Bestnr Zonne-energie leerpakket

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bestnr. 19 22 99 Zonne-energie leerpakket"

Transcriptie

1 Bestnr Zonne-energie leerpakket Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van CONRAD ELECTRONIC BENELUX B.V. Nadruk, ook als uittreksel is niet toegestaan. Druk- en vertaalfouten voorbehouden. Deze gebruiksaanwijzing voldoet aan de technische eisen bij het in druk gaan. Wijzigingen in de techniek en uitvoering voorbehouden. Copyright 2010 by CONRAD ELECTRONIC BENELUX B.V. Internet: of

2 Leerpakket zonne-energie begrijpen en toepassen 1 Voorbereiding Het experimenteerbord Zonnemodule Zonnemotor Diode Lichtdiodes Weerstanden Elektrolytcondensators Schakeldraad 7 2 Aansluiting en functie van de zonne-energie-module Zonnemodule aansluiten op het experimenteerbord De functie van de zonnemodule en geschikte lichtbronnen 9 3 Polariteit van de zonnestroom bepalen 10 4 Zonnestroom direct met LED's gebruiken 11 5 Serie- en parallelschakeling 12 6 Zonnestroom met tussenopslag 14 7 Zonnestroom, hoge energie? 16 8 De zonneaandrijving voorbereiden 17 9 Zonne-energie omzetten in beweging Zonnebewegingsenergie met starthulp Schaduw op de zonnemodule oorzaken en effecten Het richten van de module naar een lichtbron Invloed van de temperatuur op de zonnemodule Meer zonne-energie door spiegeltechniek Zonne-energie opslaan Opgeslagen zonne-energie en mechanische energie Zonne-energie, laadbewaking en tankindicatie Zonne-energie en terugstroomblokkering Accu's met zonne-energie opladen Chemische processen met zonne-energie 35 2

3 2010 Franzis Verlag GmbH, D Poing Auteur: Ulrich Stempel Art & Design, Satz: ISBN Geproduceerd in opdracht van de firma Conrad Electronic SE, Klaus-Conrad-Str. 1, D Hirschau Alle rechten voorbehouden, ook die van de fotomechanische weergave en het bewaren in elektronische geheugens. Het maken en verspreiden van kopieën op papier, datadragers of op internet, in het bijzonder als PDF, is uitsluitend met toestemming van de uitgeverij toegestaan en kan anders strafrechtelijke gevolgen hebben. De meeste productbenamingen van hard- en software en de bedrijfslogo's, die in dit boek genoemd worden, zijn in de regel geregistreerde handelsmerken en moeten zodanig in acht worden genomen. De uitgeverij handhaaft voor de productbenamingen hoofdzakelijk de schrijfwijze van de fabrikant. Alle in dit boek gepresenteerde schakelingen en programma's zijn met de grootste zorgvuldigheid ontwikkelt, gecontroleerd en getest. Niettemin kunnen fouten in het boek en in de software niet helemaal uitgesloten worden. De uitgeverij en de auteur zijn niet aansprakelijk voor fouten en de eventuele gevolgen hiervan. 3

4 1 Voorbereidingen 1.1 Het experimenteerbord Met het experimenteerbord kunnen experimenten zonder soldeerbout opgebouwd worden. Ook wordt deze laborsteekbord, of eenvoudiger alleen steekbord genoemd, het bord bezit binnenin contactveren die als reeksen met elkaar verbonden zijn. De elektronische bouwcomponenten en verbindingsdraden kunnen meermaals in de contacten gestoken worden en maken het mogelijk om schakelingen op te bouwen zonder solderen of schroeven. Schuin met een zijkniptang afgeknipte aansluitdraden zijn makkelijker in te steken. Het bij dit leerpakket meegeleverde experimenteerbord heeft in totaal 270 contacten in een raster van 2,54 mm.de 230 contacten in het midden zijn telkens door verticale stroken in 5- voudige reeksen verbonden. Aan de rand van de langere zijden bevindt zich elk een rij met 20 contactpunten die horizontaal met een rails verbonden zijn. Deze "bovenste" en "onderste" rij is geschikt als stroomvoedingsrail. Afb. 1: Interne principe van het experimenteerbord 1.2 Zonnemodule De meegeleverde zonnemodule bestaat uit meerdere polykristallijne zonnecellen. Het siliciummateriaal is samengesteld uit meerdere kristallen en wordt door doteren opzettelijk zo verontreinigd dat er een negatieve en een positieve laag ontstaat. De bovenste is de N-laag (negatief gedoteerd) die voorzien is van een donkerblauwe laag voor een betere absorptie van het licht. De onderste is de P-laag. Door lichtinval komen de elektronen in beweging en er ontstaat een spanning tussen de twee genoemde lagen. Deze spanning en de vloeiende stroom kunnen we dan gebruiken. Een enkele kristallijne siliciumzonnecel komt op ca. 0,5 V per cel. De stroom is afhankelijk van de celgrootte. Zonnemodule Afb. 2: schakelsymbool zonnemodule 4

5 1.3 Zonnemotor Bij het leerpakket vind u een zonnemotor, die alleen een minimale aanloopstroom en een minimale aanloopspanning benodigd. Deze zonnemotor is een laagspanning- gelijkstroommotor. M = motor Afb. 3: Schakelsymbool motor 1.4 Diode Een diode laat de stroom alleen in één richting door. Daarom worden diodes onder meer gebruikt voor het gelijkrichten van wisselspanningen of voor het blokkeren van ongewenste polariteit bij gelijkspanningen. De functie van een diode bij normale werking, kunt u het eenvoudigste vergelijken met een terugslagventiel (waterinstallatie). Afb. 4: Siliciumdiode type 1N De kathode van de diode is te herkennen aan de opgedrukte streep, de andere aansluitdraad is de anode. De technische stroomrichting gaat van de anode naar de kathode. In de doorlaatrichting (schakelsymbool pijl) begint bij de siliciumdiode, zoals bij de 1N 4148 pas vanaf een spanning van ca. 0,6 tot 0,7 V noemenswaardige stroom te vloeien. Afb. 5: Schakelsymbool diode In fotovoltaïsche installaties worden diodes normaalgesproken op twee manieren gebruikt: als blokkeringdiode en als bypassdiode. Blokkeringdiodes voorkomen dat de fotovoltaïsche module de accu ontlaad als er geen zonlicht is. De bypassdiodes beschermen zonnecellen en het paneel voor eventuele schade die door partiële schaduw kan optreden. 5

6 1.5 Lichtdiodes De LED (light emitting diode = lichtuitstralende diode) heeft nog een verdere eigenschap: ze licht op als er een spanning aangelegd wordt. LED's moeten normaalgesproken altijd met een voorschakelweerstand als stroombegrenzer toegepast worden. Rode LED's werken met minimale spanning (1,8 V). Daarna volgen de gele, groene, blauwe en als laatste de witte LED's met de hoogste spanning (tot max. 3,6 V). Afb. 6: Aansluiting van lichtdiodes: de anode (+) met de langere aansluitdraad en de kathode (-), extra markering door een afvlakking (6b) aan de behuizing. Afb. 7: Schakelsymbool LED Naast de "normale" LED's zijn er nog speciale uitvoeringen zoals bijv. knipperende LED's. De knipper- LED heeft ter herkenning een kleine zwarte punt binnen de rode behuizing. Deze punt bevat een hele kleine elektronica in de vorm van een geïntegreerde schakelcircuit welke de LED zodra de juiste spanning aangelegd wordt laat knipperen. 1.6 Weerstanden Een weerstand is een passief bouwelement in elektrische en elektronische schakelingen. Zijn hoofdtaak is het reduceren van de vloeiende stroom naar "zinvolle" waarden. De weerstandswaarden zijn door de opgedrukte gekleurde ringen gecodeerd. De eerste vier kleuren van de ringen tonen de weerstandswaarde overeenkomstig de navolgende tabel. De vijfde (smallere) gekleurde ring staat voor de tolerantie van de weerstandswaarde. Een hint voor het eenvoudig onderscheiden van de weerstanden in dit leerpakket: de 10--type is dikker dan de anderen. Van de 100--type zijn er twee. In het leerpakket bevinden zich metaallaag- weerstanden met de volgenden waarden: Weerstandswaarde 1 e ring 2 e ring 3 e ring 4 e ring 6 e ring 10 bruin zwart zwart goud bruin 100 bruin zwart zwart zwart bruin 1 k bruin zwart zwart bruin bruin 2,2 k rood rood zwart bruin bruin R = weerstand Afb. 8: Schakelsymbool weerstand 6

7 1.7 Elektrolytcondensatoren (elco's) Elektrolytcondensatoren bezitten tegenover de normale condensatoren een hoge capaciteit. Vanwege het elektrolyt is een elco afhankelijk van de polariteit en de aansluitingen bezitten daarom een plus- en een minpool. Als deze component voor langere tijd "verkeerd om" aangesloten is, zal dit het elektrolyt van de condensator vernielen. De opgedrukte maximale spanning mag niet overschreden worden omdat anders de isolatielaag onherstelbaar beschadigd kan worden. F betekent "Microfarad"; de eenheid is het miljoenste deel van de basiseenheid. Afb. 9: Elektrolytcondensatoren (elco's) met aansluitingen, de pluspool is de langere draad. Bijkomend is de minpool aan de behuizing met een lichte streep gemarkeerd. C = Elektrolytcondensator Afb. 10: Schakelsymbool elco 1.8 Schakeldraad Draadbruggen kunnen met de meegeleverde schakeldraad gemaakt worden. De lengte van de draadbrug kunt u schatten of afmeten (inclusief de lengte voor de draadeinden, die in de contacten ingestoken worden). De draadeinden worden ca. 8 mm afgestript. Met een zijkniptang schuin afgeknipte draden passen makkelijker in de gaten van het experimenteerbord. De op die manier gemaakte draadbruggen kunnen steeds weer gebruikt worden. 2 Aansluiting en functie van de zonnemodule De eigenschappen en functies van een zonnemodule leert u kennen in de navolgende hoofdstukken door praktische experimenten. Hier wordt uitgelegd hoe zonnemodules toegepast kunnen worden en waarop gelet moet worden om optimale energieopbrengsten te bereiken. 7

8 2.1 De zonnemodule op het experimenteerbord aansluiten Proefopbouw: 1 zonnemodule, experimenteerbord, strip Op de achterzijde van de module bevinden zich soldeeraansluitingen met hieraan gesoldeerde kabels. De stroomsoort die door de module geleverd wordt is gelijkstroom. Zodoende zijn er net als bij een accu een plus- en minpool. Sluit de zwarte en de rode kabel aan op het experimenteerbord. Wij bevelen aan om in de onderste rail de zwarte kabel in te steken en de rode in de bovenste rail. Voor haast alle navolgende experimenten kan de zonnemodule aangesloten blijven. Afb. 11: De aansluitdraden van de zonnemodule kunnen direct in het experimenteerbord ingestoken worden, hoewel insteekstiften de aansluiting kunnen stabiliseren. Plaats de zonnemodule op een manier zodat deze voldoende instraling krijgt door een heldere lichtbron. Om de vermogenswaarden rond de zonnemodule te berekenen zijn er verschillende meetmethodes: - aanduiding met LED's -. metingen via een verbruiker, bijv. een motor - metingen met een multimeter (extra nodig) - metingen en evaluatie via een PC (is niet gepland) Met lichtdiodes kunnen eenvoudige meettaken, zoals de polariteitaanduiding of principiële functieaanduidingen, goed uitgevoerd worden. Als er gedetailleerde meetresultaten gewenst zijn is een multimeter een goede hulp. Hier in het leerpakket worden eenvoudige metingen en functieaanduidingen met LED's en met de motor uitgevoerd. 8

9 2.2 De functie van de zonnemodule en geschikte lichtbron Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, weerstand 100, rode LED Deze proef functioneert ook met weinig licht (bewolkte hemel), bij veel licht (volle zon) zijn de zichtbare effecten duidelijker. Steek de aansluitingen van een rode LED (lichtdiode) en de voorschakelweerstand 100 in het experimenteerbord. De langere aansluiting van de lichtdiode wordt met de rode "zijde" (+) verbonden. Afhankelijk van de intensiteit van de instraling zal de LED meer of minder helder branden. Als de LED niet gaat branden, is of te weinig "lichtenergie" aanwezig of de polariteiten zijn verwisselt bij het aansluiten. Knippert de LED, dan heeft u de rode knipperende LED gebruikt. zonnemodule Afb. 12: Eenvoudige functietest met een rode lichtdiode Afb. 13: Opbouw experimenteerbord Deze proef kunt u met verschillende lichtbronnen uitvoeren, bijv. met direct zonlicht, een halogeenlamp, een gloeilamp, een zaklamp, een energiespaarlamp, een neonlamp, een LED- zaklamp enz.. Als de LED helder oplicht is het een geschikte lichtbron. 9

10 3 Polariteit van de zonnestroom bepalen Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, weerstand 100, rode LED, oranje LED of groene LED. Voor de volgende proef heeft u een heldere lichtbron nodig. Vervolgens bouwen we nu een polariteitstester op, waarmee u de polariteit (plus- en minpool) van de zonnemodule en andere spanningsbronnen gemakkelijk kunt vaststellen, zonder iets om te steken. Vanaf de bovenste voedingrail wordt een verbinding gemaakt naar een 5-voudige contactreeks met een voorschakelweerstand van 100 en vanaf daar schuin naar een verdere 5-voudige contactreeks. Vanaf de onderste voedingrail worden twee LED's met de 5-voudige contactreeksen verbonden. De LED's tonen de polariteit. Als voorbeeld kunnen de LED's zo ingestoken worden zodat de rode LED bij verkeerde polariteit en de oranjekleurige bij een juiste polariteit oplicht. In plaats van de oranjekleurige LED kan ook een groene LED toegepast worden, hoewel dan de functie bij daglicht minder herkenbaar is. De aansluitdraden van de zonnemodule kunnen nu zonder op de polariteit te letten op het experimenteerbord aangesloten worden. De LED's signaleren de polariteit. Afb. 14: Experimenteerbord met polariteitstester d.m.v. LED's 10

11 Afb. 15: Gedetailleerde bedrading Als de polariteitstester voor hogere batterijspanningen (bijv. 9 V) gebruikt zal worden moet de voorschakelweerstand omgeruild worden tegen een met 1 K, anders kan de LED vernielt worden. 4 Zonnestroom direct met LED's gebruiken Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, voorschakelweerstand 100, rode, groene, oranje LED, knipper- LED. Deze proef functioneert ook met weinig licht (bewolkte hemel) Afb. 16: Steek achter elkaar de groene, rode, oranje en de knipper-led in het experimenteerbord. De langere aansluitdraad van de LED's is de pluspool. 11

12 Afb. 17: Het bijhorende schakelschema; steek eerst de groene, de rode en dan de knipper-led in het experimenteerbord om het stroomcircuit te sluiten. Verwijder één aansluiting van de zonnemodule. Wat gebeurt er? De LED's lichten niet meer op. Plaats de aansluiting weer terug de LED's branden weer. 5 Serie- en parallelschakeling Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, LED rood, groen, oranje, 2 weerstanden 100. Deze proef functioneert ook met weinig licht (bewolkte hemel) Afb. 18: a) Principe van een serieschakeling van enkele zonnecellen; b) String van kristallijne cellen met verbindingen van de afzonderlijke zonnecellen door platte verbinder. Aan de hand van de LED's kan het principe van serie- en parallelschakeling bestudeert worden. 12

13 Wat betekent serieschakeling bij zonnecellen zoals gemaakt bij de module in dit leerpakket? De spanningen vermeerderen zich als de zonnecellen in serie met elkaar verbonden worden. De kortsluitstroom komt overeen met die van een enkele zonnecel en wel de zwakste (het zwakste lid in de keten). Als op een zonnecel schaduw valt, daalt het vermogen van de complete zonnemodule om dat deel met schaduw. Bij gedeeltelijke schaduw op een cel voorzien de bestraalde zonnecellen de beschaduwde zonnecel met hun stroom, waardoor deze opgewarmd wordt en in extreme gevallen onherstelbaar beschadigd kan worden. Wat betekent serieschakeling? Om dit in de praktijk na te bootsen voert u het volgende experiment met de LED's door.: Afb. 19: Steek de rode en de oranje (of groene) LED in het experimenteerbord zodat beide LED's achter elkaar geschakeld zijn. De langere aansluitdraad van de LED's is de pluspool. Afb. 20: Het bijhorende schakelschema Bij deze opbouw is geen voorschakelweerstand nodig. Hoe helder gaan de LED's branden? Afzonderlijke zonnecellen (of zonnemodules) kunnen ook elektrisch parallel geschakeld worden. Hiertoe worden telkens alle min- en alle pluspool- aansluitingen van de zonnecellen met elkaar verbonden. Het resultaat: De spanning van parallel geschakelde zonnecellen komt overeen met die van een enkele cel. De kortsluitstroom verhoogd zich met de totaalstroom van de enkele cellen. Als de zonnecellen even sterk zijn, verhoogd zich de kortsluitstroom met het aantal van cellen. Er is mogelijk om cellen met verschillend vermogen (kortsluitstroom) samen te schakelen. 13

14 Bij gedeeltelijke schaduw op een cel voorzien de bestraalde zonnecellen de uitgeschakelde cel met de verhoogde stroom. De cel wordt daardoor opgewarmd en kan in extreme gevallen onherstelbaar beschadigd worden. Afb. 21a: Parallelschakeling van meerdere zonnecellen Afb. 21b: Parallelschakeling met twee LED's 6 Zonnestroom met tussenopslag Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, voorschakelweerstand 100, knipper- LED, elco µf Deze proef functioneert ook met weinig licht (bewolkte hemel) Steek de knipper- LED en de voorschakelweerstand in het experimenteerbord Afb. 22: Schakelschema: voorschakelweerstand en knipper- LED 14

15 Afb. 23: Opbouw experimenteerbord Afhankelijk van de lichtinval op de zonnemodule zal de LED helder of minder helder opblinken. Bij weinig licht is het knipperen haast niet te zien. Steek nu bijkomend de elco in het bord. Eerst zal de LED niet gaan knipperen, maar ook bij weinig licht helderder. Extra proef: steek nu nog een LED, bijv. de rode, in plaats van de voorschakelweerstand in serie tot de knipper- LED. U heeft nu ineens twee knipperende LED's. Afb. 24a: Schakelschema knipper- LED en rode LED in serie Afb. 24b: Opbouw experimenteerbord: knipper- LED in serieschakeling 15

16 7 Zonnestroom, hoge energie? Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, oranje, heldere LED, elco 100 µf, µf Deze proef functioneert ook met weinig licht (bewolkte hemel), de laadtijden worden vermindert bij een sterke lichtbron. Een LED- flitslicht op zonne-energie kunt u met eenvoudige middelen opbouwen. Afhankelijk van het lichtaanbod laat de LED na een laadtijd van een paar seconden een heldere lichtflits zien wanneer op de toets gedrukt wordt. Afb. 25: Opbouw LED- lichtflits De toets kunt u gemakkelijk zelf maken met de meegeleverde draad. Afb. 26: Draadschakelaar of toets d.m.v. de schakeldraad in het leerpakket 16

17 Afb. 27: Schakelschema flitslicht op zonne-energie, alternatief met de kleine en de grote elco Experimenteer eerst met de kleine elco van 100 µf en vervang deze in de tweede proef door de µf- elco. Vanwege de minimale spanning bedraagt de flitsenergie slechts 2 mws. Er wordt een relatief kleine laadstroom benodigd welke de zonnemodule gemakkelijk kan leveren. Afhankelijk van de lichtbron is de elco al naar een paar seconden voldoende opgeladen. Dek nu de zonnemodule af en druk vervolgens kort op de toets. De LED's laten kort een flits zien. Slechts een minimale resthelderheid blijft behouden, wanneer verder minimale stroom door de zonnemodule wordt geleverd. 8 De zonne-energie- aandrijving voorbereiden Proefopbouw: 1 zonnemotor, experimenteerbord, stiftstrip, schijf De aansluitkabels van de motor bestaan uit flexibele draden, net als bij de zonnemodule. Sluit de zwarte en de rode kabel aan op het experimenteerbord. Aanbevolen wordt om de zwarte draad in de onderste rail te steken en de rode draad (+) in een contact van een 5- voudige contactreeks. Afb. 28: De aansluitkabels van de zonnemotor (draadeinden) kunnen wel direct in het experimenteerbord gestoken worden, hoewel stiftjes de aansluiting steviger maken. Voor het zien of zich de motoras tijdens de proeven draait, is het zinvol de meegeleverde schijf op de motoras te monteren. Boor hiertoe met een naald in het midden een gaatje. Steek de kartonnen schijf op de as van de motor. 17

18 Afb. 29: Kartonnen schijf voorbereiden voor het opsteken Afb. 30: Kartonnen schijf op de motoras monteren a) van boven, b) vanaf de zijkant 18

19 9 Zonne-energie omzetten in beweging Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, motor met schijf Voor de volgende proef heeft u een heldere lichtbron nodig of een volle directe zonnestraling op de zonnemodule. Afb. 31: Proefopstelling met de zonnemodule, experimenteerbord en motor zonnemodule motor Afb. 32: Schakelschema zonnemodule en motor De motor kan ook met een stuk dubbelzijdig plakband op een stuk karton bevestigd worden. 19

20 Afb. 33: De schijf draait Als er voldoende licht op de zonnemodule valt, begint de motoras automatisch te draaien. Bij te weinig licht heeft de motor misschien een lichte aanloop met de vinger nodig om in beweging te komen. Dit kan gebeuren omdat de aanloopstroom van een motor meer dan het dubbele hoger kan zijn dan de werkingsstroom voor continue werking. Afb. 34 Bij te weinig licht, de motor met de wijsvinger "starten"; reden: de aanloopstroom is hoger dan de continue werkingsstroom. Deze proef toont ook de verschillende werkingswijzen van zonnestroom en stroom welke uit accu's en batterijen komt. De stroombehoefte bij het aanlopen van de motor wordt bij volle accu's of batterijen zonder problemen geleverd. De zonnemodule in de directe werking kan alleen de stroom leveren die door de momentele lichtinstraling (en het rendement van de zonnecellen) omgevormd worden. Heeft u een 1,5 V- batterij of accu bij de hand, probeer het dan maar uit deze aan de motor aan te sluiten. 20

21 10 Zonnebewegingsenergie met starthulp Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, motor, elco µf, knipper- LED Voor de volgende proef heeft u een heldere lichtbron nodig of een volle directe zonnestraling op de zonnemodule. In deze schakeling wordt de elco door de zonnemodule opgeladen. De knipper- LED en de zonnemotor zijn in serie met de condensatoropslag verbonden. Met toenemende lading in de elco gaat de LED knipperen. Bij voldoende licht en energievloed, krijgt de zonnemotor stroomimpulsen, dit kan een pulserende draaiing veroorzaken. Afb. 35: Opbouw experimenteerbord met draadschakelaar. Afb. 36: Schakelschema Met een draadschakelaar kunt u nu de motor direct met de elco verbinden. Als de elco geladen is, draait de schijf met een hoog toerental. 21

22 Extra proeven: experimenteer met of zonder draadschakelaar en telkens een 10, 100 en 1 k- weerstand. Wat verandert zich bij het motortoerental en de functie? Afb. 37: Extra proeven met weerstanden De extra proeven, zoals getoond in afbeelding 37, laten zien dat de stroomvloed naar de motor door de weerstanden verandert kan worden en zodoende het toerental beïnvloeden. 11 Schaduw op de zonnemodule oorzaken en effect Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, motor of LED's met voorschakelweerstand Voor de volgende proeven heeft u een heldere lichtbron nodig of een volle directe zonnestraling op de zonnemodule. De rangschikking van de proef toont afbeelding 38. De LED's (alternatief de motor) worden op de module aangesloten, de module wordt naar de lichtbron gericht en de motoras draait. Voer de experimenten buiten uit bij heldere zonneschijn, de motor is hierbij geschikter dan de LED's omdat het oplichten van de LED's in een helder omgevingslicht nauwelijks te zien is. In de kamer kunt u de LED's ook afschermen met een stuk karton. Afb. 38: Schaduw met a) karton en b) folie 22

23 Ga nu met de hand langzaam schaduw op een deel van de module brengen. Het toerental van de motor wordt langzamer of de motor stopt helemaal met draaien. Afb. 39: Op de zonnemodule kunnen alternatief de motor of de LED's met een 100 voorschakelweerstand aangesloten worden. U kunt nu verdere proeven op deze manier uitvoeren: Een lichte schaduw door een extra ruit of een matte folie produceren, deze houdt u tussen de lichtbron en de zonnemodule. Een sterke schaduw door een stuk karton of hout produceren, deze houdt u direct boven de zonnemodule. Enkele zonnecellen van de zonnemodule beschaduwen door een stuk karton direct op een of meerdere zonnecellen te leggen. Afb. 40: Enkele zonnecellen beschaduwen 23

24 Bij grote PV-installaties, die met kristallijne zonnemodules uitgerust zijn, is het schaduwthema steeds weer actueel. Zodat bij het gedeeltelijke beschaduwen bijv. door bladeren, niet de gehele zonnegenerator uitvalt, worden Schottky- diodes voor de "stroomomleiding" rond de beschaduwde zonnecellen toegepast. Bij verkeerde diodes kan het in extreme gevallen tot een Hot Spot komen, waarbij enkele zonnecellen vernielt worden. 12 De uitlijning van de module op een lichtbron Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, motor Voor de volgende proeven heeft u een heldere lichtbron nodig of een volle directe zonnestraling op de zonnemodule. Afb. 41: Proef met uitlijning van het moduul naar de lichtbron 24

25 Afb. 42: Twee principiële uitlijningen Neem de zonnemodule tussen duim en wijsvinger (zonder het oppervlak te beschaduwen) en richt het oppervlak van de module in een rechte hoek naar de lichtbron. Hoe snel draait de motoras? Varieer nu de uitlijning, door de zonnemodule heen- en weer te bewegen in de richting naar de lichtbron en let daarbij op de motor. Hoe verticaler de lichtstralen op de zonnemodule vallen des te meer lichtenergie kunnen de zonnecellen in elektrische stroom omzetten en daarmee de motor voeden. Afb. 43: Schematische voorstelling van de hellingshoek naar de lichtbron. Het aantal pijlen die op de zonnemodule gericht zijn staan voor de lichtintensiteit. Richt de zonnemodule, met behulp van karton, houtblokken of derg. precies op de zon of een andere lichtbron. Let op de motor. Zoals hierboven beschreven, draait de motoras. Nu heeft u een pauze verdient. Wacht ongeveer 1 uur (of meerdere uren) en kijk dan weer naar uw proefopstelling. De zon staat niet meer precies verticaal tot de zonnemodule, de motor draait langzamer of is zelfs blijven staan. Omdat de zon aan de hemel van Oost naar West beweegt (uiteraard alleen schijnbaar), zou de zonnemodule optimaal in de uitlijning naar de zon geleid moeten worden. 25

26 13 Invloed van temperatuur op de zonnemodule Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, motor of LED's, weerstand 100, zwarte folie of karton, thermometer Voor de volgende proeven heeft u een heldere lichtbron nodig of een volle directe zonnestraling op de zonnemodule. Bij deze proeven kunt u bekijken wat de invloed is van de omgevingstemperatuur op het afgegeven vermogen van de zonnemodule. De zonnemodule direct naar de zon uitrichten, gebruik de motor of een LED voor de aanduiding van het vermogen. Zwart papier of karton die tijdelijk op de zonnemodule gelegd worden, warmen deze sterker op. Als u geen thermometer bij de hand heeft, kan de temperatuur ook met de vingers gevoeld worden. Afb. 44: Proefopbouw welke invloed heeft de temperatuur op de zonnemodule? Voor het meten van de temperatuur, gebruikt u een oppervlaktethermometer die met een stuk plakband achter op de module bevestigd wordt. Als u deze proef op een warme, zonnige zomerdag uitvoert (gunstiger) hoeft u uiteraard geen zwart karton gebruiken. Daardoor zou het opwarmeffect versterkt worden. Een zwart oppervlak neemt sneller de warmte op. Bouw de proef in de directe zon op en kijk na het vermogen van de motor of de ingestoken LED. Voel met de hand de oppervlaktetemperatuur van de zonnemodule. 26

27 De blauwe laag op de zonnemodule zorgt er voor dat het licht zo veel mogelijk geabsorbeerd en zo min mogelijk gereflecteerd wordt. Nadeel: het oppervlak wordt sterk opgewarmd. Bij directe instraling van de zon is een opwarming van het oppervlak van boven de 60 C niet zeldzaam. Met dit experiment kunt u herkennen: de op de zonnemodule aangesloten verbruiker loopt bij toenemende opwarming iets langzamer. Leg de module een half uur in de koelkast en herhaal het experiment met de zonnemodule met dezelfde zonnesterkte en aangesloten motor. 14 Meer zonne-energie door spiegeltechniek Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, motor, spiegel (bijv. spiegelend metaal, spiegeltegel, cosmeticaspiegel, spiegelfolie enz., de spiegel moet ten minste de afmeting van de zonnemodule hebben). Voor de volgende proeven heeft u een heldere lichtbron nodig of een volle directe zonnestraling op de zonnemodule. De proefopbouw met de zonnemodule en de motor is identiek met de voorgaande proeven. Bij het positioneren van de spiegels kunt u het gespiegelde licht, afhankelijk van de plaatsing van de spiegel, op de tafel, op de muur of op de zonnemodule zien. Er mag door de spiegel geen schaduw op de zonnemodule vallen. Als het spiegellicht bijkomend met het directe licht op de zonnemodule valt, moet u op de motor letten. a) Spiegelpositie voor, onderaan de zonnemodule. Door verandering van de hellingshoek van de spiegel naar de module kan de dubbele lichthoeveelheid op de module gebracht worden. Afb. 45: Bij deze proef werd een spiegeltegel onder de zonnemodule gelegd. b) Door twee spiegels aan de zijkanten rechts en links, bij de juiste uitlijning van de spiegels naar de module, kan er tot een drievoudige lichthoeveelheid op de module gebracht worden. 27

28 Afb. 46: Het spiegelprincipe: de door de spiegel op de zonnemodule reflecterende lichtstralen zorgen voor extra energie. Opgelet moet worden dat de invalshoek op de spiegels overeenkomt met de uitvalshoek naar de zonnemodule. 15 Zonne-energie opslaan Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, voorschakelweerstand 100, LED rood, groen, oranje, knipper- LED, elco 100 µf en elco µf Deze proef functioneert ook met weinig licht (schaduw, bewolkte hemel). Klopt de bewering dat het geringe afgegeven vermogen van uw zonnemodule door doelmatige opslag van de stroom over een langere periode een hoge energiehoeveelheid kan opleveren? Het voor ons onzichtbare principe van de elektrische stroom kan vergeleken worden met het principe welke wij kunnen zien bij water, vergelijken en verklaren: een waterkraan (uw zonnemodule) druppelt meerdere uren en vult met de tijd een 10-l-emmer met water. Afb. 47: Het principe van de energieopslag verklaart aan de hand van een druppelende waterkraan; kleine hoeveelheden over een hele dag vullen een groot bassin 28

29 Een zonnemodule met weinig vermogen laat overdag bij zonneschijn milliampères voor milliampères per uur (mah) de uit de zon omgezette stroom in de energieopslag "druppelen". De eenheid mah kwantificeert de stroom per uur, in tegenstelling tot ma, waarmee de momentele stroomvloed bedoeld is. Bij dit leerpakket worden elco's meegeleverd die stroom kunnen opslaan. Het voordeel bij de condensatoropslag is dat deze een lange levensduur heeft. Bij vergelijking met een accu is echter de opslagcapaciteit heel laag, Voor deze proeven heeft dit dan weer het voordeel dat het principe van opslag in een overzienbare korte tijdsperiode geobserveerd kan worden. De aansluitdraden van de elco's moeten voor de proef even verbonden (kortgesloten) worden, zodat het laden ook opgemerkt kan worden. Deze proef functioneert ook met weinig licht (schaduw, bewolkte hemel). Afb. 48: Proefopbouw gebruik de knipper- LED. a) Steek eerst de kleine elco met 100 µf in het bord (de langere aansluitdraad is de positieve pool. b) Vervolgens ruilt u deze om tegen de elco met µf. Wat gebeurt er na het omruilen? De LED licht niet meer op, na het plaatsen van de elco's duurt het even tot de LED weer oplicht en knippert. Na het afdekken van de zonnemodule blijft de LED knipperen. 29

30 zonnemodule Afb. 49: De elco's C1 en C2 alsook de LED's kunnen voor de proeven omgeruild worden. Denk bij het aansluiten aan de voorschakelweerstand R1. Experimenten: a) De elco 100 µf insteken, let op de polariteit! Wat gebeurt nu? De knipper- LED stopt even, daarna knippert deze weer. b) De elco µf insteken. Wat gebeurt nu? De knipper- LED stopt langer, daarna knippert deze weer. c) Proefopbouw zoals in b) gebruiken, tot de LED knippert, vervolgens de elco µf uit het experimenteerbord uittrekken. Vervolgens de zonnemodule beschaduwen. De LED stopt onmiddellijk met knipperen. Nu de elco opnieuw in de vorige contactreeks steken en de zonnemodule verder beschaduwen. De LED knippert oftewel er geen stroom uit de zonnemodule komt. Conclusie: de lading in de "energieopslag"- elco blijft langere tijd behouden. Afb. 50: Proefopbouw, de elco wordt omgeruild. d) Als de elco opgeladen is, knippert de LED. Klem dan de zonnemodule er af. Let op hoe lang de LED blijft knipperen en haar stroom alleen uit de opslag- elco haalt. Hoe groter de condensatoropslag is, des te langer blijft de LED knipperen, ook zonder de zonnemodule. Met een Gold Cap zou de ontbrekende stroomvoeding van de zonnemodule (bijv. bij duisternis) voor langere tijd overbrugt worden. e) Laat nu de eerst opgeladen elco op de zonnemodule een nacht aangesloten (zonder LED) en zonder dat er licht op de zonnemodule kan vallen. Op de volgende dag controleert u met een knipper- LED, hoeveel lading noch in de condensator aanwezig is. De knipper- LED laat weinig of geen reactie zien. Wat is gebeurt? De elco heeft zich via de zonnemodule "terug" ontladen. 30

31 16 Opgeslagen zonne-energie en mechanische energie Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, elco 100 µf en µf, motor, knipper- LED Deze proef functioneert ook met weinig licht (schaduw, bewolkte hemel). Wanneer u de motor direct met de zonnemodule verbind kan het gebeuren dat de energiehoeveelheid van de zonnemodule niet voldoende is voor de aanloop van de motor. Afb. 51: Schakelschema gebruik de knipper- LED als indicatie voor de werking. Steek eerst de 100 µf elco en vervolgens de µf elco parallel tot de aansluitingen van de zonnemodule. Als de motor met de condensator verbonden wordt, maakt de motoras meerdere omdraaiingen. Eventueel is de aanloophulp van de elco voldoende om de motor met de geringe stroom van de zonnemodule te laten lopen. Afb. 52: De motor wordt eerst op dezelfde contactreeks aangeklemd dan de elco. De motor maakt een paar omdraaiingen, de LED knippert niet meer, het duurt een paar seconden tot de LED weer gaat knipperen na het afklemmen van de motor. De motor heeft de elco volledig ontladen. 31

32 17 Zonne-energie, laadbewaking en tankaanduiding Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, knipper- LED, rode LED, diode 1N4148, groene LED, elco µf, weerstand 1 K, weerstand 2,2 K, draadschakelaar; voor de extra proef accu Voor de volgende proeven heeft u een heldere lichtbron nodig of een volle directe zonnestraling op de zonnemodule. Is de energieopslag nu leeg, halfvol of vol? Hiertoe wordt een indicatie benodigd, zo iets als de tankindicatie bij een auto. Echter is de tankindicatie van een accu veel gecompliceerder. Om aan alle factoren te voldoen bestaat er geraffineerde bewakingselektronica met microprocessoren en uitgebreide software In afbeelding 53 ziet u de proefopbouw van een eenvoudige laadindicatie, die u met de meegeleverde onderdelen van uw leerpakket kunt opbouwen. De bovenste rode LED toont de laadstroom naar de energieopslag en deze licht op zolang de elco wordt opgeladen. De knipper- LED in het midden in verbinding met de diode gaat oplichten (geeft aan) wanneer de elco (of een accu) opgeladen is. Afb. 53: Proefopbouw op het experimenteerbord Afb. 54: Schakelschema van de laadindicatie De eenvoudige accu- indicatie wordt via de spanningsmeting van de accu gerealiseerd. Beter zou zijn om de spanningsmeting onder belasting door te voeren. De belasting moet dan wel een stroomverbruik van 10% van de accucapaciteit hebben en zou op het moment van de meting met een toets geactiveerd kunnen worden. 32

33 Afb. 55: Extra "belasting" door oranje LED of motor (voorbeeldschakeling) 18 Zonne-energie en terugstroomblokkering Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, elco, toets, siliciumdiode, voorschakelweerstand, rode LED Deze proef moet met gelijkmatige heldere zonneschijn (of bureaulamp) uitgevoerd worden. Afb. 56: Principe van de schakeling met blokkeerdiode De door zonne-energie opgeladen elco's, Gold Caps of accu's worden s' nachts weer via de zonnemodule ontladen. Om die reden moet een terugstroomblokkering in de vorm van een diode ingevoegd worden. De diode functioneert als een ventiel welke de stroom alleen in een richting doorlaat en in de andere richting blokkeert. 33

34 Draai een keer de diode in het experimenteerbord andersom. De LED knippert niet meer omdat de stroom uit de zonnemodule nu geblokkeerd is. Blokkeerdiodes voorkomen het ontladen van de opslagaccu via de onbelichte zonnecel. Afb. 57: Opbouw experimenteerbord, de blokkeerdiode is onder links te herkennen. 19 Accu's met zonne-energie opladen Om even bij de watervergelijking te blijven: voor het opvangreservoir en daarmee de energieopslag experimenteren we nu met een accu. Een accu kan niet oplaadbare batterijen vervangen en in bijna alle draagbare elektronische apparatuur toegepast worden. Afb. 58: Voor vele draagbare elektronische apparaten zijn accu's van het type potlood, AAA en penlite, AA goed te gebruiken. Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, weerstand, LED, bijkomend een accu Voor de volgende proeven heeft u een heldere lichtbron nodig of een volle directe zonnestraling op de zonnemodule. De eenvoudigste manier van de laadtechniek is die van de constante stroomlading. De accu wordt over een bepaalde periode met een gedefinieerde stroom opgeladen. Bij de eenvoudige constante stroomlading van een accu wordt meestal met 1/10 van de stroom van de capaciteitaanduiding 14 uur lang opgeladen. 34

35 De laadstroombegrenzing wordt bij eenvoudige netopladers door een weerstand gerealiseerd, welke tussen netvoeding en accu ingevoegd is. Bij zonneopladers zou dit een onzinnige manier zijn. Hier kan de laadstroom zonder verlies door de dimensie (grootte) van de zonnecellen of de zonnemodule bereikt worden. Zodoende is bij overeenkomstige dimensie van de zonnemodule niet eens een voorweerstand nodig. De zonnemodule uit het leerpakket, welke bij volle zonneschijn 35 ma stroom levert, kan zonder gevaar een accucel opladen. Deze verhouding verandert zich bij "grotere" (vermogenssterke) zonnemodules, die meer stroom kunnen leveren. Hier is dan een laadstroombegrenzing of een laadelektronica beslist noodzakelijk, anders wordt de accu onherstelbaar beschadigd. Afb. 59: Schakelschema en proefopbouw eenvoudige zonne-energie- lader, de diode werd ingevoegd zodat zich de accu bij nacht niet via de zonnemodule ontlaadt. Afb. 60: Opbouw experimenteerbord: laadstroomindicatie via een LED (tevens dient deze voor de ontlaadbescherming) 20 Chemische processen met zonne-energie Proefopbouw: zonnemodule, experimenteerbord, kom, water, natroon of keukenzout, rode LED, elco µf Deze proef functioneert ook met weinig licht (schaduw, bewolkte hemel), de zichtbare reactie in het water is echter bij volle zon of een sterke lichtbron duidelijker. 35

36 Afb. 61: Proefopbouw watersplitsing zonnemodule Afb. 62: Het principeschema voor de watersplitsing toont een zonnemodule en de elektroden Proefopbouw: een kom met water en iets natroon of keukenzout. Bij puur water leidt de stroom heel slecht. Bij de toevoeging van natroon ontstaan bij de elektrische splitsing zuurstof en waterstof. Bij de toevoeging van keukenzout ontstaat zuurstof en chloorgas. Als elektroden kunt u twee draden, ca. 5 cm lang, gebruiken, waarbij de uiteinden ongeveer 2 cm gestript worden. a) Plaats de draden met de afgestripte einden verticaal onder het wateroppervlak in de kom en zo ver mogelijk uit elkaar, maak deze met wasknijpers vast aan de kom. Door de twee draden als elektroden wordt de zonne-energie-gelijkstroom in het water geleid. (Aan de elektroden ontstaan door elektrolyse reactieproducten uit de in het water aanwezige stoffen.) b) Sluit de draadelektronen aan op de zonnemodule. Als er zonnestralen op de zonnemodule vallen, kunt u zien dat er aan beide draadeinden in het water blaasjes opstijgen aan de minpool ongeveer het dubbele dan aan de pluspool. c) Een extra LED in serie laat de stroomvloed zien. Omdat de stroom minimaal is, kunt u het zwakke licht van de LED meer of minder zien. zonnemodule Afb. 63: Om bijkomend de stroomvloed te tonen wordt een LED in de stroomkring ingevoegd. De extra elco C1 is voor het werken van de schakeling niet echt nodig, maar hij stabiliseert de functie. 36

37 37

De condensator en energie

De condensator en energie De condensator en energie Belangrijkste onderdelen in de proeven De LEGO-condensator De condensator heeft een capaciteit van 1 Farad en is beschermd tegen een overbelasting tot 18 Volt. Wanneer de condensator

Nadere informatie

We kunnen nu met deze kabel de spanning meten door de kabel parallel te schakelen op bv het LEGO zonnepaneel, de LEGO condensator of de LEGO motor.

We kunnen nu met deze kabel de spanning meten door de kabel parallel te schakelen op bv het LEGO zonnepaneel, de LEGO condensator of de LEGO motor. Metingen met LEGO zonnepaneel en condensator In mei zullen we LEGO autootjes een circuit laten afleggen waarbij we gebruik maken van groene energie. Ik heb gekozen om zonne-energie te gebruiken en omdat

Nadere informatie

BASETech Snellader BTL-1

BASETech Snellader BTL-1 Versie 03/06 Bestnr. 51 23 00 BASETech Snellader BTL-1 Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of

Nadere informatie

VARTA zonne-energie accu 100

VARTA zonne-energie accu 100 G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 11 11 04 VARTA zonne-energie accu 100 Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken.

Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken. Experiment 5 5 Onderdelen van een autonome PV-installatie Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken. grondplaat 1 zonnemodule 1 halogeenlamp 1 motor

Nadere informatie

Oplaadapparaat op zonne-energie

Oplaadapparaat op zonne-energie G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 11 65 05 Oplaadapparaat op zonne-energie Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

1-uurs snellader-set UFC-2

1-uurs snellader-set UFC-2 Versie 05/03 Bestnr. 51 20 43 1-uurs snellader-set UFC-2 Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of

Nadere informatie

Tuinlamp op zonne-energie 700 MS

Tuinlamp op zonne-energie 700 MS G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 11 10 30 Tuinlamp op zonne-energie 700 MS Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze

Nadere informatie

2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen

2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen Experiment 2 2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen Inleiding In deze experimentenreeks ga je onderzoeken welke factoren een effect hebben op het geleverde vermogen

Nadere informatie

Bestnr. 198322 Micro + 198335 Micro 2+ suevia Digitale schakelklok Data Micro +/2+

Bestnr. 198322 Micro + 198335 Micro 2+ suevia Digitale schakelklok Data Micro +/2+ Bestnr. 198322 Micro + 198335 Micro 2+ suevia Digitale schakelklok Data Micro +/2+ Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische

Nadere informatie

LEGO Energiemeter. Hoe te beginnen

LEGO Energiemeter. Hoe te beginnen LEGO Energiemeter Hoe te beginnen De Energy Meter bestaat uit twee delen: het LEGO Energy Display en de LEGO Energy Storage. De Energy Storage past op de onderkant van het Energy Display. Schuif de Energy

Nadere informatie

STRESS MONITOR AREXX KIT SMR-10

STRESS MONITOR AREXX KIT SMR-10 Bestnr. 19 16 79 STRESS MONITOR AREXX KIT SMR-10 Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar

Nadere informatie

Bewegingsmelder 180. Bestnr.: 75 59 82 - wit - Bestnr.: 75 58 18 - zwart - Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Bewegingsmelder 180. Bestnr.: 75 59 82 - wit - Bestnr.: 75 58 18 - zwart - Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 75 59 82 - wit - Bestnr.: 75 58 18 - zwart - Bewegingsmelder 180 Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden.

Nadere informatie

Bestnr. 11 01 73. Zonne-energie laadregelaar 12 V / 24 V 4A met diepontladingsbeveiliging

Bestnr. 11 01 73. Zonne-energie laadregelaar 12 V / 24 V 4A met diepontladingsbeveiliging Bestnr. 11 01 73 Zonne-energie laadregelaar 12 V / 24 V 4A met diepontladingsbeveiliging Belangrijk! Beslist lezen! Deze gebruiksaanwijzing is een integraal onderdeel van dit product. Er staan belangrijke

Nadere informatie

Roestvrijstalen lamp op zonne-energie

Roestvrijstalen lamp op zonne-energie G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 11 02 34 Roestvrijstalen lamp op zonne-energie Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Bestnr. 11 02 73 SUNSET Zonne-energieset 12 V module PX 85

Bestnr. 11 02 73 SUNSET Zonne-energieset 12 V module PX 85 Bestnr. 11 02 73 SUNSET Zonne-energieset 12 V module PX 85 Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand,

Nadere informatie

Montage- en gebruiksaanwijzing

Montage- en gebruiksaanwijzing Montage en gebruiksaanwijzing Cooper Safety BV Postbus 3397 4800 DJ Breda Nederland Tel. +31 (0)76 750 53 00 Fax +31 (0)76 587 14 22 www.coopersafety.nl Pagina 1 1. Algemene opmerkingen 1.1 Korte beschrijving

Nadere informatie

Werkingsprincipe van de brandstofcel... P. 37. Aanwijzingen ter bescherming van het milieu... P. 41

Werkingsprincipe van de brandstofcel... P. 37. Aanwijzingen ter bescherming van het milieu... P. 41 PROFI HYDRO CELL KIT GEBRUIKSAANWIJZING NL INHOUD Hydro Cell Kit... P. 36 Belangrijke aanwijzing voor het gebruik van de Hydro Cell Kit...P. 36 Veiligheidsaanwijzingen... P. 36 Reglementair gebruik...p.

Nadere informatie

WAARSCHUWING! Alleen geschikt

WAARSCHUWING! Alleen geschikt P ROFI FUEL CELL KIT GEBRUIKSAANWIJZING NL WAARSCHUWING! Alleen geschikt voor kinderen vanaf 10 jaar. Het gebruik is alleen toegestaan onder toezicht van volwassenen, die op de hoogte zijn van de in de

Nadere informatie

Power Cap 1,0 Farad STC-1000

Power Cap 1,0 Farad STC-1000 Bestnr. 37 93 59 Power Cap 1,0 Farad STC-1000 Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar

Nadere informatie

UHF-ontvangstmodule. Bestnr. 19 26 35. Stand: 02/95 Wijzigingen voorbehouden

UHF-ontvangstmodule. Bestnr. 19 26 35. Stand: 02/95 Wijzigingen voorbehouden Bestnr. 19 26 35 UHF-ontvangstmodule Stand: 02/95 Wijzigingen voorbehouden Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische

Nadere informatie

E e n i n t r o d u c t i e in praktische electronica.

E e n i n t r o d u c t i e in praktische electronica. 9 9 1. 1 0 3 E e n i n t r o d u c t i e in praktische electronica. Vantek Electronica Kits Handleiding/Opdrachtenboek. N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 HOE U AAN DE SLAG

Nadere informatie

Bestnr. 11 03 06. Zonne-energieset AS 25

Bestnr. 11 03 06. Zonne-energieset AS 25 Bestnr. 11 03 06 Zonne-energieset AS 25 Modulebeschrijving Het zonnepaneel AS 25 werd speciaal ontwikkeld voor gebruik in kleine en middelgrote privé- en industriële toepassingen (b.v. energieverzorging

Nadere informatie

Zonne-energie Candle light Modelnr. 18792

Zonne-energie Candle light Modelnr. 18792 G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 11 01 09 Zonne-energie Candle light Modelnr. 18792 Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets

Nadere informatie

spanning. * Deel het verschil daarvan en deel dat getal door de gewenste stroom om de weerstandswaarde te krijgen.

spanning. * Deel het verschil daarvan en deel dat getal door de gewenste stroom om de weerstandswaarde te krijgen. Weerstand stroombeperking voor LED s Om de stroom door een LED te beperken wordt een weerstand toegepast. Maar hoe hoog moet de waarde van zo n weerstand eigenlijk zijn? In de dagelijkse praktijk wordt

Nadere informatie

Bestnr. 95 62 56 Hyundai video pen VP 02 HD8

Bestnr. 95 62 56 Hyundai video pen VP 02 HD8 Bestnr. 95 62 56 Hyundai video pen VP 02 HD8 Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar gemaakt,

Nadere informatie

Energiekosten-meetapparaat energy control 230

Energiekosten-meetapparaat energy control 230 G E B R U I K S A A N I J Z I N G Bestnr.: 12 06 00 12 06 18 Energiekosten-meetapparaat energy control 230 Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden.

Nadere informatie

Alarmsirene. Bestnr.: 75 00 08 75 00 09 75 01 36. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Alarmsirene. Bestnr.: 75 00 08 75 00 09 75 01 36. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 75 00 08 75 00 09 75 01 36 Alarmsirene Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Basis Elektriciteit R = U/I. Gelijkstroom (Direct Current) Batterij of zonnecel; de elektronen stromen allemaal in 1 richting.

Basis Elektriciteit R = U/I. Gelijkstroom (Direct Current) Batterij of zonnecel; de elektronen stromen allemaal in 1 richting. Basis Elektriciteit Gelijkstroom (Direct Current) Wisselstroom (Alternating Current) Gesloten stroomkring (Closed circuit) DC AC Batterij of zonnecel; de elektronen stromen allemaal in 1 richting. Lichtnet;

Nadere informatie

Tijdschakelklok. Bestnr.: 61 00 57 (groen) 61 00 58 (oranje) 61 00 82 (transparant) 61 00 83 (blauw) Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Tijdschakelklok. Bestnr.: 61 00 57 (groen) 61 00 58 (oranje) 61 00 82 (transparant) 61 00 83 (blauw) Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 61 00 57 (groen) 61 00 58 (oranje) 61 00 82 (transparant) 61 00 83 (blauw) Tijdschakelklok Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten,

Nadere informatie

Inleiding Componenten - basiskennis De mogelijkheden van een multimeter De CAT-certificering bepaalt het toepassingsgebied

Inleiding Componenten - basiskennis De mogelijkheden van een multimeter De CAT-certificering bepaalt het toepassingsgebied Inhoudsopgave Inleiding 5 Componenten - basiskennis 5 De batterij 5 Weerstanden 5 De keramische condensator 7 De elektrolytische condensator (kortweg elco) 8 De LED 8 De transistor 9 De mogelijkheden van

Nadere informatie

Fig1.9 Zonne-energie: voorbeeldproefje

Fig1.9 Zonne-energie: voorbeeldproefje Zonne-energie Inleidende proef Doelstelling Het is de bedoeling om kort maar bondig de werking van een zonnepaneel uit te leggen. Daarna wordt de werking vlug gedemonstreerd wordt aan de hand van een kleine

Nadere informatie

Codeslot DCS-3000. Bestnr.: 75 28 86. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Codeslot DCS-3000. Bestnr.: 75 28 86. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 75 28 86 Codeslot DCS-3000 Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Buispomp pomp T250 Handleiding

Buispomp pomp T250 Handleiding Buispomp pomp T250 Handleiding Versie November 2013 Bom Aqua B.V. Tel. 078-6150402 Oosteind 47 Email: info@bom-aqua.nl 3356 AB website: www.bom-aqua.nl Papendrecht Capaciteiten Pomp Opvoerhoogte van 0-150

Nadere informatie

Nachtkijker Sibir NVB-2,5x

Nachtkijker Sibir NVB-2,5x G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 67 00 68 Nachtkijker Sibir NVB-2,5x Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Bestnr. 87 90 69 ODYS Internettablet noon 9_7

Bestnr. 87 90 69 ODYS Internettablet noon 9_7 Bestnr. 87 90 69 ODYS Internettablet noon 9_7 Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar

Nadere informatie

102.001. Boter, kaas en eieren. N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. N102001#1

102.001. Boter, kaas en eieren. N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. N102001#1 10.001 Boter, kaas en eieren N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 1. Produktinformatie: soort: elektronisch spel als bouwpakket toepassing: handenarbeid vanaf groep 7/8;. Materiaalinformatie:.1.

Nadere informatie

Snelstartsysteem. Bestnr.: 85 42 19. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Snelstartsysteem. Bestnr.: 85 42 19. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 85 42 19 Snelstartsysteem Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Maak je eigen solar power station. werkboek

Maak je eigen solar power station. werkboek Maak je eigen solar power station een natuurkundeopdracht voor 4 havo en 3/4 vwo werkboek Helmut Zahn Philips Applied Technologies, Eindhoven Colofon Auteur: Adviezen: Helmut Zahn Philips Applied Technologies,

Nadere informatie

Bestnr. 12 44 00 BASETech Energiekostenmeter

Bestnr. 12 44 00 BASETech Energiekostenmeter Bestnr. 12 44 00 BASETech Energiekostenmeter Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar gemaakt,

Nadere informatie

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator Alternator In dit hoofdstuk zal ik het vooral hebben over de functie is van de alternator in de wagen. En hoe het basisprincipe is van deze generator. 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator

Nadere informatie

G E B R U I K S A A N W I J Z I N G. Bestnr. 19 07 39. Roboraptor

G E B R U I K S A A N W I J Z I N G. Bestnr. 19 07 39. Roboraptor G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr. 19 07 39 Roboraptor Inhoudsopgave Pagina Overzicht Roboraptor 3 Overzicht afstandsbediening 4 Toelichting over de batterijen 5 Basishandelingen bediening 6 Bediening

Nadere informatie

Bestnr. 85 41 15 Elektrische raambediening "Lifter" 2-deurs

Bestnr. 85 41 15 Elektrische raambediening Lifter 2-deurs Bestnr. 85 41 15 Elektrische raambediening "Lifter" 2-deurs Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand,

Nadere informatie

Friedland Draadloze libra zender + 200m ontvanger/bel

Friedland Draadloze libra zender + 200m ontvanger/bel G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 62 02 08 Friedland Draadloze libra zender + 200m ontvanger/bel Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden.

Nadere informatie

Testen en metingen op windenergie.

Testen en metingen op windenergie. Testen en metingen op windenergie. Inleiding Als we rond groene energie begonnen te denken, dan kwam windenergie als een van de meest vanzelfsprekende vormen van groene energie naar boven. De wind heeft

Nadere informatie

Bestnr. 85 74 56 raidhp Klok "Night Flight"

Bestnr. 85 74 56 raidhp Klok Night Flight Bestnr. 85 74 56 raidhp Klok "Night Flight" Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar gemaakt,

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 5 Opgaven... 6 Opgave: Alarminstallatie... 6 Opgave: Gelijkrichtschakeling... 6 Opgave: Boormachine... 7 1/7

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

113.185 B l i k s e m b o l Let op!. Benodigd gereedschap: Stuklijst Aantal Afm. (mm) Omschrijving Nr.

113.185 B l i k s e m b o l Let op!. Benodigd gereedschap: Stuklijst Aantal Afm. (mm) Omschrijving Nr. is uniek 113.185 Bliksembol Let op!. Opitec bouwpakketten zijn na afbouw geen speelgoed, maar leermiddelen als ondersteuning in het pedagogisch vakgebied.dit bouwpakket mag door kinderen en jongeren alleen

Nadere informatie

Bestnr. 37 07 52 BLITZ TFT-LCD-monitor BZFD-1417

Bestnr. 37 07 52 BLITZ TFT-LCD-monitor BZFD-1417 Bestnr. 37 07 52 BLITZ TFT-LCD-monitor BZFD-1417 Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar

Nadere informatie

Elektrische techniek

Elektrische techniek AOC OOST Almelo Groot Obbink 01-09-2013 . Zowel in huis als bij voertuigen heb je met elektriciteit te maken. Hoe zit een meterkast in elkaar? Hoe werkt een elektrisch ontstekingssysteem van een motor?

Nadere informatie

43 Keerlusprint. 43.1 Werking. informatieblad 43 keerlusprint KLS versie 2.0

43 Keerlusprint. 43.1 Werking. informatieblad 43 keerlusprint KLS versie 2.0 43 Keerlusprint Beperking aansprakelijkheid De aansprakelijkheid van het bestuur van de HCCM is beperkt als omschreven in informatieblad 1 Bij treingestuurde (digitale) systemen wordt de hele baan door

Nadere informatie

E D U 02 EXPERIMENTEERKIT OP ZONNE-ENERGIE. Nederlands. www.velleman.eu AGE 12+

E D U 02 EXPERIMENTEERKIT OP ZONNE-ENERGIE. Nederlands. www.velleman.eu AGE 12+ E D U 02 EXPERIMENTEERKIT OP ZONNE-ENERGIE Nederlands www.velleman.eu AGE 12 VELLEMAN NV Legen Heirweg 33 9890 Gavere Belgium Europe www.velleman.be www.velleman-kit.com 10 spannende en bruikbare projecten

Nadere informatie

Elektrische fiets Pedelec

Elektrische fiets Pedelec Versie 06/2010 Bestnr. 86 20 23 Elektrische fiets Pedelec Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand,

Nadere informatie

VOLTCRAFT Schakelnetvoeding 5-24V / 5A

VOLTCRAFT Schakelnetvoeding 5-24V / 5A Versie 11/03 Bestnr. 51 05 00 VOLTCRAFT Schakelnetvoeding 5-24V / 5A Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand,

Nadere informatie

Batterijdiagnosetoestel voor het testen van alle types 12 V-batterijen.

Batterijdiagnosetoestel voor het testen van alle types 12 V-batterijen. CBT12XS BATTERIJTESTTOESTEL Batterijdiagnosetoestel voor het testen van alle types 12 V-batterijen. TESTVERLOOP / GEBRUIKSAANWIJZINGEN BELANGRIJK: 1. Voor het testen van de prestatie van 12 V-accu s (CCA:

Nadere informatie

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING 2 ELEKTRISCHE STROOMKRING Om elektrische stroom nuttig te gebruiken moet hij door een verbruiker vloeien. Verbruikers zijn bijvoorbeeld een gloeilampje, een motor, een deurbel. Om een gloeilampje te laten

Nadere informatie

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Schakeling In de hiernaast afgebeelde schakeling kan de spanning

Nadere informatie

Bestnr. 19 22 96 Conrad leerpakket elektronica basic

Bestnr. 19 22 96 Conrad leerpakket elektronica basic Bestnr. 19 22 96 Conrad leerpakket elektronica basic Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar

Nadere informatie

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08 AT-142 EPD Basis 1 Zelfstudie en huiswerk 10-08 2 Inhoud INTRODUCTIE 3 DOELSTELLINGEN 4 ELEKTRISCH METEN 5 SPANNING METEN 6 STROOM METEN 7 WEERSTAND METEN 9 BASISSCHAKELINGEN 10 ELEKTRISCH VERMOGEN 11

Nadere informatie

Claxon Inhoud: Gereedschap:

Claxon Inhoud: Gereedschap: Claxon Naam: Groep/ klas: Inhoud: Gereedschap: 1 Condensator C...0,1 µf, Nr. 104 Potlood, passer, liniaal 1 Weerstand R1...1K Ohm, bruin-zwart-rood-goud Hamer 1 Weerstand R2...150 K Ohm, bruin-groen-geel-goud

Nadere informatie

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties;

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties; IUSES Toolkit Introductie Met deze experimentele toolkit kunnen experimenten uitgevoerd worden op het gebied van energie efficiency, energiebesparing en duurzame energie. Hij is ontwikkeld voor docenten

Nadere informatie

HQ-CHARGER81 HQ SUPERSNELLE UNIVERSELE ACCULADER VOOR AAA/AA/C/D/9V

HQ-CHARGER81 HQ SUPERSNELLE UNIVERSELE ACCULADER VOOR AAA/AA/C/D/9V NEDERLANDS GEBRUIKSAANWIJZING HQ-CHARGER81 HQ SUPERSNELLE UNIVERSELE ACCULADER VOOR AAA/AA/C/D/9V LEES VÓÓR HET OPLADEN DE INSTRUCTIES Gebruikershandleiding Lees deze handleiding a.u.b. zorgvuldig. Deze

Nadere informatie

Light Emitting Diode. Auteur: René Kok

Light Emitting Diode. Auteur: René Kok Light Emitting Diode. Auteur: René Kok Om zo compleet mogelijk te zijn met betrekking tot LED s en hun toepassingen zou ik ook graag enkele simpele elektrische berekeningen, en enkele begrippen de revue

Nadere informatie

Bestnr. 86 00 01 weinberger Professionele ultrasoonreiniger

Bestnr. 86 00 01 weinberger Professionele ultrasoonreiniger Bestnr. 86 00 01 weinberger Professionele ultrasoonreiniger Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand,

Nadere informatie

Alarmsysteem N 200.902. Groep/ klas:

Alarmsysteem N 200.902. Groep/ klas: Alarmsysteem Naam: Groep/ klas: Inhoud: Gereedschap: 1 weerstand R1...1,8 K Ohm, bruin-grijs-rood-goud potlood, liniaal 1 weerstand Rv...180 Ohm, bruin-grijs-bruin-goud hamer 1 transistor NPN BC 548 spijker

Nadere informatie

Handleiding. Ulitium solar verlichtingspakket. Inhoud Ulitium solar verlichtingspakket

Handleiding. Ulitium solar verlichtingspakket. Inhoud Ulitium solar verlichtingspakket Handleiding Ulitium solar verlichtingspakket Index 1. overzicht 2. hoe werkt het 3. aan de slag 4. aansluiten van elektriciteitsbron (pv paneel) 5. aansluiten Hub4-aansluitdoosje 6. aansluiten van Ulitium

Nadere informatie

Zelf een simpele ionisatiekamer bouwen

Zelf een simpele ionisatiekamer bouwen Zelf een simpele ionisatiekamer bouwen Simpele ionisatiekamer Een ionisatiekamer is een detector voor ioniserende straling, zoals alfa-, bèta- en gammastraling. Ten gevolge van ionisaties wordt de lucht

Nadere informatie

Hooiland pomp, Handleiding

Hooiland pomp, Handleiding Hooiland pomp, Handleiding Versie Maart 2012 Bom Aqua B.V. tel 078 6150402/ 06 120 945 36 Oosteind 47 Email info@bom-aqua.nl 3356 AB website: www.bom-aqua.nl Papendrecht Capaciteiten Opvoerhoogte van 20-75

Nadere informatie

Bestnr. 19 22 02 FM - Retro radio

Bestnr. 19 22 02 FM - Retro radio Bestnr. 19 22 02 FM - Retro radio Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in

Nadere informatie

Bestnr. 97 39 11 NETGEAR Universele WLAN repeater N/G WN2000RPT

Bestnr. 97 39 11 NETGEAR Universele WLAN repeater N/G WN2000RPT Bestnr. 97 39 11 NETGEAR Universele WLAN repeater N/G WN2000RPT Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand,

Nadere informatie

Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen

Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen Deze handleiding is speciaal geschreven voor kinderen vanaf 10 jaar. Op een eenvoudige manier en in begrijpelijke tekst leer je stapsgewijs wat elk elektronica-onderdeel

Nadere informatie

FlammEx rookmelder 230 V

FlammEx rookmelder 230 V G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 75 01 92 FlammEx rookmelder 230 V Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Introductie. Wij wensen u veel plezier en een creatieve kersttijd!

Introductie. Wij wensen u veel plezier en een creatieve kersttijd! Introductie Elk jaar weer is er een elektronica-adventskalender met 24 experimenten voor de 24 dagen in december. Dit jaar is het onderwerp LED s aan de beurt. Achter de deurtjes vindt u niet alleen de

Nadere informatie

Inhoudsopgave. - 2 - De condensator

Inhoudsopgave.  - 2 - De condensator Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Capaciteit...3 Complexe impedantie...4 De condensator in serie of parallel schakeling...4 Parallelschakeling...4 Serieschakeling...4 Aflezen van de capaciteit...5

Nadere informatie

Thema: Energie. Naam:... Klas: Datum:... Nr.:.

Thema: Energie. Naam:... Klas: Datum:... Nr.:. Thema: Energie Naam:... Klas: Datum:... Nr.:. 1 De zon aangedreven windgenerator 1.1 Inleidende opdracht rond windenergie Windenergie over de hele wereld? Vul de volgende woorden in de tekst: De kust,

Nadere informatie

Halogeen lampenset. Bestnr.: 55 03 43 - wit 55 00 38 - chroom 55 00 52 - titaan. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Halogeen lampenset. Bestnr.: 55 03 43 - wit 55 00 38 - chroom 55 00 52 - titaan. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 55 03 43 - wit 55 00 38 - chroom 55 00 52 - titaan Halogeen lampenset Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden.

Nadere informatie

Behendigheidsspel. N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. N104014#1

Behendigheidsspel. N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. N104014#1 1 0. 0 1 Behendigheidsspel N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 1. Technische informatie: Artikel: Bestemd voor: Houten bouwpakket model/gebruiksvoorwerp Techniek lessen. Materiaalkennis:.1.

Nadere informatie

Elektronische jaloezieinbouwschakelaar

Elektronische jaloezieinbouwschakelaar Bestnr. 62 00 09 Elektronische jaloezieinbouwschakelaar Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting Hoofdstuk 4: De gelijkrichting 4.1. Inleiding: De gelijkrichting is een toepassing op het gebruik van de diode. Elektronische en elektrische apparatuur maken gebruik van de netspanning. Niettegenstaande

Nadere informatie

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 5 Elektriciteit 1 Stroomkringen 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 2 a Een elektrische stroom bestaat uit kleine deeltjes die door geleidende materialen bewegen. b Met een stroommeter (ampèremeter)

Nadere informatie

Zonne-energie leerset

Zonne-energie leerset MADE IN CHINA Bestnr. 19 47 51 Zonne-energie leerset Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar

Nadere informatie

Schakelingen Hoofdstuk 6

Schakelingen Hoofdstuk 6 Schakelingen Hoofdstuk 6 Een schakeling... I = 0,1 A = 100 ma U = 6 V Geen grote stroom door de lamp. Dit komt door de weerstand van die lamp. De weerstand kunnen we berekenen. Presentatie H6 1 De weerstand

Nadere informatie

Magic Heat inbouwstoelverwarming

Magic Heat inbouwstoelverwarming G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 85 31 40 Magic Heat inbouwstoelverwarming Type MSH-45 Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets

Nadere informatie

IR-thermometer IR-270L VOLTCRAFT

IR-thermometer IR-270L VOLTCRAFT Versie 03/04 Bestnr. 12 12 03 IR-thermometer IR-270L VOLTCRAFT Belangrijk! Beslist lezen! Deze gebruiksaanwijzing is een integraal onderdeel van dit product. Er staan belangrijke aanwijzingen in betreffende

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

Video Intercom Systeem

Video Intercom Systeem Video Intercom Systeem VC-105 buiten unit INSTALLATIE HANDLEIDING 2 Functies Nachtzicht LED verlichting Kleuren CCD camera Luidspreker Montagebehuizing / regenschild Beldrukknop Microfoon Meegeleverde

Nadere informatie

Oximo WireFree Solar Panel

Oximo WireFree Solar Panel www.somfy.com Ref. 5060625A ES DE IT EN FR Oximo WireFree Solar Panel Inhoud Oximo WireFree Zonnepaneel 1. Inleiding 25 2. Veiligheid 25 2.1 Veiligheid en verantwoordelijkheid 25 2.2 Specifieke veiligheidsvoorschriften

Nadere informatie

Water Tester. Bestnr.: 10 14 86. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Water Tester. Bestnr.: 10 14 86. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 10 14 86 Water Tester Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

stap 1 Pak de Lunchbox uit En controleer of je alle componenten hebt~ Als je vragen hebt, neem dan contakt op met: info@unitunlikely.

stap 1 Pak de Lunchbox uit En controleer of je alle componenten hebt~ Als je vragen hebt, neem dan contakt op met: info@unitunlikely. stap 1 Pak de Lunchbox uit En controleer of je alle componenten hebt~ Als je vragen hebt, neem dan contakt op met: info@unitunlikely.com Dit onderdeel wordt de PCB (printed circuit board) genoemd. Alle

Nadere informatie

Laserwaterpas. Bestnr.: 81 17 06. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Laserwaterpas. Bestnr.: 81 17 06. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 81 17 06 Laserwaterpas Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

VOLTCRAFT Multitester MS 258 II 3 in 1

VOLTCRAFT Multitester MS 258 II 3 in 1 Versie 04/04 Bestnr. 12 15 44 VOLTCRAFT Multitester MS 258 II 3 in 1 Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand,

Nadere informatie

Deel 1: Metingen Bouw achtereenvolgens de onderstaande schakelingen en meet de klemspanning en de stroomsterkte. VOORKOM STEEDS KORTSLUITING!!

Deel 1: Metingen Bouw achtereenvolgens de onderstaande schakelingen en meet de klemspanning en de stroomsterkte. VOORKOM STEEDS KORTSLUITING!! Practicum elektronica: Spanningsbron Benodigdheden: Niet-gestabiliseerde voeding of batterij, 2 multimeters, 5 weerstanden van 56 Ω (5 W), 5 snoeren, krokodillenklemmen. Deel : Metingen Bouw achtereenvolgens

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

Het huis van de 1000 technische mogelijkheden

Het huis van de 1000 technische mogelijkheden et huis van de 1000 technische mogelijkheden 1 2 Één bouwpakket met 2 uitvoeringen. Werkblad ijpassende werkbladen kunt u gratis downloaden www.aduis.com Denk goed na over het hoe en waar je in jullie

Nadere informatie

Bestnr. 95 37 31 AIPTEK Digitale fotolijst 7 inch

Bestnr. 95 37 31 AIPTEK Digitale fotolijst 7 inch Bestnr. 95 37 31 AIPTEK Digitale fotolijst 7 inch Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS

Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS Gefeliciteerd! U heeft gekozen voor een fiets met elektrische ondersteuning, de E-bike. Uw E-bike zal u door zijn elektrische ondersteuning

Nadere informatie

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Elektrische structuur van de materie. 1. Algemene lesgegevens. 2. Lesverloop. 3. Verwerking. Halfgeleiders les1

Onderzoekscompetenties. Elektrische structuur van de materie. 1. Algemene lesgegevens. 2. Lesverloop. 3. Verwerking. Halfgeleiders les1 Onderzoekscompetenties Halfgeleiders les1 In deze reeks van lessen onderzoeken we allereerst hoe de geleiding gebeurt bij vaste stoffen. Vervolgens komen een aantal toepassingen hiervan aan bod, bv. zonnecellen,

Nadere informatie