Werkblad beschrijving interventie. Psyfit.nl

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werkblad beschrijving interventie. Psyfit.nl"

Transcriptie

1 Werkblad beschrijving interventie Psyfit.nl Gebruik de handleiding bij dit werkblad of Contact NJi Contact NCJ Contact RIVM Gert van den Berg Trudy Dunnink Sandra van Dijk De Erkenningscommissie Interventies is een landelijke en onafhankelijke commissie die de kwaliteit en effectiviteit van interventies beoordeelt voor jeugdzorg, jeugdgezondheidszorg, jeugdwelzijnswerk, ontwikkelingsstimulering, gezondheidsbevordering en preventie. De commissie is ingesteld en wordt secretarieel ondersteund door het Nederlands Jeugdinstituut, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid en RIVM Centrum Gezond Leven.

2 Achtergrondgegevens Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Naam Mentalshare BV (in de persoon van Dhr. J. Grolleman) (Post)adres Da Costakade 45 Postcode 3521 VS Plaats Utrecht Telefoon Fax Website (van de interventie) Contactpersoon Vul hier de contactpersoon voor de interventie in, wanneer deze afwijkt van de ontwikkelaar of licentiehouder Naam (Post)adres Postcode Plaats Telefoon Fax Linda Bolier (Trimbos-instituut) Da Costakade VS Utrecht Onderstaande in te vullen door Nederlands Jeugdinstituut /RIVM Documentatie voor de erkenningscommissie Aangekruiste documenten worden na de beoordeling geretourneerd. Deelcommissie Aankruisen welke deelcommissie de interventie zou moeten beoordelen. Documentnummer De volgende documentatie wordt in viervoud toegestuurd aan de erkenningscommissie: 1. Interventiebeschrijving Deelcommissie I. jeugdzorg, psychosociale en pedagogische preventie Deelcommissie II. jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering Deelcommissie III. ontwikkelingsstimulering, onderwijsgerelateerde hulpverlening en jeugdwelzijn Deelcommissie IV preventie en gezondheidsbevordering voor volwassenen en ouderen 2

3 3

4 Voor u begint Check met behulp van onderstaande lijst of u alle vereiste informatie op het werkblad kunt invullen. Als u één of meer vragen met nee moet beantwoorden, maakt uw interventie geen kans op erkenning door de erkenningscommissie. Uw interventie moet eerst verder ontwikkeld worden. Neem bij twijfel contact op met het Nederlands Jeugdinstituut of RIVM (zie voorblad). De vraagnummers in de checklist corresponderen met de onderdelen van de beschrijving op dit werkblad en met de erkenningscriteria. Op de websites van het Nederlands Jeugdinstituut en van RIVM vindt u een meer uitgebreide lijst van de criteria voor erkenning en een toelichting daarop. Criteria voor erkenning op Niveau I: theoretisch goed onderbouwd Vraag 1 Is de aard, ernst, omvang of spreiding van het probleem of risico waar de interventie zich op richt duidelijk omschreven? x Ja Nee Vraag 2 Zijn er concrete doelen, zo nodig onderscheiden in einddoelen en voorwaardelijke doelen? x Ja Nee Vraag 3.1 Bevat de documentatie een definitie van de doelgroep met relevante kenmerken? Vraag 4.1 Bevat de methodiek een handleiding of protocol waarin de benodigde handelingen, de volgorde ervan, de duur van de interventie, de frequentie en intensiteit van de contacten en materialen zijn vastgelegd? Vraag 4.2 Zijn de verschillende onderdelen van de interventie beschreven op het niveau van concrete activiteiten? x Ja x Ja x Ja Nee Nee Nee Vraag 5 Is duidelijk wat de benodigde materialen, waaronder een Nederlandstalige handleiding of protocol, zijn en waar deze materialen verkrijgbaar zijn? x Ja Nee Vraag Is een analyse gemaakt van met het probleem samenhangende factoren (oorzaken, directe en indirecte risico- en beschermingsfactoren)? x Ja Nee Is er een theoretische onderbouwing gegeven waarin de doelgroep, de doelen en de methodiek (de werkzame factoren) verantwoord worden op basis van de probleemanalyse? x Ja Nee Is duidelijk hoe de doelgroep, doelen en methodiek onderling op elkaar aansluiten? x Ja Nee Vraag 8 Is de interventie overdraagbaar, bijvoorbeeld door een systeem van trainingen, begeleiding, registratie, licenties, een overdrachtsprotocol, website, helpdesk of eerdere ervaringen? x Ja Nee Overige Is bekend wie de ontwikkelaar, licentiehouder is en wie de uitvoerende en of ondersteunende organisaties zijn? x Ja Nee 4

5 Samenvatting Het is handig de samenvatting als laatste in te vullen. Gebruik voor de samenvatting als geheel maximaal 00 woorden. Beschrijf hoofddoel(en) of meest karakteristieke (sub)doelen van de interventie. Doel Het hoofddoel van Psyfit is het versterken van de mentale fitheid (psychologisch welbevinden). De interventie kan geschaard worden onder de noemer van mental health promotion Noem de doelgroep waarop de interventie direct gericht is. Doelgroep Psyfit.nl is bedoeld voor volwassenen die willen werken aan hun mentale fitheid. Beschrijf de structuur en de inhoud van de interventie. Aanpak De interventie bestaat uit zes modules. De deelnemer kan zoveel modules volgens al hij/zij wil. De deelnemer kan de modules zelfstandig doorlopen via internet. Naast de modules biedt de interventie een forum, tips en polls. Geef aan of er een handleiding en ander materiaal is. Materiaal Er is geen handleiding of ander materiaal dan de online interventie. Beschrijf concluderend de resultaten van Nederlands effectonderzoek, buitenlands effectonderzoek en procesevaluaties van de interventie in maximaal 200 woorden. Meld als er geen onderzoek is: Er zijn geen studies voorhanden. Onderzoek Het Psyfit.nl programma is effectief in het verminderen van symptomen van angst en depressie en het verhogen van het gevoel van welbevinden en vitaliteit op korte termijn. Voorzichtig kan ook geconcludeerd worden dat Psyfit.nl effectief is in het verminderen van symptomen van depressie en angst op langere termijn. Psyfit.nl online lijkt geschikt te zijn als mental health promotion interventie voor een brede doelgroep die wil werken aan de mentale fitheid. Hiermee kan Psyfit.nl gezien worden als eerste stap in het stepped care depressiepreventie model. 5

6 Beschrijving voor erkenning op niveau I: theoretisch goed onderbouwd A. Interventiebeschrijving: probleem, doelgroep, doel, aanpak, materialen en uitvoering 1. Risico- of probleemomschrijving Geef aan wat het probleem of het risico is waarop de interventie zich richt. Beschrijf de aard, ernst, omvang en spreiding van het probleem, en de gevolgen bij niet ingrijpen. Als deze informatie er niet is, geef dat dan ook aan. Maximaal 400 woorden. Het investeren in een positieve mentale gezondheid levert een belangrijke aanvulling op voor het huidige beleid in de geestelijke gezondheidszorg waarin reductie en het voorkomen van psychische klachten centraal staan (Beddington et al., 2008;Foresight, 2008). De World Health Organization definieert geestelijke gezondheid als volgt (WHO, 2004): Mental health is a state of well-being in which the individual realizes his or her own abilities, can cope with the normal stresses of life, can work productively, and is able to make a contribution to his or her community. Binnen deze definitie zijn welbevinden en positief functioneren belangrijke elementen van mentale gezondheid. In onze huidige kenniseconomie en behoefte aan innovatie vraagt de samenleving om mentaal kapitaal, investering in het mentaal vermogen van mensen zodat zij het hoofd kunnen bieden aan stress en tegenslag (Weehuizen, 2008). Er is steeds meer bewijs voorhanden dat welbevinden en geestelijke ziekte van elkaar te onderscheiden constructen zijn, hoewel ze wel samenhangen (Keyes & Grzywacz, 2005;Weich et al., 2011;Westerhof & Keyes, 2008). Om een bevolking geestelijk gezond te maken moet er daarom niet alleen aandacht zijn voor het tegengaan van psychopathologie, maar ook voor het verhogen van welbevinden, ofwel voor positieve geestelijke gezondheid (Keyes, 2007). Mensen met een goed ontwikkeld gevoel van welbevinden zijn over het algemeen productiever op het werk en hebben meer betekenisvolle relaties (Keyes, 2007;Lamers, Bolier, Westerhof, Smit, & Bohlmeijer, 2011;Veenhoven, 200). Ook is welbevinden gerelateerd aan fysieke gezondheid (Diener & Chan, 2011;Howell, Kern, & Lyubomirsky, 2007) en reduceert de aanwezigheid van welbevinden het risico op het ontwikkelen van psychische klachten en stoornissen (Keyes, Dhingra, & Simoes, 2010;Wood & Joseph, 2009). Dus welbevinden werkt niet alleen versterkend, maar kan ook potentieel ziekte voorkomen. Hoe is het met het welbevinden gesteld in Nederland? Uit een landelijk bevolkingsonderzoek (Westerhof & Keyes, 2008) bleek dat zo n 5% van de Nederlandse bevolking een zwak tot gematigd niveau van welbevinden heeft, terwijl 35% floreert ( flourishing). Het gaat hierbij om een combinatie van subjectief welbevinden (geluk en levenstevredenheid), en psychologisch welbevinden (optimaal functioneren en inzet van vaardigheden voor een zinvol,

7 productief en gelukkig leven). Een behoorlijk grote groep mensen zit dus niet geheel lekker in zijn vel. In deze groep zitten ook mensen met licht psychische klachten (Cuijpers & Smit, 2008) of stress (Milczarek, Schneider, & Eusebio, 2009), die een grotere kans hebben om op een later moment een klinische stoornis te ontwikkelen. In deze groep kun je met bevordering van welbevinden naast het versterkende effect mogelijk een preventief effect bewerkstelligen. Met het huidige preventieaanbod is deze groep vaak moeilijk te bereiken (Ruiter, 2010). Het is waarschijnlijk dat mensen met lichte problemen zoals angst en stress of subklinische depressieve klachten zich meer aangetrokken voelen door een positieve benadering gericht op het verhogen van welbevinden en veerkracht in plaats van een focus op problemen en depressiepreventie (Notenboom & Van Male, 2008b;Parks, Schueller, & Tasimi, 2012). 2. Doel van de interventie Wat is het doel van de interventie? Beschrijf de einddoelen en eventuele sub- of voorwaardelijke doelen zo concreet mogelijk en bij voorkeur SMART (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden). Psyfit.nl is een preventieve internetcursus die tot doel heeft de mentale fitheid van deelnemers te vergroten. Vanuit de onderzoeksliteratuur kun je hier spreken van het vergroten van psychologisch welbevinden, ofwel het versterken van vaardigheden die je kunt inzetten bij optimaal functioneren (Ryff, 1989;Ryff & Singer, 2008;Westerhof & Keyes, 2008). Mentale fitheid is een term die gekozen is als aansprekende term voor het algemeen publiek. Het is als equivalent neergezet van fysieke fitheid: hiervoor zijn al duidelijke leefregels voorhanden (bewegen, gezond eten et cetera). Psyfit Online mentale fitnessbevat de leefregels om je mentale fitheid te vergroten. Subdoelen zijn het verminderen van symptomen van angst en depressie voor deelnemers die hier last van hebben. Uit onderzoek blijkt namelijk dat het vergroten van welbevinden zowel een versterkend effect als een preventief effect (voorkomen van problemen) kan hebben (Seligman, Steen, Park, & Peterson, 2005). 3. Doelgroep van de interventie Wat is de einddoelgroep van de hier beschreven interventie? Noem ook een eventuele intermediaire doelgroep. Geef een zo precies mogelijke beschrijving van relevante kenmerken van de doelgroep waarop de interventie zich 3.1 Voor wie is de interventie bedoeld? Psyfit.nl is bedoeld voor volwassenen vanaf 21 jaar die willen werken aan mentale fitheid (hun psychologisch welbevinden). Mensen die jonger zijn mogen overigens wel deelnemen, maar dat is niet de primaire doelgroep. In de praktijk gaat het om mensen die op zoek zijn naar een positiever gevoel, meer geluk en minder stress, en vaak wel last hebben van enige klachten (Notenboom & Van Male, 2008a). Er hoeft echter geen sprake te zijn van klachten om deel te nemen aan Psyfit.nl. Interventies om welbevinden te bevorderen kunnen op verschillen- 7

8 direct richt. de manieren worden ingezet: - welbevinden bevorderen bij mensen zonder klachten om hun te sterken in hun gezondheid; - welbevinden bevorderen bij mensen met klachten, voor het preventieve effect, maar ook om kwaliteit van leven en herstel te bevorderen als de klachten chronisch zijn. Beschrijf indicatie- en contra-indicatiecriteria indien van toepassing (indien van toepassing kunnen deze criteria vereist zijn voor erkenning; zie handleiding). Meld ook hoe de doelgroep wordt geselecteerd. Noem eventueel gebruikte selectieinstrumenten en vereiste scores. Geef aan of de interventie uitsluitend, mede of niet bedoeld is voor (specifieke) migrantengroepen en voor welke. Geef ook aan of er speciale aanpassingen of voorzieningen voor deze groepen zijn. 3.2 Indicatie- en contra-indicatiecriteria Psyfit.nl kan als eerste stap interventie worden beschouwd in het stepped care depressiepreventie model. Stepped care gaat uit van het idee dat lichte hulp kan worden geboden waar mogelijk, en zwaardere hulp als dit nodig is. Het is een open internetcursus (mental health promotion) dus er zijn geen strenge in- en exclusie criteria gehanteerd. Voorwaarden voor deelname aan de cursus: - bereid en in staat zijn om zelfstandig opdrachten uit te voeren - toegang tot een computer en internetverbinding - beheersing van de Nederlandse taal Exclusiecriteria: - niet aan de orde, het betreft universele preventie. Wel wordt geadviseerd om contact op te nemen met de huisarts als er sprake is van psychische klachten en wordt doorverwezen naar Mentaalvitaal.nl. 3.3 Toepassing bij migranten Het programma heeft geen speciale faciliteiten (zoals vertaalde schriftelijke instructies of tolken) om migrantengroepen in het bijzonder te kunnen bedienen. Meld indien niet bekend of niet van toepassing: De interventie is niet speciaal ontwikkeld voor migrantengroepen. Meld indien niet bekend of niet van toepassing: Het programma heeft geen speciale faciliteiten (zoals vertaalde schriftelijke instructies of tolken) om migrantengroepen in het bijzonder te kunnen bedienen. 8

9 4. Aanpak van de interventie Beschrijf de structuur en de opbouw van de interventie. Denk aan de gebruikelijke duur, indien van toepassing de frequentie en intensiteit van de contacten, de volgorde van de onderdelen, handelingen of stappen, en de setting waarin de interventie wordt uitgevoerd. 4.1 Opzet van de interventie Het Psyfit.nl programma bestaat uit zes modules. Naar aanleiding van een zelftest en eigen voorkeur kiest de deelnemer een module uit. De deelnemer kan zoveel of zo weinig modules volgen als hij zelf wil. Van iedere module op zich is een effect op het hoofddoel te verwachten (zie B. Onderbouwing van de interventie). De deelnemer krijgt het advies om in ieder geval één module te volgen. De deelnemer volgt de modules zelfstandig via het internet op de dag en het tijdstip dat het hem schikt. Met een gebruikersnaam en wachtwoord verschaft de deelnemer zichzelf toegang tot het programma. Andere mensen kunnen niet meelezen en krijgen geen toegang tot zijn gegevens. De deelnemer maakt een persoonlijk plan van aanpak, deelnemers kunnen de resultaten van een zelftest hierbij gebruiken. In het plan van aanpak kiest de deelnemer die voor hem of haar geschikte module(s). Oefeningen en testgegevens zijn te bewaren in het digitale werkboek. Iedere module bestaat uit vier oefeningen en begint en eindigt met een zelftest. Aangeraden wordt om één oefening per week te doen dus over een module doet de gebruiker in principe een maand. Iedere module begint met een kort filmpje van een expert die wat meer vertelt over de mental fitness strategie van die module. Tijdens het volgen van Psyfit.nl kan de deelnemer gebruik maken van het forum. Hier ontmoet hij mede-cursisten en deelt hij ervaringen. - De deelnemer kan zijn stemming bij houden met een zogenaamde stemmingsmeter. De uitkomsten hiervan worden gepresenteerd in een grafiek. - Aan het einde van een module kan een deelnemer een korte review schrijven die op de homepage van de website wordt gepubliceerd. Nieuwe deelnemers kunnen deze informatie laten meewegen in hun keuze van modules = Om de 'fun factor' op de website te verhogen is er elke week een pol met stelling waarop gereageerd kan worden en wordt bij opnieuw inloggen een ' tip van de dag' in een delfsblauw tegeltje gepubliceerd. - Er is een helpdesk beschikbaar voor technische en inhoudelijke vragen. - Deelnemers worden op drie manieren geworven: 1) direct via het internet, 2) via bedrijven die Psyfit aanbieden als onderdeel van preventief gezondheidsbeleid, en 3) via intermediairs die doorverwijzen of Psyfit op een blended manier aanbieden, zie 8.1 (bijvoorbeeld huisartsen, eerstelijnspsychologen). Wat gebeurt er concreet bij de uitvoering? Beschrijf hoe de onderdelen van de interventie worden 4.2 Inhoud van de interventie Het Psyfit programma bestaat uit zes modules. De deelnemer kan zelf een module kiezen en kan zoveel modules doen als nodig is. Iedere module bestaat uit: - Een filmpje waarin een expert vertelt over het nut en de 9

10 ingevuld of uitgevoerd, zo nodig met enkele typerende voorbeelden. toepassing van het desbetreffende mental fitness principe. - Een theoretische gedeelte bij iedere oefening waarin kennisoverdracht van het mental fitness principe centraal staat. - Vier oefeningen waarmee de deelnemers het geleerde kunnen oefenen in de praktijk. Dit kunnen cognitieve oefeningen zijn ( schrijf iedere avond drie dingen op die goed zijn gegaan vandaag ) of gedragsoefeningen ( doe deze week iets aardigs voor een ander ). Binnen de website kunnen de deelnemers hun vorderingen opschrijven en bewaren in hun eigen werkboek. - Tijdens de 4-weekse modules krijgt de deelnemer iedere week een met extra tips en tricks, en ook een aan het einde van de week met het bericht dat de afgelopen week is afgesloten en dat nu nieuwe week staat opengesteld. - Iedere module begint en eindigt met een zelftest zodat een deelnemer kan kijken of de mental fitness vaardigheid is verbeterd of niet. De inhoud van de modules is als volgt: Module Grip op je leven: Doel is het houden van een gevoel van grip op het leven bij alledaagse problemen en stress. Onderwerpen die in de module aan bod komen zijn time-management, probleemoplossen en het managen van energie/ontspanning. Een voorbeeld van een oefening is de opdracht je de komende week te richten op niet urgente maar wel belangrijke zaken met behulp van een time-management schema. Module Missie en doelen:deelnemers krijgen hulp en tips bij het ontdekken van hun drijfveren en het formuleren van een persoonlijke missie. Ook leren ze dat het belangrijk is om activiteiten te doen die aansluiten bij hun principes, waarden en doelen Module Positief gevoel:deze module helpt deelnemers meer positieve gevoelens te ervaren door een overzicht te maken van plezierige activiteiten en kwaliteiten, en door het doen van visualisatieoefeningen. Dit leidt tot meer plezier in het leven, een ontspannen gevoel en een positieve blik op de toekomst. Module Positieve relaties: Deze module leert hoe deelnemers kunnen werken aan positieve relaties. Ze krijgen tips en oefeningen om duidelijker te communiceren en positieve eigenschappen van een ander te ontdekken. Ook leren ze hoe je positieve relaties kunnen onderhouden. Module Hier en nu: Deze module leert de deelnemers de basisvaardigheden van leven met aandacht (mindfulness). In deze module kunnen ze ademhalings- en ontspanningsoefeningen doen en worden praktische oefeningen aangeboden om te leren leven in het hier en nu. Module Denken en voelen: In deze module leren de deelnemers technieken om minder negatieve en meer positieve gedachten te krijgen. Ze krijgen hulp en tips om te stoppen met piekeren, hun gedachten op te sporen en meer positieve gedachten te ervaren. 5. Materialen en links Welke materialen zijn er en waar zijn deze verkrijgbaar? Noem ten minste de Neder- Psyfit.nl wordt aangeboden via de website Op deze website wordt informatie gegeven over het programma, krijgt men een indruk hoe het programma is opgebouwd en kunnen belangstellenden zich aanmelden. 10

11 landse handleiding. Noem ook eventuele links naar relevante websites, rapporten of andere relevante bestanden. Vermeld eventueel ook of er aparte materialen zijn voor migranten en zo ja welke. De ontwikkelaars van Psyfit.nl hebben in dezelfde lijn een populair wetenschappelijk boek geschreven: Mental Fitness; verbeter je mentale conditie (Bolier, Haverman, & Walburg, 2010). Daarnaast is er de portal welke is gebaseerd op het gedachtegoed van Psyfit.nl en verwijst naar deze en andere online programma's. Psyfit.nl wordt aangeboden door Mentalshare. Op hun website staat informatie over Psyfit.nl. Hier vinden deelnemers ook de zelfhulpwijzer.nl, dit is een online test die adviseert om Psyfit.nl of een ander e-mental health programma (in het geval er sprake is van psychische klachten) te gaan volgen. Daarnaast zijn er ook folders en productpresentaties (voor bijvoorbeeld zorgverzekeraars) beschikbaar van de verschillende e-mental health programma's, waaronder Psyfit.nl. 11

12 B. Onderbouwing van de interventie. Verantwoording: doelgroep, doelen en aanpak Geef aan hoe probleemanalyse, doel, doelgroep en methodiek op elkaar aansluiten. In uw betoog moet antwoord gegeven zijn op de volgende vragen (zie ook de handleiding bij dit werkblad): Probleemanalyse Wat zijn de factoren (determinanten) die het probleem beïnvloeden? Onderbouw dit met theorieën en/of onderzoeksliteratuur, een redenering (ratio) of een visie. Als u hiervoor gebruik maakt van een algemene theorie over gedragsverandering, maak dan aannemelijk dat deze van toepassing is op het probleem. Geef aan hoe deze factoren met elkaar samenhangen. Noem oorzakelijke, risico-, instandhoudende, verzachtende en /of beschermende factoren. Beïnvloedbare factoren Welke factoren zijn beïnvloedbaar? Laat dit alles zien met theorie/ studies of voorbeelden. Op welke veranderbare factoren richt de interventie zich? Probleemanalyse Psyfit is een generieke interventie die de mentale fitheid en daarmee het welbevinden van de deelnemer beoogt te verhogen. Het gaat dus niet om een specifiek gezondheidsprobleem maar om brede mental health promotion (Barry, 2001) waarbij de definitie van geestelijke gezondheid van de WHO het uitgangspunt is (WHO, 2004): Mental health is a state of well-being in which the individual realizes his or her own abilities, can cope with the normal stresses of life, can work productively, and is able to make a contribution to his or her community. Welbevinden wordt zowel door de genen, omstandigheden als gedrag bepaald (Barry & Friedli, 2008;Lyubomirsky, Sheldon, & Schkade, 2005; Walburg, 2008). Hierbij zijn de verschillende lagen in het gezondheidsmode van (Dahlgren & Whitehead, 1991) van toepassing: 1. Sociaal-economische omstandigheden en omgevingsfactoren, zoals armoede, democratie en vrijheid van meningsuiting, inrichting van de openbare ruimte, mate van vervuiling; 2. Leefomstandigheden, zoals werkcondities, kwaliteit van het onderwijs en de gezondheidszorg; 3. Directe leefomgeving, zoals binding met de community, sociale steun, familie; 4. Individuele leefstijl factoren, zoals copinggedrag en eigen effectiviteit. Deze factoren komen overeen met andere brede en recente determinantenanalyses van welbevinden (Fleche, Smith, & Sorsa, 2011;Stoll, Michaelson, & Seaford, 2012). Omstandigheden zijn in het algemeen moeilijk te beïnvloeden, of het vraagt in elk geval om andere manieren van beïnvloeden (bijvoorbeeld gericht overheidsbeleid). Daarom richt Psyfit zich op het vierde punt: individuele factoren, die te veranderen zijn (tot op zekere hoogte), en die van directe invloed kunnen zijn op het welbevinden. Hiervoor is een apart literatuuronderzoek uitgevoerd waarin factoren en interventies voor duurzaam welbevinden en geluk zijn verzameld. Verbinding probleemanalyse, doel, doelgroep en aan- 12

13 pak Kan het doel met de gekozen aanpak worden bereikt? Maak dit aannemelijk aan de hand van studies en /of ervaringen. Laat zien dat de doelgroep aansluit bij de probleemanalyse. Werkzame factoren /mechanismen Wat zijn de werkzame factoren /mechanismen? Welke elementen mogen bij aanpassing van de interventie niet ontbreken? Verantwoording Voor de verantwoording kan gebruik worden gemaakt van Nederlands en /of internationaal onderzoek naar de theorie achter de interventie, naar onderdelen van de interventie en /of naar soortgelijke interventies, en van onderzoek naar buitenlandse versies van de interventie. Beïnvloedbare factoren Hoe kan welbevinden worden verhoogd vanuit individuele actie? Uit de literatuur komen verschillende elementen naar voren (Aked, Marcs, Cordon, & Thompsom, 2009;Walburg, 2008) die kunnen fungeren als de bouwstenen voor interventies: Het geven van richting aan het leven door het stellen van doelen. De aanwezigheid van een gevoel van richting in het leven is positief geassocieerd met psychologisch welbevinden en negatief geassocieerd met depressie (Pinquart, 2002). Het stellen van doelen is hier onderdeel van (Sheldon, 2001;Sheldon & Elliot, 1999). Voorbeelden van interventies met experimentele evidentie: Schrijven over levensdoelen (King, 2001), life coaching (Grant, 2003;Green, Oades, & Grant, 200). Positieve emoties. De aanwezigheid van positieve emoties spelen een belangrijke rol in de bevordering van mentale fitheid en welbevinden. Hun waarde gaat verder dan het je op dat moment goed voelen. Bij het cultiveren van positieve emoties wordt de aandachtsfocus verbreed waardoor je psychologische, fysieke en sociale hulpbronnen opbouwt (Fredrickson, 2001). Hiermee wordt een persoon vindingrijker en kan hij of zij beter met moeilijke situaties omgaan. Positieve emoties leiden dus ook tot meer veerkracht (Tugade & Fredrickson, 2007). Voorbeelden van interventies met experimentele evidentie: Drie positieve dingen opmerken aan het einde van de dag (Seligman et al., 2005), Leuke dingen doen (Mazzucchelli, Kane, & Rees, 2010). Optimisme en hoop. Optimisme (positief/realistisch denken en positieve attitude ten opzichte van het leven, dankbaarheid) en hoop zijn belangrijke elementen in de bevordering van welbevinden (Nes & Segerstrom, 200;Snyder, 2000). Ze bepalen hoe iemand de wereld beschouwt en omgaat met uitdagingen ( coping )(Nes & Segerstrom, 200). Voorbeelden van interventies met experimentele evidentie: Visualiseren van je beste ik (Burton & King, 2004;Lyubomirsky, Dickerhoof, Boehm, & Sheldon, 2011), Dankbaarheidsinterventies (Lyubomirsky et al., 2011;Martinez, Avia, & Hernandez-Lloreda, 2010;Seligman et al., 2005). Mindfulness. Mindfulness (aandacht in het hier en nu en rustig bewustzijn van jezelf en de omgeving) is geassocieerd met psychologisch welbevinden (Brown & Ryan, 2003). Vanuit de positieve psychologie wordt vaak de term savoring gebruikt, het bewust aandacht schenken aan fijne ervaringen en positieve emoties (Quoidbach, Berry, Hansenne, & Mikolajczak, 2010). Voorbeelden van interventie met experimentele evidentie: mindfulness training (Geschwind, Peeters, Drukker, van Os, & Wichers, 2011;Grossman, Niemann, Schmidt, & Walach, 2004). Sociale relaties en bijdragen aan de maatschappij. Positieve sociale relaties en sociale competenties zijn sterk verbonden aan verhoogd welbevinden (Diener & Seligman, 2002;Tay & Diener, 2011). Sociale steun en positieve relaties dragen bij aan versterkte veerkracht (Prati & Pietrantoni, 2009) en fungeren als een buffer in de ontwikkeling van mentale stoornissen. Voorbeelden van interventies met experimentele evidentie: Aardige dingen doen voor een ander/vrijwilligerswerk (Otake, Shimai, Tanaka-Matsumi, Otsui, & Fredrickson, 200;Yuen, 13

14 Huang, Burik, & Smith, 2008), Active-constructive responding (Seligman et al., 2005). Grip op het leven. Om doelen te bereiken en de strategieën toe te passen die leiden tot meer welbevinden is zelfcontrole nodig (de Ridder, Lensvelt-Mulders, Finkenauer, Stok, & Baumeister, 2012;Duckworth, Tsukayama, & May, 2010) en de vaardigheid om onderscheid te maken in wat je kunt veranderen bij jezelf, en wat niet, om daarmee aan de slag te gaan. Mastery of grip op het leven wordt als integraal onderdeel van psychologisch welbevinden gezien (Ryff & Singer, 2008). Voorbeelden van interventies: Problem-solving (Cuijpers, 2005), timemanagement (Covey, 1989). Actieve en gezonde leefstijl. Sporten en bewegen is gerelateerd aan een verhoogd gevoel van welbevinden (Fox, 1999;Penedo & Dahn, 2005). Voorbeelden van interventies met experimentele evidentie: Fysieke bewegingsinterventies (Gillison, Skevington, Sato, Standage, & Evangelidou, 2009;Netz, Wu, Becker, & Tenenbaum, 2005), Tai chi (Wang et al., 2010). In twee meta-analyses zijn de effecten van positief psychologische interventies op een rij gezet (Bolier et al., 2011;Sin & Lyubomirsky, 2009). Daaruit blijkt dat de interventies effectief kunnen zijn in het verhogen van een gevoel van welbevinden en het verminderen van depressieve klachten (kleine tot medium effect sizes). Effecten worden groter bij meer intensieve interventies en wanneer de interventies worden aangeboden aan mensen met enige depressieve of psychosociale problemen. Verbinding probleemanalyse- doel- doelgroep- aanpak Uit het literatuuronderzoek zijn een aantal gemene delers gehaald die allen op zich kunnen bijdragen aan het verhogen van welbevinden en veerkracht (zie beïnvloedbare factoren ). Niet alleen positief psychologische principes maar ook principes uit cognitieve gedragstherapie, oplossingsgerichte interventie, mindfulness en leefstijladviezen bleken effectief te zijn in het verhogen van veerkracht en welbevinden. Deze invalshoeken zijn gebruikt bij het ontwikkelen van de Psyfit. De interventie bestaat uit zes modules die corresponderen met de beïnvloedbare factoren : 1. Missie & doelen (leven vanuit een diepgevoelde missie en waarden) 2. Positieve gevoelens 3. Denken en voelen (hulp uit cognitieve gedragstherapie, positief denken en ombuigen van negatieve gedachtepatronen) 4. Hier & nu (principes uit mindfulness, bewust leven en genieten) 5. Positieve relaties (werken aan de verbinding met de mensen en omgeving om je heen). Grip op je leven (zelf-management en omgaan met problemen) Het onderdeel gezonde leefstijl is niet in een aparte module uitgewerkt (omdat er al veel interventies op het internet op dit gebied te vinden waren) maar is als principe wel verwerkt door het gehele programma heen (in de tips en adviezen, en als onderdeel van een oefening). Het zijn allen onderdelen die aansprekend en toepasbaar zijn in het 14

15 7. Samenvatting onderbouwing dagelijks leven en daarmee de doelgroep, mensen die willen werken aan mentale fitheid en op zoek zijn naar meer balans en minder stress, goed kunnen bereiken. Hiermee kan iedere module op zich het doel van Psyfit.nl, mentale fitheid en welbevinden bij volwassenen te vergroten en symptomen van depressie en angst te verminderen, bereiken. E-mental health is het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) om de geestelijke gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen en/of te verbeteren (Riper et al., 2007). Deze vorm van interventie is bij uitstek geschikt om veel mensen te bereiken en leent zich daarom goed voor een generieke interventie om het welbevinden te verhogen. Daarnaast kan technologie ingezet worden bij duurzame gedragsverandering: de zogenaamde persuasive technology (Fogg, 2003). Psyfit bevat dergelijk elementen, zoals het opstellen van een persoonlijk plan met doelen, reminding, en polls voor het verhogen van de fun factor (Lehto & Oinas-Kukkonen, 2011). Deze elementen kunnen behulpzaam zijn bij het daadwerkelijk uitvoeren van de oefeningen en het laten terugkomen naar de website. Beschrijf in één tot drie zinnen het verband tussen probleem, doelgroep, doel en methode. Investeren in mentale fitheid/welbevinden en veerkracht levert een aanvullende insteek op de huidige gezondheidszorg. Deze aanpak sterkt mensen in hun gezondheid en kan daarnaast mentale klachten voorkomen waarmee het een aantrekkelijk alternatief biedt voor mensen met lichte mentale klachten. Om deze reden is Psyfit.nl ontwikkeld, een online mental fitness interventie waarmee iedereen welbevinden en veerkracht kan vergroten. 15

16 C. Overdraagbaarheid 8. Randvoorwaarden voor uitvoering en kwaliteitsbewaking Welke eisen zijn er ten aanzien van opleiding, training, certificering, licenties en/of supervisie van de uitvoerend werkers? Beschrijf deze randvoorwaarden voor de toepassing. Meld indien van toepassing: Er zijn geen specifieke eisen voor de uitvoering en begeleiding van de uitvoerend werkers. 8.1 Eisen ten aanzien van opleiding De uitvoering en overdracht kan alleen plaats vinden wanneer de deelnemende partij een samenwerkingsverband heeft met Mentalshare (www.mentalshare.nl). Aangezien het een online zelfhulp cursus betreft, doorloopt de deelnemer de cursus geheel zelfstandig. Er zijn geen uitvoerend werkers bij betrokken. Mentalshare geeft andere organisaties en instellingen de gelegenheid om Psyfit.nl in te zetten in eigen bedrijfsprocessen. Dit kan zijn: a) in het kader van HR-beleid rond de vitale werknemer b) via een zorgverlener als preventieve interventie in de eerstelijns GGZ Er worden geen specifieke eisen gesteld aan medewerkers die namens hun eigen instelling Psyfit.nl aanbieden. Een zorgverlener kan er toe besluiten om Psyfit.nl aan te bieden in een 'blended' model. Dan wordt de e-interventie gecombineerd met face-to-face gesprekken. Dit wordt meestal gedaan door coaches en eerstelijns psychologen. Is er voor de overdracht van de interventie een handleiding of protocol? Zijn er eerdere ervaringen waaruit blijkt dat de interventie overdraagbaar is? Meld indien van toepassing: Er is geen handleiding of protocol voor overdracht of implementatie. 8.2 Eisen ten aanzien van overdracht en implementatie Indien anderen dan Mentalshare Psyfit.nl gaan aanbieden (zie 8.1) dienen een aantal vragen in het kader van implementatie beantwoord te worden: 1) Financiële afhandeling: via welk model gaat de afnemende instelling de door hen aangedragen deelnemers vergoeden? Dit kan variëren in het betalen per deelnemer tot een lumpsum financiering voor een afgebakende periode. 2) Procedure van toelating: op welke wijze krijgen deelnemers toegang tot Psyfit.nl? Dit kan variëren in het zelfstandig laten aanmelden door cliënten tot en met het aanmaken van accounts voor cliënten. 3) Maakt de implementatie van Psyfit.nl binnen een instelling/bedrijf onderdeel uit van een breder programma? Indien ja, is er behoefte aan ondersteuning vanuit het Trimbos-instituut of Mentalshare om Psyfit.nl te integreren in het breder programma? Dit kan bijvoorbeeld een breder programma zijn in het kader van HR-beleid rond de vitale medewerker. 4) Is er behoefte aan kwantitatieve evaluatiegegevens door de afnemende instelling/bedrijf? Indien ja, wat wordt afgesproken over de op te leveren data over het gebruik van Psyfit.nl? Bovenstaande vragen hebben in meer of mindere mate een rol gespeeld bij het implementeren van Psyfit.nl bij o.a. een grote 1

17 verzekeraar die de interventie gratis aanbiedt aan verzekerden, bij een grote GGZ-instelling die Psyfit.nl aanbiedt aan hun medewerkers en bij een GGZ-instelling die Psyfit.nl integreert in een eerstelijns, blended zorgvorm. Mentalshare is de eigenaar van de interventie, welke is ontwikkeld door het Trimbos-instituut. Beide partijen kijken naar de mogelijkheden om de interventie aan te passen voor specifieke doelgroepen. Zo ontwikkelt het Trimbos-instituut op dit moment de een interventie om de mentale veerkracht van ouderen te vergroten en een interventie om de mentale veerkracht van ouders te vergroten. Beide interventies zijn afgeleid van Psyfit.nl. Daarnaast loopt er een pilot bij het AMC onder verpleegkundigen waarin gekeken wordt of Psyfit.nl en andere e-mental health interventies geïmplementeerd kunnen worden binnen een Preventief Medisch Onderzoek. Hoe wordt de kwaliteit van de interventie beoordeeld en bewaakt? Denk bijvoorbeeld aan registratie van activiteiten en resultaten. Meld indien niet bekend of niet van toepassing: De wijze van kwaliteitsbewaking wordt bepaald door de uitvoerder. 8.3 Eisen ten aanzien van kwaliteitsbewaking De kwaliteit van de interventie wordt bewaakt door de feedback van deelnemers te monitoren en de deelnemers gegevens te analyseren: - Feedback die ontvangen wordt via de helpdesk ( en telefoon) wordt verzameld en dient als input voor verbetertrajecten. - Alle activiteiten van een deelnemer worden op databaseniveau conform veiligheidseisen opgeslagen. Gestreefd wordt naar het werken volgens de normen van ISO met in het bijzonder de NEN Indien daar aanleiding toe is, worden deze databasegegevens geanalyseerd en op basis daarvan een voorstel gedaan voor verbetertrajecten. Daarnaast is de cursus beveiligd met een persoonlijke gebruikersnaam en wachtwoord. Mentalshare neemt als beheerder van de cursus privacy serieus en neemt de wettelijke bepalingen daaromtrent zorgvuldig in acht. De verwerking van gegevens voldoet aan de wet- en regelgeving die van toepassing is op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, waaronder de Wet Bescherming Persoonsgegevens. De medewerkers van Mentalshare die omgaan met gebruikersgegevens, zijn tevens gebonden aan het beroepsgeheim zoals beschreven in artikel 457 van Boek 7 van het Burgerlijk wetboek. 8.4 Kosten van de interventie De verspreiding van Psyfit.nl vindt plaats via drie kanalen: 1) direct naar de eindgebruiker van interventie via online marketingactiviteiten. Indien iemand op het internet terecht komt op kan hij/zij zich aanmelden voor de interventie. De kosten voor deelname zijn dan 29,95. De eindgebruiker heeft na aanmelding een jaar onbeperkt toegang tot Psyfit.nl 2) via werkgevers die (al of niet via een bedrijfsarts) Psyfit.nl aanbieden aan werknemers in het kader van beleid rond 17

18 de vitale werknemer. In onderling overleg met de werkgever wordt een prijsafspraak gemaakt. Hierin spelen een aantal variabelen een rol: hoeveelheid deelnemers, duur van het contract, etc. 3) via eerstelijns hulpverleners als huisarts, psycholoog. In onderling overleg met een zorginstelling wordt een prijsafspraak gemaakt. Hierin spelen een aantal variabelen een rol: model van aanbieden, duur van het contract, etc. Wat zijn de kosten van de uitvoering? Noem zo mogelijk kosten van licentie, materiaal, trainingen, kwaliteitsbewaking, Vermeld het jaartal waarvoor de prijzen gelden. Noem ook de tijdinvestering van betrokken professionals (uitvoering en coördinatie). In principe vergoeden verzekeraars deelname aan Psyfit.nl niet, maar omdat er continu gesproken wordt met verzekeraars, kan het zo zijn dat de cursus door sommige verzekeraars vanwege marketingdoeleinden Psyfit.nl 'gratis' aanbieden aan hun verzekerden. Meld indien van toepassing: Er zijn bij deze interventie geen gegevens bekend over de kosten en /of de tijdsinvestering van professionals. 9. Onderzoek naar de uitvoering van de interventie Is er onderzoek gedaan naar de uitvoering van de interventie? Beschrijf doel, type onderzoek (bijvoorbeeld procesevaluatie, behoefteanalyse, nulmeting, haalbaarheidonderzoek, tevredenheidmeting etc.), methode en relevante uitkomsten. Geef aan wat het bereik is, de succes- en faalfactoren en waardering door de doelgroep. Geef ook aan hoe de interventie, indien Er is een tevredenheidmeting uitgevoerd als onderdeel van de studie die beschreven staat bij Mensen zijn verdeeld in hun oordeel over Psyfit.nl. De helft is onverschillig of licht ontevreden over Psyfit.nl. Ruim 40% is tevreden over het programma. Echter bijna 70% zou Psyfit.nl aanbevelen bij een vriend of vriendin en ruim 5% zou Psyfit.nl nog een keer doen als ze dit nodig zouden hebben. In de experimentele groep, de Psyfit.nl conditie, is verder gekeken naar compliance, de therapietrouw van de deelnemers. Ongeveer 70% van de deelnemers (N=101) heeft minimaal iets gedaan in de interventie (ingelogd en oefening/theorie gedaan). Bijna 30% (N=41) deed een substantieel deel van de interventie. De modules Missie en doelen en Positieve gevoelens werden het meest bezocht en gedaan. 18

19 noodzakelijk, wordt aangepast. Meld indien van toepassing: Er is geen onderzoek gedaan naar de uitvoering van de interventie. 19

20 Voor u verder gaat Check met behulp van onderstaande lijst of u de vereiste informatie op het werkblad kunt invullen. De vraagnummers corresponderen met de desbetreffende onderdelen van de beschrijving op dit werkblad en met de criteria voor erkenning op Niveau II en III. Op de sites van het Nederlands Jeugdinstituut en van RIVM kunt u een meer uitgebreide lijst van de criteria voor erkenning en een toelichting daarop vinden. Neem bij twijfel contact op met het Nederlands Jeugdinstituut of RIVM (zie voorblad). Criteria voor erkenning op Niveau II-III: waarschijnlijk of bewezen effectief Vraag 10.1 Is de interventie via Nederlandse studies met een matige tot sterke bewijskracht onderzocht en maken deze studies het aannemelijk dat de interventie de gestelde doelen bij de doelgroep daadwerkelijk bereikt? (Voor een overzicht van de bewijskracht van onderzoek, zie de handleiding bij dit werkblad.) x Ja Nee Vraag 11 Is er onderzoek naar buitenlandse versies van de interventies x Ja Nee LET OP Indien vraag 10 met ja beantwoord wordt, vul dan ook Bijlage 1 in: Beschrijving kenmerken en resultaten onderzoek. Indien vraag 10 en 11 met nee beantwoord moeten worden, komt uw interventie niet in aanmerking voor een beoordeling op niveau II of III. Vul in dat geval paragraaf 10.1 en 11 op de gevraagde manier in en ga verder met paragraaf 12 onder Overige informatie. Vergeet niet het logboek in te vullen aan het einde van dit werkblad. 20

21 Beschrijving voor erkenning op niveau II-III: waarschijnlijk of bewezen effectief D. Effectiviteit 10. Nederlandse effectstudies Wat zijn de kenmerken en uitkomsten van onderzoek naar het effect van de interventie in Nederland? Noem per studie auteur(s) en publicatiejaar, onderzochte (primaire) doelen van de interventie, onderzoeksgroep, onderzoeksdesign en resultaten. Vermeld effectgroottes d of ES, of de gegevens om deze te berekenen (zie de handleiding bij dit werkblad). Beschrijf ook de kenmerken en resultaten van reviews en metaanalyses over de effectiviteit van de interventie in Nederland. Meld indien van toepassing: Er is geen Nederlands onderzoek naar de effectiviteit van de interventie Studies naar de effectiviteit van de interventie in Nederland Auteurs Linda Bolier MSc, Merel Haverman MSc, 2010 (Bolier & Haverman, 2010) Vraagstelling In deze studie werd aan de hand van een RCT onderzocht: - of deelname aan Psyfit.nl helpt bij het bevorderen van welbevinden en het beperken van psychische klachten op korte termijn (2 mnd na de start van de interventie) en lange termijn ( mnd na de start van de interventie) - welke en hoeveel onderdelen van de interventie men heeft uitgevoerd en in hoeverre mensen tevreden zijn met de interventie (zie 9.). Onderzoeksgroep De onderzoeksgroep omvat iedereen die wil werken aan zijn of haar mentale fitheid. De verwachting was dat het zou gaan om mensen die enige psychische klachten ervaren, bijvoorbeeld doordat ze depressieve klachten hebben, stress ervaren of zich niet lekker in hun vel voelen (Notenboom & Van Male, 2008b). Daarom zijn volwassenen geïncludeerd met enige depressieve klachten (licht-matig), gebaseerd op daarvoor geldende afbreekpunten (Haringsma, Engels, Beekman, & Spinhoven, 2004;Van Wetten, Fischer, & Willemse, 2009) en een gematigd welbevinden (Keyes, 2002;Westerhof & Keyes, 2008). Mensen met ernstige depressieve klachten zijn geëxcludeerd uit het onderzoeken en kregen een advies om hulp te zoeken en contact op te nemen met de huisarts. In het geval van concrete zelfmoordplannen werd ook doorverwezen naar het online platform 113 online. In een periode van weken registreerden zich 845 potentiële kandidaten voor het onderzoek. Van deze groep bleven uiteindelijk 284 kandidaten over die konden deelnemen aan het onderzoek. Redenen voor exclusie waren vooral te weinig of te zware depressieve klachten. Onderzoeksdesign Als design is gekozen voor een gerandomiseerde gecontroleerde trial met twee condities. De experimentele conditie bestond uit toegang van 2 maanden tot de online zelfhulpsite Psyfit.nl. In de controleconditie werden de deelnemers op een wachtlijst gezet van maanden voordat ze toegang kregen tot Psyfit.nl. Het stond de deelnemers vrij om andere hulp of ondersteuning in te schakelen als zij dit zelf nodig achtten. Deelnemers zijn online gerandomi- 21

22 seerd over de twee condities, gestratificeerd voor geslacht, ernst depressieve symptomen (10-15 en 1-24 score CES-D) en opleiding. Op drie momenten, in een voor- (T0) en nameting (T1), en follow-up (T2), werd aan de deelnemers gevraagd een online vragenlijst in te vullen die betrekking heeft op het mentale welbevinden en psychische klachten. De scores op de vragenlijst in de experimentele groep zijn vergeleken met de scores van de wachtlijstcontroleconditie om het effect van Psyfit.nl te bepalen. De volgende meetinstrumenten zijn gebruikt: Welbevinden: Mental Health Continuum-Short Form (MHC- SF), Well-being index van de World Health Organization (WHO-5), Warwick-Edinburgh Mental Well-being Scale (WEMWBS). Depressie: Center for Epidemiological Studies Depression Scale (CES-D) Angst: Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS-A) Vitaliteit en algemene gezondheidstoestand (Medical Outcomes Study-Short Form, MOS-SF, twee subschalen) Resultaten Effectonderzoek: In de nameting zijn significante effecten aangetoond voor de Psyfit.nl conditie op de primaire uitkomstmaten depressie (CES-D, d=0.3) en welbevinden (MHC-SF, d=0.27; WHO- 5, d=0.31, WEMWBS, d=0.38). Ook de scores van secundaire uitkomstmaten angst (HADS-A, d=0.32) en vitaliteit (MOS-SF, d=0.22) waren in de Psyfit.nl conditie significant verbeterd ten opzichte van de wachtlijstcontrole conditie. Het gaat hier om effectgroottes (Cohen s d) van klein tot medium omvang. De algemene gezondheidstoestand (subschaal MOS-SF, d=0.14) bleek niet significant verbeterd te zijn. Na maanden in de follow-up hebben de deelnemers in de Psyfit.nl conditie nog steeds minder symptomen van depressie en angst en een verhoogd gevoel van welbevinden (WHO-5, d=0.27; WEMWBS, d=0.28; niet de MHC-SF, d=0.01) ten opzichte van deelnemers in de wachtlijstconditie. Hierboven ging het om een intention-treat-analyse waarbij missende data zijn geimputeerd, wat de eerste keus is in het analyseren van data in (online) randomized controlled trials (Eysenbach, 2011). De respons was in de posttest 75,4% en in de follow-up T2 2,7%. Grote uitval in online trials is een bekend fenomeen (Christensen, Griffiths, & Farrer, 2009). In beide metingen was de respons in de controlegroep hoger dan in de experimentele groep. Er waren geen significante verschillen op achtergrondvariabelen en uitkomstvariabelen in uitvallers en mensen die de vragenlijsten hebben ingevuld. Voor sensitiviteitsanalyse zijn ook completers only analyses uitgevoerd (deelnemers die alle vragenlijsten hadden ingevuld) en per protocol analyse (deelnemers die minimaal iets in de interventie hadden gedaan). Deze analyses laten eenzelfde beeld zien, met wat grotere effect sizes. De positieve effecten op depressieve symptomen en symptomen van angst op nameting en follow-up, en welbevinden (WEMWBS) en vitaliteit (MOS-SF subschaal) op de nameting zijn het meest robuust in de verschillende analyses. Therapietrouw/adherence: Van de deelnemers in de experimentele groep heeft 71% minimaal iets met de interventie gedaan (minimaal ingelogd en rondgekeken), 29% heeft substantieel iets ge- 22

23 daan (minimaal 70% van een module afgemaakt). Vat elke studie in telegramstijl samen. Kies bij Bewijskracht voor: 1 zeer zwak; 2 zwak; 3 matig; 4 redelijk; 5 vrij sterk; sterk; 7 zeer sterk. Kies bij Effectiviteit voor: 1 positieve resultaten 2 effectiviteit niet vastgesteld; 3 negatieve resultaten; 4. positieve en negatieve resultaten; of 5 effectiviteit onduidelijk of onbekend Samenvatting Nederlandse effectstudies Studie 1 Auteurs: Bolier, L; Haverman, M Jaar: 2010 Onderzoekstype: RCT Belangrijkste resultaten: Psyfit.nl is effectief in het verminderen van depressieve en angstklachten en in het vergroten van welbevinden en vitaliteit. Bewijskracht van het onderzoek: Vrij sterk Resultaten effectiviteit: positieve resultaten Studie 2 Etc. (Zie de handleiding bij dit werkblad.) 11. Buitenlandse effectstudies Wat zijn de kenmerken en uitkomsten van effectstudies, reviews of metaanalyses naar de effectiviteit van buitenlandse versies van de interventie? In juli 2011 zijn de resultaten van een pilotstudie over De Gelukscoach (de Vlaamse variant van Psyfit.nl) beschreven in een onderzoeksrapport. Dit rapport presenteert een aantal voorzichtig positieve resultaten over de effectiviteit en de tevredenheid van deelnemers (Vansteenwegen, 2011). Er ligt een aanvraag in voorbereiding voor een Randomized Controlled Trial naar de effectiviteit van de Gelukscoach. Noem per studie auteur(s) en publicatiejaar, onderzochte doelen van de interventie, methode en resultaten. Vermeld effectgroottes d of ES, of de gegevens om deze te berekenen (zie de handleiding bij dit werkblad). Gebruik per onderzoek niet meer dan 150 woorden. Meld indien van toe- 23

24 passing: Er zijn geen studies die de effectiviteit van buitenlandse versies van de interventie aantonen. 24

25 E. Overige informatie 12. Toelichting op de naam van de interventie Is de naam van de interventie helder? Noem de herkomst of diepere betekenis. Is de interventie bekend onder een andere naam? Noem de naam van de eventuele buitenlandse versie van de interventie. Over de naam van de interventie zijn geen bijzonderheden te vermelden. Meldt indien van toepassing: Over de naam van de interventie zijn geen bijzonderheden te vermelden. 13. Uitvoering (uitvoerende en of ondersteunende organisaties en partners) Waar, door welk soort organisaties en op welke schaal wordt de interventie toegepast? Beschrijf op welke locatie de interventie wordt uitgevoerd. Noem eventueel lokale en/of regionale varianten. Noem eventueel ook samenwerkingspartners in de uitvoering. Iedereen kan zich online aanmelden voor Psyfit.nl. Daarnaast wordt Psyfit.nl o.a. aangeboden via: Landelijk opererende verzekeringsmaatschappij (aan verzekerden) GGZ-instelling in Den Haag en omstreken (aan medewerkers) Landelijk opererende GGZ-instelling (als interventie tijdens een behandeltraject) een pilot waarin Psyfit.nl een onderdeel is van een nieuwe (blended) zorgvorm in het kader van arbeidsgerelateerde problematiek (Amsterdam en omstreken) Meld indien van toepassing: De locatie waar de interventie dient te worden uitgevoerd is niet aangegeven. Er zijn geen gegevens over de uitvoerende organisatie bekend. 14. Overeenkomsten met andere interventies Zijn er soortgelijke in- Psyfit.nl is een onderdeel van het stepped care e-mental health 25

Handleiding voor het beschrijven van interventies

Handleiding voor het beschrijven van interventies Handleiding voor het beschrijven van interventies Gebruik deze handleiding bij het Werkblad beschrijving interventie (www.nji.nl/jeugdinterventies/beschrijven of www.loketgezondleven.nl/kwaliteit-van-interventies/beoordeling)

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Families First Deelcommissie: 1 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 11 april 2014 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie De commissie

Nadere informatie

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Titel interventie Werkblad beschrijving interventie Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Colofon Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Organisatie Contactpersoon Adres Postcode Plaats E-mail

Nadere informatie

Veerkracht en betrokkenheid aan het werk

Veerkracht en betrokkenheid aan het werk Veerkracht en betrokkenheid aan het werk 1st Nederlandse conferentie positieve psychologie Jan Auke Walburg Linda Bolier www.trimbos.nl VERMOGEN VAN NEDERLAND 2013 Mentale stoornissen Geen gezondheidsprobleem

Nadere informatie

Mental fitness in wetenschap en praktijk

Mental fitness in wetenschap en praktijk Improving Mental Health by Sharing Knowledge Mental fitness in wetenschap en praktijk Landelijk congres positieve psychologie 11 november 2013 Linda Bolier Outline 1. Positieve psychologie 2. Wat werkt:

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Taallijn Deelcommissie: 3 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 8 oktober 2015 / 2 juni 2016 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Nadere informatie

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Criteria en procedure Datum Movisie Utrecht, maart 2015, versie 1.1 Utrecht, maart 2015, versie 1.1 * Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief, Criteria en procedure

Nadere informatie

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 Erkenning van interventies Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 1 Algemeen De erkenningscommissie kan een interventie op de volgende niveaus erkennen: 1. Goed onderbouwd 2.1 Effectief

Nadere informatie

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening.

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening. amenvatting Elk jaar krijgen in Nederland zo n 45.000 mensen een beroerte, ook wel CVA (Cerebro Vasculair Accident) genoemd. Ongeveer 60% van hen keert na opname in het ziekenhuis of revalidatiecentrum

Nadere informatie

Samenvatting. Grip Op Je Dip

Samenvatting. Grip Op Je Dip Samenvatting Grip Op Je Dip Online depressie-interventie voor adolescenten en jongvolwassenen: effectiviteit, veranderingsmechanismen, en taalgebruik als psychologische marker 163 Hoofdstuk 1 is de algemene

Nadere informatie

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Online screening Online behandeling - Effectiviteit

Nadere informatie

Vroeginterventie via het internet voor depressie en angst

Vroeginterventie via het internet voor depressie en angst Samenvatting 141 Vroeginterventie via het internet voor depressie en angst Hoofdstuk 1 is de inleiding van dit proefschrift. Internetbehandeling voor depressie en angst is bewezen effectief. Dit opent

Nadere informatie

HOUVAST, VOOR ELKAAR EEN ONLINE ZELFHULPCURSUS VOOR PARTNERS VAN KANKERPATIËNTEN. Nadine Köhle, MSc.

HOUVAST, VOOR ELKAAR EEN ONLINE ZELFHULPCURSUS VOOR PARTNERS VAN KANKERPATIËNTEN. Nadine Köhle, MSc. HOUVAST, VOOR ELKAAR EEN ONLINE ZELFHULPCURSUS VOOR PARTNERS VAN KANKERPATIËNTEN Nadine Köhle, MSc. Contactdag Leven met blaas- en nierkanker 11-04-2015 Amersfoort ACHTERGROND Kanker heb je niet alleen!

Nadere informatie

Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games.

Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games. Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games. 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie

Werkblad beschrijving interventie Werkblad beschrijving interventie Preventieve Ondersteuning Mantelzorgers Gebruik de handleiding bij dit werkblad www.nji.nl/jeugdinterventies/beschrijven of www.loketgezondleven.nl/kwaliteit-van-interventies/beoordeling

Nadere informatie

SAMENVATTING. Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift

SAMENVATTING. Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift 153 SAMENVATTING Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift Angst en depressie zijn de meest voorkomende psychische stoornissen, de ziektelast is hoog en deze aandoeningen brengen hoge kosten met

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie

Werkblad beschrijving interventie Werkblad beschrijving interventie Op verhaal komen Gebruik de handleiding bij dit werkblad www.nji.nl/jeugdinterventies/ of www.loketgezondleven.nl/interventies/ Contact NJi Contact NCJ Contact RIVM Gert

Nadere informatie

rapporteerden. Er werden geen verschillen gevonden in schoolprestaties, spijbelgedrag en middelengebruik tussen de verschillende groepen.

rapporteerden. Er werden geen verschillen gevonden in schoolprestaties, spijbelgedrag en middelengebruik tussen de verschillende groepen. Samenvatting Samenvatting Depressie en angst zijn de meest voorkomende psychische stoornissen in de adolescentie met een enorme impact op het individu. Veel adolescenten rapporteren depressieve en angst

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Overzicht van online interventies

Overzicht van online interventies Overzicht van online interventies Voor volwassenen die willen werken aan hun leefstijl, aan thema s: bewegen, voeding, depressieklachten, roken of alcohol. Bent u huisarts of praktijkondersteuner en vraagt

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie

Werkblad beschrijving interventie Werkblad beschrijving interventie Gebruik de handleiding bij dit werkblad www.nji.nl/jeugdinterventies/ of www.loketgezondleven.nl/interventies/ Contact NJi Contact NCJ Contact RIVM Gert van den Berg Trudy

Nadere informatie

Deel 1: Positieve psychologie

Deel 1: Positieve psychologie Deel 1: Positieve psychologie Welkom bij: Positieve gezondheid. Jan Auke Walburg 2 Carla Leurs 3 4 Bloei Bloei is de ontwikkeling van het fysieke en mentaal vermogen. Welbevinden en gezondheid Verschillende

Nadere informatie

Kleur je Leven Algemene voorstelling

Kleur je Leven Algemene voorstelling Algemene voorstelling van Kleur je Leven Kleur je Leven Algemene voorstelling Leven met plezier, de toekomst positief zien en met zelfvertrouwen zaken aanpakken Soms valt dat niet mee. Zeker niet voor

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie

Werkblad beschrijving interventie Werkblad beschrijving interventie Kleur je Leven Gebruik de handleiding bij dit werkblad www.nji.nl/jeugdinterventies/beschrijven of www.loketgezondleven.nl/kwaliteit-van-interventies/beoordeling Contact

Nadere informatie

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 Samenvatting SAMENVATTING SAMENVATTING Depressie en verzuim Ongeveer 15% van de Nederlandse bevolking krijgt eens in zijn of haar leven een depressie. Het hebben van een depressie beïnvloedt het leven

Nadere informatie

Kansen voor gezondheid

Kansen voor gezondheid 10-6-2015 1 g Kansen voor gezondheid L a n g e r Jan Auke Walburg Vraagstelling Hoe kan je de gezondheid en het welbevinden van een populatie bevorderen zodanig dat: mentale en somatische ziektes afnemen

Nadere informatie

Overzicht van online interventies

Overzicht van online interventies Overzicht van online interventies Voor volwassenen die willen werken aan hun leefstijl, aan thema s: bewegen, voeding, depressieklachten, roken of alcohol. Bent u huisarts of praktijkondersteuner en vraagt

Nadere informatie

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ Inhoudsopgave Indigo Brabant 2 Wat is de Basis GGZ? 2 Wat kan Indigo mij bieden? 4 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Specialistische GGZ 7 Heeft u vragen? 7 Contact

Nadere informatie

Werkgerichte interventies bij psychische klachten

Werkgerichte interventies bij psychische klachten Werkgerichte interventies bij psychische klachten Dr. Karen Nieuwenhuijsen voor Arbeid en Gezondheid, AMC Goed Gestemd aan het werk, 20 maart 2013 Inhoud I. Psychische aandoeningen en problemen in werk

Nadere informatie

Samenvatting SAMENVATTING Hoofdstuk 1 is de algemene introductie over de inhoud van dit proefschrift. Depressie en angststoornissen zijn de meest voorkomende psychische stoornissen en brengen een grote

Nadere informatie

Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met

Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met Autismespectrumstoornissen: ADASS Achtergrond ADASS Veelvuldig voorkomen van

Nadere informatie

Toepasbaarheid en effectiviteit van behandeling voor angststoornissen in de eerste lijn. Christine van Boeijen

Toepasbaarheid en effectiviteit van behandeling voor angststoornissen in de eerste lijn. Christine van Boeijen Toepasbaarheid en effectiviteit van behandeling voor angststoornissen in de eerste lijn Christine van Boeijen Indeling presentatie Welke stoornissen Vooronderzoeken Hoofdonderzoeken Implementatie Welke

Nadere informatie

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U?

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? Nadine Köhle, MSc. Contactdag Stichting Olijf 3 oktober 2015 Garderen EVEN VOORSTELLEN ACHTERGROND KANKER HEB JE NIET ALLEEN! 4 ACHTERGROND IMPACT VAN DE

Nadere informatie

arbo 42 11-10-2013 17:27:30

arbo 42 11-10-2013 17:27:30 arbo 42 11-10-2013 17:27:30 e brengen een hoge werkdruk vaak in verband met een breed scala aan gezondheids- en veiligheidsrisico s, variërend van vermoeidheid en fysieke klachten tot hartziekten of ongelukken

Nadere informatie

Informatie voor deelnemers aan het onderzoek naar een zelfhulpcursus voor uw veerkracht en welbevinden

Informatie voor deelnemers aan het onderzoek naar een zelfhulpcursus voor uw veerkracht en welbevinden Informatie voor deelnemers aan het onderzoek naar een zelfhulpcursus voor uw veerkracht en welbevinden Bent u gemotiveerd om het plezier in uw leven en uw persoonlijke ontwikkeling een impuls te geven?

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 5. Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching...

Inhoudsopgave. Inleiding... 5. Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching... Aanbod ViA 2016 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Behandeling in de verzekerde zorg...7 (Neuro)psychologisch onderzoek...7 Psychiatrisch consult...7 Coaching...8 Re-integratie begeleiding...8 Mediation...8

Nadere informatie

Return@Work. E-health voor de verzuimende werknemer met psychische en lichamelijke klachten. Improving Mental Health by Sharing Knowledge

Return@Work. E-health voor de verzuimende werknemer met psychische en lichamelijke klachten. Improving Mental Health by Sharing Knowledge Improving Mental Health by Sharing Knowledge Return@Work E-health voor de verzuimende werknemer met psychische en lichamelijke klachten Danielle Volker, Trimbos-instituut Moniek Zijlstra, Trimbos-instituut

Nadere informatie

Wat werkt voor de oudere werknemers?

Wat werkt voor de oudere werknemers? Wat werkt voor de oudere werknemers? Hoe houdenwe mensenlangergezondaanhet werk Drs Wendy Koolhaas Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Disciplinegroep Gezondheidswetenschappen, Sociale Geneeskunde

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1

E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1 E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1 Doelgroep Inhoud Waar? Type cursus Kosten* Volwassenen Mentaal Vitaal Informatie over psychische gezondheid en overzichtssite met

Nadere informatie

Online Cognitieve Gedragstherapie (CGT) voor Volwassenen met Diabetes en symptomen van Depressie

Online Cognitieve Gedragstherapie (CGT) voor Volwassenen met Diabetes en symptomen van Depressie Online Cognitieve Gedragstherapie (CGT) voor Volwassenen met Diabetes en symptomen van Depressie Van Bastelaar KMP a, Pouwer F a, Cuijpers P b, Snoek FJ a Research Programme > Diabetes & Overweight a Afdeling

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers ummery amenvatting Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers 207 Algemene introductie Werkgerelateerde arm-, schouder- en nekklachten zijn al eeuwen

Nadere informatie

IZA Bedrijfszorg. De kracht van Bedrijfszorg is dat medewerkers snel contact hebben met de juiste hulpverlener. Informatie voor werkgevers

IZA Bedrijfszorg. De kracht van Bedrijfszorg is dat medewerkers snel contact hebben met de juiste hulpverlener. Informatie voor werkgevers De kracht van Bedrijfszorg is dat medewerkers snel contact hebben met de juiste hulpverlener IZA Bedrijfszorg Informatie voor werkgevers Goed voor elkaar D3742-201311 IZA Bedrijfszorg: beste aanpak van

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

IZA Bedrijfszorg. De kracht van Bedrijfszorg is dat medewerkers snel contact hebben met de juiste hulpverlener. Informatie voor werkgevers

IZA Bedrijfszorg. De kracht van Bedrijfszorg is dat medewerkers snel contact hebben met de juiste hulpverlener. Informatie voor werkgevers De kracht van Bedrijfszorg is dat medewerkers snel contact hebben met de juiste hulpverlener IZA Bedrijfszorg Informatie voor werkgevers Goed voor elkaar D3042-201502 IZA Bedrijfszorg: beste aanpak van

Nadere informatie

Dutch Summary - Nederlandse Samenvatting

Dutch Summary - Nederlandse Samenvatting 119 Hoofdstuk 1 - Algemene inleiding Hoofdstuk 1 bevat algemene informatie over type 2 diabetes, waarin onderwerpen aan bod komen zoals: risicofactoren voor het ontwikkelen van type 2 diabetes, de gevolgen

Nadere informatie

Een nieuwe generatie e-health oplossingen

Een nieuwe generatie e-health oplossingen Een nieuwe generatie e-health oplossingen vragenlijsten psycho-educatie oefeningen dagboeken berichten modules TelePsy ontwikkelt en beheert een internetapplicatie ten behoeve van het meten, monitoren

Nadere informatie

SAMENVATTING Veel voorkomende psychiatrische stoornissen zoals depressieve- en angststoornissen, ook wel common mental disorders genoemd (CMDs), hebben een hoge prevalentie en dragen substantieel bij aan

Nadere informatie

Workshop 2E: Optimisme. Elke Smeets. Madelon Peters. Faculty of Psychology and Neuroscience

Workshop 2E: Optimisme. Elke Smeets. Madelon Peters. Faculty of Psychology and Neuroscience Workshop 2E: Optimisme Elke Smeets Madelon Peters Optimisme: 2 benaderingen attributie stijl benadering Seligman & Peterson uitkomst verwachtingen benadering Carver & Scheier attributie stijl benadering

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

Laat kopzorgen geen probleem worden. Anna-Linde Schermerhorn Productmanager Online Zelfhulp 26 oktober 2015 @Stichting_mirro

Laat kopzorgen geen probleem worden. Anna-Linde Schermerhorn Productmanager Online Zelfhulp 26 oktober 2015 @Stichting_mirro Laat kopzorgen geen probleem worden Anna-Linde Schermerhorn Productmanager Online Zelfhulp 26 oktober 2015 @Stichting_mirro Inhoud Stichting mirro Online zelfhulp Observationeel onderzoek online zelfhulp

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie

Werkblad beschrijving interventie Werkblad beschrijving interventie Preventie van langdurig ziekteverzuim en depressie bij werknemers met een hoog risico Gebruik de handleiding bij dit werkblad www.nji.nl/jeugdinterventies/beschrijven

Nadere informatie

Mindfulness en kanker

Mindfulness en kanker Mindfulness en kanker Else Bisseling 3 oktober 2015 augustus 2014 00 maand 0000 Mindfulness (Kabat-Zinn, 1990; Teasdale, Segal & Williams, 1995) Aandacht geven aan wat we van moment tot moment doen en

Nadere informatie

IZA Bedrijfszorg. De kracht van Bedrijfszorg is dat medewerkers snel contact hebben met de juiste hulpverlener. Informatie voor werkgevers

IZA Bedrijfszorg. De kracht van Bedrijfszorg is dat medewerkers snel contact hebben met de juiste hulpverlener. Informatie voor werkgevers De kracht van Bedrijfszorg is dat medewerkers snel contact hebben met de juiste hulpverlener IZA Bedrijfszorg Informatie voor werkgevers Goed voor elkaar D3742-201502 IZA Bedrijfszorg: beste aanpak van

Nadere informatie

Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk. Bart Schrieken

Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk. Bart Schrieken Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk Bart Schrieken Presentatie Soorten e-mental health Onderzoek Voorbeelden praktijk Conclusies & aanbevelingen Online aanbod door GGZ in Nederland

Nadere informatie

Vergroten van mentale fitheid

Vergroten van mentale fitheid Masterthese positieve psychologie en technologie Vergroten van mentale fitheid Een onderzoek naar het effect van de online zelfhulp cursus Psyfit aangeboden via de GGD gezondheidsmonitor op het vergroten

Nadere informatie

Introductie. ehealth in de basisggz?! Waarom. Definitie 7-3-2014. ehealth: Verschijningsvormen. Even voorstellen..

Introductie. ehealth in de basisggz?! Waarom. Definitie 7-3-2014. ehealth: Verschijningsvormen. Even voorstellen.. Introductie Saskia Timmer Changinghealthcare Academy (online) opleiden voor (e)health #CHCacademy ehealth in de basisggz?! 11 maart 2014, S.Timmer 1 2 Waarom Definitie ehealth ehealth: Gebruik van ICT

Nadere informatie

Samenvatting (summary in Dutch)

Samenvatting (summary in Dutch) Samenvatting (summary in Dutch) 149 Samenvatting (summary in Dutch) Één van de meest voorkomende en slopende ziektes is depressie. De impact op het dagelijks functioneren en op de samenleving is enorm,

Nadere informatie

Dit is jouw leven, een nieuwe integrale interventie gericht op floreren. Ernst Bohlmeijer

Dit is jouw leven, een nieuwe integrale interventie gericht op floreren. Ernst Bohlmeijer Dit is jouw leven, een nieuwe integrale interventie gericht op floreren. Ernst Bohlmeijer Inhoud Oefeningen Uitleg achtergrond en inhoud Vragen I Sta eens stil bij een moment in je jeugd dat je helemaal

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie

Werkblad beschrijving interventie Werkblad beschrijving interventie www.drinktest.nl Gebruik de handleiding bij dit werkblad www.nji.nl/jeugdinterventies/beschrijven of www.loketgezondleven.nl/kwaliteit-van-interventies/beoordeling Contact

Nadere informatie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Prof Dr Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC, Rotterdam Gezondheid van uitkeringsgerechtigden

Nadere informatie

5-12-2012 WELKOM. Depressieve klachten en hulpbehoefte bij diabetes. De komende 45 minuten

5-12-2012 WELKOM. Depressieve klachten en hulpbehoefte bij diabetes. De komende 45 minuten WELKOM 5 december 2012 Depressieve klachten en hulpbehoefte bij diabetes Caroline Lubach: senior verpleegkundig consulent diabetes VUmc Anita Faber: research coördinator Diabetes Research Centrum, Hoogeveen

Nadere informatie

emental health bij depressie

emental health bij depressie INFORMATIEDAG DEPRESSIE UTRECHT, 12 APRIL 2014 emental health bij depressie Dr. Tara Donker, GZ-Psycholoog t.donker@vu.nl Klinische Psychologie OVERZICHT Wat is emental health? Geschiedenis van emental

Nadere informatie

Positieve verpleegkunde: op weg naar een bloeiende samenleving!

Positieve verpleegkunde: op weg naar een bloeiende samenleving! Van Kleef Lezing 10-12-2015 Spreker: Jan Walburg, Hoogleraar Positieve Psychologie, Universiteit van Twente Positieve verpleegkunde: op weg naar een bloeiende samenleving! Aan positieve psychologie kleeft

Nadere informatie

15/04/15. Wat Werkt Echt tegen Pesten? Vandaag. Wat Werkt Echt tegen Pesten? Overzicht Uitwerking & Verkenning Discussiepunten Eerste afspraken

15/04/15. Wat Werkt Echt tegen Pesten? Vandaag. Wat Werkt Echt tegen Pesten? Overzicht Uitwerking & Verkenning Discussiepunten Eerste afspraken 15/04/15 Prof. dr. Bram Orobio de Castro Prof. dr. Toon Cillessen Prof. dr. Pol van Lier Prof. dr. Rene Veenstra Prof. dr. Maja Dekovic Prof. dr. Rutger Engels Prof. dr. Ron Scholte Prof. dr. Ernest Hodges

Nadere informatie

VGZ Bedrijfszorg werkt altijd!

VGZ Bedrijfszorg werkt altijd! VGZ Bedrijfszorg werkt altijd! De beste aanpak van preventie en verzuimbeheersing VGZ Bedrijfszorg Verzuim en vitaliteit van medewerkers blijft voor werk gevers een belangrijk aandachtspunt. Klachten en

Nadere informatie

Toegankelijkheid en effectiviteit van de geestelijke gezondheidszorg voor ouderen. Samenvatting

Toegankelijkheid en effectiviteit van de geestelijke gezondheidszorg voor ouderen. Samenvatting Toegankelijkheid en effectiviteit van de geestelijke gezondheidszorg voor ouderen Hoofdstuk 1 is de algemene inleiding van dit proefschrift. Psychische stoornissen komen geregeld voor bij ouderen (65-plus).

Nadere informatie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie Mentale Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie LFPZ,Zeeland, 11 juni 2009 Jan Auke Walburg Principes van positieve psychologie Bestudering positieve subjectieve ervaringen en constructieve cognities.

Nadere informatie

MINDFULNESS EN ACT INTERVENTIES ALS E-HEALTH: EEN META-ANALYSE

MINDFULNESS EN ACT INTERVENTIES ALS E-HEALTH: EEN META-ANALYSE MINDFULNESS EN ACT INTERVENTIES ALS E-HEALTH: EEN META-ANALYSE MARION SPIJKERMAN VGCT CONGRES, 13 NOVEMBER 2015 OVERZICHT Introductie Methode Resultaten Discussie Mindfulness en ACT interventies als ehealth:

Nadere informatie

Preventie van depressie bij adolescenten: wat is de beste weg? Dr. Daan Creemers Gz-psycholoog i.o./onderzoekscoordinator K&J GGZ Oost Brabant

Preventie van depressie bij adolescenten: wat is de beste weg? Dr. Daan Creemers Gz-psycholoog i.o./onderzoekscoordinator K&J GGZ Oost Brabant Preventie van depressie bij adolescenten: wat is de beste weg? Dr. Daan Creemers Gz-psycholoog i.o./onderzoekscoordinator K&J GGZ Oost Brabant Film: fragmenten Iedereen depressief (VPRO) - Depressie groot

Nadere informatie

VGZ Bedrijfszorg werkt altijd!

VGZ Bedrijfszorg werkt altijd! VGZ Bedrijfszorg werkt altijd! De beste aanpak van preventie en verzuimbeheersing VGZ Bedrijfszorg Verzuim en vitaliteit van medewerkers blijft voor werk gevers een belangrijk aandachtspunt. Klachten en

Nadere informatie

Deel I Het startpunt van het Vital@Work onderzoek

Deel I Het startpunt van het Vital@Work onderzoek De babyboomer generatie, een langere levensverwachting en lagere geboortecijfers hebben als gevolg dat de samenleving vergrijst. Om de gevolgen van de vergrijzende samenleving, zowel vanuit bedrijfs- als

Nadere informatie

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Aanleiding onderzoek Meer kennis over cliëntgestuurde interventies nodig; belangrijk voor ontwikkelingen GGz Interventies door cliënten:

Nadere informatie

- 172 - Prevention of cognitive decline

- 172 - Prevention of cognitive decline Samenvatting - 172 - Prevention of cognitive decline Het percentage ouderen binnen de totale bevolking stijgt, en ook de gemiddelde levensverwachting is toegenomen. Vanwege deze zogenaamde dubbele vergrijzing

Nadere informatie

Onderzoek naar een zelfhulpcursus voor het vergroten van zelfcompassie en welbevinden. Informatie voor deelnemers

Onderzoek naar een zelfhulpcursus voor het vergroten van zelfcompassie en welbevinden. Informatie voor deelnemers Onderzoek naar een zelfhulpcursus voor het vergroten van zelfcompassie en welbevinden Informatie voor deelnemers Geachte heer, mevrouw, Enschede, september 2015 Wij vragen u vriendelijk om mee te doen

Nadere informatie

Omgaan met stress en Burn-out xpr:omgaan met stress en Burn-out xpr 30-10-07 09:43 Pagina 5. Voorwoord 9. 1 Wat is er met me aan de hand?

Omgaan met stress en Burn-out xpr:omgaan met stress en Burn-out xpr 30-10-07 09:43 Pagina 5. Voorwoord 9. 1 Wat is er met me aan de hand? Omgaan met stress en Burn-out xpr:omgaan met stress en Burn-out xpr 30-10-07 09:43 Pagina 5 Inhoud Voorwoord 9 1 Wat is er met me aan de hand? 11 Gezonde en ongezonde vormen van stress 11 Kenmerken van

Nadere informatie

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Praktijkvoorbeeld Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Samenvatting Door de samenwerking en het gezamenlijk geven van de cursus Positief Opvoeden volgens Triple P door verschillende disciplines

Nadere informatie

Goedkeuringsdatum : Documenteigenaar : Herzieningsdatum : Herkomst / auteur : 1/16

Goedkeuringsdatum : Documenteigenaar : Herzieningsdatum : Herkomst / auteur : 1/16 Goedkeuringsdatum : Documenteigenaar : Herzieningsdatum : Herkomst / auteur : 1/16 Werken met Online behandeling Soort document : Instructie Bestemd voor : POH-GGZ Versienummer : 1.0 1. Inleiding In deze

Nadere informatie

Figuur 1 Precede/Proceed Model

Figuur 1 Precede/Proceed Model Nederlandse samenvatting Benzodiazepinen zijn geneesmiddelen die vooral bij angstklachten en slaapstoornissen worden voorgeschreven. Ze vormen de op één na meest voorgeschreven middelen in Nederland. Tien

Nadere informatie

Inzicht in de praktijk van online therapie. Stijn Bornewasser Behandelcoördinatie Interapy

Inzicht in de praktijk van online therapie. Stijn Bornewasser Behandelcoördinatie Interapy Inzicht in de praktijk van online therapie Stijn Bornewasser Behandelcoördinatie Interapy Inhoud Kenmerken online therapie? Welke behandelingen biedt Interapy aan? Voor wie is het geschikt (en voor wie

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijnklachten van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s.

Nadere informatie

Mindfulness binnen de (psycho) oncologie. Else Bisseling, 16 mei 2014

Mindfulness binnen de (psycho) oncologie. Else Bisseling, 16 mei 2014 Mindfulness binnen de (psycho) oncologie Else Bisseling, 16 mei 2014 (Online) Mindfulness-Based Cognitieve Therapie voor kankerpatiënten. (Cost)effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT)

Nadere informatie

Depressie bij ouderen Herstel als voorwaarde voor rehabilitatie?

Depressie bij ouderen Herstel als voorwaarde voor rehabilitatie? Depressie bij ouderen Herstel als voorwaarde voor rehabilitatie? Rob Kok, psychiater, epidemioloog Parnassia Bavo Groep Den Haag Waarom rehabilitatie? Eerherstel van wie? Over welke ouderen hebben we het

Nadere informatie

Ouder worden is geen kunst.

Ouder worden is geen kunst. Ouder worden is geen kunst. Symposium Gezond ouder worden in Overijssel Enschede, 19 november, 2015. Jan A. Walburg 07-12-15 1 07-12-15 2 07-12-15 3 Bloei Bloei is de ontwikkeling van het fysieke en mentaal

Nadere informatie

Stressgerelateerde stoornissen

Stressgerelateerde stoornissen Stressgerelateerde stoornissen Werkhervatting en effectiviteit Prof. dr. R.W.B. Blonk Inleiding Stressgerelateerde stoornissen Effectstudies Stressgerelateerde stoornissen Even recapituleren Volgens de

Nadere informatie

gegeven met informatie over risico, complexiteit, duur, ernst en een doorverwijzingsadvies.

gegeven met informatie over risico, complexiteit, duur, ernst en een doorverwijzingsadvies. Geachte, Pearson start een onderzoek naar Innerview. Innerview is een beslissingsondersteunend instrument (BOI) voor doorverwijzing in de geestelijke gezondheidszorg en is uniek in zijn soort als het gaat

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20846 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20846 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20846 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Knittle, Keegan Title: Motivation, self-regulation and physical activity among

Nadere informatie

E-health modules voor de Basis-GGZ. Optimale zorgzwaarte met Karify

E-health modules voor de Basis-GGZ. Optimale zorgzwaarte met Karify E-health modules voor de Basis-GGZ Optimale zorgzwaarte met Karify E-health voor een hogere kwaliteit van de zorg De GGZ in Nederland krijgt een ander gezicht. Niet alleen veranderen de budgetten, de wetgeving

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u informatie gekregen over het maken van een afspraak met een medisch psycholoog van de afdeling

Nadere informatie

Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda

Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda Waarom video games? Nadelen van huidige interventies Effectiviteit Toegankelijkheid Stigmatisering Didactische

Nadere informatie

DE STAND VAN DE WETENSCHAP: BEWEZEN EFFECTIEF

DE STAND VAN DE WETENSCHAP: BEWEZEN EFFECTIEF 'KLEUR JE LEVEN' DE STAND VAN DE WETENSCHAP: BEWEZEN EFFECTIEF Contactgegevens Mentalshare Telefoon: +31 (0)302971198 E-mail: kleurjeleven@mentalshare.nl Website: www.mentalshare.nl In samenwerking met:

Nadere informatie

De Groeifabriek. Denken met een groeimindset!

De Groeifabriek. Denken met een groeimindset! De Groeifabriek Denken met een groeimindset! Dr. Petra Helmond & Fenneke Verberg, MSc: Pluryn Research & Development & Universiteit van Amsterdam Prof. Dr. Geertjan Overbeek: Universiteit van Amsterdam

Nadere informatie

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Doel Change Your Mindset! Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie hebben om te veranderen! Theoretische

Nadere informatie

NAH-poli Heliomare en E-mental health. Mechteld Dijkman, klinisch psycholoog coördinator NAH-poli

NAH-poli Heliomare en E-mental health. Mechteld Dijkman, klinisch psycholoog coördinator NAH-poli NAH-poli Heliomare en E-mental health Mechteld Dijkman, klinisch psycholoog coördinator NAH-poli Opzet workshop Wat doet de NAH-poli Heliomare? E-mental health: waarom en hoe? Ervaringen patiënten Ervaringen

Nadere informatie

Inhoud. Nieuw in de NHG Standaard Angst. Vraag 2. Vraag 1. Vraag 3. Nieuw in de NHG standaard in beleid. Nieuw?! Diagnose en beleid RCT Implementatie

Inhoud. Nieuw in de NHG Standaard Angst. Vraag 2. Vraag 1. Vraag 3. Nieuw in de NHG standaard in beleid. Nieuw?! Diagnose en beleid RCT Implementatie Inhoud Nieuw in de NHG Standaard Angst Christine van Boeijen PAO H 2012 Nieuw?! Diagnose en beleid RCT Implementatie En verder Wat hebt u geleerd? Vraag 1 Waarmee presenteert een patient met een angststoornis

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijn van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s. Er is meer

Nadere informatie

Welbevinden van leerlingen vergroten in het VO; screening op groen; begeleiding op geel?

Welbevinden van leerlingen vergroten in het VO; screening op groen; begeleiding op geel? Welbevinden van leerlingen vergroten in het VO; screening op groen; begeleiding op geel? Trees Das t.das@fontys.nl www.leerlingincontext.nl www.bvsvo.nl (nieuw) 5 e SWPBS congres, 15 nov 2013 Contextuele

Nadere informatie

STAP, STress AanPakken Psycho-educatief lesprogramma over. Procesevaluatie van een proefimplementatie. depressie. Cursus

STAP, STress AanPakken Psycho-educatief lesprogramma over. Procesevaluatie van een proefimplementatie. depressie. Cursus Inleiding Procesevaluatie van een proefimplementatie STAP als praktijkvoorbeeld Tom Van Daele Prof. dr. Omer Van den Bergh Prof. dr. Dirk Hermans Prof. dr. Chantal Van Audenhove STAP, STress AanPakken

Nadere informatie

Online behandeling vanuit je vertrouwde omgeving aan je problemen werken

Online behandeling vanuit je vertrouwde omgeving aan je problemen werken Online behandeling vanuit je vertrouwde omgeving aan je problemen werken Ik kan nu op mijn eigen manier en in mijn eigen tijd werken aan mijn problemen Inleiding Het gemak van internet is niet meer weg

Nadere informatie