Gaandeweg. Exodus. Pasen in zicht. Kom in de kring. Maart 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gaandeweg. Exodus. Pasen in zicht. Kom in de kring. Maart 2011"

Transcriptie

1 Gaandeweg Maart 2011 Pasen in zicht Exodus Kom in de kring Magazine voor alle leden van de Protestantse Gemeente Zwolle, de Evangelisch-Lutherse Gemeente en De Hoofdhof Berkum

2 Schildersbedrijf sinds 1921 telfordstraat RM Zwolle tel fax het einde van onmogelijke uitvaartwensen. Bij Monuta maakt u van elk afscheid een mooie herinnering. Kijk op monuta.nl of bel Monuta Zwolle (038) Voor informatie: Plons Aa-Landen, Botlek 52, 8032 CG Zwolle of Plons Aa-Landen (0 tot en met 12 jaar) Plons Holtenbroek (0 tot en met 12 jaar) Plons Het Stroomdal (4 tot en met 12 jaar) Plons de Wilgenburg (4 tot en met 12 jaar) Plons Koningin Emma (4 tot en met 12 jaar) Plons SBO De Brug (4 tot en met 12 jaar) Plons CSV 28 (4 tot en met 12 jaar) Plons De Schatgraver (4 tot en met 12 jaar) Plons De Morgenster (4 tot en met 12 jaar)

3 In deze Gaandeweg Op de voorpagina: De Paaswake in de Adventskerk in april Ook dit jaar wordt deze viering in de Paasnacht gehouden. Meer over deze en andere kerkdiensten in de Stille Week op pagina 19. Aandacht voor onder andere de intrede van ds. Erwin de Fouw pagina 4, 5, 8, 9 en 17 Diaconaal nieuws pagina 6 De inspiratie van Gré Doekes-van Slooten pagina 7 De kunst van Marjanneke Scholtheis pagina 10 Columnist Saskia Dankers over onzekerheid pagina 11 In Perspectief weerlegt kerkrentmeester Han Slootweg een aantal misverstanden rond de bezuinigingen en is er nieuws over de samenwerking tussen de evangelisch-luthersen in Zwolle en Kampen pagina 12 Desgevraagd: twee adviseurs gemeenteopbouw over hun werk pagina 14 Een gescheurd gordijn Naar aanleiding van Mattheus 27 vers 51 Een enorm gordijn hangt er in te tempel van Jeruzalem. Zoals je een grote zaal met een stevig gordijn in tweeën kunt verdelen, gebeurt dat ook in de tempel. Aan de ene kant het heilige. Je ziet een wierookaltaar. Je ziet een tafel met broden. Maar dan stuit je op dat gordijn. Soms ook wel het gordijn van de bedekking genoemd. Blijkbaar is er iets te verbergen. Achter het gordijn is een heilige plek. Eén dag in het jaar mag er één persoon naar binnen (Leviticus 16). Het is de plek waar de Here zelf woont. De ene die één keer per jaar naar binnen mag is de hogepriester. Met bloed. Het bloed van het geslachte lammetje op de Grote Verzoendag. Wonderlijk ceremonie. Voor ons bijkans onvoorstelbaar. Het lammetje dat het leven laat omdat één keer per jaar die hogepriester op die allerheiligste plek mag komen. Achter dat enorme gordijn. Jezus sterft. Hij geeft de geest (Mattheus 27 vers 50). Hij doet dat zelfs met luide stem. Nog zo n onmogelijk denkbaar ogenblik. Een uitgemergelde kruiseling die nog met grote stem de geest geeft. Blijkbaar toch iets meer als iemand die een tragische dood sterft, een gruwelijke dood. Dat meerdere blijkt wel uit het vervolg. Dat gaat over het gordijn. En zie, het voorhangsel van de tempel scheurde in tweeën. Eeuwen heeft het er voorgehangen. Eeuwen heeft het verborgen. Eeuwen heeft jaarlijkse een lam het leven ervoor gelaten om die ene, de hogepriester toegang te laten vinden. Nu is dat gordijn gescheurd. Wat geheim was, is het niet meer. Wie verborgen was niet meer verborgen. Johannes de Doper noemt Here Jezus niet voor niets zo, het Lam van God dat de zonde der wereld wegdraagt (Johannes 1 vers 29). Het lam dat zijn leven er voor laat. Of liever: het Lam dat zijn leven er voor geeft. Hoe moet je anders die luidde stem uitleggen waarmee hij de geest geeft. Dan scheurt het gordijn in de tempel van Jeruzalem. Het verborgene is openbaar geworden. De dood van Jezus scheurt het gordijn. De Here God laat zich in dit offer kennen. Piepjong in de kerk pagina 16 Informatie van het Kerkelijk Bureau Colofon Gaandeweg pagina 18 Kerkdiensten voor de komende twee maanden pagina 20, 21 en 22 Bovendien gebeurt het van boven naar beneden. merkwaardig detail om dat erbij te vermelden. Maakt dat iets uit? Ja dat maakt iets uit. Die verborgen ruimte was een kubus. Een kubus van bijna 10x10x10. Onmogelijk om het proces van scheuren van de bovenkant te beginnen. Dat zou je altijd van beneden af doen. Het scheurt van boven naar beneden. Het begint in de hemel. Daar wordt bij de dood van Jezus een geheim geopend. Tot het allerheiligste. Tot God zelf. Jezus heeft er met grote stem de geest voor gegeven. Jacob Mulderij Predikant Grote Kerk 3

4 Op zondag 2 januari deed ds. Erwin de Fouw intrede in de Evangelisch-Lutherse Gemeente Zwolle. De intrededienst trok zeer veel bezoekers. De foto toont het moment waarop de nieuwe predikant werd ingezegend door zijn voorganger, ds. Chica van Dam, scriba Lolke Folkertsma en consulent ds. Hans Günther. Om nader kennis te maken met Erwin de Fouw legde Gaandeweg hem een aantal vragen voor. Lutheranen heten ds. Erwin de Fouw welkom 4 AANDACHT VOOR Wat waren je belangrijkste redenen om naar Zwolle te komen? De ELG Zwolle is een gevarieerde gemeente, wat betreft leeftijd en achtergronden, en een betrokken gemeente, met veel aandacht voor kerkmuziek. De kerk ligt op een prachtige plek in de binnenstad van Zwolle, die goede mogelijkheden biedt voor het samenbrengen van geloof, cultuur en samenleving. Dit is een lutherse gemeente en daar wilde ik heel graag opnieuw in werken. Bovendien wil ik me, na zeven jaar van uitstekende samenwerking met een collega, nu graag ontwikkelen tot een allround predikant. In een duo ontwikkel je nu eenmaal noodzakelijkerwijs een aantal kwaliteiten wat minder dan wanneer je alleen werkt. Kun je een vergelijking maken tussen je vorige gemeente in Den Haag en die in Zwolle? Het zijn beide zelfbewuste gemeenten die veel waarde hechten aan het belang van de lutherse traditie in theologie, liturgiek en kerkmuziek. Zoals alle lutherse gemeenten zijn het streekgemeenten die lutheranen uit een wijde omtrek verbinden. De ELG Zwolle heeft echter een groter bereik dan de ELG Den Haag. Maar doordat ze allebei in de binnenstad staan, denken ze na over wat een goede betrokkenheid is bij de buurt waarin het (monumentale) kerkgebouw staat. Hoe kijk je terug op je start in Zwolle? Ik voelde me zeer welkom in de kring van gemeenteleden, lutheranen uit heel Nederland en de vele andere Zwollenaren: collega s uit de protestantse en de rooms-katholieke kerk en ook andere Zwollenaren. Ik heb erg genoten van mijn intrededienst en beschouw die als een goede start voor mijn werk hier. Ik was onder de indruk van de oecumenische waarde van de start. PERKI vierde 80-jarig bestaan Indrukwekkend was de kerkdienst in de moderne Paaskerk in Amstelveen ter gelegenheid van het 80-jarig bestaan van PERKI Nederland. Bij het feest na afloop was de ambassadeur van Indonesië aanwezig. Hij vertelde dat hij ondanks zijn islamitische achtergrond op een christelijke school had gezeten. Hij wist heel goed wat de geboorte van Jezus Christus betekende voor PERKI en voor de christenheid, maar ook wat de geboorte van Christus binnen de Islam zou kunnen betekenen. Ter gelegenheid van dit jubileum is een aantal archiefstukken verzameld en inzichtelijk gemaakt. Indrukwekkend en ontroerend is het te lezen hoe omstreeks 1930 Indonesische christenstudenten in discussie zijn met de kerken van Nederland over de vraag of politieke zelfstandigheid van Indië voorrang moet hebben boven economische selfsupporting van de Indonesische archipel. Voordat die gesprekken waren afgerond kwam er een Tweede Wereldoorlog en een kerkscheuring in Nederland. Inmiddels is het grote landelijke feest rond het 80-jarig bestaan al weer achter de rug. Uit heel Nederland kwamen PERKI-leden op 12 februari naar De Bolder in Zwolle voor een afsluitende culturele manifestatie. En nu verder PERKI gaat na het feest verder. Zo is er elke eerste zondag van de maand de kerkdienst in de Oosterkerk. Op 6 maart zal voorgaan ds. Edward Hanoch. Hij doet zijn voortgezette studie aan de Hoe maak je kennis met je nieuwe gemeente? Ik ga veel op huisbezoek, bezoek in de eerste twee maanden zoveel mogelijk groepen en denk samen met de kerkenraad na over de stappen die we beleidsmatig moeten zetten. En ik probeer Zwolle zo goed mogelijk te leren kennen, wat betreft de kerkelijke en cultureel-maatschappelijke situatie. Het is een prachtige stad en veel groter dan ik me had voorgesteld, eerlijk gezegd. Is dat randstedelijke arrogantie? Misschien wel... Pardon, dan, bij deze! Sinds eind december wonen mijn partner Ton Valk en ik in Zwolle, in een mooie flat aan de rand van Stadshagen, met een prachtig weids uitzicht over het Zwartewater. Maar door de week verblijft hij nog in Den Haag, zolang hij nog aan de TU in Delft werkt. Hopelijk vindt hij op niet al te lange termijn een baan in Zwolle of omgeving. Gereformeerd Vrijgemaakte Universiteit in Kampen. Dat kan binnen PERKI! Op 3 april is er ds. Agnes Setiawidi, die in Utrecht aan de universiteit zich verder in de theologie verdiept. Op 1 mei gaat een eigen PERKI-predikant voor: ds. Marla Winckler. Een nieuw vast punt is dat de leden van PERKI elke derde zondag van de maand een huisdienst hebben met een vaste liturgie bij één van hen thuis. Op andere plaatsen is deze huisdienst uitgegroeid naar een vaste kerkdienst. Daardoor kon het gebeuren dat PERKI in 1990 ongeveer 40 kerkdiensten per jaar had in Nederland en er in 2011 maar liefst 184 diensten op het preekrooster staan. Het PERKI-koor oefent doorgaans op vrijdagavond in de Oosterkerk en zingt regelmatig bij kerkdiensten in Overijssel en Gelderland.

5 Gereformeerde kerk van Berkum 75 jaar Feestconcert op vrijdag 1 april Op 7 juni 1936 werd de Gereformeerde Kerk van Berkum officieel geïnstitutioneerd. Het was midden in de crisisjaren van de vorige eeuw. De Oosterkerk puilde in die tijd elke zondag uit. Er gingen stemmen op: Als die Berkumers nu eens op zich zelf gingen? In 1933 werden voor het eerst aparte diensten in Berkum georganiseerd. Drie jaar later was de Gereformeerde Kerk van Berkum een feit. In 2011 wordt uitgebreid aandacht besteed aan het jubileum van de kerk, met als start van de feestelijkheden een concert van het Zwolse dubbelkwartet Touridon. Datum: vrijdag 1 april, plaats: De Hoofdhof. Behalve door het zingen, dat ze als de beste kunnen, wordt het optreden van Tourdion gekenmerkt door een vrolijke, cabareteske presentatie. Het optreden van het dubbelkwartet wordt afgewisseld met een gezamenlijk optreden van Jaco Lips en Adriaan Koops. Zij zullen weer eens laten horen wat ze kunnen op orgel en piano. Het belooft een prachtige avond te worden! De organisatie is in handen van het kernteam Hoofdhof Actief. Voor meer informatie: Zendingsavond in De Hoofdhof De ZWO-commissie van de classis Zwolle houdt een zendingsavond op maandag 7 maart om uur in De Hoofdhof. Spreker is mevrouw Marijke Werimon-Bakker uit Papoea. Zij werkt al vanaf 1969 op het Vrouweneducatiecentrum P3W in Djajapoera. Hier heeft ook ds. Loes Roersma gewerkt, die enkele jaren geleden in Zwolle was. Marijke Werimon kan boeiend vertellen over haar werk en verblijf in Papoea en zal zeker ook beelden laten zien van dit bijzondere land. Meerdere kerken steunen dit werk financiëel sinds enkele jaren. Om uur is er koffie en thee. De Stille Week, een tijd vol Passie De periode vóór Pasen, de Veertigdagentijd, is in de muziekgeschiedenis een zeer belangrijke inspiratiebron geweest. Componisten hebben het lijden en sterven van Christus op muziek gezet. Overbekend is de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach ( ), maar ook vele andere componisten vóór en na Bach hebben zich gewaagd aan Passiemuziek. Bach s Matthäus Passion staat centraal op woensdag 16 maart tijdens een open avond in de Adventskerk. Onder leiding van Martien Hovestad wordt geluisterd naar delen uit Bach s Passion en uitleg gegeven over de compositietechnieken die hij toepaste. Ook de manier waarop Bach bij het componeren de tekst als uitgangspunt nam komt aan de orde, evenals een aantal uitvoeringen, zoals deze in de loop der jaren op lp en cd zijn gezet. De bijeenkomst begint om uur; opgave is niet nodig. Er wordt een bijdrage gevraagd van 2,00 voor koffie en thee. Sing-in in Berkum op 13 maart Op zondag 13 maart om wordt in De Hoofdhof weer de Sing-in gehouden van de drie kerken in Berkum, voorbereid door de werkgroep Drieklank. Het thema is Zing een lied. De presentatie is in handen van ds. A.A. Kramer en organist is Fred Pals. Musici en een projectkoor vanuit de gezamenlijke kerken verlenen hun medewerking aan deze dienst. Na afloop is er gelegenheid met elkaar koffie te drinken. De werkgroep zet zich in voor het tweemaal per jaar voorbereiden van een Sing-in, waarbij het accent ligt op samenzang uit de liedbundels. Daarnaast is er ruimte voor schriftlezing, gebed, declamatie, koorzang en een muzikaal intermezzo. Boekenmarkt Adventskerk Op zaterdag 9 april wordt van tot uur weer een grote boekenmarkt gehouden in de Adventskerk. De volledige opbrengst is bestemd voor de ontwikkelingsprojecten van Wilde Ganzen, bekend van radio en tv. Meer informatie hierover op De toegang is gratis en de prijzen van de boeken zijn (zeer) laag. Wie voor deze of volgende markten zelf boeken beschikbaar willen stellen, kan contact opnemen met ds. Harry Frijling, Wibergstraat 2, tel. (038) (opslagadres) of met de heer Evert Spijkerboer, Zwarteweg 54, tel. (038) Desgewenst komen zij de boeken ophalen. Als christenen de Koran lezen Het begon met een verslag in de krant: van een ontmoeting tussen leden van kerken met moslims in Zwolle. Een foto erbij van een moskee. Een zinvol gesprek was het geweest; een wederzijds herkennen van spiritualiteit. In de Adventskerk zeiden mensen tegen elkaar: Zoiets willen wij ook! Zij hadden het geluk dat er in hun wijk een deskundige woont, Jan Post Hospers, werkzaam bij het landelijk Dienstencentrum in Utrecht. Zijn opdracht: vanuit de Protestantse Kerk in Nederland contact onderhouden met moslims en migrantenkerken in Nederland. Ook heeft hij een aantal jaren als predikant in Indonesië gewerkt. Onder zijn leiding wordt in de Advents kerk twee keer een avond uit de Koran gelezen. De avonden worden gehouden op 23 maart en 1 mei en beginnen om uur. De leiding van de avonden is in handen van Henk Ottevanger en Jan Post Hospers. Alle belangstellenden zijn welkom. Voor meer informatie: Hadewieg Louissen, tel. (038)

6 Helpen Ik wil ook helpen! Hoe vaak zegt een kind dat niet. Als kinderen jongeren zijn geworden hoor je dat niet meer zo vaak, maar dat wil niet zeggen dat jongeren niet zouden willen. Helpen is meehelpen. Meehelpen is er bij horen. Helpen is niet zozeer geven als wel krijgen. Wie geeft, ontvangt. En die ontvangt iets kostbaars en dat is gemeenschap. Scholieren willen dat best, al zullen zij dit anders uiten dan toen zij nog peuter waren. Nu moeten zij meehelpen van de regering. Die verplicht hen om als vrijwilliger stage te lopen. Bijvoorbeeld bij de kerk. Biedt de kerk hen een klus of zingeving? Hopelijk geeft de kerk jongeren mee dat het niet gaat om hulp geven, maar om geloof ontvangen. En ook dat in situaties van moeite en gebrek diepgelovige spiritualiteit kan ontspringen. Dat voor de kerk doen en geloven hetzelfde zijn. Dat het ons gaat om de zin van ons bestaan. Hopelijk wordt zo n stage het meest geleerd over ontvangend helpen. Daarvoor moet de kerk jongeren de ruimte bieden om te leren en liefdevol accepteren dat dit gaat met vallen en opstaan. Lútzen Miedema, diaconaal predikant DIACONAAL Scholieren ontdekken kerk Vanaf 2011 moeten alle middelbare scholieren op maatschappelijke stage. De mogelijkheden voor de kerk zijn groot. Op middelbare scholen is het een bekende term: de maatschappelijke stage, de MaS. Het betekent dat elke scholier dertig uur vrijwilligerswerk doet. Dat gebeurt onder leiding van de school, want de stage is een vorm van leren. De school voert de regie, zorgt voor de voorbereiding en de evaluatie, bepaalt of de stageplaats kan en maakt afspraken met de stagebieder. Maar leerlingen mogen zelf aangeven waar zij zich willen inzetten. Dat kan bij een vrijwilligersorganisatie, sportvereniging, muziekvereniging, verzorgingstehuis, bedrijf, of kerk. Het mag ook door boodschappen te doen voor iemand die de deur niet uit kan, een gezin te helpen dat een poosje hulp nodig heeft, een sponsoractie op te zetten voor een goed doel. Als het maar vrijwilligerswerk is. Het gaat om leren vrijwilliger te zijn. Dat kan heel goed in de kerk. Kerken Het is belangrijk voor leerlingen om werk te kunnen kiezen dat hun interesse heeft. Een kerk heeft een gevarieerd aanbod aan vrijwilligerswerk. De kerk is dus heel geschikt voor leerlingen. Hier kunnen zij ervaren hoe fijn het is om iets voor een ander te doen. Omgekeerd kan de stagiair veel voor de kerk betekenen. De jongeren kunnen helpen bij het uitvoeren van klussen waar de eigen vrijwilligers niet aan toekomen. Zij nemen in elk geval hun aanstekelijke enthousiasme mee, hun creativiteit en niet te vergeten hun kennis van ICT en andere moderne apparatuur. Volgens een jongerenwerker is dit een kans voor de kerk om een positief imago neer te zetten bij jongeren die de kerk dikwijls saai vinden. Jongeren willen mogelijk als vrijwilliger blijven, maar daarvoor moet de kerk hen dan wel vrágen omdat jongeren dat meestal niet uit zichzelf aanbieden. Het moet gaan om korte klussen met een zichtbaar resultaat. Jongelui moeten niet in hun eentje werken, maar begeleid worden en waardering krijgen. Voorbeelden Wat kunnen scholieren doen? Voor groepen van de diaconie kunnen zij bijvoorbeeld: * pannenkoeken bakken * bingo organiseren * een website bouwen * werken in de tuin * koffie en thee helpen schenken * spelletjes doen met mensen met een beperking * spullen helpen klaarzetten voor de kinderclub * acties opzetten om geld in te zamelen voor een goed doel * ouderen helpen met sms en of internetten * de tv afstemmen en andere knoppenhulp * voorlezen aan kleuters of anderen die niet (meer) kunnen lezen * een speurtocht uitzetten * sportactiviteiten doen met jonge kinderen of anderen Andere kerkelijke activiteiten die in aanmerking komen: * nieten en vouwen van de liturgie * fotograferen van activiteiten * helpen bij het onderhoud * spullen helpen klaarzetten voor een activiteitenmiddag * helpen bij de organisatie van een bijzondere kerkdienst * de beamer voorbereiden en bedienen * een toneelstuk voorbereiden en uitvoeren Tips In de informatie op en elders staan tips als: * Maak de klus zinvol, met een heldere taakomschrijving en een duidelijk resultaat. * Zorg dat een klus een duidelijk begin en eind heeft, of in stukken is op te delen. * Maak de klus aantrekkelijk en uitdagend, dus kies voor een gevarieerd takenpakket. * Stem het werk af op leeftijd, opleidingsniveau en persoonlijkheid van de leerlingen. * Betrek leerlingen actief in de voorbereiding en laat ze meepraten over de invulling. * Accepteer dat leerlingen fouten maken. Informatie Leerlingen in Zwolle: 6

7 Goud waard Toen ik in de open inrichting zat, kwam ik in contact met Dirk. Die man heeft zoveel geduld met me gehad.hij heeft me in alle staten meegemaakt: boos, blij, verdrietig, alles. Dirk ging overal mee naartoe om mijn leven weer op poten te zetten. Naar de Sociale Dienst, naar de woningbouwvereniging, naar de gemeente. Hij ging zelfs mee naar de Voedselbank. Die man is echt goud waard voor mij. Aldus Liesbeth over maatje Dirk. Gré Doekes-van Slooten: Ik leerde dat geloof eigenlijk heel praktisch is. Ik ben geraakt door mensen die op zoek zijn MIJN INSPIRATIE Gré Doekes-van Slooten is betrokken bij de opvang van gedetineerden en bij het werk van Exodus. Zij vertelt wat haar daarin raakt en inspireert. Hoe ben je bij dit werk betrokken geraakt? Ik ben in 1993 begonnen met een studie Theologie, eerst voor kerkelijk werker op Windesheim, daarna op de Theologische Hogeschool Kampen waar ik afgestudeerd ben. Ik kwam, om ervaring op te doen in pastoraat, te werken in de Vrouwengevangenis. Het was een geweldige ervaring om met gedetineerden het geloof te delen, in zekere zin hetzelfde proces door te maken van het zoeken naar zingeving in een situatie waarin men helemaal op zichzelf is teruggeworpen. Waarover spraken jullie dan? Een gedetineerde verblijft als er niet gewerkt wordt, in de cel, alleen. Dan ga je nadenken, over jezelf, over hoe je hier terecht bent gekomen, over schuld, over je familie, over hoe het verder moet. Ik leerde daar dat geloof eigenlijk heel praktisch is: bezig zijn met de dagelijkse zorgen van mensen, hun twijfels, hun zelfverwijt, met de vraag hoe het gaat als men vrij komt Waar kan ik terecht, waar vind ik een slaapplek, hoe kom ik aan inkomen, gewoon die dagelijkse dingen. Hoe ben je met Exodus in aanraking gekomen? Dat heeft te maken met de ontdekking van wat met een vervelend woord wel draaideurcriminaliteit genoemd wordt, het verschijnsel dat onder meer door gebrek aan nazorg en door gebrekkige voorbereiding op terugkeer in de samenleving, de kans op herhaling toeneemt. Exodus was en is gericht op voorbereiding op ontslag en op nazorg als men weer in de maatschappij terug is. Exodus heeft programma s gericht op werk/scholing, woning, relatie en zingeving. Het resultaat is hoopgevend: rond de 75% wordt effectief geholpen. Er is nu een plaatselijke werkgroep die in gesprek is met de gemeente, met de woningbouwverenigingen en dergelijke om hier in Zwolle ook een Exodushuis te stichten. Is er uitzicht op een spoedig resultaat? Ja, er is goede hoop dat het lukt. In het algemeen vind ik dat de opvangmogelijkheden in Zwolle goed zijn: er is een dagopvang voor mannen en vrouwen (Leger des Heils), de gemeente is ook actief en oprecht geïnteresseerd. En verder wil ik de vele vrijwilligers noemen die bij dit werk betrokken zijn. Denk bijvoorbeeld aan de veertig kerkvrijwilligers die betrokken zijn bij de kerkdiensten in de gevangenis. Kun je nog iets meer zeggen over hoe de nazorg functioneert? Exodus kent landelijk momenteel zo n twintig nazorggroepen, die een breed aanbod van begeleiding, pastoraat, advisering, financiële informatie et cetera aanbieden. Natuurlijk moet men wel rekening houden met teleurstelling: mensen houden zich bijvoorbeeld niet altijd aan afspraken, soms is persoonlijke problematiek heel groot, valt men terug in het oude patroon Ik neem ook waar dat steeds minder families zich het lot van maatschappelijke slachtoffers aantrekken. Eenzaamheid kan dan heel groot zijn. Ook die problemen komen in de nazorggroepen aan de orde. Wat is, kort gezegd, jouw inspiratie? Dat is de compassie met mensen die het minder goed getroffen hebben, psychisch in de war zijn, de weg zijn kwijt geraakt. En om dan met die mensen samen op weg te gaan om te ontdekken dat we allemaal op weg zijn. Het perspectief van Exodus In Zwolle wordt gewerkt aan de komst van een Exodushuis, een huis dat ex-gedetineerden opvangt en helpt bij het vinden van huisvesting, werk, sociale contacten en vooral zelfvertrouwen. Als het lukt zal dit het twaalfde huis worden van Exodus Nederland, een samenwerkingsverband van alle Exodushuizen en het vrijwilligerswerk. Het begin van wat binnen Exodus gebeurt ligt altijd in de gevangenis, vaak eerder: in een gebroken levensgeschiedenis. Midden in die gebrokenheid kan een verlangen ontstaan opnieuw te beginnen. Daarover kun je in de gevangenis praten met een dominee, pastor of hulpverlener. En kan men in contact komen met een Exodushuis of een vrijwilliger. Zo groeit de motivatie tijdens de moeilijke detentiesituatie. En dan komt de vrijheid. Een nieuw leven opbouwen is heel moeilijk. Het is niet eenvoudig om op die nieuwe weg overeind te blijven. (Uit Jaarverslag Exodus Nederland 2009). Medewerkers van Exodus, beroepskrachten en vrijwilligers, gaan met mensen mee op de nieuwe levensweg. Knokken samen om iets nieuws op te bouwen, om bij teleurstelling en terugval er weer bovenop te komen. Exodus doet dit werk vanuit een christelijke identiteit en probeert voor deze vorm van begeleiding maatschappelijk draagvlak te vinden. Voor Exodus zijn, naast professionals, ruim 1700 vrijwilligers actief: in de Exodushuizen, buiten de gevangenis (nazorg) en binnen de gevangenis (begeleiding, bezoekwerk). 7

8 Nieuwe methodiek berekening pastorale formatie Wijkgemeenten kunnen nu zelf invloed uitoefenen 8 AANDACHT VOOR Per 1 januari van dit jaar is binnen de Protestantse Gemeente Zwolle een nieuwe methode van kracht geworden voor het bepalen van de totale beschikbare formatie aan predikanten en kerkelijk werkers en het verdelen daarvan over de wijkgemeenten. De totale beschikbare pastorale formatie wordt vastgesteld op basis van een meerjarenbegroting. De omvang van de formatie aan predikant(en) en kerkelijk werker(s) in een wijkgemeente wordt in het vervolg berekend op basis van de hoeveelheid adressen die een wijkgemeente telt, het aantal leden dat minimaal veertig euro per jaar bijdraagt aan Kerkbalans en het gemiddelde aantal bezoekers van de kerkdiensten op zondagmorgen. Begin 2010 kreeg het College van Kerkrentmeesters (CvK) van de Algemene Kerkenraad (AK) het verzoek een voorstel te maken voor een nieuwe methode. De methodiek die tot dan toe werd gebruikt had mede geleid tot het begrotingstekort van de PGZ. Bovendien liet het draagvlak voor deze manier van berekenen en toekennen te wensen over en werd onvoldoende recht gedaan aan de feitelijke werklast van wijkpredikanten en kerkelijk werkers. Het voorstel van het CvK, dat tot stand kwam na raadpleging van de wijkkerkenraden, werd in de AK uitvoerig bediscussieerd. De daarbij voorgestelde wijzigingen werden opnieuw met de wijkkerkenraden besproken en, toen bleek dat daar veel draagvlak voor was, doorgevoerd. Eind 2010 besloot de AK de nieuwe methodiek met ingang van 2011 van kracht te laten worden. Vaste voet In april zal het CvK voor het eerst de nieuwe methode toepassen voor het bepalen van de pastorale formatie in de wijkgemeenten. Zij hebben in elk geval recht op een predikantenformatie van 50%; dit is een vaste voet. Daarna wordt berekend hoeveel meer formatie wordt toegekend. Het gemiddelde aantal kerkgangers in 2010, het aantal adressen per 1 januari 2011 en de voor 2011 toegezegde bijdrage aan Kerkbalans vormen de basis voor de berekening. Aan de eerste twee gegevens is voor dit jaar niets meer te veranderen, het derde cijfer is door de wijkgemeenten echter nog wel te beïnvloeden. Zij kunnen proberen meer mensen te bewegen minimaal veertig euro bij te dragen aan Kerkbalans. Dit bedrag is gekozen, omdat het de kosten dekt die de PGZ per adres maakt. Dragen gemeenteleden meer dan veertig euro aan Kerkbalans bij, dan heeft dit geen extra invloed op de predikantenformatie in hun wijk. Anders zou een rijke wijkgemeente bevoordeeld worden boven een gemeente in een Gespreksgroep 50-plus in Oosterkerk financieel wat zwakkere wijk. Dat zou in strijd zijn met de onderlinge solidariteit tussen de wijkgemeenten van de PGZ. Het CvK zal de resultaten van de nieuwe methode voorleggen aan de AK. Die besluit vervolgens hoe de wijkkerkenraden op de hoogte worden gebracht. Als op basis van de nieuwe methode blijkt dat een wijkgemeente een grotere pastorale formatie kan krijgen, dan zal deze uitbreiding overigens pas worden gerealiseerd als de begroting van de PGZ in evenwicht is gebracht. Tot dat moment geldt (en dit is een incidentele maatregel) een algemene vacaturestop. De complete notitie Toerekening pastorale formatie aan wijkgemeenten, is te vinden op de website van de PGZ: Klik op het kopje Berichten van de Algemene Kerkenraad en het College van Kerkrentmeesters en kijk vervolgens onder Recent. Dit voorjaar heeft de Gespreksgroep 50-plus nog twee lezingen op het programma staan. Op woensdag 16 maart komt dr. Jaap van Slageren. Zijn lezing gaat over de joodse invloeden in Afrika. Hij werkte twaalf jaar in Kameroen als zendingspredikant en ontdekte oeroude joodse vormen van godsdienst en cultuur in Afrika. Men treft er nog stammen aan die zich strikt houden aan joodse rituelen en leefregels. Ook vindt men joodse leefregels terug in de Koptische kerken in Egypte en Ethiopië. Woensdag 20 april is alweer de laatste bijeenkomst van dit seizoen. Nelleke van Keulen houdt een lezing over de poëzie van Ida Gerhardt. De bijeenkomsten beginnen om en worden gehouden in de Oosterkerk. Voor informatie: Tineke Diekema, tel. (038) of Hezenberg zoekt vrijwilligers De Hezenberg in Hattem, centrum voor pastorale en psychosociale zorg, is op zoek naar meerdere vrijwilligers voor verschillende functies. 1. Organisten die bij toerbeurt, ongeveer eens in de vier weken, op zondagmorgen om de kerkdienst in de kapel willen begeleiden. De liturgische momenten zijn voor de gasten van het centrum van onschatbare waarde. 2. Medewerkers voor de tuin- en bosploeg, een groep enthousiaste vrijwilligers die ervoor zorgt dat het terrein van de Hezenberg er steeds weer verzorgd bij ligt. Elke week werken ze op donderdag van negen tot drie. 3. Klussers die kunnen behangen en schilderen. Al deze functies zijn vrijwilligersfuncties, waarbij de reiskosten worden vergoed. Wie zin en tijd heeft om een van deze functies te vervullen, wordt verzocht contact op te nemen met Mieke Wijnolts, tel: (038) ,

9 Bejaardenmiddag Stad viert Pasen Het mysterie van het kruis. Vanuit dit thema willen de bezoekers van Bejaardenmiddag Stad samen nadenken over het lijden, sterven en de opstanding van de Here Jezus. Er is samenzang, koorzang, declamatie en een Paasvertelling. De meditatie wordt gehouden door ds. J. Mulderij. De middag wordt afgesloten met een gezellige broodmaaltijd. Belangstellenden zijn van harte welkom op maandag 11 april van uur in Het Refter, Bethlehemsekerkplein De organisatoren stellen het op prijs als mensen die willen komen zich opgeven. Dat kan tot 6 april bij: Janny Mouthaan, tel: (038) of Niesje Bredewout, tel: (038) De toegang is gratis, wel is er een collecte. Voor meer informatie: Rijka Klaassen, tel: (038) Dirigent(e) gezocht Wij zijn een klein, enthousiast zangkoortje voor ouderen (ongeveer 6 à 8 personen). Onze dirigente wil binnenkort stoppen. We kijken uit naar iemand die haar taak wil overnemen. We oefenen op maandagmiddag van uur in Het Refter. We zingen geestelijke liederen en voeren die uit op de Kerst- en Paasmiddagen van Bejaardenmiddag Stad en af en toe in de huisdiensten op vrijdagavond in de Nieuwe Haven. Is er een (beginnend) dirigent(e) die ons helpen wil? Nadere informatie bij: Rijka Klaassen, tel: (038) Mooiste Bijbelverhalen in de Sionskerk De Sionskerk is bezig met de samenstelling van de Bijbel-Top-Tien. In het wijkblad De Driehoek staat een nieuwe column waarin gemeenteleden hun mooiste Bijbelverhaal kunnen noemen en ook aangeven waarom het verhaal zo aanspreekt. Jongeren en ouderen wordt gevraagd naar hun mooiste Bijbelverhaal. Mensen kunnen hun favoriete verhaal op papier inleveren of via de website van de Sionskerk. Komende zomer is zo de Bijbel-Top-Tien van de Sionskerk compleet en die wordt het jaarthema voor het nieuwe seizoen: elke maand staat één verhaal centraal in de kerkdienst. Deze actie loopt parallel aan een actie in heel Zwolle. Allerlei bekende en onbekende Zwollenaren zullen geïnterviewd worden in een Zwols dagblad. Ook scholen wordt gevraagd mee te doen. Verder zal er een kwartetspel worden gemaakt van de Bijbel-Top-Tien van Zwolle. Het mooie van dit initiatief is dat het heel missionair is, zegt ds. H. Evers van de Sionskerk. Mensen worden uitgenodigd iets over hun geloof te vertellen op een heel eenvoudige en aansprekende manier. Het is bijzonder om zo het geloof te delen met elkaar en verder te vertellen. We hopen dat er zo een lopend geloofsvuurtje door Zwolle zal gaan, dat harten zal verwarmen. En wat vindt ú nu van de Open Kring? Met deze vraag nodigde de kerkenraad van de Open Kring alle leden uit om mee te doen aan een groots opgezette enquête. Met dit onderzoek wil de kerkenraad de behoeften en meningen peilen van alle gemeenteleden, of zij nu wekelijks in de kerk zitten of het gebouw nooit van binnen zien. De enquête vond plaats in januari; de komende maanden worden de resultaten geïnventariseerd, besproken en gepresenteerd. Een mooi moment om te onderstrepen waar de Open Kring als gemeente voor staat en waarmee zij de toekomst ingaat. De wijkgemeente, die begon in Het Anker in Westenholte en later kerkte in de school De Zevensprong in Stadshagen, heeft sinds 2007 een prachtig kerkgebouw. De gemeente is in de afgelopen jaren sterk gegroeid, wat onvermijdelijk tot gevolg had dat het directe contact met de leden minder werd. De behoefte ontstond om alle communicatiekanalen beter op elkaar af te stemmen en meer te laten samenwerken. Afgelopen voorjaar zijn twee ouderlingen aangetrokken die zich alleen bezig houden met communicatie in al z n facetten. Contact wordt onderhouden via het maandblad dat iedere maand bij alle leden in de bus valt, de zondagsbrief voor het wekelijkse lief en leed en verder is er de website met informatie. Maar is dit waar de leden van de Open Kring behoefte aan hebben? Dat wilde de kerkenraad heel graag weten. Daarnaast bestond de behoefte zich te bezinnen op de visie die rondom de start van de Open Kring is neergelegd. Het is goed om af en toe stil te staan bij deze visie, niet alleen voor kerkenraadsleden, maar voor de hele gemeente. Ook dat gebeurt nu door middel van de enquête. Die is te vinden op de website Visie in welkomstfolder Wie binnenkomt in de protestantse wijkgemeente in Stadshagen ontvangt een welkomstfolder met onder meer de visie van de Open Kring. Een open kring zo willen wij ons als wijkgemeente aan u voorstellen. Een kring, gevormd door mensen die iets met hun geloof willen doen ze hebben vragen over zichzelf, over het leven, over God. Ze verlangen naar vrede, ze zoeken geborgenheid, ze willen geïnspireerd worden, stilstaan bij verdriet, blij zijn met geluk en liefde, met nieuw leven. En allemaal zijn ze gericht op het centrum van de kring, op alles waardoor het geloof gevoed wordt; de Bijbel, het doorgaande gesprek daarover, de sacramenten, de liederen, de gezamenlijkheid in de diensten en vieringen, de werk- en gespreksgroepen al de middelen die God gebruikt om ons te ontmoeten. Een open kring; dus wie maar wil kan binnenkomen, iedereen die met ons op zoek is, naar een goed woord, een goed gebaar, naar een antwoord, of in ieder geval naar de juiste vraag, kortom: iedereen die zich op het centrum wil richten, op de bron, op God. 9

10 Kunstenares Marjanneke Scholtheis is betrokken bij de Oosterkerk. Ze werkt onder meer mee aan het ontwerpen van de voorkant van het boekje voor de Veertigdagentijd: Ontmoeting. Marjanneke werkt als kunstenares in haar eigen atelier aan huis. Op de zolder staat een grote werktafel waaraan ze haar tekeningen maakt. Verder staan er schildersezels met doeken die voltooid of half voltooid zijn en een drukpers. In de toekomst wil ze graag haar atelier vergroten waardoor het mogelijk wordt om (avond)cursussen te geven. Naast haar werk als kunstenaar is ze moeder en juf van groep 4 op de christelijke Daltonschool Koningin Emma. Een inspirerend maar druk leven, zegt ze zelf. MIJN KUNST De schepping herinnert ons eraan dat God er is Welk kunstwerk inspireert mij als het gaat om geloof of, wat ik zelf boeiender vind, wat inspireert mij wanneer ik een kunstwerk schep? Daarnaast is het interessant om een link te leggen naar de lijdensweg en Pasen, omdat het thema van deze Gaandeweg de Veertigdagentijd is. Op pagina 11 is de illustratie te zien die ik heb ontworpen voor de Veertigdagentijd. Het thema van dit jaar is Ontmoeting, omdat Jezus heel wat ontmoetingen met mensen heeft in de verhalen naar Pasen toe. Ik vroeg mezelf af wat belangrijk is bij een ontmoeting en dat is aandacht, openstaan voor een ander. Maar ook het fysieke element van de ontmoeting, zoals elkaar de hand reiken, steunen, oogcontact maken Daarnaast zocht ik naar verstilling. Het is fijn als kunst helend kan werken, als het rust geeft of een gezocht antwoord. In mijn kunst zal niemand het element van de natuur ontgaan. Dit is een rode draad in al mijn werk: de kracht, schoonheid en complexiteit van de natuur. De connectie met het geloof is eenvoudig te leggen. Heel de schepping en de natuur vertellen over en roemen God. Een bloem doet dat met zijn mooie kleuren, een vogel door zijn gezang. Het is daarom ook niet gek dat veel mensen de natuur in trekken en zeggen daar God te ontmoeten, net als in de kerk. De schepping herinnert ons eraan dat God er is. De mens kan ook veel voldoening halen uit het scheppen, het creëren van iets nieuws. Als ik aan het werk ga, heb ik een voorkeur voor ambachtelijke technieken. Deze vereisen specifieke vaardigheden, maar ook doorzettingsvermogen en een bepaalde koppigheid, gedrevenheid. Elke discipline vereist een andere manier van denken. Ik trek mezelf graag terug van de wereld in mijn atelier. Daar schilder ik een eerste opzet, loop achteruit, neem afstand en werk verder. Het maken van grafiek gaat veel planmatiger. Ik denk na over het complete drukproces. Dit werken gaat in stapjes. Het langwerpige kunstwerkje dat hier is afgebeeld is gemaakt door linoleum af te drukken. Voor het tekenen gebruik ik foto s van de natuur die ik maak tijdens het wandelen. Op mijn website is meer te zien van mijn werk. 10

11 Ontmoeting thema Veertigdagentijd Met veel vreugde en inzet is er weer gewerkt aan het realiseren van het dagboekje voor de Veertigdagentijd. Mensen van de wijkgemeenten Oosterkerk, Jeruzalemkerk en De Hoeksteen hebben dit boekje samen gemaakt, met gedachten aan de hand van Bijbelteksten en het thema Ontmoeting. Marjanneke Scholtheis tekende de mooie voorkant. Het boekje is in de drie kerken en op het Kerkelijk Bureau verkrijgbaar en kost 3,50. De meeropbrengst is bestemd voor de vastenactie. Column Thuis en in de kerk besteden we aandacht aan de Veertigdagentijd, die van oudsher een tijd van grondige bezinning is. Maar die tijd is ook een tijd van vasten. Dat doen velen persoonlijk en op heel verschillende manieren. Je kunt elkaar hiervoor ook de wet niet voor schrijven al zou je natuurlijk best met anderen kunnen afspreken waar je je aan wilt houden of van wilt onthouden in deze tijd. Wat we in ieder geval samen kunnen en willen doen is sparen voor een goed doel. Vorig jaar was deze actie een succes. Zo n 2000,- werd opgebracht. Dit jaar sluiten de wijkgemeenten zich aan bij de landelijke actie van Kerk in actie, die zes aansprekende doelen in binnen- en buitenland centraal stelt. Deze projecten draaien om mensen die elkaar zien staan en er voor elkaar willen zijn. Vaak tegen alle verwachtingen en vooroordelen in. Op de website is te lezen over mensen die we niet hadden leren kennen wanneer we geen oog zouden hebben voor hun nood. Tegen hen willen we zeggen: Ik zie je! In de kerken zijn weer spaardoosjes verkrijgbaar. In de avonddiensten in de Oosterkerk wordt speciale aandacht gegeven aan de Veertigdagentijd. Bijzondere maaltijd Voor de drie wijkgemeenten wordt twee maal een bijzondere maaltijd gehouden in de Oosterkerk: op woensdag 16 maart en op woensdag 20 april. De maaltijd begint om uur, de kosten bedragen 4,- per persoon. Graag opgave vooraf, uiterlijk 14 maart en 18 april, bij Gonny Kisteman, tel (038) , Creatieve ontmoeting: schilderen Op dinsdagavond 1 maart kan er in de Oosterkerk geschilderd worden onder leiding van Wilma Liefers, van tot uur. Het thema is: Verstilling. Het is vlak voor de Veertigdagentijd, een tijd van nadenken over de weg die mensen gaan, zoals Jezus zich, tijdens een verblijf van veertig dagen in de woestijn, voorbereidde op zijn taak en de weg die Hij zou gaan. Een tijd van verstilling. Opgave bij Ineke Schoorel, tel: (038) , Onzekerheid Halverwege mijn eerste jaarcontract was mijn leidinggevende nog erg optimistisch. Als ik zo door zou gaan, dan zou ik zeker een vast contract krijgen. Als de crisis, sputterde ik nog. Maar optimistisch als hij is wimpelde hij dat weg, want het werk moest sowieso gedaan worden. Een jaar geleden begon ik dus aan mijn tweede jaarcontract. Er kwam nieuws over een reorganisatie, maar dat zou nog wel enige tijd duren. Totdat de hoge heren (m/v) bedachten dat alles in een stroomversnelling moest komen. Een jaar nadat ik uitzicht had op een vast dienstverband, hoorde ik dat dit mijn laatste contract was. Heel zuur. Uitbesteding is het credo geworden en dat geldt voor meer bedrijven. Vast personeel wordt als een last beschouwd en niet langer als een zegen. Freelancers en flexwerkers worden ingehuurd. Uit onderzoek bleek onlangs dat de meesten van hen liever vast werk hebben. Een collega zei wel eens: Als je schoonmaakt begin je normaal gesproken bovenaan de trap met vegen. Maar bij reorganisaties verdwijnen zelden de banen van de hoge heren (m/v). Sinds 1 januari ben ik werkloos. Ik heb nog het geluk dat mijn partner wel een fulltime vast dienstverband heeft. Toch is de onzekerheid over wanneer ik nieuw werk zal vinden onprettig. Onzekerheid is natuurlijk altijd vervelend en dat geldt momenteel ook voor de PGZ. Het blijkt lastig (kerk)gebouwen te verkopen, maar het tekort zal toch opgelost moeten worden. En het vormen van een nieuwe wijkgemeente is een hele reorganisatie op zich. Wijkgemeentes waar de crisis voorlopig aan voorbij lijkt te gaan, zullen actief moeten meedenken en meedelen. Mijn leidinggevende dacht indertijd ook dat het mee zou vallen. In het bedrijfsleven kiest men uiteindelijk keihard voor het geld. In de Protestantse Gemeente Zwolle is de keuze gelukkig nog voor brood mensen in plaats van stenen. En hoewel het nog enige tijd onzeker zal blijven, moeten we gezamenlijk de schouders eronder zetten. We hebben geen andere keus als we gezond uit deze crisis willen komen. O, en als u nog een baan weet voor een (bureau)redacteur of historica, dan hoor ik het graag. Saskia Dankers 11

12 Kerkrentmeesters moeten Financieel Beleid uitvoeren Misverstanden rond bezuinigingen weerlegd 12 PERSPECTIEF Kerkrentmeesters kijken alleen maar naar geld; ze letten verder nergens op. Als voorzitter van het College van Kerkrentmeesters (CvK) van de Protestantse Gemeente Zwolle (PGZ), krijgt Han Slootweg dit soort verwijten nogal eens. Ze behoren volgens hem tot de misverstanden die er heersen rond de bezuinigingen die de financiële situatie van de PGZ weer gezond moeten maken. Han heeft de grootste misverstanden, die hem en de andere kerkrentmeesters ter ore komen, op een rijtje gezet. Hij wil graag proberen ze te weerleggen. Het eerste misverstand: De Jeruzalemkerk wordt niet verkocht omdat de Jeruzalemkerkgemeente niet meegaat met de nieuwe wijkgemeente die ontstaat door het samengaan van Oosterkerk en Hoeksteen. Han Slootweg: Dit klopt absoluut niet. We kunnen de Jeruzalemkerk op dit moment niet verkopen, omdat niet duidelijk is of de gemeente Zwolle het gebouw, mogelijk inclusief interieur, wil aanwijzen als gemeentelijk monument. De onzekerheid die hiervan het gevolg is maakt verkopen op dit moment onmogelijk. Een aanwijzing als monument heeft namelijk veel invloed op de waarde van het complex. Wij overleggen met de gemeente, maar weten niet hoe lang deze onzekerheid nog duurt. Dit staat echter geheel los van de keuzes die de Jeruzalemkerkgemeente maakt. Zij wil als zelfstandige wijkgemeente aanwezig blijven in de wijk Assendorp, met activiteiten door de week en een vierplek voor de zondag. In het Financieel Beleid is niet voorzien in de daarvoor benodigde middelen, dus dit zal moeten tegen minimale kosten. Daar hebben de AK en het CvK de Jeruzalemkerkgemeente met nadruk op gewezen. Nog een misverstand: Er wordt niets gedaan om te komen tot afstoting van het Refter, het wijkgebouw van de Grote Kerkgemeente. Han Slootweg: Ook dat klopt niet. Het CvK heeft zich inmiddels op twee vervangende locaties georiënteerd. De eerste was zo duur dat de PGZ in financiële zin niets wijzer zou worden van een verhuizing. De tweede was een etage met zeer slechte toegankelijkheid en om die reden niet geschikt. Intussen is gebleken dat wij in de oorspronkelijke berekeningen zijn uitgegaan van een te hoge De Evangelisch-Lutherse Gemeenten in Zwolle en Kampen hebben eind 2010 de eerste stappen gezet op weg naar de vorming van een zogeheten combinatie van gemeenten. In een daartoe speciaal belegde gemeentevergadering ondertekenden voorzitter Johanna Wildeman en scriba Lolke Folkertsma van de ELG Zwolle en waarnemend voorzitter Stefan Renkema en scriba Agnes Fossen van de ELG Kampen de samenwerkingsovereenkomst, het gezamenlijke beleidsplan en de aanvraag voor een (positief) advies van de evangelisch-lutherse synode. Nog net voor het eind van het jaar heeft de synodale commissie (het moderamen van de synode) dit advies uitgebracht. Op 2 januari hebben beide kerkenraden hun classicale vergaderingen verzocht in te stemmen met het voornemen een combinatie van gemeenten te vormen. In het verzoek aan de classes is aangegeven dat de combinatie van gemeenten de voorkeur geeft aan indeling bij de classis Zwolle. verkoopopbrengst van het Refter. Dit blijkt uit de taxatie van het pand, die we achteraf bezien beter in een eerder stadium hadden kunnen laten uitvoeren. Het CvK blijft zoeken naar een alternatieve locatie voor de Grote Kerkgemeente, maar zet ondertussen ook nadrukkelijk in op een verhoging van de exploitatieopbrengsten. Verder is de Grote Kerkgemeente erop gewezen dat zolang het Refter nog niet is afgestoten, van haar een extra inspanning mag worden verwacht bij de actie Kerkbalans. Ook dit heeft resultaat gehad, dus de rekening voor het uitstel van deze bezuinigingsmaatregel komt niet zomaar bij de andere wijkgemeenten terecht. Misverstand drie: Er gebeurt niets in Berkum. Han Slootweg: In Berkum is sprake van een speciale situatie, aangezien het Financieel Beleid uitgaat van enige vorm van samenwerking tussen de Emmaüskerkgemeente en de Hoofdhof. ELG Zwolle en Kampen vormen combinatie van gemeenten Beide kerkenraden hebben vertrouwen in een inspirerende en opbouwende samenwerking, aldus Johanna Wildeman, en zijn van plan alvast te beginnen met een goede invulling daarvan. Han Slootweg: Van uitstel komt zeker geen afstel. Zo houden we op Palmzondag 17 april een fiets- en autotocht in de IJsseldelta tussen Kampen en Zwolle. Een combinatie van gemeenten is een van de vormen van samenwerking tussen gemeenten die genoemd worden in de Kerkorde. Simpel gezegd is het de meest eenvoudige vorm van samenwerking. Beide gemeenten blijven zo zelfstandig mogelijk. De ELG Zwolle heeft sinds 1 januari met ds. Erwin de Fouw weer een fulltime predikant, in Kampen vervult ds. R. van Warven, lid van de ELG Kampen, gedurende vier uur per week zijn taak in de gemeente. De predikanten zijn verbonden aan de gemeenten gezamenlijk. Regeling Nadere bepalingen kunnen worden opgenomen in een gemeenschappelijke regeling, die zo spoedig mogelijk na de vorming van de combinatie van

13 Deze Gereformeerde Kerk van Berkum maakt wel deel uit van de PKN, maar is geen wijkgemeente van de PGZ. De Emmaüskerk en De Hoofdhof verkennen op dit moment actief de mogelijkheden tot samenwerking en wij wachten af wat daarvan het resultaat zal zijn. Uitganspunt is dat de Emmaüskerk sowieso wordt afgestoten, ook als de samenwerking onverhoopt niet tot stand mocht komen. Dan zal het CvK uiteraard wel voorzien in onderdak voor de Emmaüskerkgemeente, bijvoorbeeld in een ander kerkgebouw, al dan niet in eigendom van de PGZ. Verder kan er conform het Financieel Beleid worden gezocht naar alternatieve oplossingen die meer draagvlak hebben, mits zo n alternatief hetzelfde financiële resultaat heeft. Misverstand vier: Niet alle maatregelen waartoe is besloten zijn echt nodig; er wordt te veel bezuinigd. Han Slootweg: Dit klopt niet om twee redenen. Ten eerste vraagt de financiële situatie van de PGZ echt om forse maatregelen, waarvan echter op voorhand niet bekend is wat ze zullen opleveren. Daarom is er veiligheidshalve voorzien in meer bezuinigingen dan het huidige tekort. Ook als de inschattingen van de resultaten niet geheel kloppen, blijven er dan toch voldoende bezuinigingen over. Ten tweede heeft de AK besloten dat het Financieel Beleid een geheel is. Maatregelen die het lastigst uitvoerbaar zijn en dus het meeste tijd kosten, verdwijnen niet van tafel, ook niet als de reeds genomen maatregelen meer opleveren dan was ingeschat. Van uitstel komt geen afstel, dat zou ook niet fair zijn naar wijkgemeenten die al zijn getroffen door eenvoudiger uitvoerbare maatregelen. En ten slotte het verwijt dat kerkrentmeesters alleen naar het geld kijken. Han Slootweg: Dat stoort mij persoonlijk nog het meest. Bij elke impopulaire maatregel krijg je te horen dat je je niet pastoraal opstelt. Als kerkrentmeesters steken wij heel veel tijd en energie in de kerk om de forse financiële problemen op te lossen die het gevolg zijn van het feit dat er veel te veel leden niet of nauwelijks bijdragen. Zo proberen wij de voorwaarden te scheppen voor een ook in de toekomst goed functionerende Protestantse Gemeente Zwolle. Het geeft geen pas ons dan vervolgens een gebrek aan bewogenheid te verwijten. Het verhogen van de vrijwilige bijdrage lijkt ons een meer gepaste en een veel nuttigere reactie op de gang van zaken! Het CvK heeft zich gecommitteerd aan het uitvoeren van het Financieel Beleid dat de AK unaniem heeft vastgesteld en wil deze verantwoordelijkheid ook waar maken. Niet omdat wij dat zo leuk vinden, wel omdat het niet anders kan. Het Financieel Beleid is bedoeld om de PGZ uit de problemen te halen. Binnen de kaders van dat beleid willen we zorgvuldig en met oog voor de pastorale consequenties opereren. Zo is geprobeerd om De Hoeksteen als kerk te behouden en worden voorstellen voor alternatieven vanuit wijkgemeenten serieus onderzocht. Vertegenwoordigers van het college zijn verder altijd bereid de maatregelen mondeling te komen toelichten en vragen te beantwoorden. De Hoeksteen nog niet verkocht De inspanningen van het CvK om De Hoeksteen als kerk te behouden hebben helaas geen succes gehad. De onderhandelingen met een aantal kerkelijke organisaties over de verkoop van het kerkgebouw in de Aa-landen, hebben niet tot overeenstemming geleid. Binnenkort komt het gebouw daarom in de algemene verkoop. Daarmee is de kans groot dat het gebouw voor andere doeleinden wordt gebruikt en mogelijk wordt gesloopt. Hierover beslist de partij die het gebouw koopt. Al vrij snel nadat bekend werd dat haar kerk zou worden afgestoten, heeft de Hoeksteengemeente besloten te gaan samenwerken met de wijkgemeente van de Oosterkerk. Sindsdien is hard gewerkt aan de totstandkoming van de nieuwe gemeente, die op Pinksterzondag officieel van start gaat. Een week eerder nemen de leden van de Hoeksteengemeente afscheid van hun kerkgebouw. Over dat afscheid en de totstandkoming van de nieuwe gemeente meer in de volgende Gaandeweg. gemeenten met medewerking en goedvinden van de classicale vergadering wordt vastgelegd. Deze stap wordt meestal pas gezet nadat de gemeenten een paar jaar ervaring hebben opgedaan met de combinatie. Een combinatie van gemeenten komt in Luthers Nederland vaker voor. In ieder geval de combinatie van gemeenten Apeldoorn, Arnhem en Zutphen is daarvan een voorbeeld. Overleg Aan het besluit van gemeenten een combinatie te vormen gaat een heel proces van overleg vooraf. Op de jaarlijkse gemeenteavond van de Lutherse Gemeente Zwolle in april is de gemeente uitvoerig bijgepraat over de stand van zaken en de mogelijkheden. In het specifieke geval van de combinatie Kampen-Zwolle is enkele malen overleg gevoerd met een werkgroep, bestaande uit een delegatie van beide kerkenraden onder voorzitterschap van een onafhankelijk voorzitter en een onafhankelijk secretaris. Achteraf gezien is dit voor alle partijen een verstandige werkwijze gebleken. De gesprekken in de werkgroep hebben uiteindelijk geleid tot de opstelling van een samenwerkingsovereenkomst en een gezamenlijk beleids- en werkplan. Het voornemen om te komen tot een combinatie van gemeenten is aan de beide gemeenten en aan de betrokken predikanten voorgelegd, zoals dat in de Kerkorde is voorgeschreven. De beide gemeenten hebben begin november 2010 ingestemd met het voorstel van de beide kerkenraden om een combinatie van gemeenten te vormen. De kerkenraden van de gemeenten die met elkaar een combinatie vormen, komen tenminste eenmaal per jaar gezamenlijk bijeen onder leiding van een onafhankelijke voorzitter om de zaken te bespreken die hen gezamenlijk raken. De vorming van de combinatie van gemeenten heeft geen invloed op de samenwerking tussen de ELG Zwolle en de Protestantse Gemeente Zwolle. De ELGZ is waarnemer in de Algemene Kerkenraad van de PGZ, neemt deel aan Gaandeweg en is betrokken bij gezamenlijke diensten met onder andere de Oosterkerk en enkele gezamenlijke gespreksgroepen. De samenwerkingsovereenkomst wordt getekend. Van links naar rechts: Stefan Renkema, Johanna Wildeman, Agnes Fossen en Lolke Folkertsma. 13

14 Ter ondersteuning van de plaatselijke gemeenten heeft de PKN (Protestantse Kerk in Nederland) een uitgebreide organisatie van professionele en gespecialiseerde dienstverleners beschikbaar. Op tal van gebieden kunnen ambtsdragers, kerkenraden en gemeenteleden advies en hulp inroepen van deze Dienstenorganisatie, die in elke gemeente een eerste aanspreekpunt heeft: de adviseur gemeenteopbouw. Vijftig mannen en vrouwen vervullen deze functie, elk van hen is werkzaam binnen een bepaald gebied. Sinds 2003 is Wim Hendriks uit Heino gemeenteadviseur voor de classes Zwolle en Kampen en dus ook voor de Protestantse Gemeente Zwolle. Wim Hendriks, adviseur gemeenteopbouw in een pluriforme classis Zwolle laat volle breedte van protestantse kerk zien 14 DESGEVRAAGD Hoe ben je gemeenteadviseur geworden? WH: Nadat ik een jaar of tien als leraar natuur-scheikunde voor de klas had gestaan ben ik in de kerk aan het werk gegaan. Van 1986 tot 1998 was ik evangelist (tegenwoordig heet dat missionair werker) in Leiden en daarna vijf jaar missionairpastoraal werker in een Vinexwijk bij Rotterdam. Dat was een wijk in opbouw die heel hard groeide. Zeven jaar geleden ben ik bij de Dienstenorganisatie van de PKN gekomen en kreeg ik de classes Zwolle en Kampen als werkterrein. Oorspronkelijk kom in uit de Betuwe, maar ik was in de loop der jaren wel een echte Randstedeling geworden. Naar Overijssel gaan was een grote overgang. Wat doet een gemeenteadviseur? WH: Wij adviseren de plaatselijke gemeenten op alle mogelijke gebieden, van beleidsvorming en missionaire vernieuwing tot en met conflictbemiddeling en communicatie. Wij kunnen een gemeente ook begeleiden, bijvoorbeeld in veranderingsprocessen en revitaliseringstrajecten. Of bij het organiseren van kerkenraadsweekenden en bezinningsbijeenkomsten. Verder geven we cursussen voor ambtsdragers, kerkenraden en andere vrijwilligers in de gemeente. Er zijn basiscursussen, vervolgcursussen en cursussen op maat, onder meer op het terrein van pastoraat, diaconaat en missionaire toerusting. Als gemeenteadviseur geef je zo n cursus zelf of je brengt een gemeente in contact met een gespecialiseerde collega. Bijvoorbeeld iemand die goed op de hoogte is van kerkelijke financiën of alles weet van Kerk-in- Actieprojecten. Hoe informeer je gemeenten over het aanbod? WH: Het steunpunt van regio Noord verstuurt maandelijks een digitale nieuwsbrief naar de kerkenraden in deze regio. Die vullen wij aan met informatie uit onze eigen classes. In deze nieuwsbrief worden zowel landelijke als plaatselijke activiteiten aangekondigd en belangstellenden uitgenodigd. Het landelijk dienstencentrum in Utrecht stuurt ook een maandelijkse digitale nieuwsbrief, één voor predikanten en kerkelijk werkers en één voor kerkenraden. Daarnaast laat ik me zoveel mogelijk op de vergaderingen van mijn classes zien en geef daar altijd een korte presentatie over actuele zaken. Ook de Evangelisch-Lutherse Gemeenten in Zwolle en Kampen kunnen gebruik maken van de gemeenteadviseur. Bij gemeenten die nog nooit een beroep op me hebben gedaan, probeer ik zelf kennis te gaan maken met de kerkenraad, en ik ga ook altijd op bezoek bij nieuwe predikanten. Ik houd er rekening mee dat kerkenraden zich van tijd tot tijd verversen en dus herhaal ik mijn bezoek op gezette tijden. Een heel goede manier om elkaar te leren kennen is een cursus voor nieuwe pastorale en diaconale ambtsdragers. Die cursussen geef ik binnen mijn classes zoveel mogelijk zelf, zodat kerkenraadsleden ook hun eigen gemeenteadviseur leren kennen. Maken kerkenraden vaak gebruik van die mogelijkheid en wat kost zo n cursus? WH: Dat zou best vaker kunnen; er lopen behoorlijk wat ambtsdragers rond die deze cursus niet hebben gevolgd. Die kost drie avonden aan tijd en 12,- per cursist. Als een gemeente deze cursus in huis haalt betaalt ze 120,-, ongeacht het aantal deelnemers. Advies dat een paar dagdelen in beslag neemt wordt niet in rekening gebracht. Specifiek en langlopend gemeenteadvies of de intensieve begeleiding van een gemeente kost per uur 80,-, waarvan 20,- wordt betaald uit de Solidariteitskas. Deze kosten zijn aanzienlijk lager dan van externe adviseurs en eigenlijk is het jammer als gemeenten geen gebruik maken van onze diensten. Via het geld dat ze aan de PKN afdragen, betalen ze er wel aan mee en hebben ze er dus gewoon recht op. Word jij op de hoogte gehouden als een van je collega s in jouw classis een gemeente begeleidt? WH: In negen van de tien gevallen voldoe je als gemeenteadviseur zelf aan een verzoek om dienstverlening uit jouw classis, is dat niet het geval dan wisselen we zeker regelmatig informatie uit. Dat doe ik bijvoorbeeld met mijn collega Piet Beintema die de fusie tussen de Hoeksteen- en de Oosterkerkgemeente begeleidt. Hij had in Friesland al veel ervaring opgedaan met samenvoegingen van wijkgemeenten, terwijl die

15 in mijn classes nog zeldzaam zijn. In de Adventskerk is op dit moment een andere collega bezig met de verversing van het beleidsplan, omdat ik daar te weinig tijd voor had. Wij zoeken altijd naar de beste dienstverlening als een gemeente bij ons aanklopt. Wat zijn de belangrijkste kenmerken van de classes Zwolle en Kampen? Bea Mulder: Profiteer van onze professionele deskundigheid WH: In de classis Kampen zijn de meeste gemeenten confessioneel georiënteerd en vind je een grote kerkelijke meelevendheid. In de classis Zwolle zie je tussen de gemeenten die er deel van uitmaken grote verschillen: die vormen qua kleur de complete regenboog. De stad Zwolle valt eronder, met zowel een bondsgemeente als middenorthodoxe wijkgemeenten (hoewel die etiketten eigenlijk uit de tijd zijn), maar ook dorpen als Dalfsen, Nieuwleusen en Staphorst/ Rouveen. Dat maakt deze classis wel bijzonder pluriform. Ze laat de volle breedte van de protestantse kerk zien. Vind je het lastig dat jouw werkterrein zo pluriform is? WH: Ik zie dat als een uitdaging, die een beroep doet op mijn professionaliteit. Op grond van je ervaring en ongeacht je eigen kleur en geur moet je elke gemeente die een beroep op je doet van dienst kunnen zijn. Dankzij een voorgesprek met zo n gemeente weet je hoe mensen daar het geloof beleven en daar sluit je op aan. Je probeert hun toon te treffen, met woorden die zij herkennen, maar daarin wel dicht bij jezelf te blijven. Soms moet je wel eens over je eigen schaduw heen springen, als er maar een veilige sfeer ontstaat, waarin mensen durven zeggen wat zij vinden. Die sfeer creëer je vooral door mensen eerst een geloofsgesprek te laten voeren en elkaar in het hart te laten kijken. Vanuit mijn professionaliteit zet ik de toon voor dat gesprek, dat ik vervolgens ook leid. Wat vind je de mooiste kant van je werk? WH: Cursussen geven doe ik het liefst; daarin kun je heel veel kwijt aan een bijzonder gemotiveerd publiek. Boeiend is ook om mensen na verloop van tijd terug te zien, bijvoorbeeld op kerkenraadsdagen. Met de kerkenraad van de Sionskerk heb ik vorig jaar zo n dag gehad en dat herhalen we dit jaar. Dan beginnen we met het kijken naar de resultaten die zijn behaald en dan zie je ook wat de zin van dit werk is. Belangrijk is dat bijvoorbeeld beleidsplannen die worden gemaakt niet in een la verdwijnen, maar worden uitgevoerd. Dat bereik je door zoveel mogelijk gemeenteleden bij de totstandkoming van het plan te betrekken. Dat kost meer tijd, maar je creëert wel draagvlak in de gemeente. Uitgebreide informatie over de dienstverlening van de gemeenteadviseurs is te vinden op Klik op Actief in de kerk. Voor een warm pleidooi voor het inschakelen van een adviseur gemeenteopbouw ben je bij Bea Mulder aan het juiste adres. Het is heel jammer dat vooral veel predikanten denken dat ze alles zelf moeten doen, verklaart ze. Iedereen heeft zijn sterke en zwakke kanten; mensen kunnen nu eenmaal niet overal goed in zijn. Je kunt juist profiteren van de sterke kanten van anderen en van hun professionele deskundigheid. En die hebben wij als adviseurs gemeenteopbouw. Bea Mulder is gemeenteadviseur voor de classes Hattem en Harderwijk, maar woont in Zwolle. Ze was 12½ jaar kerkelijk werker in De Hoeksteen en hoort nu bij de Jeruzalemkerkgemeente. Tegenwoordig is ze kerkelijk georiënteerd op de Michaëlsvieringen en de vespers en cantatediensten in de Grote Kerk. Van binnenuit kent Bea de beslissingen die de PGZ heeft genomen en de gevolgen daarvan voor wijkgemeenten. Het advies en de ondersteuning van een gemeenteadviseur kunnen een goede aanvulling zijn voor een wijkgemeente. Veel gemeenteleden bevinden zich door de bezuinigingsmaatregelen op een kruispunt in hun kerkelijk leven; juist in die fase is de inbreng van iemand van buiten, die aandacht vraagt voor menselijke lagen in het proces en het belang van onderlinge contacten, hartstikke belangrijk. Professioneel weet Bea eveneens waar ze over praat: in haar classes, die in totaal 73 wijkgemeenten omvatten, heeft ze als gemeenteadviseur een kerksluiting en fusie begeleid. Ik pleit er voor dat een wijkgemeente wel een fysieke plek in de wijk houdt, de kerkelijke presentie is heel belangrijk. Dat kan met een inloophuis voor wijkbewoners, waar ook de predikant een kantoortje heeft. Mensen lijden aan het niet meer hebben van een eigen kerkgebouw, maar een woonhuis bijvoorbeeld, kan ook een plek zijn die als van de kerk herkenbaar is. Voor vieringen of themabijeenkomsten kan een gemeente dan een ruimte huren in bijvoorbeeld een verzorgingshuis, kerkelijk centrum van een andere gemeente of wijkcentrum; daar zijn vaak ruimtes die men wel wil delen. Generalistisch Bea noemt haar functie heel generalistisch en vertelt ook gebruik te maken van de specifieke kennis van anderen binnen de Dienstenorganisatie. Zo is de regionale adviseur voor classicale vergaderingen gespecialiseerd in zaken op het gebied van de Kerkorde. Er worden telkens ordinanties bijgesteld, merkt Bea, met name rond de samenvoeging van gemeenten, fusies en federaties. Dat hoef je zelf niet allemaal bij te houden. Haar speerpunt ligt bij het begeleidings- en cursuswerk. 15

16 Aandachtig volgen de kinderen die meedoen aan de Kom in de Kring-viering het verhaal over Kikker, dat Tinka Reins vertelt. Even later mogen ze die arme Kikker die het zo koud heeft van een warme trui en sjaal voorzien. Tinka en Linda Jorritsma helpen de kleuters bij het maken van hun kleurrijke werkstukken. Spelenderwijs naar kerkbesef 16 JONG IN DE KERK Sinds 2004 worden in De Hoeksteen Kom in de Kring-vieringen gehouden voor de kinderen tot en met een jaar of vijf, basisschool groep 2. De vieringen zijn gebaseerd op de methode Vieren voor jonge kinderen rondom prentenboeken van Corien van Ark. In de inleiding op de methode schrijft zij: De Kom in de Kring-vieringen zijn bedoeld om kinderen een plek te geven in de gemeente, waar ze samen kunnen groeien in vertrouwen in zichzelf, in anderen en in Gods liefdevolle aanwezigheid. Linda Jorritsma is een van de mensen die betrokken zijn bij de Kom in de Kringvieringen in De Hoeksteen, samen met Annerieke Koetsier, Simone van der Ploeg en Tinka Reins. De vieringen worden gehouden in de ruimte van de oppas tijdens de kerkdiensten; alle kinderen die daar op dat moment zijn, kunnen aanschuiven. Linda vertelt over haar ervaringen met Kom in de Kring, of te wel: héél jong in de kerk. Hoe is Kom in de Kring ontstaan? Een vriendin van onze wijkpredikant Margo Jonker die elders preekte, begon ermee. Margo pikte het op en leek het een goed idee voor de Hoeksteen; zij vond het bij de kerk passen. Waarom werd ermee begonnen? Het is een soort voorbereiding op de kindernevendienst en het is leuk voor kinderen. Ze hebben een eigen dienst en krijgen zo spelenderwijs kerkbesef. Hoe gaat de viering in zijn werk? De kinderen gaan tegelijk met de kinderen van de nevendienst uit de kerkdienst weg, naar de ruimte waar ook de oppas is. De leiding, één persoon, steekt een kaars aan. Er komt altijd iets uit een speciale Kom in de Kring-doos, een mooie doos versierd met sterren, wat met het thema te maken heeft. We zitten in een kring, zoals de naam al zegt, en lezen een verhaal rondom prenten, waarbij het altijd om een emotie gaat, boosheid, verdriet, of hoe je elkaar kunt helpen. Het zijn beeldende verhalen om kleintjes er ook bij te betrekken. Ze komen vaak uit het boek Kikker en pad, de kinderbijbel is nog te moeilijk. De basis is een christelijk verhaal of uitgangspunt. Het is heel kindgericht en sluit aan bij hun belevingswereld. De verhalen kunnen ook uit de methode komen, die bestaat uit een prentenboek en een verwerkingsboek. Daarna praten we over het verhaal en knutselen naar aanleiding daarvan. We tekenen, planten bijvoorbeeld een zaadje in een potje, versieren het potje, enzovoort. Dan komen we weer in de kring bij elkaar en bekijken we wat iedereen gemaakt heeft. Er zijn altijd twee mensen die oppassen, zodat de leiding van Kom in de Kring alle aandacht kan geven aan de kinderen die daaraan meedoen. Wat beleef jij er zelf aan? Ik vind het heel leuk om te doen, de voorbereiding is al leuk: wat heeft het verhaal te vertellen? De kinderen reageren heel spontaan, het is mooi om de ontwikkeling van kinderen te zien. Ik vind het heel fijn daar deel van uit te maken, heel bijzonder. Je bent met een groepje kinderen die het echt willen meemaken. Het is een aanvulling. Hoe vaak is de viering? Die is een keer per maand en duurt ongeveer een half uur. Dat is lang genoeg voor kinderen van deze leeftijd. Ze komen weer in de kerk tegelijk met de kinderen van de kindernevendienst en de kleintjes die door de ouders uit de oppas worden gehaald. Ook met Kerst en Pasen is er altijd een Kom in de Kring-viering, dan hebben twee mensen de leiding. Krijg je wel eens reacties van ouders? Sommige ouders zijn al actief binnen Kom in de Kring. Ouders komen altijd de spullen van hun kinderen weer ophalen en zeggen dat ze het leuk vinden. Ze horen de verhalen van hun kinderen, die vaak trots hun gemaakte werk laten zien. Er zijn ouders die er rekening mee houden dat er een Kom in de Kring is, dan gaan ze er speciaal naar toe. Waarom ben je mee gaan doen met Kom in de Kring? Ik had zelf mijn kinderen bij de oppas in de kerk en ben daar ook gaan oppassen. Op een gegeven moment werd ik gevraagd, omdat iemand weg ging. Sindsdien, dat is 2006, coördineer ik het. Ik vind: voor wat, hoort wat. Gaan deze vieringen door als De Hoeksteen en de Oosterkerk samen zijn gegaan? Ja, ook in de nieuwe samenstelling gaat het door. Op dezelfde manier, dus in de oppas, wel zullen we nog even moeten kijken naar de ruimte. We gebruiken in de Oosterkerk de oppasruimte en de gang, verder blijft de viering op dezelfde manier gaan.

17 AANDACHT VOOR Jongeren op reis naar Taizé Het ligt in de bedoeling komende zomer weer op reis te gaan naar Taizé. In dit Franse plaatsje is frère Roger na de Tweede Wereldoorlog begonnen met een oecumenische kloostergemeenschap, waarbij gastvrijheid voor met name jonge mensen voorop stond. Honderdduizenden jongeren uit de hele wereld zijn inmiddels naar Taizé gekomen om samen te vieren, stil te zijn en met elkaar en te praten over wat hen bezighoudt in hun geloof, in hun leven. Rond de jaarwisseling was de internationale jongerenontmoeting in Rotterdam. Meer informatie over Taizé is te vinden op hun website De reis is bedoeld voor jongeren tussen de 17 en de 30 jaar, het maakt in principe niet uit bij welke wijkgemeente iemand hoort. De groep vertrekt op zondag 17 juli en komt op zondag 24 juli weer terug. Wie belangstelling heeft om mee te gaan, kan contact opnemen met ds.wim Hortensius, tel: (038) Bij de Bachcantate van zondag 27 februari Voel jij je vrij om te denken en te zeggen wat je wilt? Vandaag de dag zijn er gelukkig velen die deze vraag bevestigend kunnen beantwoorden. Anderen moeten echter voor hun vrijheid vechten, zoals dat in Tunesië en Egypte gebeurde. Maarten Luther ( ) voelde zich in zijn religie bedreigd. Rond 1542 schreef hij hierover een lied, dat Johann Sebastian Bach later zou gebruiken voor zijn cantate Erhalt uns, Herr, bei deinem Wort. Het Michaëlscantatekoor en Musica Michaelis brengen deze cantate zondag 27 februari onder leiding van Toon Hagen ten gehore. De Cantatevieringen worden georganiseerd door de Commissie Grote Kerk en beginnen om uur. Aanleiding voor Luther om het lied te schrijven waren twee gebeurtenissen. De Turken zouden voor de poorten van Wenen staan en Hongarije bezetten en de paus had een verbond gesloten met de koning van Frankrijk om samen te werken met de Turkse sultan. Zowel de paus als de Turk waren voor Luther verbonden met onvrijheid. Gebed In het eerste deel van de cantate klinkt dan ook een gebed tot God: und steur des Papsts und Türken Mord. In latere versies is deze tekst hertaald met de woorden und steure deiner Feinde Mord, om aan te geven dat het in meer algemene zin gaat om bedreigingen van de vrijheid. De oproep om de vijanden te bestrijden is in het eerste deel goed te horen in de solistische trompet die de strijdbaarheid symboliseert. In het tweede deel klinkt een gebed om steun. Dat de hulp van boven moet komen, is duidelijk te horen in de melodie die vanuit de hoogte naar beneden daalt. De prachtige coloraturen (de snelle, hoge bewegingen van de tenor) die verderop in dit deel klinken, symboliseren de vreugde om de vernietiging van de vijand van het Woord. Ook in de aria van de bas (deel 4) weerklinkt de tekst in de muziek. De hoogmoedigen moeten vallen, wat zowel door de bassolo als de begeleiding in het orkest wordt verbeeld door neerwaartse bewegingen. In het laatste deel lijkt het erop dat de gebeden verhoord zijn. Er heerst rust en vrede, wat bijvoorbeeld goed te horen is in het orgelpunt: de baspartij blijft liggen, terwijl de overige partijen nog doorbewegen. Het laatste gedeelte van de cantate had in Tunis en Caïro kunnen klinken: Gib unsern Fürst n und aller Obrigkeit/ Fried und gut Regiment,/ Daß wir unter ihnen/ Ein geruh g und stilles Leben führen mögen. Een roep om in rust en vrede te mogen denken en zeggen wat je wilt. Compassie als kompas Al heel veel jaren wordt in Zwolle op de eerste zondagavond in het nieuwe jaar een interreligieuze gebedsdienst gevierd door joden, christenen en moslims, afwisselend in de synagoge, een kerk of een moskee. Dit jaar was het thema: Compassie als kompas. Compassie (mededogen, barmhartigheid) is een centraal begrip in de drie tradities. Lezingen uit de heilige boeken wezen een weg. Chica van Dam, betrokken bij de voorbereiding van de viering: Wat een verrassing was het voor mij om te ontdekken dat de bekende evangeliewoorden Ik was hongerig en je hebt me eten gegeven... (Mattheüs 25 vers 31-40) bijna letterlijk ook staan in de Hadith, de overleveringen van Mohammed. Woorden die geworteld zijn in onder meer Jesaja 63 vers 7-9: In al hun (het volk) nood was ook Hijzelf in nood. We waren dit jaar te gast in de Surinaamse Gulzar-e-Medina moskee, waar uiteraard Nederlands de voertaal is. Een klein kinderkoor uit de moskee zong een aantal lofliederen op Allah. Samen hebben we gebeden voor mensen die onderdrukt en vervolgd worden vanwege hun geloof, waar dan ook, om zegen voor elkaars gemeenschappen en om vrede voor onze ene wereld. Er waren zo n 140 mensen vanuit onze drie tradities op deze vredesdienst afgekomen. Na afloop, bij de koffie, waren er geanimeerde gesprekken en uitte men zijn dankbaarheid: dat dit gebeurt, dat we zó samen kunnen zijn, zo volstrekt gelijkwaardig, open en vol respect voor elkaars traditie! Voorgangers van de islamitische, de rooms-katholieke, de protestantse en de joodse geloofsgemeenschap in Zwolle leidden de viering. 17

18 18 KERKELIJK BUREAU COLOFON Protestantse Gemeente Zwolle Centraal adres voor Algemene Kerkenraad, Kerkrentmeesters en Diakenen Kerkelijk Bureau: Molenweg 241, 8012 WG Zwolle Geopend: maandag t/m vrijdag uur Tel.: (038) Fax: (038) Website: Website diaconie: Bankrekeningen: College van Kerkrentmeesters: en College van Diakenen: en Gaandeweg: Beheer en Exploitatie Grote Kerk: en Stichting Vrienden van het Schnitgerorgel: Collectepenningen Er zijn penningen verkrijgbaar van: 0,20, 0,50, 1,-, 2,-, 5,- en 10,-. Verkoopadres Kerkelijk Bureau. Hier kan contant, per pin of door middel van een eenmalige machtiging worden betaald. Overige verkoopadressen: Emmauskerk en Adventskerk: 1e maandag van de maand uur Stinskerk: 1e maandag van de maand uur Sionskerk: 1e donderdag van de maand Open Kring: 1e maandag van de maand van uur In Zwolle-Noord: E. van Buiten, Welle 58, K. Smit, Meppelerdiep 92 In Zwolle-Zuid: A. Renting-van Veen, Steggingmarke 13 en W.A. Stomp-de Koning, Rendierveld 41. In Stadshagen: L. Blauw, Goudplevierstraat 123 (tel ) Op deze adressen kan contant of door middel van een eenmalige machtiging betaald worden. Aanvragen kerkelijke huwelijksbevestiging Bruidsparen, die hun huwelijk kerkelijk willen laten bevestigen, wordt verzocht deze aanvraag twee maanden van tevoren in te dienen bij het Kerkelijk Bureau. Hiervoor dient u persoonlijk langs te komen (bij voorkeur tijdens de openingstijden tussen 8.00 en uur). Een aantal zaken moet namelijk even doorgesproken worden. Ook zijn aan het gebruik van de kerk kosten verbonden. Prijzen zijn op te vragen bij het Kerkelijk Bureau. Gaandeweg is het magazine voor alle leden van de Protestantse Gemeente Zwolle, de Evangelisch-Lutherse Gemeente Zwolle en De Hoofdhof Berkum Vierde jaargang nr. 1, maart 2011 Verschijnt vijf keer per jaar. Oplage: Redactie: Ds. Iemke Epema (hoofdredacteur), Gery Bruins (eindredacteur), Saskia Dankers, Rob van Harten en Jan Nauta Redactionele bijdragen aan dit nummer: Sigrid Aalfs, Joost van Belois en scribenten van wijkgemeenten en kerkelijke organisaties Fotografie: Gery Bruins, Rob van Harten, André Kruiswijk, Carl Withaar en anderen Meer weten over besluiten van de Algemene Kerkenraad en het College van Kerkrentmeesters en beleidsstukken lezen? Ga naar en klik door op de Berichten van deze colleges. De begrotingen 2011 van het College van Kerkrentmeesters en het College van Diakenen van de PGZ liggen van 28 februari tot en met 11 maart ter inzage op het Kerkelijk Bureau. Bedankt! Iedereen die in de afgelopen maanden een bijdrage heeft overgemaakt voor Gaandeweg willen we heel hartelijk bedanken. In totaal is een bedrag van bijna ,- binnengekomen. Wie de acceptgiro nog niet heeft ingevuld, kan dat natuurlijk alsnog doen. Of gewoon zonder acceptgiro iets overmaken; het rekeningnummer van Gaandeweg is Als u lid bent van de Protestantse Gemeente Zwolle krijgt u Gaandeweg automatisch in de bus, ook als u niets betaalt. Stelt u toezending van het blad niet (meer) op prijs, dan kunt u dit laten weten door een briefje of te sturen. Ons adres is Molenweg 241, 8012 WG Zwolle, ons mailadres: Om ons steentje bij te dragen aan de bezuinigingen die binnen de PGZ nodig zijn, hebben wij besloten Gaandeweg in 2011 vijf keer in plaats van zes keer te laten verschijnen. Dit jaar kunt u Gaandeweg tegemoet zien: eind februari, begin mei, medio juli, begin oktober en medio december. Redactie Gaandeweg... in relatie, gezin of baan? Werk aan uw herstel in een sfeer van rust en bezinning! Vormgeving en grafische productie: Dit magazine is milieuvriendelijk geproduceerd door Drukkerij Upmeyer Advertentiebeheer Kerkelijk Bureau tel. (038) WORDT VERGOED DOOR UW ZORG VERZEKERAAR! Vastgelopen? De volgende Gaandeweg verschijnt in de week van 2 mei 2011 en loopt tot en met zaterdag 23 juli. Kopij en foto s dienen uiterlijk maandag 4 april te zijn aangeleverd via of schriftelijk bij het Kerkelijk Bureau. Aandacht voor In de rubriek Aandacht voor is ruimte voor berichten uit de wijken en van kerkelijke organen en organisaties, die van belang zijn voor zoveel mogelijk lezers.

19 In de week voorafgaand aan Pasen herdenkt de kerk het lijden en sterven van Jezus Christus. Deze laatste week van de Veertigdagentijd wordt Stille Week genoemd. Op deze pagina een overzicht van de bijeenkomsten die in wijkkerken en instellingen worden gehouden. Vespers Op maandag 18, dinsdag 19 en woensdag 20 april is in de Adventskerk een avondgebed, dat begint om. In de Oosterkerk zijn op deze drie avonden vespers, eveneens vanaf 1. Deze bijeenkomsten worden mede georganiseerd vanuit de Jeruzalemkerk- en de Hoeksteengemeente. Voorgangers zijn achtereenvolgens ds. A. den Besten, mevrouw C. van Stappen-Ormel en ds. M. Jonker. STILLE WEEK Witte Donderdag 21 april Adventskerk: 1 mw. ds. N.A. Eygenraam (Schrift en Tafel) De Hoeksteen: 1 mw. ds. M.E. Jonker (Heilig Avondmaal) Jeruzalemkerk: 1 ds. L.P. Miedema Oosterkerk: ds. W. Hortensius Open Kring: 1 mw. ds. N. Beimers Sionskerk: mw. ds. H. Evers De Hoofdhof: 1 mw. ds. L.A. Burggraaff Lutherse Kerk: 1 ds. E. de Fouw Kievitsbloem: uur mw. ds. N.A. Eygenraam (Schrift en Tafel) Zonnehuis: uur ds. G.L. Kruizinga (Heilig Avondmaal) Goede Vrijdag 22 april Adventskerk: 1 ds. J.Th. Tissink (wake bij het kruis) Emmaüskerk: uur ds. G. Zomer, Staphorst (Heilig Avondmaal) 1 ds. W. Andel, Oosthem (Heilig Avondmaal) Grote Kerk: 1 ds. J. Mulderij uur Kruismeditatie Via Crucis van Franz Liszt, georganiseerd door de Commissie Grote Kerk. Voor belangstellenden wordt op vrijdag 15 april ter voorbereiding op deze Kruismeditatie onder verantwoordelijkheid van het HOVO een cursus gegeven. De cursus begint om uur en wordt gehouden op Brink 13 te Zwolle. Voor meer informatie zie De Hoeksteen: 1 mw. ds. M.E. Jonker Nacht van waken De deuren van de Oosterkerk blijven de gehele Paasnacht open. Voor de vijfde achtereenvolgende keer wordt hier een Nacht van waken gehouden. Al in de tweede eeuw vierden christenen Pasen in de vorm van zo n nachtwake. Na de Paaswakeviering begint in de nacht van zaterdag 23 op zondag 24 april om uur het eerste liturgisch moment. Zulke korte momenten zijn er de hele nacht door telkens op elk heel en half uur. In deze echte nachtwake is volop gelegenheid om de twaalf schriftlezingen voor de Paasnacht uit het Eerste Testament rustig te lezen, te bezinnen en te overdenken. Tussen de liturgische momenten door is er gelegenheid voor stille bezinning. Er is een ruimte met een boekentafel, waar mensen kunnen lezen of zelf een liturgisch moment voorbereiden. In de ontmoetingsruimte kan gepraat worden, naar muziek geluisterd, wat gegeten of gedronken. Daar is ook de mogelijkheid om een brief te schrijven aan een gevangene in het kader van Amnesty International. Als de zon opkomt, dit jaar om ongeveer 6.25 uur, gaan alle aanwezigen achter de brandende paaskaars aan naar buiten om daar het Paasevangelie te lezen en een lied te zingen. Daarna delen zij brood en wijn. Wie deze Nacht van waken of een gedeelte daarvan wil bijwonen is van harte welkom in de Oosterkerk! Opgeven is niet nodig. Meer informatie is te vinden op en bij ds. Wim Hortensius Jeruzalemkerk: 1 mw. ds. I.P. Epema Oosterkerk: ds. H. Bousema en ds. I.P. Epema Open Kring: 1 ds. A. Pietersma Sionskerk: mw. ds. H. Evers (Heilig Avondmaal) Stinskerk: 1 ds. E. van t Slot (Heilig Avondmaal) De Hoofdhof: 1 mw. ds. L.A. Burggraaff Eglise Wallonne: uur pastor R. Bennahmias Rivierenhof: ds. J. Vonk (Schrift en Tafel) Weezenlanden: mw. ds. M. Dijk Zandhove: mw. ds. L. Kraan en dhr. M. Luttenberg Zonnehuis: uur ds. E. van t Slot Stille Zaterdag 23 april Adventskerk: 9.00 uur mw. W.J. Treep (morgengebed) uur mw. ds. N.A. Eygenraam (Paaswake met doop/belijdenis) De Hoeksteen: 1 mw. ds. M.E. Jonker Jeruzalemkerk: gezamenlijke dienst met Oosterkerk Oosterkerk: uur ds. H. Bousema en ds. I.P. Epema Sionskerk: 1 mw. ds. H. Evers De Hoofdhof: uur mw. ds. L.A. Burggraaff Lutherse Kerk: uur ds. E. de Fouw 19

20 KERKDIENSTEN Adventskerk Talmaplein 2 Zwolle - Zuid Mw. ds. N.A. Eygenraam Ds. J.T. Tissink Mw. W. Treep D.J. Steenbergen Tel. scriba: (038) Emmauskerk Campherbeeklaan 53 Zwolle - Berkum Tel. scriba: (038) Grote Kerk Grote Markt 18 Zwolle - Centrum Ds. J. Mulderij Tel. scriba: (038) De Hoeksteen Scheldelaan 141 Zwolle - Aa-landen Mw. ds. M.E. Jonker Tel. scriba: (038) februari 9.00 uur ds. M.B. Nieuwkoop uur ds. M.B. Nieuwkoop ds. A. Pietersma ds. A. den Besten ds. H. Evers (jongerendienst) ds. P. Baas, Zalk-Veecaten uur Michaëls-cantateviering mw. J. van der Zee-Zaadnoordijk, Zwolle 6 maart 9.00 uur ds. J.Th. Tissink (doopdienst) uur ds. J.Th. Tissink (doopdienst) ds. B. Gijsbertsen, Kampen (Opendeurdienst) ds. K. van der Kamp, Kampen dienst in De Hoofdhof ds. J. Mulderij ds. F. Maaijen, Putten ds. W. Hortensius Woensdag 9 maart Biddag Oecumenische viering in St. Jozefkerk mw. ds. N.A. Eygenraam / RK-pastor 1 Dienst in De Hoofdhof 13 maart Eerste zondag Veertigdagentijd 9.00 uur mw. ds. N.A. Eygenraam uur mw. ds. N.A. Eygenraam (Schrift en Tafel) ds. J.T. Tissink (Wind in de zeilen-dienst) ds. M.R.H. van Beusichem, Hattem dienst in De Hoofdhof ds. J. Mulderij uur Michaëlsviering mw. ds. M.E. Jonker 20 maart 9.00 uur ds. J.Th. Tissink uur ds. J.Th. Tissink Taizé-viering ds. A.H. van Veluw, IJsselmuiden dienst in De Hoofdhof dienst ds. J. Mulderij ds. W. Hortensius 27 maart 9.00 uur mw. ds. N.A. Eygenraam uur mw. ds. N.A. Eygenraam Avondgebed ds. W. Andel, Oosthem dienst in De Hoofdhof ds. J. Mulderij (Heilige Doop) uur Michaëlsvesper mw. ds. M.E. Jonker 3 april 9.00 uur ds. J.Th. Tissink uur ds. J.Th. Tissink Avondgebed ds. H. Bakhuis, Hoogeveen ds. A.H.J. Bierma, Nijverdal ds. J. Mulderij ds. J. Mulderij mw. ds. M.E. Jonker (Heilig Avondmaal) 10 april 9.00 uur mw. ds. N.A. Eygenraam uur mw. ds. N.A. Eygenraam Avondgebed dhr. G. van Vulpen, Zwolle dhr. H. van Dam, Elburg ds. L.J. Geluk, Rotterdam uur Michaelsviering ds. S. van der Zee, Zwolle 17 april Palmpasen 9.00 uur ds. J.Th. Tissink uur ds. J.Th. Tissink (Wind in de zeilen) Avondgebed ds. J. de Roo, De Hoeve ds. G. Buijs, Haulerwijk ds. J. Mulderij (belijdenis) uur Michaëlsvesper ds. J. van Belzen, Maassluis mw. ds. M.E. Jonker 24 april Eerste Paasdag 9.00 uur ds. J.Th. Tissink uur ds. J.Th. Tissink ds. G.A. Trouwborst, Nieuwleusen dhr. A. Lowijs, Noordscheschut ds. J. Mulderij uur Michaëls-cantateviering mw. ds. M.E. Jonker 25 april Tweede Paasdag Paasjubel ds. J. Mulderij 1 mei 9.00 uur mw. ds. N.A. Eygenraam uur mw. ds. N.A. Eygenraam (Schrift en Tafel) ds. J. van Slageren dienst dienst in Hoofdhof ds. K. van Meijeren, Barneveld kand. B. van Werven, Barneveld dienst ds. A. Kruithof-Looije, Nagele

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom Welkom in de Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld, aangesloten bij de Protestantse Kerk in Nederland. Wij zijn één van

Nadere informatie

Diaconale Adventsactie 2012. Midden onder ons

Diaconale Adventsactie 2012. Midden onder ons Diaconale Adventsactie 2012 Midden onder ons Foto voorzijde: Midden onder ons: gevangen vreemdelingen op Schiphol Oost. De Diaconale Adventsactie van de lutherse gemeente Amsterdam loopt van 2 december

Nadere informatie

Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013

Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013 Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013 1) Inleiding De kerkorde bepaalt dat de kerkenraad een beleidsplan opstelt

Nadere informatie

3. RSIN of fiscaal nummer: 001005649

3. RSIN of fiscaal nummer: 001005649 1. Formele naam kerkelijke gemeente Protestantse Gemeente te Haarlem De Protestantse Gemeente te Haarlem maakt deel uit van de Protestantse Kerk Nederland. 2. Onderdelen Protestantse Gemeente te Haarlem

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF MET EEN LACH EN EEN TRAAN

NIEUWSBRIEF MET EEN LACH EN EEN TRAAN NIEUWSBRIEF MET EEN LACH EN EEN TRAAN Na een lange zomer met zon en regen is het weer tijd voor een nieuwe nieuwsbrief. Het is misschien een beetje gek maar onze nieuwsbrief lijkt een beetje op de zomer,

Nadere informatie

In de Apostolische Geloofsbelijdenis worden de hoofdzaken van het christelijk geloof kort samengevat.

In de Apostolische Geloofsbelijdenis worden de hoofdzaken van het christelijk geloof kort samengevat. BELEIDSPLAN PROTESTANTSE KERK OLDELAMER/OLDETRIJNE VISIE Wij zien onze gemeente als een huis waarvan de deuren wijd open staan naar buiten toe. Het is ons streven om als gemeente in de wereld te staan

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Zes kerken en een dobbelsteen

Zes kerken en een dobbelsteen Zes kerken en een dobbelsteen 2015 Stel je voor: een stellage op de Plantage. De gemeente eromheen. Hervormd en gereformeerd door elkaar. Een korte inleiding. En dan mag uit alle wijkgemeenten iemand de

Nadere informatie

BELEIDSPLAN Gereformeerde Goede Herder Kerk Oldebroek

BELEIDSPLAN Gereformeerde Goede Herder Kerk Oldebroek BELEIDSPLAN Gereformeerde Goede Herder Kerk Oldebroek Beleidsplan 2016-2020 INHOUD BELEIDSPLAN 1. Inleiding / aanleiding 2. Visie 3. Beschrijving kerkelijke organisatie 4. Inventarisatie kerkelijke activiteiten

Nadere informatie

Op verhaal komen. Activiteiten van de Protestantse Gemeente te Schoorl-Groet-Camperduin. september-december 2015

Op verhaal komen. Activiteiten van de Protestantse Gemeente te Schoorl-Groet-Camperduin. september-december 2015 Op verhaal komen Activiteiten van de Protestantse Gemeente te Schoorl-Groet-Camperduin september-december 2015 In en rond de kerkjes van Schoorl en Groet gebeurt meer dan je denkt. In dit boekje vind je

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Angerlo-Doesburg 3 april 2016, Galluskerk

Protestantse Gemeente te Angerlo-Doesburg 3 april 2016, Galluskerk Zondag Quasimodo geniti (als pasgeboren kinderen) Protestantse Gemeente te Angerlo-Doesburg 3 april 2016, Galluskerk Orgelspel Stilte Om te beginnen De kaarsen worden aangestoken Gemeente gaat staan Zingen'

Nadere informatie

Johanneskapel. Ontmoeting en inspiratie. Een nieuwe lente

Johanneskapel. Ontmoeting en inspiratie. Een nieuwe lente Johanneskapel Ontmoeting en inspiratie Een nieuwe lente Programma januari-april 2014 Welkom Voor u ligt het nieuwe programma van De Johanneskapel. Het is nog winter, maar we kijken alweer uit naar de lente.

Nadere informatie

DECENTRALISATIE FINANCIËLE VERANTWOORDELIJKHEID PROTESTANTSE GEMEENTE ZWOLLE 2013 2016

DECENTRALISATIE FINANCIËLE VERANTWOORDELIJKHEID PROTESTANTSE GEMEENTE ZWOLLE 2013 2016 DECENTRALISATIE FINANCIËLE VERANTWOORDELIJKHEID PROTESTANTSE GEMEENTE ZWOLLE 2013 2016 Algemene Kerkenraad 23 september 2013 Inhoudsopgave Decentrale financiële Verantwoordelijkheid 3 Inleiding 3 Hoofdzaken

Nadere informatie

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self!

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self! Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014 Selfie? Ie-self! Voorganger: Dhr. G.J. Heinen Muzikale medewerking: koor van Groot Schuylenburg uit

Nadere informatie

Beleidsplan Hervormde Gemeente. s Grevelduin- en Vrijhoeve-Capelle 2014-2018

Beleidsplan Hervormde Gemeente. s Grevelduin- en Vrijhoeve-Capelle 2014-2018 Beleidsplan Hervormde Gemeente s Grevelduin- en Vrijhoeve-Capelle 2014-2018 Preambule op basis van het Convenant Algemeen De Hervormde Gemeente van s Grevelduin- en Vrijhoeve-Capelle vormt een gemeenschap,

Nadere informatie

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Inleiding In de komende maanden willen we als kerkenraad een beleidsplan opstellen voor de komende vijf jaar. Iedereen die op dit moment op de één of andere manier

Nadere informatie

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Boekje over de kerk voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Over dit boekje Wij hebben op catechisatie wat geleerd over de kerk. Daar willen we je wat over vertellen.

Nadere informatie

BESLUITEN BETREFFENDE LANGE TERMIJN PERSPECTIEF PROT. GEM. ZWOLLE IN ÉÉN DOCUMENT

BESLUITEN BETREFFENDE LANGE TERMIJN PERSPECTIEF PROT. GEM. ZWOLLE IN ÉÉN DOCUMENT vastgesteld in vergadering AK, 1 juni 2015 BESLUITEN BETREFFENDE LANGE TERMIJN PERSPECTIEF PROT. GEM. ZWOLLE IN ÉÉN DOCUMENT EEN ONTLUIKEND PERSPECTIEF Notitie Procesgroep Lange Termijn Perspectief besluitvorming

Nadere informatie

Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7

Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7 Zondag 24 april 2016 - Verlangen naar liefde Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7 Enige discussie in de afgelopen week aan de keukentafel. Kunnen we dit lezen?

Nadere informatie

ProJOP. jeugdwerk VPKB. 40 Days. stilstaan in de 40 dagentijd

ProJOP. jeugdwerk VPKB. 40 Days. stilstaan in de 40 dagentijd ProJOP jeugdwerk VPKB 40 Days stilstaan in de 40 dagentijd Hey! Voor je ligt 40 Days. De veertigdagentijd is de periode waarin we uitkijken naar Pasen, het feest van Jezus opstanding. Onderweg lezen we

Nadere informatie

december ------------------------------------------------------------------------------------------------ ------- kalender december Kalender Januari

december ------------------------------------------------------------------------------------------------ ------- kalender december Kalender Januari CBS De Regenboog Mars 1 Postbus 285 9600AG Hoogezand 0598-321031 december ------------------------------------------------------------------------------------------------ ------- kalender december Kalender

Nadere informatie

RONDOM LEVENSEINDE EN UITVAART. hoe te handelen bij een begrafenis of crematie en hoe de kerkelijke gemeente daarbij helpen kan

RONDOM LEVENSEINDE EN UITVAART. hoe te handelen bij een begrafenis of crematie en hoe de kerkelijke gemeente daarbij helpen kan RONDOM LEVENSEINDE EN UITVAART hoe te handelen bij een begrafenis of crematie en hoe de kerkelijke gemeente daarbij helpen kan Uitgave ten dienste van de Gereformeerde Kerk te Ermelo/ gemeente van de Protestantse

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

Goede vrijdag 2 april VBK, Marcuspassie, bij de uitgang een collecte voor de bestrijding van de onkosten.

Goede vrijdag 2 april VBK, Marcuspassie, bij de uitgang een collecte voor de bestrijding van de onkosten. Donderdag 2 april, witte donderdag OK/OHK, HA 1 e collecte: Voedselbank. De grondgedachte is helpen van mensen in nood en tegengaan van verspilling van goed voedsel. 2 e collecte: Gemeenteopbouw. Ter bevordering

Nadere informatie

Startzondag 2014. Protestantse Kerk Oosterbeek Wolfheze

Startzondag 2014. Protestantse Kerk Oosterbeek Wolfheze Startzondag 2014 Protestantse Kerk Oosterbeek Wolfheze Op weg naar een vertrouwensvolle gemeente Welkom door ouderling van dienst Intochtslied: Tussentijds 3: 1, 6 en 2 Hier is de plaats waar God ons wil

Nadere informatie

ANBI gegevens gemeente

ANBI gegevens gemeente ANBI gegevens gemeente Algemene gegevens Protestantse Gemeente te, behorende tot de Protestantse Kerk Nederland. A. Algemene gegevens Protestantse Gemeente te Naam ANBI: Protestantse Gemeente te Telefoonnummer

Nadere informatie

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Bij Marcus 1 - de doop van Jezus Ik weet niet hoe goed u al de zondagsbrief hebt gelezen. Maar wellicht is u opgevallen dat er helemaal bovenin staat dat

Nadere informatie

Woord van welkom tijdens het orgelspel worden de tafelkaarsen aangestoken

Woord van welkom tijdens het orgelspel worden de tafelkaarsen aangestoken ORDE VAN DIENST PAASTIJD Duinzichtkerk 21 april 2013 PROTESTANTSE WIJKGEMEENTE DUINZICHTKERK/VREDESKAPEL Voorganger: ds. L.J. Ridderhof-Boon ouderling van dienst: Mevr. R.T. Steinvoort de Groot diaken

Nadere informatie

Organist: Gerrit Spijkerboer, Korianderhof 56, 0546-577636, spiekerboer@hotmail.com VOORBEREIDING

Organist: Gerrit Spijkerboer, Korianderhof 56, 0546-577636, spiekerboer@hotmail.com VOORBEREIDING 27 maart 2016 (1 ste Paasdienst) Lucas 23:56-24:12 De opstanding van Jezus Thema: Liefde is vertel het maar Organist: Gerrit Spijkerboer, Korianderhof 56, 0546-577636, spiekerboer@hotmail.com Welkom door

Nadere informatie

ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM

ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM Inleiding Op 14 maart 2012 is het beleidsplan 2012-2015 vastgesteld. In het beleidsplan is vastgelegd wat we als gemeente de komende jaren willen

Nadere informatie

Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods

Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods Romeinen 10: 17 Toelichting op de gang van zaken in de eredienst Informatie voor onze gasten Op pagina 4 vindt u de volgorde van de

Nadere informatie

MAALTIJD VAN DE HEER. ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal. Vrije Evangelische Gemeente Heerde. Pastorale Handreiking 6

MAALTIJD VAN DE HEER. ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal. Vrije Evangelische Gemeente Heerde. Pastorale Handreiking 6 MAALTIJD VAN DE HEER ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal Vrije Evangelische Gemeente Heerde Pastorale Handreiking 6 MAALTIJD VAN DE HEER In de Protestante kerken spreken we over twee sacramenten

Nadere informatie

Laetare. Schrift & Tafel

Laetare. Schrift & Tafel Orde van dienst Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur 4 e van de 40 Dagen, kleur: roze Laetare Verheugt u met Jeruzalem en juicht over haar (Jesaja 66:10a) Schrift & Tafel Voorganger: Ouderlingen: Diakenen: Organist:

Nadere informatie

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Goede buren Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Voorganger: ds. Joke van der Neut Organist: Alex Hommel Orgelspel Welkom door ouderling van dienst Jan

Nadere informatie

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God?

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? 1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Profielschets protestantse wijkgemeente Dubbeldam

Profielschets protestantse wijkgemeente Dubbeldam Profielschets protestantse wijkgemeente Dubbeldam Inleiding Met dit document wordt een indruk gegeven van de protestantse wijkgemeente Dubbeldam te Dordrecht. De wijkgemeente is een pluriforme gemeente

Nadere informatie

Alleen in Nisse is nog een zondagsschool, waar ook een paar kinderen uit 's-heer Abtskerke opzitten. We zijn blij dat er nog een zondagsschool is.

Alleen in Nisse is nog een zondagsschool, waar ook een paar kinderen uit 's-heer Abtskerke opzitten. We zijn blij dat er nog een zondagsschool is. BELEIDSPLAN NISSE EN S-HEER ABTSKERKE herziening beleidsplan 6 mei 2014 VOORAF: Dit beleidsplan is vooral een beschrijving van wat we als gemeenten doen en in ieder geval zo willen houden. Dat is niet

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Twee weken geleden zijn we begonnen met lezingen uit het Marcus-evangelie. Een bijzonder evangelie waarin de vraag centraal staat: wie is Jezus? Hoe

Nadere informatie

De Herberg komt naar u toe. We zijn niet alleen. Over omzien naar elkaar en samen opzien naar God.

De Herberg komt naar u toe. We zijn niet alleen. Over omzien naar elkaar en samen opzien naar God. De Herberg komt naar u toe We zijn niet alleen. Over omzien naar elkaar en samen opzien naar God. Omdat de Herberg een verlengstuk van de plaatselijke gemeente is, is het van belang dat gemeenten weten

Nadere informatie

Zondag 28 februari 2016. Welkom in De Regenboog!

Zondag 28 februari 2016. Welkom in De Regenboog! Zondag 28 februari 2016 Welkom in De Regenboog! Voorganger: kand. J.H. van Wijk, Zwolle Ouderling van dienst: Gerhard Nijhoff Organist: Rien Hoekjen Lector: Heleen Rutterkamp Koster: Ria op den Dries Liturgisch

Nadere informatie

Liturgie. Zondag 13 december 2015

Liturgie. Zondag 13 december 2015 Liturgie Zondag 13 december 2015 3 e zondag van advent Voorganger Organist m.m.v. ds. Dirk Neven Ko Zwanenburg Jan Wiebe Kloosterman, trompet Berit van der Velden, piano Maaike Zuurmond, dwarsfluit Maartje

Nadere informatie

Zondag 2 november, alle kerken 1 e collecte Najaarszendingsweek van Kerk in Actie met als thema : Geloof in Zambia! Vandaag collecteren we voor een

Zondag 2 november, alle kerken 1 e collecte Najaarszendingsweek van Kerk in Actie met als thema : Geloof in Zambia! Vandaag collecteren we voor een Zondag 2 november, alle kerken 1 e collecte Najaarszendingsweek van Kerk in Actie met als thema : Geloof in Zambia! Vandaag collecteren we voor een theologische universiteit in Zambia. De laatste jaren

Nadere informatie

Jaarthema NGK Dalfsen

Jaarthema NGK Dalfsen Jaarthema NGK Dalfsen Seizoen 2015-2016 Breng ons samen Verbonden van hart tot hart Aanvaard elkaar daarom ter ere van God, zoals Christus u heeft aanvaard Romeinen 15 vers 7 Jaarthema 2015-2016: Leven

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding De enquête waarvan de resultaten hier gepresenteerd worden, is georganiseerd door de Christelijke Gereformeerde Kerk en de Vrije

Nadere informatie

Voorstel inzake wijziging ord. 3 c.a. (wijzigingen i.v.m. HBO-theoloog/kerkelijk werker) 1. Inleiding

Voorstel inzake wijziging ord. 3 c.a. (wijzigingen i.v.m. HBO-theoloog/kerkelijk werker) 1. Inleiding Voorstel inzake wijziging ord. 3 c.a. (wijzigingen i.v.m. HBO-theoloog/kerkelijk werker) (GCK 11-04). 1. Inleiding De generale synode heeft op 11 november 2011 besluiten genomen ten aanzien van de positie

Nadere informatie

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen Lieve gemeente, Afgelopen donderdag was het Hemelvaartsdag. Een feest waar we ons als vrijzinnigen niet zo heel veel bij voor kunnen stellen. Wat moeten we van dit verhaal nog geloven en wat heeft het

Nadere informatie

Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI)

Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) o o Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) Per 1 januari 2014 is door de Belastingdienst voorgeschreven dat een ANBI een officiële erkenning moet hebben. De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) heeft

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Vandaag is rood. Pinksteren 2014 Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Dat mooie rood was ooit voor mij Een kleur van passie

Nadere informatie

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Stilte vooraf Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Witte donderdag. Nacht van de overlevering, met een dubbelzinnige betekenis. Het is de overlevering (de traditie) van

Nadere informatie

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 Zijn wij in U één, samen op uw wegen, dan wordt ons tot zegen lachen en geween. DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 PROTESTANTSE WIJKGEMEENTE DUINZICHTKERK/VREDESKAPEL Hartelijk welkom in de Duinzichtkerk.

Nadere informatie

www.providersteenwijkerland.nl

www.providersteenwijkerland.nl Inhoudsopgave Voor de jongeren... 2 Uitnodiging... 3 Provider Spelregels... 3 Voor de ouders/verzorgers... 4 Items voorjaar 2012... 5 1. Sirkelslag Young 2012... 5 2. Paulus de musical!... 6 3. E.O. Jongerendag...

Nadere informatie

Beleidsplan Protestantse Gemeente de Boskapel te Groenekan (2016 2020)

Beleidsplan Protestantse Gemeente de Boskapel te Groenekan (2016 2020) Beleidsplan Protestantse Gemeente de Boskapel te Groenekan (2016 2020) 1. Het profiel van de gemeente. De Protestantse Gemeente te Groenekan is in de vijftiger jaren begonnen als hervormde lidmatenkring

Nadere informatie

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie!

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Liturgie Voorzang: LB 320 Stil gebed Votum / groet Zingen: Ps 122,1.3 Wet Zingen: Ps 80,10 Gebed Lezen: Marcus 3,20-35 Zingen: Gez 143,2.3 Preek

Nadere informatie

Orde van dienst Laren 8 mei 2016, Moederdag

Orde van dienst Laren 8 mei 2016, Moederdag Orde van dienst Laren 8 mei 2016, Moederdag Met medewerking van Deo Gratias Voorganger : ds. Jaap Jonk Orgelspel: Stefan Potman De Voorbereiding Orgelspel Woord van welkom Moment van stilte Aansteken van

Nadere informatie

Mijn gelijk en ons geluk

Mijn gelijk en ons geluk 1 Mijn gelijk en ons geluk Een model voor bezinning op het omgaan met verscheidenheid in de gemeente Als de kerkenraad besluit tot het starten van een bezinningsproject over omgaan met verscheidenheid,

Nadere informatie

Zondagmorgen 6 maart

Zondagmorgen 6 maart Zondagmorgen 6 maart 4 e zondag 40dagentijd, kleur paars Voorganger: Ds. J.E. Schelling Organist: Jan van der Meulen Piano: Judith Schep Ouderling van dienst: Joop van den Dool Lector: Emiel de Jager Kosters:

Nadere informatie

Profielschets. van de te beroepen Predikant(e) Protestantse Gemeente De Hoeksteen. te Schoonhoven en Willige Langerak

Profielschets. van de te beroepen Predikant(e) Protestantse Gemeente De Hoeksteen. te Schoonhoven en Willige Langerak Profielschets van de te beroepen Predikant(e) Protestantse Gemeente De Hoeksteen te Schoonhoven en Willige Langerak Beknopt profiel van de burgerlijke gemeente Schoonhoven De historische stad Schoonhoven

Nadere informatie

Inleiding door de burgemeester

Inleiding door de burgemeester Toespraken ter gelegenheid van de uitreiking van Koninklijke Onderscheidingen bij de Algemene Gelegenheid van 2012 (vrijdag 27 april 2012, in de Raadzaal van het gemeentehuis van Soest), uitgesproken door

Nadere informatie

Ouderavond Eerste Communie 2014 Parochie O.L.Vrouw Onbevlekt Ontvangen Pey Koningskinderen

Ouderavond Eerste Communie 2014 Parochie O.L.Vrouw Onbevlekt Ontvangen Pey Koningskinderen Ouderavond Eerste Communie 2014 Parochie O.L.Vrouw Onbevlekt Ontvangen Pey Koningskinderen Opzet van de ouderavond Welkom Moment van bezinning De voorbereiding van de kinderen (school/parochie/thuis) 1.

Nadere informatie

Dit boekje wordt u aangeboden door. de Protestantse gemeente te Menaam

Dit boekje wordt u aangeboden door. de Protestantse gemeente te Menaam 1 Dit boekje wordt u aangeboden door de Protestantse gemeente te Menaam Het is bedoeld om onderwerpen te behandelen die te maken hebben met het dopen en de doopdienst. Daarnaast is geprobeerd enige vragen

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

NB: de voorbeeldnamen, (telefoon)nummers en adressen dienen uiteraard door de concrete gegevens van uw gemeente te worden vervangen.

NB: de voorbeeldnamen, (telefoon)nummers en adressen dienen uiteraard door de concrete gegevens van uw gemeente te worden vervangen. Format voor in het kader van de ANBI-transparantie te publiceren gegevens door een gemeente behorende tot de Kerk van de Nazarener, Nederlands District. NB: de voorbeeldnamen, (telefoon)nummers en adressen

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus AVONDMAALSVIERING KONINGSKERK 13-09 - 2009 door ds. L. Krüger Schriftlezing: Koloss. 1: 24-29 (NBV) Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

Voorbereiding Heilig Avondmaal

Voorbereiding Heilig Avondmaal Voorbereiding Heilig Avondmaal Delen (bijlage) MAANDAG: voor de jongere kinderen MAANDAG: voor de oudere kinderen Stel je bent in het buitenland op vakantie en je bezoekt daar een kerk. Bij binnenkomst

Nadere informatie

A. Algemene gegevens. Gereformeerde Kerk Haarlem-West Telefoonnummer: 023-5244569 RSIN/Fiscaal nummer: Nog niet bekend

A. Algemene gegevens. Gereformeerde Kerk Haarlem-West Telefoonnummer: 023-5244569 RSIN/Fiscaal nummer: Nog niet bekend A. Algemene gegevens Naam ANBI: Gereformeerde Kerk Haarlem-West Telefoonnummer: 023-5244569 RSIN/Fiscaal nummer: Nog niet bekend Website adres: www.pelgrimkerk.nl E-mail: scriba@pelgrimkerk.nl Adres: Stephensonstraat

Nadere informatie

Format voor in het kader van de ANBI-transparantie te publiceren gegevens door een rechtspersoon behorende tot de

Format voor in het kader van de ANBI-transparantie te publiceren gegevens door een rechtspersoon behorende tot de Format voor in het kader van de ANBI-transparantie te publiceren gegevens door een rechtspersoon behorende tot de Nederlands Gereformeerde Kerken A. Algemene gegevens Naam ANBI: Nederlands Gereformeerde

Nadere informatie

Thema: Aanvaard elkaar Tekst: Romeinen 15: 7. Liturgie: Paulus, wat doe je nou? Ik kan je nu even niet meer volgen. Je spreekt jezelf gewoon tegen.

Thema: Aanvaard elkaar Tekst: Romeinen 15: 7. Liturgie: Paulus, wat doe je nou? Ik kan je nu even niet meer volgen. Je spreekt jezelf gewoon tegen. Thema: Tekst: Romeinen 15: 7 Liturgie: Lied voor de dienst: EL 212: 1,2: Heer, wat een voorrecht Welkom Lied 971: 1,2,3: Zing een nieuw lied Stilte en begroeting Klein gloria Gebed Kinderkerk Zingen: Samen

Nadere informatie

We sluiten deze suggesties af met enkele methodische tips. Als bijlage 1 is een schematische samenvatting opgenomen. Mogelijkheden tot gesprek

We sluiten deze suggesties af met enkele methodische tips. Als bijlage 1 is een schematische samenvatting opgenomen. Mogelijkheden tot gesprek Suggesties voor het classicaal gesprek naar aanleiding van de pastorale handreiking Spreken over God van de Generale Synode van de Protestantse Kerk in Nederland. Inleiding Voorjaar 2011 publiceerde de

Nadere informatie

Pasen met de Samenleesbijbel. Materiaal voor kinderen van 8-12 jaar Johannes 20:1-18 uit de Samenleesbijbel

Pasen met de Samenleesbijbel. Materiaal voor kinderen van 8-12 jaar Johannes 20:1-18 uit de Samenleesbijbel Pasen met de Samenleesbijbel Materiaal voor kinderen van 8-12 jaar Johannes 20:1-18 uit de Samenleesbijbel Samenleesbijbel De Samenleesbijbel is de Bijbel in Gewone Taal, aangevuld met ruim 500 pagina

Nadere informatie

Deze veertig dagen staan we nadrukkelijk stil bij de vraag wie Jezus is. Welke beelden wij van Jezus hebben.

Deze veertig dagen staan we nadrukkelijk stil bij de vraag wie Jezus is. Welke beelden wij van Jezus hebben. 21-02-2016 Lucas 9: 28-36 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Wie ben jij? Wie bent u? Als we iemand voor het eerst ontmoeten op een feestje, of misschien ook wel na de kerkdienst onder de koffie, wordt

Nadere informatie

10 april 2016. Afscheid van Frans Armee, Gerrit de Lange, Wout Nederveen Bevestiging van Henk van der Goot. 9.30 uur

10 april 2016. Afscheid van Frans Armee, Gerrit de Lange, Wout Nederveen Bevestiging van Henk van der Goot. 9.30 uur 10 april 2016 9.30 uur Afscheid van Frans Armee, Gerrit de Lange, Wout Nederveen Bevestiging van Henk van der Goot Organist: Joop van Oordt Voorganger: ds. Adri van der Wal Intocht De kerkenraad komt binnen

Nadere informatie

SAAMHORIG ONDERWEG WERKPLANNEN VOOR SEIZOEN 2015-2016 BIJ BELEIDSPLAN 2015-2019 VAN DE PROTESTANTSE GEMEENTE TWELLO

SAAMHORIG ONDERWEG WERKPLANNEN VOOR SEIZOEN 2015-2016 BIJ BELEIDSPLAN 2015-2019 VAN DE PROTESTANTSE GEMEENTE TWELLO SAAMHORIG ONDERWEG WERKPLANNEN VOOR SEIZOEN 2015-2016 BIJ BELEIDSPLAN 2015-2019 VAN DE PROTESTANTSE GEMEENTE TWELLO 2 Voorwoord In oktober 2014 is het beleidsplan 2015-2019 van de Protestantse Gemeente

Nadere informatie

Hervormde gemeente te Haaksbergen-Buurse

Hervormde gemeente te Haaksbergen-Buurse Hervormde gemeente te Haaksbergen-Buurse Ets van Rembrandt, Reiniging van de tempel 3e zondag van de veertigdagentijd (zondag: "mijn ogen zijn op de Heer gericht") 8 maart 2015 voorganger: ds. N.J. Pronk

Nadere informatie

GEMEENTEBRIEF. 4 oktober 2015. nr. 1718 DE GOEDE REEDE. Israëlzondag

GEMEENTEBRIEF. 4 oktober 2015. nr. 1718 DE GOEDE REEDE. Israëlzondag GEMEENTEBRIEF 4 oktober 2015 nr. 1718 DE GOEDE REEDE Derde zondag van de herfst Voorganger Ds. Tineke Wielstra-Ensing Ouderling van dienst Henk Wijnberger Diaken Jeroen Lamers Organist Ytsen Wielstra Lector

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Als Johannes vertelt over het laatste Pesachfeest van Jezus, het laatste Avondmaal, dan geeft hij een bijzondere invulling aan de betekenis van dit

Nadere informatie

Nog niet ontvangen van belastingdienst

Nog niet ontvangen van belastingdienst A. Algemene gegevens. Naam ANBI: Diaconie van de Protestantse gemeente te Garyp RSIN/Fiscaal nummer: Website adres: Nog niet ontvangen van belastingdienst www.pkngaryp.nl E-mail: info@pkngaryp.nl Adres:

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Als je de Bijbel goed leest merk je dat elk verhaal over jou en mij gaat. Over onze werkelijkheid, over wat wij dagelijks zien en meemaken. De theoloog

Nadere informatie

BELEIDSPLAN VAN HET COLLEGE VAN DIAKENEN VAN DE PROTESTANTSE GEMEENTE TE VOORBURG

BELEIDSPLAN VAN HET COLLEGE VAN DIAKENEN VAN DE PROTESTANTSE GEMEENTE TE VOORBURG BELEIDSPLAN VAN HET COLLEGE VAN DIAKENEN VAN DE PROTESTANTSE GEMEENTE TE VOORBURG Inleiding Dit beleidsplan maakt deel uit van het beleidsplan van de Protestantse Gemeente Voorburg 2013-2017 met het thema

Nadere informatie

Beleidsplan. Gemeente. Steenwijkerwold 2014-2018

Beleidsplan. Gemeente. Steenwijkerwold 2014-2018 Beleidsplan van de Protestantse Gemeente te Steenwijkerwold 2014-2018 1 Inhoud 1. Beleidsvoornemens 2. Algemene beschrijving van de gemeente 3. Prioriteiten voor de komende jaren 4. Werkvelden a. Pastoraat

Nadere informatie

Liturgie voor Goede Vrijdag. ~ vrijdag 25 maart 2016 ~

Liturgie voor Goede Vrijdag. ~ vrijdag 25 maart 2016 ~ Liturgie voor Goede Vrijdag ~ vrijdag 25 maart 2016 ~ Kijk naar het Lam Voorganger: ds. Inge Eckhardt-Groeneveld Organist: Wim Veerman M.m.v. Het Projectkoor en diverse lectoren Stilte Net als gisteren

Nadere informatie

BESLUIT TOT VORMING VAN EEN PROTESTANTSE GEMEENTE met wijkgemeenten

BESLUIT TOT VORMING VAN EEN PROTESTANTSE GEMEENTE met wijkgemeenten Pagina: 1 van 5 BESLUIT TOT VORMING VAN EEN PROTESTANTSE GEMEENTE met wijkgemeenten Besluit De algemene kerkenraden van de Hervormde gemeente te Driebergen en de Gereformeerde Kerk van Driebergen hebben

Nadere informatie

STICHTING DIACONAAL CENTRUM VOOR HET GEVANGENISPASTORAAT. BELEIDSPLAN Van het diaconaal centrum voor het gevangenispastoraat Voor de periode 2014-2016

STICHTING DIACONAAL CENTRUM VOOR HET GEVANGENISPASTORAAT. BELEIDSPLAN Van het diaconaal centrum voor het gevangenispastoraat Voor de periode 2014-2016 STICHTING DIACONAAL CENTRUM VOOR HET GEVANGENISPASTORAAT BELEIDSPLAN Van het diaconaal centrum voor het gevangenispastoraat Voor de periode 2014-2016 Inleiding: De Stichting Diaconaal Centrum voor het

Nadere informatie

Axel, 19 juli Protestantse Kerk

Axel, 19 juli Protestantse Kerk Axel, 19 juli Protestantse Kerk Voorganger deze zondag is Ds. Overduin uit Hulst. Organist is de heer Ed van Essen. Vandaag lezen we: Jeremia 23: 1 8 Markus 6: 30-44 De uitgangscollecte is bestemd voor

Nadere informatie

handreiking om de kerkdienst te volgen

handreiking om de kerkdienst te volgen Uitgave: oktober 2006 Evangelisatiecommissie Chr. Geref. Kerk De Zaaier Foto s: Jaco Reijgersberg Als pdf te downloaden van www.cgkdezaaier.nl handreiking om de kerkdienst te volgen Inhoudsopgave Welkom

Nadere informatie

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7)

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Liturgie aangepaste dienst Baflo, 28-09-14 om 14.30 uur Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Welkom en mededelingen a. Opw. 334 Heer, uw licht en uw liefde schijnen b. Opw. 88 Een rivier vol

Nadere informatie

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 De teksten gelezen De twee schriftlezingen geven twee manieren van kijken naar God : Spreuken (het lied van de wijsheid)

Nadere informatie

Internationaal convivium Groningen

Internationaal convivium Groningen Internationaal convivium Groningen Stichting Ruimzicht 1 biedt met het internationale convivium in Groningen onderdak aan buitenlandse en Nederlandse studenten tezamen. Een convivium is een woongemeenschap

Nadere informatie

Youth for Christ Zwolle. Meerjarenplan YFC Zwolle 2013 2016

Youth for Christ Zwolle. Meerjarenplan YFC Zwolle 2013 2016 Youth for Christ Zwolle Meerjarenplan YFC Zwolle 2013 2016 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 3 2 MISSIE EN VISIE YOUTH FOR CHRIST ZWOLLE... 4 2.1 MISSIE... 4 2.2 VISIE... 4 3 DROOM EN VISIE VOOR 2013-2016...

Nadere informatie

Vooraf. Inhoudsopgave. Vooraf 2 Doelstelling en uitgangspunten. 3 Doelstelling. 3 Visie/uitgangspunten

Vooraf. Inhoudsopgave. Vooraf 2 Doelstelling en uitgangspunten. 3 Doelstelling. 3 Visie/uitgangspunten BELEIDSPLAN 2014-2017 Inhoudsopgave Vooraf 2 Doelstelling en uitgangspunten 3 Doelstelling 3 Visie/uitgangspunten 3 Toelichting op de begrippen uit de doelstelling 3 Toelichting op de begrippen uit visie/uitgangspunten

Nadere informatie

TOV! Ik ben de Heer, jullie God! Nieuwsbrief oktober. Geplande activiteiten. Belangrijke mededeling

TOV! Ik ben de Heer, jullie God! Nieuwsbrief oktober. Geplande activiteiten. Belangrijke mededeling Nieuwsbrief juni.docx Nieuwsbrief oktober TOV! Weerstraat 26, 4001LD Tiel, www.toveten.nl T: 0344-751223 info@toveten.nl Wanneer je de graanoogst binnenhaalt, oogst dan niet tot aan de rand van de akker

Nadere informatie

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood?

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie