere manier

Nadere informatie

De Europese Ster. Een initiatief van: De Europese Commissie én de Rechtbank Den

De Europese Ster. Een initiatief van: De Europese Commissie én de Rechtbank Den Van: Kunt u de nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk deze online Onderwerp: Aan: Verzonden: maandag 22 februari 2016 15:31 Europese Ster Statengriffie provinsje Fryslân Recente ontwikkelingen

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.prv-overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 75 02 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum EMT/2005/1830

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

DE EUROPESE INVESTERINGSBANK

DE EUROPESE INVESTERINGSBANK DE EUROPESE INVESTERINGSBANK De Europese Investeringsbank (EIB) bevordert de doelstellingen van de Europese Unie door projectfinanciering op de lange termijn, garanties en advies beschikbaar te stellen.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-08 Milieuraad Nr. 528 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 9 oktober 2014 De vaste commissie voor Economische Zaken heeft een

Nadere informatie

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Geactualiseerde verdeling 100 mln Verdeling nog te bestemmen revolverende

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Actualiteiten vanuit de praktijk. Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014

Actualiteiten vanuit de praktijk. Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014 Actualiteiten vanuit de praktijk Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014 Algemeen PT Finance Actualiteiten Toegenomen aandacht tijdelijk beheer. Toenemende aandacht voor exploitatie. Fiscale optimalisatie door

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland

Provinciale Staten van Noord-Holland Provinciale Staten van Noord-Holland ` Voordracht Haarlem, Onderwerp: Kaderstelling Europabeleid door Provinciale Staten Inleiding Op 11 juni 2007 jl. is door de commissie FEPO de werkgroep Europa ingesteld.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 000 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) en het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar

Nadere informatie

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Welkom, blij dat u er bent. Uit het feit dat u met zovelen bent gekomen maak

Nadere informatie

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 EUROPESE COMMISSIE Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 Algemene informatie De partnerschapsovereenkomst (PO) van Nederland is het overkoepelende strategische document

Nadere informatie

nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling kijk

nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling kijk nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling ICT in Drenthe: een economische kijk Besluit van gedeputeerde staten van Drenthe van 22 februari 2005, kenmerk 5.3/2005001126,

Nadere informatie

Financiële instrumenten voor

Financiële instrumenten voor Financiële instrumenten voor energietransitie en energieefficiëntie Analyse van het nationaal en Europees Kader Dr. Hans Vedder (H.H.B.Vedder@rug.nl) Energietransitie en efficiëntie als economisch probleem

Nadere informatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie Een nieuw Fries programma voor innovatie Om innovatie in Fryslân een impuls te geven hebben de en de Europese Commissie het Regionaal Innovatie Programma Fryslân (RIPF) opgezet. Dit programma wil de in

Nadere informatie

De Gemeente en de sport(organisatie) Prof. mr. Marjan Olfers Vrije Universiteit

De Gemeente en de sport(organisatie) Prof. mr. Marjan Olfers Vrije Universiteit De Gemeente en de sport(organisatie) Prof. mr. Marjan Olfers Vrije Universiteit DAAR IS DE OVERHEID Subsidies Vergunningen Betrokkenheid van de gemeente bij de organisatie Faciliteiten Betrokkenheid bij

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN Financiering (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden Financiering - MCN De kapitaalmarkt in Beweging Toegang tot bancaire financiering meer onder druk Investeerders schuiven op in het gat dat banken

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomst OP EFRO Tender Valorisatie 2015. Joep Hoveling

Voorlichtingsbijeenkomst OP EFRO Tender Valorisatie 2015. Joep Hoveling Voorlichtingsbijeenkomst OP EFRO Tender Valorisatie 2015 Joep Hoveling Inhoud presentatie OP EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Budget en doel van de Tender Valorisatie 2015 Subsidiebedragen en percentages

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Provinciale Staten VOORBLAD Onderwerp SIS-nummer Aanpak Gelderse revolverende middelen PS2011-572 Agendering (advies Griffie) Commissie MIE 30 november 2011 Provinciale Staten Behandelwijze x Kaderstellen

Nadere informatie

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam thema; financiering van de woningmarkt Ik ben blij dat ik deze bijeenkomst kan bijwonen

Nadere informatie

FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? Wat willen we met de AGEM bereiken? Waarom is de AGEM nodig? Wat gaat de AGEM doen?

FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? Wat willen we met de AGEM bereiken? Waarom is de AGEM nodig? Wat gaat de AGEM doen? FAQ over AGEM Wat is de aanleiding voor het oprichten van AGEM? De opwekking van duurzame energie loopt nog niet zo n vaart, ook niet in de Achterhoek. En zeker de wat grotere initiatieven, ook van bestaande

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Coalitieakkoord Uitdagend Gelderland Economie is hèt belangrijkste thema in deze coalitieperiode 195

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken

Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken medegefinancierd door Europese Structuur- en Investeringsfondsen zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren

Nadere informatie

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat?

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad Klimaatadaptatie van stedelijk gebied staat sinds kort prominent op de publieke agenda. Op Prinsjes dag heeft het kabinet de Deltabeslissing

Nadere informatie

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA s-gravenhage Directie Europese en Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en Beleidsregel MKB-Regeling Het dagelijks bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland zijnde Management Autoriteit Noord-Nederland; gelet op de Verordening (EU) nr. 1301/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND Nederland moet snel uit de crisis. Steden zijn de economische motor van Nederland. Zij vormen de spil in krachtige netwerken met het bedrijfsleven, het

Nadere informatie

Raadsvergadering : 8 december 2015 agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte

Raadsvergadering : 8 december 2015 agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte Zaaknummer : 129650 Raadsvergadering : 8 december 2015 agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte Onderwerp : Aanleg glasvezel Berkelland Collegevergadering : 10 november 2015 agendapunt : 30. Portefeuillehouder

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds

Nadere informatie

Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF)

Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF) Overview Regeerakkoord: versterkte samenhang tussen buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking Ondersteuning van Nederlands MKB dat wil

Nadere informatie

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Opgesteld door: Helene Marcus-Baart, coördinator HagaVrienden I.s.m: Hans de Sonnaville, secretaris HagaVrienden (Beknopt) beleidsplan HagaVrienden 2013-2015

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten uit ESI-fondsen Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten uit ESI-fondsen Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten uit ESI-fondsen Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling medegefinancierd door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling zijn een duurzame en efficiënte

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Investeringsreglement

Investeringsreglement Definities Algemene Inkoopvoorwaarden Eigen vermogen dat aan een doelonderneming wordt verstrekt door de verwerving van aandelen in die doelonderneming. Beheerder Privium Fund management B.V., welke door

Nadere informatie