INTERACTIE: - wie heeft voor een blauwe benadering van de verandering gekozen? - zien jullie blauwe trajecten in jullie eigen (niet-blauwe)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INTERACTIE: - wie heeft voor een blauwe benadering van de verandering gekozen? - zien jullie blauwe trajecten in jullie eigen (niet-blauwe)"

Transcriptie

1 1

2 2

3 3

4 INTERACTIE: - wie heeft voor een blauwe benadering van de verandering gekozen? - zien jullie blauwe trajecten in jullie eigen (niet-blauwe) verandering? 4

5 INTERACTIE: ervaringen van deelnemers uitwisselen 5

6 Organisatie ontdooien + veranderen (actie) + organisatie bevriezen 6

7 7

8 8

9 9

10 VOORBEELD: Ford, Xerox and IBM waren jaren marktleider, maar starten pas echt veranderingsmanagement toen Toyota, Canon en Microsoft hun plaats overnamen 10

11 11

12 TIP: probeer de oorzaak van de dalende winst of van de klachten te achterhalen VOORBEELD: Philips: ongebruiksvriendelijke producten => dalende omzet? Aanpak: alle managers kregen s weekends een Philips product mee naar huis om te installeren (niet: stofzuiger of friteuse, was te gemakkelijk). Ze mochten wel de handleiding raadplegen, maar niet hun kinderen. De managers kwamen s maandags gefrustreerd terug, maar waren wel gemotiveerd om producten gebruiksvriendelijker te maken (intuïtief user centered design ). 12

13 13

14 BRON: Kotter + Johanna Kroon 14

15 15

16 16

17 17

18 18

19 19

20 6. De feedback komt vooral van deze interne systemen met foute focus. De meeste mensen werken hun hele leven lang zonder dat een klacht van een ontevreden klant of aandeelhouder hen bereikt GEVOEL VAN DRINGENDE NOODZAKELIJKHEID VERHOGEN DOOR Meer feedback van Ontevreden klanten Leveranciers Aandeelhouders Mensen met een belang in het bedrijf 20

21 21

22 22

23 23

24 24

25 Cfr vorige les: -Belang van leider: manager vs natuurlijk leider: de dingen goed doen vs de goede dingen doen - functioneren als team: naast technische capaciteiten ook oog voor rollen MBTI Belbin 1. dictatuur, van bovenaf opgelegd, top down 2. Indruk van vriendjespolitiek, geen evenredige vertegenwoordiging 25

26 26

27 Hoe groot is de leidende coalitie? Afhankelijk van de fase van de verandering Begint vaak met 2 of 3 mensen Afhankelijk van de grootte van de organisatie KMO: ongeveer 6 personen Grote organisaties: 20 tot 50 personen EVENWICHT zoeken tussen voldoende invloed en autoriteit (grotere groep) kleine, werkbare groep die snel kan beslissen DE SPONSOR - De ultieme supporter van de verandering: Initiëren verandering + Gevestigd lid directiecomité - Zijn verantwoordelijkheid: Genereren steun bij directie + Vrijmaken middelen (tijd, geld) voor de transformatie + Samenstellen coalitie DE LEIDENDE COALITIE - Mensen uit de verschillende afdelingen die genoeg op het spel hebben staan om de verandering goed te laten verlopen (motivatie) én die gezag en invloed hebben binnen hun domein - Hun verantwoordelijkheid: ontwikkelt en formuleert een visie + Zij moeten geld en steun loskrijgen + autoriteit hebben om beslissingen te kunnen nemen DE CHANGE AGENTS - Mensen die verantwoordelijkheid nemen en nagaan hoe je verandering effectief kan implementeren en doelen bereiken (vaak managers: hebben overzicht op taken en timing), en die 27

28 1. : verkocht krijgen aan descision makers liefst van alle nivo s: dit zijn geen eigenschappen die eigen zijn aan (top)management Bv 2 mensen met kennis: ook mensenkennis, hoe functioneert een groep Maar ook 1 macht en invloed ook in de brede groepen opdat verandering breed gedragen zou/zal worden 28

29 29

30 Vrij algemeen houden! Niet meteen te concreet, dat lokt egelstellingen uit. 30

31 31

32 32

33 LEIDERSCHAP creëert: -Visie -Strategie MANAGEMENT creëert: -Plannen -Budgetten 33

34 NAAM ORGANISATIE biedt aan de EXTERNE DOELGROEP, bijv. Vlaamse mediagebruiker EIGENSCHAP, bijv. gebruiksvriendelijke of duurzame of kwaliteitsvolle producten en diensten aan die DOELSTELLING VOOR KLANT, bijv. inspireren, informeren, leren en amuseren. Soms ook aanvullen met: Hiertoe wil NAAM ORGANISATIE haar personeelsleden DOELSTELLING MEDEWERKER, bijv. zo goed mogelijk opleiden, informeren en motiveren. 34

35 Welke elementen? -markt: wereld waarin -naam organisatie: Philips -producten: leverancier van oplossingen op gebied van gezondheidszorg, lifestyle, -doelstelling bedrijf: toonaangevend + uitgroeien tot meest (= winst!) 35

36 36

37 37

38 38

39 39

40 40

41 41

42 Bijbel: parabels om mensen boodschap duidelijk te maken (verhaal, visueel) 42

43 Klimaatverandering Geen sneeuw meer Dagboek van kind spelen op emoties 43

44 44

45 45

46 46

47 47

48 Alle doelgroepen zitten niet op hetzelfde niveau van betrokkenheid tijdens het veranderingsproces! 48

49 49

50 50

51 51

52 52

53 53

54 54

55 55

56 56

57 57

58 58

59 59

60 60

61 61

62 62

63 63

64 64

65 65

66 66

67 67

68 Party for food: 68

69 69

70 70

71 71

72 VOORBEELD VAN PROBLEEM - Veranderingsproject dat jarenlang geduurd heeft (en alle voorgaande stappen goed doorlopen heeft), was eindelijk ten einde. De resultaten waren indrukwekkend. Een ooit naar binnen gerichte en trage ruimtevaartdivisie produceerde nu in hoog tempo nieuwe innovatieve producten. Niet alle producten wisten de markt te bereiken, maar er waren producten zo succesvol dat ze over een periode van 5 jaar de divisie-inkomsten deden stijgen met 62% (voor deze 5 jaar was dit slechts 21%). - De algemene divisiemanager ging met pensioen, zijn werk zat erop. Niemand had echt beseft dat de nieuwe manier van werken nooit stevig gegrondvest was in de cultuur van de divisie. Tenzij een nieuw aangeworven manager, die geen gehoor vond bij de andere managers. - Resultaat? Binnen 2 jaar na zijn pensionering daalden de introductiesnelheid van nieuwe producten gigantisch, alsook het succes dat deze op de markt hadden. Deze regressie verliep heel geleidelijk. - Reden? Enkele belangrijke grondregels in de cultuur van de divisie botsten met alle veranderingen die waren doorgevoerd. Met name gaat het om de belangrijkste gedeelde waarde: de ontwikkeling van onze technologie zal alle problemen oplossen. Zolang de algemene divisiemanager en het transformatieprogramma druk uitoefenden om het nieuwe gedrag te bekrachtigen, werd de invloed van de cultuur overweldigd. Toen de druk van beiden wegviel, liet de cultuur zich opnieuw gelden. - Oplossing? Nieuwe praktijken diep laten wortelen in de bestaande kerncultuur of zorgen dat ze sterk genoeg waren om haar te vervangen. METAFOOR VAN DE BOOM: oppervlakkige wortels hebben voortdurend water nodig! 72

73 Cultuur en visie horen tot domein van leiderschap. Structuur en systemen tot domein van management. 73

74 74

75 NIEUWE PRAKTIJK GEËNT OP OUDE CULTUUR - Diagram maken van de oude en nieuwe cultuur: raakvlakken/doorsnede tussen beide diagrammen behouden + komaf maken met alle overige elementen van de oude cultuur. - Voorbeeld: rituele boekverbranding Probleem? Diep ingewortelde gewoonte en norm: het volgens het boekje doen (6 procedureboeken van 7,5 cm dik) Oplossing? Manager houdt toespraak voor alle personeelsleden op het einde van een lang veranderingsproces. De oude procedureboeken hebben jarenlang dienst gedaan en hun nut bewezen. De afgelopen decennia is onze branche grondig veranderd. Ooit hadden we slechts 2 belangrijke concurrenten, nu 6. Ooit waren klanten blij als ze binnen 2 werkdagen bediend werden, nu willen ze dag en nacht bediend worden. Ook onze producten gaan minder lang mee. In deze nieuwe context begonnen deze boeken hun leeftijd te verraden. Daarom hebben we deze procedureboeken vervangen door enkele regels en klant-is-koning praktijken die beter aansluiten bij de nieuwe visie. Uit onderzoek is gebleken dat deze nieuwe regels hun nut hebben bewezen. Ik wil dat u vandaag samen met mij afscheid neemt. De boeken zijn als een goede vriend die gestorven is nadat hij een vruchtbaar leven gehad heeft. We moeten zijn bijdrage aan ons leven erkennen en verder gaan. 75

76 76

77 Interactie: welke rol vervult communicatie volgens jullie tijdens een veranderingsproces? 77

78 78

79 79

80 80

81 81

82 82

83 1. Gecontroleerd eenrichtingsverkeer + bekendmaking 2. Gecontroleerd eenrichtingsverkeer + beïnvloeding 3. Tweerichtingsverkeer + bekendmaking 4. Tweerichtingsverkeer + beïnvloeding 83

84 84

85 85

86 86

87 87

88 88

89 89

90 90

91 91

92 92

93 93

94 94

95 95

96 96

97 - Opnemen in officiële communicatie over veranderproject VOORBEELD: KBC Fusie: Grootschalig personeelsevenement (acteurs spelen een rollenspel met dialogen die diverse soorten weerstanden/kritische bedenkingen bevatten, deze bedenkingen werden opgevangen in de grapevine; nut van oude cultuur bevestigd + nieuwe cultuur met nieuwe waarden/normen uitgelegd) - Officieel communiceren kan/mag niet; tijd besparen - Uittesten van ideeën (ballonnetjes oplaten) - 97

98 98

99 99

100 100

Leiderschap bij verandering

Leiderschap bij verandering Leiderschap bij verandering De essenties uit het gelijknamige boek van John P. Kotter Acht fases in het proces van veranderen 1. Urgentiebesef vestigen. 2. Leidende coalitie vormen. 3. Visie en strategie

Nadere informatie

Leiderschap bij verandering

Leiderschap bij verandering Leiderschap bij verandering Boek: John P. Kotter, 1998 ISBN-13: 9789052612317 ISBN-10: 9052612315 Samenvatting: Involve Inhoudsopgave Algemeen...2 De drijvende kracht achter geslaagde verandering...2 Stap

Nadere informatie

Workshop Waarden. Hanneke Kennes Performance Coaching Anneke Oude Kotte Godiva. 2 december 2010

Workshop Waarden. Hanneke Kennes Performance Coaching Anneke Oude Kotte Godiva. 2 december 2010 Workshop Waarden Hanneke Kennes Performance Coaching Anneke Oude Kotte Godiva 2 december 2010 Even smullen Cultuur Cultuur is gedeelde waarden, normen en verwachtingen die aan de basis liggen van hoe:

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Hoe verandering managen? 1

Hoe verandering managen? 1 Hoe verandering managen? 1 Veranderingsprocessen zijn cruciaal voor het voorbestaan van elke organisatie maar zijn tegelijk zeer moeilijk te organiseren gezien de mens van nature uit geneigd is zich tegen

Nadere informatie

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT 5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT WAT BETEKENT DUURZAAM? Duurzaam betekent aansluiten op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

DE ONDRAAGLIJKE LICHTHEID VAN STRATEGISCH HR. Mieck Vos Kabinetschef Burgemeester Vincent Van Quickenborne Stad Kortrijk

DE ONDRAAGLIJKE LICHTHEID VAN STRATEGISCH HR. Mieck Vos Kabinetschef Burgemeester Vincent Van Quickenborne Stad Kortrijk DE ONDRAAGLIJKE LICHTHEID VAN STRATEGISCH HR Mieck Vos Kabinetschef Burgemeester Vincent Van Quickenborne Stad Kortrijk WELKE OPPORTUNITEITEN STELLEN ZICH VANDAAG VOOR HR? HR heeft vandaag de erkenning

Nadere informatie

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE 10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE Is uw website aan vernieuwing toe? Pas deze tips toe en haal meer uit je website De laatste jaren zien we grote veranderingen op het gebied van webdesign.

Nadere informatie

Zoek proces Op naar de Top TIM11

Zoek proces Op naar de Top TIM11 Zoek proces Op naar de Top TIM11 Zoeken naar kritische succesfactoren om de top te bereiken succesvolle beklimming van de Kilimanjaro door een groep onervaren klimmers als metafoor en bron van inspiratie

Nadere informatie

MADE IN HOLLAND ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE

MADE IN HOLLAND ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- MADE IN HOLLAND De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE ------------------------------------INHOUD------------------------------------

Nadere informatie

Hoe word ik een succesvolle schoolleider van morgen?

Hoe word ik een succesvolle schoolleider van morgen? Hoe word ik een succesvolle schoolleider van morgen? Workshop AVS-congres 14 maart 2014 Carine Hulscher-Slot Leeuwendaal Onderwijs BV 11 maart 2014 INDEX 1 Leiderschap 4 2 Transformatie 8 3 Persoonlijke

Nadere informatie

Motiveren om te leren

Motiveren om te leren Motiveren om te leren Een succesvol opleidingsbeleid is afhankelijk van verschillende factoren. De keuze van een goede opleidingsaanbieder speelt een rol, net zoals een grondige behoeftedetectie en de

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

10 Tips. over Leiderschap voor startende Managers. 2014 zwaartekracht academie

10 Tips. over Leiderschap voor startende Managers. 2014 zwaartekracht academie 10 Tips over Leiderschap voor startende Managers 1. 1 Accepteer het feit dat jij nog steeds veel moet leren. Je hebt de afgelopen jaren keihard gewerkt om dit te bereiken. Op jouw vakgebied heb je de nodige

Nadere informatie

Verandermanagement: gids voor succes

Verandermanagement: gids voor succes Verandermanagement: gids voor succes De enige constante is verandering. Misschien een cliché als een huis, maar we weten dat het klopt. We worden altijd en overal omringd door verandering en vaak is het

Nadere informatie

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015 MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN Ruysdael onderzoek 2015 Succes maak je samen Ruysdael is gespecialiseerd in innovatie van mens en organisatie. Vanuit de overtuiging dat je samen duurzame meerwaarde creëert.

Nadere informatie

Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag.

Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag. Vragen bij Leercasus Leiderschap, management en macht Vraag 1 Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag. Geef per doel aan of je dit al beheerst, waarbij N = nee, O = om

Nadere informatie

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 1 1 Leiderschap bij organisatie verandering Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 Het belang van leiderschap: overal om ons heen 2 Thema s 3 1. Wat is leiderschap?

Nadere informatie

SLOW & QUICK SCAN COPE 7

SLOW & QUICK SCAN COPE 7 Onderstaand treft u zowel een SLOW als een QUICK SCAN aan voor uw organisatie volgens de COPE 7 organisatie principes. De SLOW SCAN: Als uw antwoord op een hoofdvraag NEE betreft, dan scoort u 0 punten

Nadere informatie

Welkom. Docent: Wieny van Noorel

Welkom. Docent: Wieny van Noorel Welkom Docent: Wieny van Noorel w.vannoorel@fontys.nl Veranderen is mensenwerk! Docent: Wieny van Noorel w.vannoorel@fontys.nl Programma Oriëntatie op het begrip veranderen Veranderen gaat over. Weerstanden

Nadere informatie

Change. Making Change Happen!

Change. Making Change Happen! Change MANaGEMENT Making Change Happen! 2 Uw organisatie verandert. Vaak onder druk van de markt, aandeelhouders of belanghebbenden. Maar soms gewoon omdat u zelf gelooft dat het beter kan. Het merendeel

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Introducing strategy

Hoofdstuk 1: Introducing strategy Hoofdstuk 1: Introducing strategy Wat is strategie? Definitie Porter: Concurrentiestrategie = verzameling van verschillende activiteiten kiezen om een unieke waardemix te brengen. Onderscheid tussen operationele

Nadere informatie

Soort document: Samenvatting / Bewerking artikel SenS ID: 06 00 001 Format: docx pdf Titel samenvatting Moe van veranderen Omschrijving samenvatting

Soort document: Samenvatting / Bewerking artikel SenS ID: 06 00 001 Format: docx pdf Titel samenvatting Moe van veranderen Omschrijving samenvatting Soortdocument: Samenvatting / Bewerking artikel SenS ID:06 00 001 Format: docx pdf Titel Moe van veranderen Omschrijving In veel organisaties hebben de vele veranderingen van de afgelopen jaren mensen

Nadere informatie

Hoeveel mensen op Facebook in Eindhoven?

Hoeveel mensen op Facebook in Eindhoven? 4-11-2016 Startersdag Kamer van Koophandel, zaterdag 5 november 2016 De presentatie vind je op www.kvk.nl/startersdag 1 Social Media de nieuwe verkoopkanalen Socialnomics 2017 Social Media de nieuwe verkoop

Nadere informatie

Leiderschap in planning & control

Leiderschap in planning & control Leiderschap in planning & control A3 netwerkbijeenkomst, 20 januari 2015 Henk Doeleman Leiderschap in planning & control? Minder papier Meer participatief en versterkte betrokkenheid Versterking van de

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bewust willen en kunnen 4. Performance Support 5. Informele organisatie 5. Waarom is het zo moeilijk? 6

Inhoudsopgave. Bewust willen en kunnen 4. Performance Support 5. Informele organisatie 5. Waarom is het zo moeilijk? 6 Inleiding De afgelopen vijftien jaar hebben we veel ervaring opgedaan met het doorvoeren van operationele efficiencyverbeteringen in combinatie met ITtrajecten. Vaak waren organisaties hiertoe gedwongen

Nadere informatie

Veranderen...het vinden van de juiste balans

Veranderen...het vinden van de juiste balans Veranderen...het vinden van de juiste balans Waarom veranderen? Bedrijven zullen zich altijd aan moeten passen aan veranderingen in de markt, in de wet- en regelgeving maar ook aan veranderingen bij het

Nadere informatie

Leergang Transformatief Leiderschap

Leergang Transformatief Leiderschap feedback geven living labs advie processen/bijeenkomsten transformatief leiderschap coach perso Leergang Transformatief Leiderschap Anderen bewegen begint bij jezelf Succesvol mensen en organisaties in

Nadere informatie

Mamut Partner Programma

Mamut Partner Programma Mamut Partner Programma Het Partnerprogramma van Mamut is opgedeeld in diversie categorieën. Voor u als partner betekent dit dat u een samenwerkingsovereenkomst kunt aangaan die past bij uw behoeften en

Nadere informatie

Presentatie Directie 2-daagse Meesterschap Kijkduin 5 en 6 september 2013 DEEL 2

Presentatie Directie 2-daagse Meesterschap Kijkduin 5 en 6 september 2013 DEEL 2 * Presentatie Directie 2-daagse Meesterschap Kijkduin 5 en 6 september 2013 DEEL 2 * -Wat is het MEESTERSCHAP Van LEIDERSCHAP? Wat dragen wij als schoolleider bij aan de kwaliteiten / opbrengsten van de

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Optimaliseer je prestaties

Optimaliseer je prestaties Winst en Groei - Internetmarketing en Verkooptraining Optimaliseer je prestaties 10 Technieken om je prestaties te verbeteren Christo Cornelissen & Mieke Bouquet Alles waar je jezelf op weet te focussen

Nadere informatie

Leiderschap in verandering

Leiderschap in verandering Leiderschap in verandering Collegereeks verandermanagement Focus Conferences, 9 februari 2010 Prof. dr. Jaap Boonstra Sioo/UvA Inhoud Management van verandering - Kijken naar organiseren en veranderen

Nadere informatie

VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1

VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1 VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1 Onderstaande diagnostische vragenlijst bestaat uit 12 items. De score geeft weer in welke mate uw organisatie reactief, responsief, pro-actief

Nadere informatie

NOG ÉÉN ONDERDEEL TOT DE 'GRADUATION CEREMONY'

NOG ÉÉN ONDERDEEL TOT DE 'GRADUATION CEREMONY' NOG ÉÉN ONDERDEEL TOT DE 'GRADUATION CEREMONY' BLOK 4: VINGER AAN DE POLS EN VERBETEREN Hoe maak je de sprong van goed naar geweldig?! Effectief leiding geven aan verandering.! Hoe de zwakste schakel uiteindelijk

Nadere informatie

HiPo en leiderschap... een perfecte match? 9 Juni 2015

HiPo en leiderschap... een perfecte match? 9 Juni 2015 HiPo en leiderschap... een perfecte match? 9 Juni 2015 Stelling 1 Deelnemers aan het high potential programma kunnen het best geselecteerd worden aan de hand van hun huidige performance 3 Herkenbaar?

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Succesvol veranderen

Succesvol veranderen Succesvol veranderen Mieck Vos Een geest is als een parachute hij werkt maar als hij open is Open-mind en fixed mind (prof Carol Dweck) Angst voor verandering geeft weerstand, betrouwbaarheid geeft angst

Nadere informatie

Arcadis Case Study. In tien weken, medewerkers in tien landen verbonden met nieuw intranet

Arcadis Case Study. In tien weken, medewerkers in tien landen verbonden met nieuw intranet Arcadis Case Study In tien weken, 6.000 medewerkers in tien landen verbonden met nieuw intranet Over Arcadis Arcadis is wereldwijd toonaangevend als ontwerp- en consultancyfirma voor de natuurlijke en

Nadere informatie

Manager van nu... maar vooral van morgen

Manager van nu... maar vooral van morgen Manager van nu... maar vooral van morgen Leidinggeven met inhoud en in verbinding, met inspiratie, energie en plezier, en dat binnen je organisatie mogelijk maken Er kan zoveel meer Uitgaan van klanten,

Nadere informatie

Conclusies veranderen van organisatiecultuur

Conclusies veranderen van organisatiecultuur Hoofdstuk 11 Conclusies veranderen van organisatiecultuur In dit deel heb ik de basisprincipes en ingrediënten beschreven van de voor cultuurveranderingen in organisaties. 114 Leiders in cultuurverandering

Nadere informatie

Effectief brainstormen met Disney! Ruben van der Laan Innova.on / Change / Par.cipa.on info@rubenvanderlaan.com

Effectief brainstormen met Disney! Ruben van der Laan Innova.on / Change / Par.cipa.on info@rubenvanderlaan.com Effectief brainstormen met Disney! Ruben van der Laan Innova.on / Change / Par.cipa.on info@rubenvanderlaan.com Kennismaking! Ga in een lijn staan Op dag en maand van verjaardag JE MAG NIET PRATEN! De

Nadere informatie

Rapport over de functie van Dirk Demo

Rapport over de functie van Dirk Demo Rapport over de functie van Dirk Demo Publicatiedatum: 14 februari 2014 Leeswijzer Dit rapport omschrijft de functie van 'Dirk Demo' zoals die door The PeopleFactory - Demo omgeving is vastgesteld en geeft

Nadere informatie

Afstudeerrichting Marketing Management

Afstudeerrichting Marketing Management Afstudeerrichting Marketing Management Doel van vandaag Informeren over het belang van marketing Een overzicht geven van de afstudeerrichting en de aanpak Schetsen van mogelijkheden op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

Veranderen is een noodzaak, verbeteren is een keuze (1)

Veranderen is een noodzaak, verbeteren is een keuze (1) (1) Inspirerend leiderschap van bestuurders en directeuren vraagt om meer aandacht voor hun verander- en verbetercapaciteit. In dit eerste deel (van twee) staat een belangrijke component hiervan centraal:

Nadere informatie

Leidinggeven aan co-creërend veranderen

Leidinggeven aan co-creërend veranderen Leidinggeven aan co-creërend veranderen Jaarcongres Verandermanagement 2015 Prof. dr. André Wierdsma Focus: Leadership Entrepreneurship S t e w a r d s h i p Opbouw bijdrage 1. Uitdaging organisaties 2.

Nadere informatie

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling Koersen op Succes Of het nu gaat om het verwezenlijken van plannen, het behalen van gestelde doelen, het leuker maken van een organisatie of het

Nadere informatie

360 feedback assessment

360 feedback assessment 360 feedback assessment Naam : Jan Voorbeeld Datum rapportage : oktober 2013 Opdrachtgever : Organisatie Contactpersoon : Ellen Roosen Mpact Training & Advies Overwaard 13, 4205 PA Gorinchem Nederland

Nadere informatie

Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken. Astrid van den Hurk 22 januari 2015

Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken. Astrid van den Hurk 22 januari 2015 Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken Astrid van den Hurk 22 januari 2015 Doelen Zicht op basisbehoeftes van leerlingen om gemotiveerd te kunnen werken; Zelfdeterminatietheorie

Nadere informatie

COMMUNICATIEPLAN EEN GOEDE COMMUNICATIE BIJ EEN IMPLEMENTATIE OF OPTIMALISATIE IS ESSENTIEEL

COMMUNICATIEPLAN EEN GOEDE COMMUNICATIE BIJ EEN IMPLEMENTATIE OF OPTIMALISATIE IS ESSENTIEEL COMMUNICATIEPLAN EEN GOEDE COMMUNICATIE BIJ EEN IMPLEMENTATIE OF OPTIMALISATIE IS ESSENTIEEL INLEIDING De implementatie of optimalisatie van een softwareapplicatie zoals AFAS Profit kan een behoorlijke

Nadere informatie

Lean management in Zorg Succesvol door passie, volharding en ambacht

Lean management in Zorg Succesvol door passie, volharding en ambacht Lean management in Zorg Succesvol door passie, volharding en ambacht Executive Leergang Lean in de Zorg, Breukelen, 3 december 2013 Prof.dr.ing. Jacques Reijniers MBA 2 De hoofdlijnen van de bijdrage Introductie:

Nadere informatie

Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm. Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers

Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm. Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers Opdracht Inleiding Inleiding ISO als KMS 2 kanten HARDE KANT - Meten - Monitoring - Analyse - Evaluatie -. ZACHTE KANT

Nadere informatie

VERANDER- MANAGEMENT. Direct aan de slag met veranderprocessen, randvoorwaarden en weerstanden tegen veranderingen

VERANDER- MANAGEMENT. Direct aan de slag met veranderprocessen, randvoorwaarden en weerstanden tegen veranderingen VERANDER- MANAGEMENT Direct aan de slag met veranderprocessen, randvoorwaarden en weerstanden tegen veranderingen Dit rapport behandelt alle aspecten rondom het begrip verandermanagement. Meer weten over

Nadere informatie

LEIDERSCHAPSTRAINING 2010

LEIDERSCHAPSTRAINING 2010 LEIDERSCHAPSTRAINING 2010 Voorwoord Politiek heeft veel te maken met goed leiderschap: mensen volgen dan het voorbeeld van hun leider. Martin Luther King, Majoor Bosshardt en Koning David zijn voor mij

Nadere informatie

Training Leiderschap. Nederland

Training Leiderschap. Nederland Training Leiderschap Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek en leren en ontwikkelen

Nadere informatie

Inspireren, Leren & Werken. Werken aan een nieuwe werkwijze

Inspireren, Leren & Werken. Werken aan een nieuwe werkwijze Inspireren, Leren & Werken Werken aan een nieuwe werkwijze WIE, WAT, WAAR? BOOTCAMP JEUGDWERK 2014 BLZ 4 DAG 4 DONDERDAG 4 SEPTEMBER BLZ 8 DAG 1 MAANDAG 1 SEPTEMBER BLZ 5 DAG 5 VRIJDAG 5 SEPTEMBER BLZ

Nadere informatie

Wanneer wordt veranderen een succes?

Wanneer wordt veranderen een succes? Wanneer wordt veranderen een succes? Inhoud 1. Iedereen 100% tevreden?...2 2. Hoe als manager een veranderingsproces optimaal ondersteunen?... 2 Inzicht in het veranderingsproces... 3 Een externe partner

Nadere informatie

Bedrijfsvoering voor Rotterdam en Amsterdam. Directeurennetwerk Shared Services Bedrijfsvoering 31 maart 2015

Bedrijfsvoering voor Rotterdam en Amsterdam. Directeurennetwerk Shared Services Bedrijfsvoering 31 maart 2015 Bedrijfsvoering voor en Directeurennetwerk Shared Services Bedrijfsvoering 31 maart 2015 ! Kern en overeenkomsten Opbouw! Maatschappelijke ontwikkelingen! Organisatorische context in en in! Interventies

Nadere informatie

Management development in deze 0jd

Management development in deze 0jd Management development in deze 0jd 1. Management development en talent development 2. Ontwikkelingen 3. Het Nieuwe Werken 4. Eeuwige vragen en keuzen bij inrich0ng van MD Paul Jansen - VU University Amsterdam

Nadere informatie

Creative Marketing College 1, Zomer 2010 Jaar 2 CUSTOMER INSIGHTS. Saskia Best

Creative Marketing College 1, Zomer 2010 Jaar 2 CUSTOMER INSIGHTS. Saskia Best Creative Marketing College 1, Zomer 2010 Jaar 2 CUSTOMER INSIGHTS Saskia Best Veranderende wereld Dat weten jullie nu ook wel Het draait om Connectie, Dialoog... http://www.youtube.com/watch?v=wmlkckr45g0&feature=player_embedded

Nadere informatie

3.5. Processen. Tools en en instructies. Aanpak. Voorbereiding. Verloop TOOL - IDEEËN VINDEN. een volledige dag. Praktisch

3.5. Processen. Tools en en instructies. Aanpak. Voorbereiding. Verloop TOOL - IDEEËN VINDEN. een volledige dag. Praktisch Voor extra informatie en instructies: www.text.com 1/2 3.5 Tijdens de workshop processen kijk je naar de kwaliteit van (het geheel van) je activiteiten vanuit het standpunt van de participant. De workshop

Nadere informatie

GSE Nationale Conferentie Masterclass Need to Change. Donderdag 17 november 2016 Hotel Van der Valk, Almere

GSE Nationale Conferentie Masterclass Need to Change. Donderdag 17 november 2016 Hotel Van der Valk, Almere GSE Nationale Conferentie 2016 Masterclass Need to Change Donderdag 17 november 2016 Hotel Van der Valk, Almere 1 2 Sponsoren GSE Nationale Conferentie 2016 Dit jaar staat de nationale conferentie van

Nadere informatie

Beschikbare modules iv- V Online

Beschikbare modules iv- V Online Beschikbare modules iv- V Online Inleiding Hoe belangrijk is het voor een organisatie om vanuit een visie een strategie te ontwikkelen, de benodigde bedrijfsonderdelen en of afdelingen goed in te richten

Nadere informatie

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers?

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? Gespecialiseerd boekhoudkundig of financieel personeel uitzenden is ons vak. Daarnaast adviseren en informeren wij bedrijven ook graag over verloning

Nadere informatie

Het evenwicht tussen mens- en resultaatgericht

Het evenwicht tussen mens- en resultaatgericht Het evenwicht tussen mens- en resultaatgericht Binnen de organisatiekunde ga ik het in de verslag hebben over de balans die je moet zien te vinden tussen mensgerichte verandertrajecten en resultaatgerichte

Nadere informatie

Onze Trainingen en Diensten

Onze Trainingen en Diensten KED-Quest Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek en leren en ontwikkelen zich

Nadere informatie

The Future: what s in it for us!

The Future: what s in it for us! The Future: what s in it for us! Tim Rook Marketing Republic! 16 juni 2010 Persoonlijke introductie: Chief Inspiration Officer: Marketing Republic! Ruim 20 jaar ervaring in Channel Marketing & Communicatie:

Nadere informatie

de plek van de leider

de plek van de leider Wat komt er kijken bij succesvol leiderschap? Deze en andere vragen stellen wij tijdens de Leergang Leiderschap. We gaan samen op zoek naar de essentie van leiderschap. Zo ontwikkel je een geoefend oog

Nadere informatie

Zelfevaluatie van de organisatie

Zelfevaluatie van de organisatie STUDIEDAG Zelfevaluatie van de organisatie Voorwaarde voor verdere groei en ontwikkeling? ANTWERPEN 26 november 2010 Workshop 3 Beheers-vs communicatie Systeemarrangement of beheersarrangement Vertrekt

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen AC-Kruidtuin - Food Safety Center Kruidtuinlaan 55 1000 Brussel Tel.: 02 211 82 11 www.favv.be Verantwoordelijke uitgever: Herman Diricks Februari

Nadere informatie

Opdracht Teamrollen. Samenwerken door teamrollen in te zetten Teake Kastelein

Opdracht Teamrollen. Samenwerken door teamrollen in te zetten Teake Kastelein Opdracht Teamrollen Samenwerken door teamrollen in te zetten 8.4.2016 - Teake Kastelein 348344 1 Inhoud Belbin test... 3 5 situaties teamrollen... 4 Vergaderingen... 5 Analyse Functioneren... 5 Leerpunten

Nadere informatie

De wereld van online communicatie anno. 13 augustus 2014

De wereld van online communicatie anno. 13 augustus 2014 ! De wereld van online communicatie anno! 13 augustus 2014 Anne Marie Hazenberg @AMH010 @NewMediaBrains @SoMeMonteur amh@newmediabrains.com www.newmediabrains.com Online brains 15 professionals meer dan

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Toespraak van Nicolas Boël Voorzitter van de Raad van Bestuur Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 10 mei 2016

Toespraak van Nicolas Boël Voorzitter van de Raad van Bestuur Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 10 mei 2016 1 Toespraak van Nicolas Boël Voorzitter van de Raad van Bestuur Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 10 mei 2016 Dames en heren, Geachte aandeelhouders en vrienden, Ik wil u allen hartelijk welkom

Nadere informatie

Leidinggeven bij de stad Antwerpen

Leidinggeven bij de stad Antwerpen Visietekst Leidinggeven bij de stad Antwerpen 1. Inleiding Leidinggevenden zijn sleutelfiguren in onze organisatie. Zij hebben een voorbeeldfunctie, zorgen voor de vertaling van doelstellingen naar concrete

Nadere informatie

Communicatieplan Breur IJzerhandel

Communicatieplan Breur IJzerhandel Communicatieplan Breur IJzerhandel 4 Oktober 2014 4 OKT 2014 Communicatieplan Breur IJzerhandel 1. Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken uit onze dagelijkse

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Beheer van veranderingen

Beheer van veranderingen Beheer van veranderingen Katlijn Perneel Afdeling Beleidsondersteuning Cipal dv Agenda Beheer van veranderingen Hoe aanpakken 2-1 Beheer van veranderingen Strategie en verandering hoezo? Directies denken

Nadere informatie

Veranderingsmanagement - de complexiteit versimpeld? - Lerende netwerken VAPH Sessie

Veranderingsmanagement - de complexiteit versimpeld? - Lerende netwerken VAPH Sessie Veranderingsmanagement - de complexiteit versimpeld? - Lerende netwerken VAPH Sessie 24-09-14 Complexiteit van verandering Enkel de wijzen en de simpelen van geest veranderen nooit (Confucius) Verandering

Nadere informatie

Maak een vliegende start met je coachingspraktijk

Maak een vliegende start met je coachingspraktijk Groepscoachingsprogramma voor (startende) coaches Maak een vliegende start met je coachingspraktijk De coachingsopleiding is voltooid, je bent klaar om je coachingspraktijk op te zetten. Maar waar begin

Nadere informatie

Post-HBO Beïnvloeden op strategisch niveau

Post-HBO Beïnvloeden op strategisch niveau Hoe zorgt u er als manager voor dat uw plannen en ideeën door de organisatie als net zo waardevol worden ervaren als door uzelf? In deze cursus beïnvloeden leert u hoe u met geavanceerde technieken op

Nadere informatie

Een Stap voorwaarts in Leiderschap.

Een Stap voorwaarts in Leiderschap. 5 daagse training in voorjaar van 2010 Een Stap voorwaarts in Leiderschap. Doelgroep : DA Filiaal leidsters en aankomende filiaalleidsters Lokatie : Leusden DA hoofdkantoor Dag : Maandag van 9.30u 17.00u

Nadere informatie

Stél... de uitvoering gaat voor 99% goed...

Stél... de uitvoering gaat voor 99% goed... BLOK 4: VINGER AAN DE POLS EN VERBETEREN Hoe maak je de sprong van goed naar geweldig? Effectief leiding geven aan verandering. Hoe de zwakste schakel uiteindelijk alles bepaalt. Uitvoering Stél... de

Nadere informatie

Voorbeelden compententieprofiel mentor

Voorbeelden compententieprofiel mentor BIJLAGE 1 Voorbeelden compententieprofiel mentor Voorbeeld 1 Meetindicator voor competenties en gedragingen van een mentor, opgesteld door Ryhove, beschutte werkplaats in Gent (PH= persoon met een handicap)

Nadere informatie

OSA - A la Carte Innovatie in uitvoering

OSA - A la Carte Innovatie in uitvoering OSA A la Carte Innovatie in uitvoering Leren en ontwikkelen in welzijn. Iedere welzijnsorganisatie is uniek en kent haar eigen processen. OSA biedt daarom trainingen A la Carte aan. Zodat u uw persoonlijke

Nadere informatie

Organisatie principes

Organisatie principes Organisatie principes Een overzicht van organisatie principes die als richtsnoer dienen bij het vormgeven van flexibele, innovatieve organisaties. Deze principes zijn gebaseerd op de Moderne Sociotechniek.

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Intern MVO-management Verbetering van motivatie, performance en integriteit Inhoudsopgave Inleiding...3 1 Regels, codes en integrale verantwoordelijkheid...4

Nadere informatie

Vitaal Leiderschap Inzet op Maat

Vitaal Leiderschap Inzet op Maat Vitaal Leiderschap Inzet op Maat Wat wil je graag weten? Waar zit je niet op te wachten? Paul Rijnierse Vitaliteitspecialist Ik help mensen en organisaties het beste uit zichzelf en elkaar te halen! www.adaptics.nl

Nadere informatie

SECURE BASE LEADERSHIP UNIEKE TOP EXECUTIVE COURSE MET GROTE IMPACT. Creëer als leider een cultuur voor continue innovatie en exponentiële groei!

SECURE BASE LEADERSHIP UNIEKE TOP EXECUTIVE COURSE MET GROTE IMPACT. Creëer als leider een cultuur voor continue innovatie en exponentiële groei! SECURE BASE LEADERSHIP UNIEKE TOP EXECUTIVE COURSE MET GROTE IMPACT Creëer als leider een cultuur voor continue innovatie en exponentiële groei! WIJ STARTEN HET TRAJECT MET EEN PERSONAL DIALOGUE (BEWUSTWORDING)

Nadere informatie

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen.

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen. Hoofdstuk 1 Jezelf voorbereiden op succes In dit hoofdstuk: Een solide timemanagementsysteem opbouwen De grootste uitdagingen van timemanagement het hoofd bieden Het verband zien tussen doelen stellen

Nadere informatie

Bijlage 2: De indicatoren van beleidsvoerend vermogen

Bijlage 2: De indicatoren van beleidsvoerend vermogen Bijlage 2: De indicatoren van beleidsvoerend vermogen 1 2 3 4 1. Wat is beleidsvoerend vermogen? De scholen die een succesvol beleid voeren, gebruiken hun beleidsruimte maximaal zodat de onderwijskwaliteit

Nadere informatie

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een "Social Business"

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een Social Business Behoeftepiramide van een "" (Naar analogie piramide van Maslow) Maslow rangschikte de volgens hem universele behoeften van de mens in een hiërarchie. Volgens zijn theorie zou de mens pas streven naar bevrediging

Nadere informatie

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS Intro Lobke Elbers @lobkeelbers lobke@travelnext.nl Community manager Content schrijver Online marketing Blogger Kansenzoeker Samenwerker Gastdocent NHTV Nijmegen www.travelnext.nl

Nadere informatie

Interne communicatie. College 3: IC bij veranderingsprocessen

Interne communicatie. College 3: IC bij veranderingsprocessen Interne communicatie College 3: IC bij veranderingsprocessen Tot nu toe Soorten in formatie, functies, richtingen IC Bekeken hoe bedrijfscultuur en IC samenhangen Diverse modellen Verborgen regels en politiek

Nadere informatie

Een korte handleiding

Een korte handleiding Een korte handleiding Inleiding Je gaat deelnemen of bent in elk geval geïnteresseerd in deelname aan een kennisuitwisseling gefaciliteerd door E-motive. Zo n uitwisseling kan bestaan uit het bijwonen

Nadere informatie

Het versterken van betekenis en motivatie

Het versterken van betekenis en motivatie 25/09/13 Het versterken van betekenis en motivatie Mijn missie Ellen Excelmans Psycholoog/tabakoloog VRGT Oefenen is niet presteren Taal is een probleem 1 25/09/13 Valkuilen van taal Valkuilen van taal

Nadere informatie