Werkverslag van NNK Deplhi-werkgroep II. Verkenning en verwachting. Kwaliteitsmanagement

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werkverslag van NNK Deplhi-werkgroep II. Verkenning en verwachting. Kwaliteitsmanagement 2006-2015"

Transcriptie

1 1 Werkverslag van NNK Deplhi-werkgroep II Verkenning en verwachting. Kwaliteitsmanagement In opdracht van het bestuur van het Nederlands Netwerk voor Kwaliteitsmanagement(NNK) Verslag periode december 2004 tot en met december 2007.

2 2 Par Hoofdstuk pag. Inhoudsopgave Voorwoord Start NNK Delphi-werkgroep Zoektocht en Verkenning Bronnen van Onderzoek Bevinding uit bronnen en verkenningen Ontwikkeling begrippen Van rapportage naar workshop Toets door NNK Wetenschappelijke Raad Workshops Trends en conclusies Afronding. 33 Bijlagen, Werkdocumenten Delphi-werkgroep II 33 Referentielijst 33

3 3 0.0 Voorwoord Wanneer je de weg weet, is het bereiken van het doel een stuk gemakkelijker. Tijdens de eerste vergaderingen van de NNK werkgroep "Kwaliteit in de toekomst" -eind 2004 begin was veel overleg nodig en zoeken naar de meest geëigende weg om een vervolg te geven aan datgene dat in 1997 door een werkgroep van de NVvK (een van de rechts-voorgangers van NNK) was gedaan. Zij hadden een rapport geschreven dat de titel draagt: "Kwaliteit in de toekomst" (eindrapport van de Delphi werkgroep over de kwaliteitsprofessie in 2010) [zie website NNK]. We (en dat zijn Wim van Ipenburg, Andre Ruiter, Wil Verburgt, Hans Moerman, Susan Hartman en Pieter de Mos) stelden ons de vraag: beperken we ons tot een up date van genoemd rapport en houden daarbij rekening met hetgeen in 2001 daarover werd geschreven, of gaan we voor een nieuw concept. Een van de overwegingen was dat een rapport een "statisch ding" is (wordt gelezen en daarna opgeborgen) en dat er eigenlijk meer behoefte is aan een dynamisch model dat periodiek kan worden aangepast aan veranderende omstandigheden. We kozen uiteindelijk voor dit laatste. De vraag was toen echter: hoe geven we dat dan vorm? Andre Ruiter, Wim van Ipenburg en Hans Moerman grepen bij het uitwerken van een voorstel terug op een resultaat van een brainstormsessie welke eind jaren 80 begin jaren 90 van de vorige eeuw had plaatsgevonden. Dit schema werd eerst omgewerkt middels het programma Mind Map naar een hanteerbare vorm. Binnen de werkgroep is toen verder invulling gegeven aan dit schema en er werd uiteindelijk besloten te komen tot een tweetal schema's, te weten: Invloeden op kwaliteitsmanagement (kwaliteitskunde) en Invloeden op de kwaliteitsmanager (kwaliteitskundige). Beide schema's zijn in dit eindverslag opgenomen en toegelicht wordt hoe met behulp van de Delphimethode (deze methode wordt in dit eindverslag nader besproken) tot het eindresultaat werd gekomen. Gekoppeld aan deze Mind Map schema's kan door deelnemers aan workshops of mensen die binnen hun eigen bedrijf met de schema's gaan werken, een trend analyse worden uitgevoerd. Susan Hartman heeft tijdens bijeenkomsten en workshops (Wetenschappelijke Raad van NNK; Kwaliteitskring Twente en Hogeschool Arnhem Nijmegen) een aantal trends welke door de werkgroep waren opgesteld steeds nader toegelicht en de discussie daarover met deelnemers geleid. In dit eindverslag is een voorbeeld opgenomen alsmede een beknopte instructie hoe trends systematisch te registreren en te kwantificeren. De leden van de werkgroep realiseerden zich -evenals de werkgroep in de jaren negentig- dat zij natuurlijk niet de enige in de wereld waren die nadachten over de ontwikkelingen op het gebied van kwaliteitsmanagement en kwaliteitsprofessionals. Maakte de werkgroep in de jaren negentig bij het opstellen van hun rapport gebruik van informatie van DGQ en van het themanummer van Quality Progress, nu werd door Wil Verburgt contact gezocht met enkele Nederlandse Ambassades en met het Ministerie van Economische Zaken. De TWA's van enkele Ambassades hebben informatie verstrekt die heeft bijgedragen tot de beeldvorming. In dit eindverslag wordt daarop nader ingegaan. De leden van de werkgroep zijn van mening met dit eindverslag en de daarin opgenomen schema' s, trendanalyses en een aantal bijlagen, een bijdrage te hebben geleverd aan de beeldvorming van de ontwikkelingen van het vakgebied kwaliteitskunde in de komende jaren. Zij bieden het eindverslag aan het Bestuur van het Nederlands Netwerk voor Kwaliteitsmanagement (NNK) en spreken de wens uit dat velen kunnen profiteren van datgene dat de NNK Delphi-werkgroep heeft tot stand gebracht. Als (oud)voorzitter van de werkgroep bedank ik de leden voor hun inbreng, hun kennis en vaardigheden en vooral voor hun enthousiasme en samenwerking. Dat zij naast hun drukke werkzaamheden tijd vonden om intensief in de werkgroep actief te zijn, stel ik hier met respect vast. Het was voor mij -als voorzitter- een plezier om met hen samen te werken en te delen in hun kennis en kunde. Pieter de Mos (oud) voorzitter Delphi-werkgroep Begin 2007 heb ik het stokje van Pieter overgenomen. Andre Ruiter en Hans Moerman hadden door tijdgebrek de werkgroep verlaten. Als nieuweling stap je op een rijdende trein. Doordat je het ontwikkelproces van de werkgroep niet meegemaakt hebt, ga je alles ter discussie stellen.

4 4 Vrij snel waren we het er over eens dat de workshop niet kon eindigen met het vaststellen van de trends. Er moet ook vastgesteld worden wat het effect is van deze trends zijn zal op het vakgebied en de kwaliteitsfunctionaris. We hebben deze uitbreiding echter niet in de praktijk kunnen brengen. Mogelijke workshops bij de KKNN en LNKZ gingen niet door. Door gebrek aan workshops en terugloop van het aantal werkgroepleden door gezondheid en werkzaamheden werd op 18 september 2007 besloten de werkgroep Delphi II af te ronden met dit eindverslag en een artikel in Synaps. De werkgroep hoopt dat mocht er over een tijd weer een Delphi werkgroep opstaan, zij de methode en bevindingen van Delphi II ter harte zullen nemen. Ook ik wil afsluiten met alle werkgroepleden van harte te bedanken voor hun inzet. Cees Beek Voorzitter Delphi werkgroep

5 5 1.0 Start NNK Delphi-werkgroep. Japan en Duitsland voerden begin jaren negentig beide een onderzoek uit volgens de Delphi methode en rapporteerden hierover. In navolging hiervan, heeft de voorloper van het NNK, de NVvK, de Delphi-werkgroep I opgestart. (1e rapport '97). Na ampel overleg met het NNK bestuur, deed Pieter Delphi tempel Griekenland de Mos in september 2004 een oproep in het NNK - periodiek 'Synaps', voor deelname in de te vormen Delphi-werkgroep II. Aldoende mensen te enthousiasmeren, in navolging van de eerder genoemde D-werkgroep I. Dat het gelukt is, moge blijken, er melden zich vijf leden, die in december 2004 voor het eerst bij elkaar kwamen onder zijn voorzitterschap. 1.1 Onderzoeksmethodiek Delphi De onderzoeksmethode berust op het principe van de oude Grieken uit Delphi. Ongeveer tot 393 n. Chr. trokken de mensen naar de tempel bij de nederzetting Delphi, gelegen aan de zuidhelling van Parnassus, het heiligdom en verblijfplaats van de god Apollo. Daar konden zij het orakel van Delphi raadplegen, door haar de meest uiteenlopende vragen te stellen. Het 'orakel van Delphi' was het medium voor de oude Griekse beschaving op zoek naar antwoorden op de vragen waarmee men worstelde. De celebranten konden de woorden van de god Apollo horen, als die werden gesproken door de priesteres Pythia. Het 'Orakel van Delphi' deed voorspellingen op basis van veelsoortige informatie. Zij deed dat in korte bondige richtinggevende uitspraken, die tot nadenken en discussie stemde. Vaak was dit in een vragende vorm of een vorm die er op duidde hoe de betrokkene invloed op zijn toekomst kon hebben. 1.2 Opiniëring door Delphi-werkgroep II. In navolging van het Orakel tracht de werkgroep zoveel mogelijk mensen te betrekken bij de meningsvorming over kwaliteit als begrip, kwaliteitszorg als onderwerp of verwachting voor de toekomst. Ontmoetingen vonden plaats met het Landelijk Overleg Kwaliteitskringen(LOK) en haar leden. Gesprekken gevoerd met NNK Wetenschappelijke Raad en de NNK Onderwijscommissie, workshops werden georganiseerd. Tijdens deze ontmoetingen, maar ook in de onderlinge contacten van de werkgroepleden werden de gevormde opinies en meningen verzameld, bediscussieert en weer scherper geformuleerd. Via een voortdurend iteratief proces, onderzocht de NNK Delphi-werkgroep de 'holistische' begrippen, kwaliteitsmanagement (kwaliteitskunde) en die van kwaliteitsmanager (kwaliteitskundige). Er ontstond uiteindelijk een richtinggevend beeld van het heden en te verwachte toekomst in De bijdragen van de workshopdeelnemers aan trendverwachtingen, zijn geplaatst in de context van de ontmoeting en vastgelegd in dit verslag. De geïnteresseerde lezer(es) kan hierop anticiperen en er zijn voordeel mee doen. 1.3 Doel van de Delphi werkgroep D De Delphi-werkgroep II, wil volgens het 'Delphi principe' in kaart brengen wat: - De huidige maatschappelijke ontwikkelingen zijn en de mogelijke invloed daarvan voor het vakgebied. - De huidige ontwikkelingen zijn in kwaliteitsmanagement. - De gevolgen van al deze ontwikkelingen zijn voor de functie/rol van de kwaliteitsfunctionaris nu en in de toekomst.

6 6 1.4 Taakverdeling De deelnemers in de werkgroep zijn of waren lid van het Nederlands Netwerk voor Kwaliteitsmanagement. Zij vormen een mix van ruime kennis en ervaring op het terrein van kwaliteits management en zijn werkzaam als manager of als consultant/auditor. Van meet af aan heeft de werkgroep haar taken als volgt verdeeld; Pieter de Mos de algemene rol als coördinator / voorzitter tussen de werkgroep, bestuur van het NNK en de contacten met derden. In januari 2007 neemt Cees Beek (NNK bestuurslid) deze taak over van Pieter, die wel betrokken bleef bij het werk van de werkgroep. Susan Hartman hield zich bezig met internetbronnen en contacten workshops en presentatie van waargenomen trends(stellingen). Wim van Ipenburg, Hans Moerman en Andre de Ruiter vormden de 'brainstormtank' over inhoud en vormgeving van holistische begrippen als 'kwaliteit en kwaliteitskundige'. Wil Verburgt zocht contact met ambassades en instanties ten aanzien van de internationale ontwikkelingen in relatie tot kwaliteit en kwaliteitsmanagement. 1.5 Contacten en werkwijze De werkgroep kwam regelmatig bij elkaar voor overleg en afstemming op een, voor de leden gunstig gelegen centraal punt in het land. De voorbereidende werkzaamheden werden individueel uitgevoerd. Gedurende het onderzoek werd een enkele keer contact gezocht met het NNK bestuur voor overleg en besluitvorming. Ontmoetingen tussen de werkgroep en haar potentiële opdrachtgevers vonden op eigen locatie plaats (Kwaliteitskringen, de NNK Wetenschappelijke Raad of op Hogescholen te Utrecht/Arnhem/Nijmegen). De weerslag van haar activiteiten worden afzonderlijk behandeld in dit verslag.

7 7 2.0 Zoektocht en verkenning. 2.1 Verkenning en rapportage Delphi werkgroep I. Bij de start in 1994, werd een 'drie -fasen' traject uitgezet voor de totale afloop van het Delphi-project; fase 1 hoe is de huidige situatie met betrekking tot de diverse onderwerpen, fase 2 hoe zal het zijn in fase 3 hoe ziet de weg eruit die wij zullen moeten gaan om er in 2010 nog bij te zijn. (zie de rapportage "Kwaliteit in de toekomst 1997) Delphi-werkgroep II, houdt zich bezig de trajectfase 2 van het project. 2.2 Conclusies toen. De voorgaande rapportage uit in januari 1997( Delphi-werkgroep-I), handelt over de periode februari 1994 tot januari1997. Een rapportage over de status van de kwaliteitsprofessie in De werkgroep sloot het eerste project af met een voorlopige rapportage in januari Enkele belangrijke conclusies toen waren: Stelling 1: Conclusie: Stelling 2: Conclusie: Stelling 3: Conclusie: Stelling 4: Conclusie: Stelling 5: Conclusie: De kwaliteitskundige verdwijnt als zelfstandige functie. Het wordt een algemene managementfunctie. De kwaliteitskundige zal zijn toegevoegde waarde zichtbaar moeten maken als teamwerker. Dit geldt in het algemeen voor elke medewerk(st)er. De toegevoegde waarde van de kwaliteitskundige is bewerkstellingen van integriteit. Ook dit is een algemeen management aspect en beoogt het duidelijk maken van de samenhang tussen zingeving en motivatie. Door de ontwikkelingen in het bedrijfsleven zullen ook de kwaliteitsmanagers niet voor het even in de organisatie zijn. Deze ontwikkeling is al langer gaande en leidt ook nu al tot het tijdelijk inhuren van externe deskundigheid met aansluitende integratie in de dagelijkse werkzaamheden van alle mede-werk(st)ers. De kwaliteitsmanager verdwijnt en wordt vervangen door het managen van processen door de betreffende proceseigenaren. Dit klopt en zal zich concentreren op de overgangen tussen de onderscheiden processen. Stelling 6: De manager van kwaliteit wordt de manager van integriteit. Conclusie: Dit is hetzelfde als stelling 3. Conclusie toen over het totaal was, dat meer en meer de 'waarom 'vraag zal worden gesteld en dat voor alle betrokkenen de zin der dingen meer en meer duidelijk zal moeten worden Het rapport kreeg de titel mee: 'Kwaliteit in de toekomst". Aan het rapport is een abstract toegevoegd uit het juli nummer '96 van 'Quality Progress', de uitgave is geheel gewijd aan het thema: "The future of the quality profession"

8 8 Het gaat hierbij om een reeks van artikelen over denkbeelden en ontwikkelingen, aan de ander zijde van de Oceaan, betreffende het vakgebied. De werkgroep heeft op eigen wijze een samenvatting gemaakt met bronvermelding. Wie na het lezen van het abstract, de artikelen in zijn geheel wil lezen, kan deze vinden op de website van 'Quality Progress'. Op de website van het NNK kunt u dit rapport met het abstract vinden. Er bestond de behoefte om de conclusies uit het rapport te toetsen op hun validiteit. Als voorbereiding werd een bijeenkomst belegd op 25 januari De waarnemingen en conclusies uit dit rapport zijn destijds beoordeeld door Prof. N. Van Omme. Hij verwees daarbij naar de artikelen die in Duitsland waren verschenen: en 'Qialitätsmanagement- Highlight in der Hochschule?' (uit FORUM, Jahrg.45(2000) 11 'Mit Geduld zum Erfolg'. (uit QM-SYTEME, Jarhg.45 (2000) 12 In het eerste artikel wordt de kritische vraag gesteld: 'Qualitätsmanagement ist in aller Munde. Wie aber steht es mit der Ausbildung der Nachwuchses?' De auteur, Prof. Dr.-Ing.Bernd Ebel, komt tot de ontdekking dat kwaliteitsmanagement vnl. wordt toegepast binnen de industriële omgeving en de interesse heeft binnen natuurwetenschappelijk onderzoek en het technisch onderwijs. Hij schrijft: Het is wenselijk, dat ook andere vakgebieden zich hiervoor gaan interesseren. Hij pleit voor het verder ontwikkelen van kwaliteitsmanagement, interdisciplinaire samenwerking en het geschikt te maken voor middelgrote ondernemingen en dienstverlening. Het tweede artikel: Gaat over een studie uitgevoerd in de USA, met betrekking tot de maatschappelijke ontwikkeling van Total Quality Management (TQM) gestuurde ondernemingen en is geschreven door de auteuren: Prof. Vinod Singhal en Prof. Kevin Hendriks en werd vertaald door Herbert Schauber, Bochum. In het artikel zijn de resultaten weergegeven van een grootschalig onderzoek uitgevoerd in de VS, bij bedrijven die de methode ingevoerd hebben en over de successen ervan. De aanleiding voor het onderzoek was de irritatie welke steeds weer naar boven kwam bij de toepassing van TQM. Het onderzoek strekte zich uit over 600 ondernemingen die 10 jaar TQM ingevoerd hebben en hebben gemeten aan bv. klanttevredenheid. Dus verder waren met continue verbetering. Conclusies worden onderbouwd met grafieken en de belangrijkste conclusie is: Dat de invoering van TQM kostendekkend is en als waardevolle investering gezien kan worden. In de bijeenkomst van 25 januari 2001, is in een tussenrapportage vastgelegd dat de conclusies in het Rapport 'Kwaliteit in de toekomst' nog geldig waren. 2.3 Verkenning - Delphi-werkgroep II Delphi-werkgroep II, stelde zich een aantal vragen: Wat zijn de trends anno 2005 in de Industrie, MKB bedrijfsleven, Dienstverlening, Zorg, de Overheden in Nederland en ons omringende landen / wereldwijd. Wat zijn de ontwikkelingen op het gebied van innovatie, technologie en wat betekent dat voor het begrip Kwaliteit in al haar facetten. Hoe kwalificeer je dat, hoe ga je daarmee om en hoe ziet dat eruit in Discussie werkgroep 'De wereld 'draait door' letterlijk in dubbele betekenis. Na de aanslagen, op de Twin Towers op 11 september 2001, was het gedaan met de rust en betrekkelijke maakbaarheid van economie en welvaart.

9 9 De impact van dit historische gebeuren is enorm. De grootste economie in de wereld, die van de Verenigde Staten van Amerika, bleek kwetsbaar! 2.5 Betekenis De vrijheid van het individu wordt in rap tempo ondergeschikt gemaakt aan dat van de maatschappij en staat. Bewustwording alom, van een collectieve angst in de westerse wereld. De kwetsbaarheid van een open samenleving wordt zichtbaar. De Globalisering van handel en marktwerking manifesteert zich en laat nog duidelijker haar afhankelijkheid zien van maatschappelijke stabiliteit. De wereld zoekt een antwoord op extremisme en terrorisme, de aandacht verschuift van 'globalisering' naar 'preventie, anticiperen en crisisbeheersing'. 2.6 Gevolgen Gelijktijdig maakt het Internetgebruik in al haar facetten een geweldige groei door. Digitalisering dringt door in alle facetten van het dagelijkse leven. Bedrijven moeten meer dan ooit, onder druk van de aandeelhouders, voortdurend topprestatie leveren om haar aandeelhouders tevreden te stellen. De factor arbeid verschuift naar lage lonen landen. Uitbreiding van Europese Unie en nieuwe opkomende economieën als China en India worden als een bedreiging ervaren. Het vliegen wordt steeds goedkoper evenals de goederen en producten uit de lage lonen landen buiten Europa. De westerse economieën zijn op zoek naar een nieuwe balans. Overheden reageren met strengere wetgeving, meer regels en nog meer controle. Het kan niet anders dan dat vorenstaande invloed heeft op alle facetten van het maatschappelijke leven en dus ook op de kwaliteit ervan. Steeds meer eisen worden gesteld in de zin van flexibiliteit, participatie, vaardigheid en kennis, zie hier de context van de werkende mens. Kwaliteitskunde en de rol van de Kwaliteitskundige zullen onder deze invloed mee moeten veranderen. Steeds nadrukkelijker wordt waarde gehecht aan de competenties van medewerkers. De ooit behaalde diploma's zijn niet meer voldoende om in de huidige maatschappij te kunnen functioneren. De zgn."zachte aspecten" worden meer en meer verlangd van werknemers die daar oorspronkelijk niet op waren voorbereid en ingesteld. Het vakgebied kwaliteitskunde is bij uitstek het vakgebied waar sociale competenties dominanter worden. Kwaliteit gaat van uitsluitend ''meten en toetsen" naar 'attitude en empathie".

10 Bronnen van Onderzoek. 3.1 Interne discussie werkgroep(voorjaar 2005). Zich zeer bewust van de veranderende omstandigheden, stelden werkgroepleden elkaar de vraag: 'Wat is Kwaliteit en wat verstaan we onder het managen ervan'. Een ieder beantwoordde deze vragen persoonlijk en we rangschikten deze naar belangrijkheid voor hem of haar. Resultaat: De uitkomst: Een matrix, vormde het eerste begin van het onderzoek (zie trends). 3.2 Essays KDI(maart 2005) De studenten van het eerste cohort van de Masteropleiding Kwaliteitsmanagement van Schouten en Nelissen / KDI (waaronder Cees Beek) hadden in het kader van het derde semester de opdracht een Masterclass te organiseren. Zij kozen als onderwerp: Kwaliteitsmanagement in 2014 en zij nodigden mensen uit het vakgebied, om een essay te schrijven over de status van kwaliteitsmanagement in 2014 en de rol van de kwaliteitsmanager daarin. Op basis van de essays en een literatuur studie zijn vier scenario s ontwikkeld, die gedurende de masterclass gepresenteerd zijn. Men voorzag de volgende mogelijkheden: Kwaliteitsmanagement verdwijnt doordat het volledig geïntegreerd wordt in de bedrijfsvoering. Kwaliteitsmanagement gaat terug naar de basis (statistische product en procesbeheersing), kwaliteitmanagement zoals het nu is (TQM) verspreidt zich van de organisatie naar het gehele netwerk waarin de organisatie zich bevindt of Kwaliteitsmanagement groeit door van TQM naar Societal Quality Management waarmee Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen binnen het kwaliteitsparadigma wordt gebracht. De masterclass leverde verder een bundel op van maar liefst 15 essays, onder de titel: 'Kwaliteitsmanagement in (d.d.31-maart 2005)' Resultaat. De werkgroep nam kennis van de verschillende visies op de toekomst en vond deze uitstekend passen in haar verdere onderzoek op toekomstvisie en heeft zeker bijgedragen in de beeldvorming. 3.4 Ambassades (april t/m oktober 2005) Om een indruk te krijgen, hoe en op welke wijze, overheden responderen op kwaliteitszorg c.q. kwaliteitsmanagement en in welke mate zij aandacht heeft voor de ontwikkelingen binnen haar grenzen, zijn diverse ambassades aangeschreven, t.w.; De volgende instanties in Den Haag zijn aangeschreven: - Ministerie van Economische Zaken, Algemeen secretariaat - Bundesministerium Für Bildung und Forschung. - Ambassade van België - Embassy of Sweden - Embassy of Great Brittain - Ambassade de France - Embassy of Japan De selectie vertegenwoordigen of wel het 'Rijnlandse - dan wel het Angelsaksische model'. 3.5 Internet. (Voorjaar 2005) Met de gedachte en verwachting op het Internet veel informatiebronnen te kunnen raadplegen, gegevens te verzamelen over organisaties die zich bezig houden met kwaliteit en kwaliteitsmanagement is naarstig gezocht op het Internet. Resultaat: Toets in een zoekmachine "kwaliteit", "kwaliteitsmanagement', "certificatie", toekomst e.d. in en er verschijnt een zeer, zeer lange lijst van gevonden sites. De resultaten waren voornamelijk producten die innovatief waren, dan wel stukken die de huidige stand van kwaliteitsmanagement weergeven en niet zozeer wat de doelen voor de toekomst zijn. Het voert voor dit verslag te ver om daar nader op in te gaan en te rapporteren. Susan Hartman heeft een aantal malen binnen de werkgroep gerapporteerd.

11 Bevindingen uit bronnen en verkenningen. Vanwege de reflectie op de ontwikkelingen na 11 september 2001, het huidige tijdsgewricht versus het vorige rapport uit 1997, ontstond bij de werkgroep de idee om meer de maatschappelijke ontwikkelingen en overheden te betrekken bij haar opdracht. Hieronder volgen de bijdragen. 4.1 Ambassades De ambassades van Groot Brittannië en Zweden verwezen ons door naar hun nationale normalisatie en standaardisatie instituten. Het Britisch Standardization Institute(B.S.I.) en het National Councel for Quality and Development in Zweden. Deze instellingen zijn benaderd, schriftelijk en telefonisch. Resultaten: Een reactie op ons schrijven is nooit ontvangen, ondanks herhaalde pogingen. We denken dat de oorzaak hiervan ligt in de omvang van deze instituten en de beslotenheid waarin zij opereren. 4.2 Ministerie van Economische Zaken(februari - april 2005) De contacten met het Ministerie van Economische Zaken, verliepen via de heer drs S.B. Duterloo, Central Office for Science and Technology. Het leverde bijdragen op nl. met de 'Trendwatchers' van EZ, de Technisch Wetenschappelijke Attachés (TWA's) op de volgende ambassades,. Japan, Duitsland, Frankrijk en België. Deze ambassades reageerden op de verkennende vraag in de onze brief: "wat zijn de maatschappelijke ontwikkelingen, wat is de aandacht voor Kwaliteitsmanagement, wat zijn de ontwikkelingen het leiderschap en de daarbij horende competenties". Hieronder enkele opmerkelijke berichten, die tevens de cultuurverschillen duidelijk maken in beleving en organisatie van kwaliteitsmanagement. Het maakt tevens duidelijk dat kwaliteitsmanagement in het ene land deel uitmaakt van een cultuur en in het andere land niet meer dan een stuurmiddel is om tot succes te komen. Denk hierbij aan de naoorlogse successen van de Japanse maakindustrie en het westerse bedrijfsbenadering Angel Saksisch - versus het Rijnlandsmodel Japan, Tokio: (juni 2005) METI, het ministerie van economie, handel en Industrie. De heer Rob Stroeks. (TWA) heeft met Mr. Yano van het Agency of Industrial Science and Technology gesproken. Japan heeft het kwaliteitsdenken volgens hem in de wereld geïntroduceerd. Het land ging zich concentreren op de export en vanuit een verkopersoptiek een 'bottom up" kwaliteitsmanagement aanhield dat gestuurd werd vanuit de werkvloer. De westerse wereld reageerden hierop "Top Down", met ISO - kwaliteitsnormeringen, volgens Mr. Yano, managergestuurde regels, waarvan Japan niet erg onder de indruk was. Hoge motivatie van werknemers en organisatiestructuren met kleine business units hebben voor belangrijke mate bijgedragen aan het hoge kwaliteitsniveau dat in Japan heerst. De rol van de Japanse overheid hierin, is relatief klein geweest, meer ondersteunend en volgend, niet sturend of faciliterend. Mr. Yano noemde een viertal boeken op het gebied van kwaliteitsmanagement die Professionals wel zullen herkennen. - "Introduction of Quality Control" (Kaoru Ishikawa). -"Total Quality Control and Management - The Japanese Approach" (Masayoshi Ozawa). -"The OC Problem Solving Approach - Solving Workplace Problems/ The Japanese Way" (Katsuya Hosotani). en "The QC Storyline-A Guide to Solving Problems and Communicating the Results" (Tadashi Sugiura / Yoshiaki Yamada).

12 12 In het najaar (13-16 september 2005) vond een grote internationale conferentie ICQ '05 plaats. De conferentie werd georganiseerd door de Union of Japanese Scientists and Engineers(JUSE). Indien wij interesse hadden en voornemens waren de conferentie te bezoeken, was men (TWA) gaarne bereidt was ons daar te begeleiden. Documentatie alleen beschikbaar voor deelnemers aan de conferentie. Bezoek aan deze beurs/conferentie was helaas geen optie voor de werkgroep. Vooral na de tweede wereldoorlog hebben deze organisaties een grote vlucht genomen en zijn hun denkbeelden via Amerika ook in Europa bekend geworden. Gewezen werd door Mr. Yano op een groot aantal specifieke 'Quality' organisaties die zich richtten op speciale doelgroepen, binnen de maakindustrie onder andere, Automotive -,Elektronica -,enz. JQA. Japan Quality Assurance Organization, deze organisatie (gestart in 1957 als inspectie organisatie) houdt zich bezig met registratiediensten bv. voor ISO systemen, product registratie voor over export, gespecialiseerd in kennis op het terrein van testen van producten op veiligheid, functionaliteit en robuustheid. Vandaag de dag, houdt meer dan de helft van de organisatie zich ook bezig met registratie van ISO management, Milieu en Arbo (health & safety) en ondersteuning bij kwaliteitsborging van certificaathouders (auditing). JSQC, Japanese Society for Quality Control opgericht in (1970) met het doel om onderzoek te doen naar kwaliteitsmanagement technologieën en promotie van toepassing van systemen. (3000 leden en '250 Corporate members') JUSE, opgericht om systematische studies te bevorderen. JUSE is algemeen bekend als hét centrum voor Quality Control management in Japan. Algemeen bekend in de wereld van Total Quality is de organisatie van de "Deming Prize" mogelijk nog bekender als lid van sponsorgroep voor "Quality Month November" in Japan. Meer dan mensen, waarvan zeker 500 senior managers van grote ondernemingen, volgden de opleidingen en trainingen van JUSE op het terrein van: - "Quality Management, QC Circle". - "Reliability Engineering". -"Mutivariate Analysis, Design and Experiment" -"Marketing Analysis, Sensory Evaluation, Products Liability" -"ISO Management Systems (QMS,EMS,OHSMS,ISMS and others)" JSA Japanese Standards Association, een organisatie die zich bezig houdt met JIS, (Japanese Industrial Standard) en ISO. Quote- website doelstelling organisatie: "Het publiek bewust maken van standaardisatie en éénmaking van industriële standaards, bij te dragen aan verbetering van technologie and samenhang van productie efficiency". Het JSA Quality Center werd geaccrediteerd door: The Japan Board for Conformity Assessment, in juli 1994 voor het uitvoeren audits en registraties van kwaliteits systemen bij bedrijven die opgaan voor JIS Z 9900(ISO 9000). De internationale markten waarin Japanse bedrijven opereren is de competitie groeiende en klanten eisen dat bedrijven duidelijk maken dat ze in een stijgende lijn kunnen vertrouwen op hun producten. Het zakelijke klimaat heeft meer vertrouwen in bedrijven met een geïmplementeerd en geregistreerd kwaliteitsmanagementsysteem. Het JSA Quality Center verzorgt audit trainingen om bedrijven te helpen zich te verbeteren in hun activiteiten. Zij verzorgt deze activiteiten vanaf de introductie tot implementatie waardoor bedrijven met vertrouwen de klant tegemoet treden. JIS Mark Certification JSA is geautoriseerd door het Ministerie van Internationale Handel en Industrie als: 'Notified - Inspection Body' JISC Organiseert commissies op het gebied van JIS, houdt zich bezig met onderhoud en zorg van JIS - administratie, participeert als deelnemer in internationale standaardisatie activiteiten, betrokken bij ontwikkeling van meetstandaarden en technische infrastructuren voor standaardisatie. (Bron: TWA -Tokio, Dhr. Rob Stroeks)

13 Duitsland: (Bonn, juli 2005). Vanwege enerzijds zwakke economie en hoge werkeloosheid(10%) en het dubbele in nieuwe Deelstaten(20%) vormt het creëren van arbeidsplaatsen en stimuleren van economische activiteiten het speerpunt van de Duitse politiek. De focus van de overheid is stimulering van Technologie om in de toekomst een zeer innovatieve omgeving te creëren en deel te kunnen blijven uitmaken van de globaliserende economie. De burgers van het land een perspectief te bieden voor de toekomst. De regering (SPD) heeft hiertoe, ter stimulering, verschillende initiatieven genomen, waaronder; Partner für Innovation Initiatief van Bondskanselier Schröder, vergelijkbaar met het Innovatieplatform in Nederland. Overheid /politiek, bedrijfsleven en kennisinstellingen met elkaar aan tafel en trachten de innovatiekracht van Duitsland te versterken door publiekprivate samenwerking tot stand te brengen en nieuwe instrumenten ter stimulering van het innovatieklimaat te ontwikkelen. Kortom: Mensen enthousiasmeren (begeisteren) door innovatie, uitvindingen en techniek. De standplaats Duitsland moet laagdrempelig en zonder barrières worden voor innovatie en techniek. Exzellenzinitiative Exzellenzinitiative is een initiatief van mevrouw Bulmahn, Minister van Bildung und Forschung in het leven geroepen. Het richt zich er op om uitstekend onderzoek aan universiteiten verder ondersteunen zodat het ook in de wereld een vooraanstaande positie kan innemen. Het budget is voor 5 jaar vast gesteld op 1,9 miljard euro. Het project kreeg uiteindelijk de titel mee: "Exzellenzinitiative zur Förderung von Wissenschaft und Forschung an deutschen Hochschulen". Publiek-Private samenwerking Onderzoeksprogramma's met duidelijke focus op Publiek-Private samenwerking. Bij het Bundesministerium für Bildung und Forschung(BMBF) zijn de laatste jaren onderzoeksprogramma's er steeds vaker op gericht, om vooral projecten te financieren, waar kennisinstellingen en bedrijven onderzoek verrichten. Daarbij wordt in achtgenomen, dat resultaten een breed maatschappelijke of economische betekenis zal hebben. Een voorbeeld ervan is het Nano-technologieprogramma. PR voor Technologie De afgelopen jaren heeft de bondsregering ieder jaar een thema mee gegeven: 2003 was het; Jahr der Chemie, 2004 was het Jahr der Technik en 2005, Einsteinjahr. Natuurwetenschappen en onderwijs Door de zorg over het vinden van gekwalificeerd personeel met een sterke bèta kennis is de nadruk steeds meer komen te liggen om scholieren zo vroeg mogelijk met techniek in aanmerking te laten komen. Verschillende bedrijven in Duitsland die met lokale of regionale onderwijsinstellingen samen opleidingsprogramma's ontwikkelen en geven zodat voor het bedrijfsleven gekwalificeerd personeel gekweekt wordt. Men ziet vaak dat bij MKB bedrijven met dezelfde of aanverwante expertise zich bij zulke kweekvijvers vestigen. Farmaceut Boehringer Ingelsheim is een bedrijf dat zeer actief is hierin. Ook zijn steeds vaker initiatieven te vinden die jonge scholieren al vroegtijdig met labwerk in aanraking laten komen om interesse in techniek en labonderzoek te bevorderen. Een voorbeeld hiervan is het teutolab in Bielefeld. Verkenningen - FUTUR De 'Delphi '98 Umfrage' rapportage is de laatste door het BMBF uitgevoerde verkenning van deze omvang met gebruikmaking van de Delphi methode. In 1998 ontving de vorige werkgroep, het rapport van het Duitse 'Fraunhofer- Institut Für Systemtechnik und Innovationsforschung'. Delphi werkgroep II, heeft kennis van de inhoud genomen en voor zover nog relevant. Het FUTUR project bouwt op de resultaten van Delphi '98. FUTUR is afgerond in de winter en heeft vier jaar geduurd. De website,www.futur.de, geeft een goed overzicht van de gevolgde methodiek, het proces en de resultaten. De resultaten worden/zijn uitgewerkt tot nieuwe beleidsinitiatieven.

14 14 FUR is een belangrijk onderdeel in de Innovationsoffensive van de bondsregering en hiermee zeker een vorm van Kwaliteitsmanagement. Op de web site van BMBF is hierover meer informatie te vinden. Ref: php Naast de overheid ziet men dat in Duitsland ook private ondernemingen of branche organisaties de Delphi methode gebruiken met als doel een goed beeld van de ontwikkelingen te krijgen en om daarop te anticiperen. Twee voorbeelden hiervan zijn; Janssen Cilag: Delphistudies naar de toekomst van de gezondheidszorg. Ref: Delphistudiereihe) Het Deutsches Verkehrsforum(gefinancierd door BMBF): (Bron: TWA: Thijs Spigt en Nabila Chehab-van den Assem ) Samenvatting: Bedrijven, instellingen en individuen hebben vaak een enorme fascinatie voor de toekomst. Persoonlijke en collectieve doelstellingen bereikt men door op het juiste moment op de juiste manier te handelen. Daarbij baseert men zich op toekomstige verwachtingen. Voor grote bedrijven is toekomst onderzoek van levensbelang. In Duitsland besteden autoconcerns en banken veel aandacht aan verkenningen, trendonderzoek en scenario-analyses. Voor technologiepolitiek is toekomstonderzoek eveneens van belang, vandaar dat het ministerie van onderzoek in 2001 met een groot onderzoek op dit terrein is gestart. (zie FUTUR), Bron:TWA: Wout van Wijngaarden Frankrijk, juni 2005: Frankrijk heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar technologieën die op lange termijn van strategisch belang zouden kunnen zijn voor Frankrijk. Binnen de zgn.'technologische sleutelgebieden' die voor 2005 werden gedefinieerd op het gebied van Kwaliteitsmanagement. Expliciet werd gesproken over 'Supply Chain Management' (SCM). Het blijkt dat de jaren 80 en 90 in West Europa vnl. drie management stijlen werden gehanteerd, om klanten en betere kwaliteit, kortere levertijden en lagere kosten te bieden. en wel: 'just In time management' 'total quality management' en 're-engineering management' Hoewel, in het begin sceptisch ontvangen, zijn deze managementstijlen in veel organisaties door - gevoerd. SCM-management plaats de klant in het midden van de organisatie. Langs de gehele economische keten staan optimalisering centraal van de middelen doorstroom (productenservice en - informatie). In november 2005 vindt de jaarlijks terugkerende conferentie SISQUAL plaats, gericht op verbetering van de prestaties van bedrijven en organisaties. De conferentie wordt nationaal gezien als hét platform waar de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van kwaliteitsmanagement aan bod komen (workshops, lezingen en vertegenwoordigen de stands van belangenorganisaties). De conferentie is zeer Frans; gericht op het Franse publiek. (Bron: TWA Parijs, Mevr. Charlotte Wansink MSc) België, (juni 2005) Via de Franse TWA vertegenwoordiging, werd ons de volgende informatie doorgespeeld; In België, werd in 2004, studie gedaan naar 'De integrale kwaliteitszorg(ikz) binnen alle geledingen van het Openbaar Ministerie in België. De opdrachtgever van het onderzoek is de Dienst Strafrechtelijk Beleid, FOD Justitie. Het onderzoek betreft één onderdeel van een globale onderzoeksstrategie, gericht op de modernisering en verbetering van het OM. Het IKZ project werkt cumulatief met andere projecten, die binnen het ministerie worden uitgevoerd.

15 15 Door 'kruisbestuiving' tussen verschillende, lopende projecten, brengt men de totaliteit van acties in beeld en is men in staat antwoorden te formuleren op de vraag wat het OM wel of wat zij juist niet dient te doen en hoe het werk dient te gebeuren. Als voorbeeld kunnen de resultaten van het project 'Werklastmeting' input geven aan het project IKZ ( bv. beschrijving van de taken en producten van een parket). We zien de introductie van management en kwaliteitsdenken binnen het OM. Er worden effectief inspanningen geleverd en acties ondernomen om bij te dragen tot een betere Kwaliteit. Initiatieven waren in het verleden echter sporadisch en vaak op zichzelf staand. Een kwaliteitszorgsysteem geeft een stimulans en een aanknopingspunt om het OM te verbeteren. Op bases hiervan kan op langere termijn gewerkt worden aan verbetering van alle geledingen van het OM, ten voordele van de afnemers in de justitiële keten (politie, samenleving). Door politieke besluitvorming(octopusakkoord) en daaropvolgend wetgevend initiatief van 22 december 1998 en 12 april 2004, kregen de Procureurs Generaal de opdracht van het Openbaar Ministerie de Kwaliteitszorg en - bewaking te introduceren. Doelstelling: wetenschappelijke ondersteuning van het College van Procureurs Generaal en de dienst voor het Strafrechtelijke beleid, opdat een eerste stap gezet werd tot invulling van integrale kwaliteitszorg(ikz) voor het OM in België. Het wetenschappelijk onderzoek bestond uit een literatuurstudie en een analyse van Belgische en internationale -(o.a. Frankrijk en Nederland) kwaliteitsinitiatieven in de praktijk. In het kader van het onderzoek werd permanent overleg gepleegd tussen enerzijds de: onderzoeksgroep uit de academische wereld en anderzijds de contactpersonen van het OM, respectievelijk het expertisenetwerk strafrechtelijk Beleid en Strafrechtspleging van het College van Procureurs Generaal en de dienst voor het Strafrechtelijk Beleid. De volgende zaken werden in 2004 gerealiseerd: - Verduidelijking van het begrippenkader waarbinnen kwaliteitszorg zich afspeelt in de context van het onderzoeksproject, - Definiëring, plaats en de bestaande kwaliteitsmodellen en -technieken, - Beschrijving van bestaande kwaliteitsmodellen in het OM en aanverwante organisaties, - Kritieke succesfactoren en aanbevelingen tot concrete toepassing en uitwerking van een kwaliteitsmodel in het Belgische OM, - Inventarisatie van verbeteringsinitiatieven betreffende de werking en de organisatie van de parketorganisaties anno Op bases van analyse van de inventaris zijn tevens conclusies getrokken voor de invoering van IKZ in het OM, - Uitwerking van een generieke methodologie om te bepalen hoe IKZ het best in het OM kan worden geïmplementeerd, - Uitwerking van een indicatorenset, toegepast op justitie, voor de aandachtsgebieden: processen, medewerkers & partnerschappen. Ref: #rel (Verkregen via TWA Parijs, Mevr. Charlotte Wansink MSc) Evaluatie Cultuurverschillen en het belang van kwaliteitstreven. Wie over het voorgaande doordenkt, ziet dat de culturele verschillen in de organisatie en beleving van Kwaliteit en kwaliteitsmanagement herkenbaar en van doorslaggevende betekenis zijn geweest voor economisch succes. De japanners zijn traditioneel sterk gefocusseerd op concentratie, collectief en trots. Dat wordt bevestigd in het na-oorlogse Japan, de maatschappij is doortrokken van kwaliteitsdenken, kwaliteitsbewust zijn en kwaliteitsstreven, terug te vinden in nationale instituten, ontwikkelde filosofieën en in de machtige 'maakindustrie' die ook op het innovatieve terrein voorop gaat (roboticatechnologie en Nano technieken). Het heeft het land tot de nummer één in de wereld gebracht. Historisch gezien delft Europa, als continent, door haar grote verscheidenheid aan culturen het onderspit in de competitie met Japan. De Europese Unie, met haar streven naar uniformiteit in wetgeving, het vormen van één markt, het bundelen van kennis en kunde, biedt ons echter wel een nieuwe kans.

16 16 Wij hebben weliswaar grote industrielanden, zoals o.a. Duitsland, Frankrijk, en in mindere mate Engeland en Zweden, maar de verschillen in cultuur zijn enorm en staan ons in de weg bij de samenwerking en het streven naar kwaliteit. De 'beleving' van kwaliteit, het kwaliteitsdenken, kwaliteits - management en de wijze waarop deze is georganiseerd in vertegenwoordigende organisaties zijn nog steeds een 'spiegel' van het 'oude Europa''. Zo vinden we in België, en Duitsland meer bundeling van kennis en kunde in overkoepelende organisaties zoals bv. VCK en DGQ., dan in Nederland. In Nederland hebben we voor elke filosofie, systematiek, methode enz. op het terrein van kwaliteit en kwaliteitsmanagement een 'eigen loket'. De op kwaliteit gerichte organisaties, beconcurreren min of meer elkaar en de overheid kijkt er naar, hoezo alle neuzen één kant op?. Wie de moeite neemt om de verkenningen van de TWA's te analyseren, voor zover hierboven beschreven, moet tot de conclusie komen dat er veel te winnen is door intensievere samenwerking binnen Europa (te beginnen in Nederland) met een grensoverstijgend kwaliteitsdenken. TWA Nieuws biedt veel informatie op het terrein van ontwikkeling en innovatie en geeft een aardig beeld in de ons omringende wereld op het terrein van Kwaliteitsmanagement TWA -Nieuws De Technisch Wetenschappelijke Attachees (TWA's) zijn verbonden aan de Nederlandse ambassades. Met als thuisbasis Den Haag, zijn verder verbonden aan de ambassades in Brussel, Londen, Parijs, Berlijn, Rome, Washington, Siliconvalley, Seoel, New Delhi,Singapore, Tokio, Stockholm, Helsinki en Peking. Er is een gratis abonnement op 'TWA Nieuws' aangevraagd en dat leverde een aardig beeld op wat er in de wereld om ons heen, ontwikkeld wordt en prioriteit krijgt. TWA - Nieuws is een uitgave van het ministerie van Economische Zaken en komt eens per twee maanden uit. In TWA nieuws verschijnen wisselende bijdragen vanuit diverse landen wereldwijd, de bijdragen bestaan uit technologische ontwikkelingen, resultaten van wetenschappelijk onderzoek en technische toepassing in de betreffende landen. TWA - SPECIAL's, (thema nummers) Verschijnen als voorbereiding op eigen netwerk conferenties. Onderstaand een greep uit de uitgebrachte SPECIALS. 2006: mrt/ april Innovative technologies in the water sector. sept./okt Technologische innovaties in de(preventieve)gezondheidssector jan./febr. Internationale conferentie( april WTC te Rotterdam) TWA-netwerk themanummer ter voorbereiding betreffende; Innovative technologies for security of citizens and infrastructure. mrt/.april sept/okt Space based innovations in the public sector "Utilisation of Satelites by public bodies & organisations, "Earth Observation en Navigation Policies"- Innovative Technologies in sport. Het Ministerie van Economische Zaken wil op deze wijze, de samenwerking, kennis en innovatieve ideeën stimuleren, ter bevordering van Research en Development tussen Nederland en het buitenland.

17 Overige bronnen VCK. Voorts is er contact gezocht met de Vlaams Centrum voor Kwaliteitszorg(VCK). Met een wervende / inspirerende brief werd het VCK uitgenodigd, in te gaan op onze vraag t.b.v. ons onderzoek. De brief stelde dezelfde vraag als aan de aangeschreven ambassades echter met een appél op vak - broeders en -zusters, met de verwachting van gelijkgerichtheid en belang bij beantwoording. Resultaat Het is teleurstellend dat hierop geen reactie is gekomen, temeer omdat het NNK, een nauwe band onderhoud met het VCK en zij alom een gerespecteerde Vakvereniging is in België én Nederland Congresstudie. (mei - oktober 2005) Na overleg (juni 2005) met het Bestuur van het NNK, ontstond de gedachte om een congres te organiseren rondom de begrippen en de toekomstverwachtingen. Op verzoek van het bestuur, heeft de werkgroep de mogelijkheden onderzocht om een congres te organiseren in 2006 rondom het Delphi onderzoek. De werkgroep ontwikkelde een afwisselend programma voor een middag /avond congres, startend om uur. Zij vond sprekers voor het congres en entertainment. Zij vond een ervaren communicator en marketeer ( Gouden Gids) bereidt het congres te begeleiden. Vond geschikte ruimte voor een congres, hield rekening met mogelijke concurrentie van andere vakcongressen, bepaalde een geschikte datum, maakte een draaiboek tot in detail, inclusief catering en promotie, alles in overeenstemming met door bestuur voorziene budget voor het evenement. De werkgroep besteedde de maanden juni t/m oktober 2005 aan dit onderwerp. Resultaat. Na overleg met het NNK bestuur werd in oktober besloten af te zien om het congres te organiseren. Mogelijk een direct gevolg van het 'Creatopia project' dat niet op voldoende belangstelling kon rekenen in Eindhoven 'Delphi '98 Umfrage' rapport In 1998 ontving de vorige werkgroep, het 'Delphi '98 Umfrage' rapport, van het Duitse Fraunhofer Institut Für Systemtechnik und Innovationsforschung. De werkgroep Delphi II Heeft kennis van de inhoud genomen en voor zover nog relevant, wordt hiernaar verwezen in dit verslag (zie Duitsland verkenningen)

18 Ontwikkeling begrippen. De leden van de werkgroep stelden elkaar de vraag wat is Kwaliteit en wat verstaan we onder kwaliteitsmanagement? Kun je met één algemene beschrijving volstaan of is dat onmogelijk. Afgesproken werd dat een ieder afzonderlijk hierover nadenkt en een antwoord probeert te formuleren. De antwoorden werden onderling uitgewisseld en waren nogal uiteenlopend. Niet erg verrassend wel logisch, elk lid heeft zijn eigen referentiekader, ervaring en beeldvorming. 5.1 Mind Maps (februari - juni2005) De eerder vermelde 'Brainstorm Tank' van de werkgroep(zie taakverdeling) legt in deze periode de basis voor de ontwikkeling van de uiteindelijke Mindmaps op basis van een 'Brown Paper'. Het 'Brown Paper' werkstuk uit 1995, is ontstaan uit een brainstorm - sessie bij de fa.digital, betreft een grafische voorstelling van de begrippen Kwaliteitskunde en Kwaliteitskundige (zie - afbeelding). Bron: Ing. W. van Ipenburg De heren Wim van Ipenburg, Hans Moerman en Andre de Ruiter discussieerden over de inhoud en vormgeving van holistische begrippen als kwaliteit en kwaliteitskundige. zij kwamen tot de idee om twee afzonderlijke schema's te ontwikkelen nl.; Eén voor het begrip: 'Kwaliteit' en één idee voor het begrip: 'Invloeden op kwaliteitskundige'. Andre Ruiter legde met behulp van het programma 'Mind Manager' de basis voor beide begrippen. Hieronder de voorlopige Mind Maps zoals deze ontwikkelt, welke de kern vormen rond vraagstelling tijdens workshops.

19 MindMap: 'Kwaliteit' Mindmap: 'Invloeden op Kwaliteitskundige'

20 Zelfonderzoek. Toen het congres (zie ) geen haalbare kaart bleek was de vraag even; "wat nu", toch terug naar de oorspronkelijke doelstelling van een rapport update uit 1997? De werkgroep koos voor een workshop opzet voor kwaliteitsprofessionals werkzaam in de praktijk. Als voorbereiding hierop volgde een zelfonderzoek: 2006 versus de toekomst in Dat leverde een matrix op met de thema's; 'Begrip kwaliteit, Kwaliteitskundig vakgebied versus kwaliteitskundige, Organisaties en kwaliteitskunde en Kwaliteitskunde organisatie en maatschappij'. In de matrix zijn de keuzes verwerkt van de werkgroepleden, het document is als bijlage toegevoegd aan het verslag. 5.4 Resultaten. In onderstaande tabel zijn de omgevingsfactoren van de begrippen 'Kwaliteit' en 'Invloeden op kwaliteit' vertikaal weergegeven, ontleent aan de omgevingsfactoren uit de Mind Maps. Horizontaal bovenin de periode en de initialen van de werkgroepleden met de resultaten. De keuze de werkgroepleden naar belangrijkheid van de omgevingsfactoren. Kwaliteit NU 2015 werkgroepleden >>> S P Wm Wl H A Tot S P Wm Wl H A Tot Klant Organisatie 4/ Wet en Regelgeving Betrokkenheid Zachte kwaliteit Harde Kwaliteit Economie Doel Kwaliteit van leven Invloeden kwaliteit NU 2015 werkgroepleden >>> S P Wm Wl H A Tot S P Wm Wl H A Tot Evolutie Wet en Regelgeving Milieu denken Veiligheid De Kwaliteitskundige Het begrip Kwaliteit (Wereld)economie Management know how/cultuur 1 1/3/ / Herschikking naar Prioriteit beleving (uitgedrukt in een cijfer 1 t/m 4). Kwaliteit NU 2015 Invloeden op kwaliteitskundige NU 2015 Prioriteit Prioriteit Prioriteit Prioriteit Klant 1 1 Evolutie 4 3 Organisatie 4 2 Wet en Regelgeving Wet en Regelgeving Milieu denken Betrokkenheid 3 Veiligheid 3 Zachte kwaliteit 4 De Kwaliteitskundige 2 Harde Kwaliteit 3 2 Het begrip Kwaliteit Economie 2 (Wereld)economie 2 4 Doel 4 3 Mngt.know how/cultuur 1 1 Kwaliteit van leven - 3 Opmerking:De grootste invloeden zijn 'klant' en 'management know how /cultuur' en een lage score voor kwaliteit van leven in 2006, zo is de verwachting.

21 Stellingen Uit voorgaande tabel, zijn voorlopig de volgende 6 stellingen geformuleerd, 3 voor de begrippen 'Kwaliteit' en 3 voor 'Invloed op Kwaliteitskundige'. Stellingen geformuleerd bij 'Kwaliteit' Stelling 'Klant blijft belangrijkste' De klant blijft belangrijk, omdat hij bepaalt of het product aan zijn wensen voldoet of niet. Indien men kan voldoen aan de door de klant uitgesproken of onuitgesproken verwachtingen, levert men kwaliteit. Stelling 'Harde kwaliteit duidelijk belangrijk' Het wordt steeds belangrijker te voldoen aan de vereisten volgens het 'SMART' principe. Dus meetbaar maken van wat je levert. Stelling 'Organisatie en haar doel worden belangrijker' De 'richting' die een organisatie inslaat en de ondersteuning van het management daarin, zijn bepalende factoren of de totale organisatie haar doel bereikt. Stellingen geformuleerd bij 'Invloeden kwaliteitskundige. Stelling 'Management know-how en cultuur blijft op -1' De leiding van de organisatie zal de trends in managementstijlen en bedrijfspsychologie moeten volgen om effectief leiding te geven en succesvol te zijn'. Stelling ' De invloed van kwaliteitskundige' wordt meer gebaseerd op zijn management vaardigheden Het begrip 'kwaliteit' in brede zin, is afhankelijk van managementstijl en de ontwikkelingsfase waarin de organisatie zich bevind. De kwaliteitsmanager zal steeds vaker in de adviseursrol worden geduwd. Stelling 'Economie en veiligheid' worden minder belangrijk De verwachting is dat rond 2015 er een nieuw evenwicht ontstaat en dat 'afvlakking' van de economische groei in China en Aziatische landen zal onstaan. Hierdoor zal de huidige aandacht voor veiligheid anders beleefd worden. Deze stellingen worden genummerd 1 t/m 6, en later tijdens de introductie van de Mindmaps in de workshops gepresenteerd aan de deelnemers. Na iedere workshop werden de stellingen geëvalueerd op basis van de voorkeuren van de deelnemers en zonodig aangepast.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Themaboek IBL2 Beleidsadviseur 5

Themaboek IBL2 Beleidsadviseur 5 Project Balanced Scorecard Vakcode 56012 Verantwoordelijke dhr. H. Kevelham ECTS 6 Kwartiel 1.3 en 1.4 Competenties IBL1, IBL2, IBL3, IBL7 Prestatie-indicatoren 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5, 2.1, 2.2, 2.3,

Nadere informatie

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE STRATEGISCH BELEID 2013 2014 NAAR EEN EFFICIËNT EN ZICHTBAAR CENTRUM VOOR REVALIDATIE UMCG Centrum voor Revalidatie Strategisch beleidsplan 2013-2014 Vastgesteld op 1 november 2012 Vooraf Met het strategisch

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek. Compagnon

Klanttevredenheidsonderzoek. Compagnon Klanttevredenheidsonderzoek Compagnon 1-4-2016 Inhoudsopgave A. Cedeo-erkenning B. Klanttevredenheidsonderzoek Opdrachtgevers C. Conclusie Cedeo 2016 Compagnon 2 A. Cedeo-erkenning 1. Achtergrond Er zijn

Nadere informatie

EFQM model theoretisch kader

EFQM model theoretisch kader EFQM model theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1. EFQM model EFQM staat voor European Foundation for Quality Management. Deze instelling is in 1988 door een aantal

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek. Right Management Nederland B.V.

Klanttevredenheidsonderzoek. Right Management Nederland B.V. Klanttevredenheidsonderzoek Right Management Nederland B.V. 1-4-2016 Inhoudsopgave A. Cedeo-erkenning B. Klanttevredenheidsonderzoek Opdrachtgevers C. Conclusie Cedeo 2016 Right Management Nederland B.V.

Nadere informatie

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Professioneel facility management Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Inhoud Voorwoord Professionele frontliners 1. Theoretisch kader 2. Competenties en

Nadere informatie

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Opgesteld door: Helene Marcus-Baart, coördinator HagaVrienden I.s.m: Hans de Sonnaville, secretaris HagaVrienden (Beknopt) beleidsplan HagaVrienden 2013-2015

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger.

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger. Voorwoord De Nederlandse advies- en ingenieursbranche levert innovatieve en duurzame oplossingen voor de Nederlandse en internationale samenleving. De branche is bepalend geweest voor het ontstaan van

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland

Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland Agenda Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland Resultaten Ronde Tafel Conferentie 15 september Plan van Aanpak Nederland e-skills

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt Duurzame integratieve kwaliteitszorg Andre Vyt Kernaspecten Hoe integreren we alle relevante aspecten in ons kwaliteitsbeleid? Hoe integreren we het kwaliteitsbeleid in onze dagelijkse werking? Wat zijn

Nadere informatie

Sensoren en maatschappij

Sensoren en maatschappij PROJECT Sensoren en maatschappij Informatie voor de leerlingen Inhoud 1 De opdracht 2 Het beroep 3 De organisatie 4 Begeleiding 5 Beoordeling en evaluatie [1] PROJECT Sensoren en maatschappij [Technasium]

Nadere informatie

Preactor Case Study. Historie. Missie & Strategie

Preactor Case Study. Historie. Missie & Strategie Historie Royal Sens, opgericht in 1896, is werkzaam in de verpakking producerende sector en richt zich met name op de productie van papier- en kunststof etiketten, gesneden, gestanst én van de rol. De

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

Groeien naar lean & meaningful management support

Groeien naar lean & meaningful management support Groeien naar lean & meaningful management support LEAN AND MEANINGFUL 07 DEF.indd 1 25-08-14 17:47 LEAN AND MEANINGFUL 07 DEF.indd 2 25-08-14 17:47 Groeien naar lean & meaningful management support Annemarie

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Samenvatting Elf Japanse top-onderzoeksuniversiteiten spraken tijdens zijn bezoek aan

Nadere informatie

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen.

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses

Nadere informatie

ISO Crises! What Crises?

ISO Crises! What Crises? 30 maart 2006 ISO Crises! What Crises? kennisteam kwaliteitsmanagement Agenda 13.00 uur opening DB ISO, crises, what crises GB discussie olv DB afronding/conclusies 15.00 uur einde GB 1 Onderwerp KKT-enquête

Nadere informatie

Wie de norm heeft, heeft de hub

Wie de norm heeft, heeft de hub Wie de norm heeft, heeft de hub Ing. Emiel Verhoeff Consultant Business Development NEN Nederlands Normalisatie-instituut, Delft Emiel.verhoeff@nen.nl, (015) 26 90 334, http://www.nen.nl Dr.ir. Henk J.

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY DE a NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY Innervate is al ruim 13 jaar succesvol in het adviseren van vele organisaties op het gebied van ICT vraagstukken. Naast onze dienstverlening op het gebied van ICT Beleid

Nadere informatie

26 november 2015 Rapportage & achtergronden

26 november 2015 Rapportage & achtergronden 26 november 2015 Rapportage & achtergronden Inhoud 1. Inleiding 1. Onderzoeksopdracht 2. Onderzoeksmethode 3. Respons en betrouwbaarheid 2. Steekproefsamenstelling 3. Resultaten 1. Eerder onderzoek 2.

Nadere informatie

Profielschets Voorzitter Raad van Toezicht Het Scheepvaartmuseum Amsterdam

Profielschets Voorzitter Raad van Toezicht Het Scheepvaartmuseum Amsterdam Profielschets Voorzitter Raad van Toezicht Het Scheepvaartmuseum Amsterdam 1. Algemeen Het scheepvaartmuseum in Amsterdam is het belangrijkste maritieme museum van Nederland. Het is gevestigd in s Lands

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen 1 Innovatiekompas Inspiratie Sessies Contacteer ons voor: Een voordracht om kennis te maken met het kompasmodel. Een workshop om het toepassen van

Nadere informatie

De financiële impact van BYOD

De financiële impact van BYOD De financiële impact van BYOD Top 10 inzichten uit het wereldwijde -onderzoek Jeff Loucks / Richard Medcalf Lauren Buckalew / Fabio Faria Het aantal BYOD-apparaten in de zes landen van ons onderzoek zal

Nadere informatie

Wat zijn standaarden? Voorwaarde-scheppend voor de business

Wat zijn standaarden? Voorwaarde-scheppend voor de business Wat zijn standaarden? Voorwaarde-scheppend voor de business Tim Kniep Standardisation Consultant NEN 2009-11-04 1 In deze presentatie Wat zijn normen NEN, CEN en ISO Waarom normen Normen en normalisatie

Nadere informatie

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid?

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid? EmployabilityDriver Waarom een strategische discussie over employability beleid? We weten al een tijd dat door vergrijzing en ontgroening de druk op de arbeidsmarkt toeneemt. Het wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Resultaten onderzoek bij bedrijven (MKB) Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie? Woord vooraf Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie?

Nadere informatie

februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb

februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb februari, 2014 Opdrachtbeschrijving Projectleider landelijke kennisdeling - biebtobieb Opdrachtbeschrijving Voor de continuering van het project Landelijke Kennisdeling, met bijzondere focus op het platform

Nadere informatie

Kenniscentrum Risicomanagement

Kenniscentrum Risicomanagement Deskundigheid op het gebied van veiligheid High Tech Human Touch Samenwerking Het is de ambitie van het om opdrachtgevers, zoals bedrijven, overheden, nationale en internationale organisaties, te ondersteunen

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Diversity Drives. Deelnemernaam: Danielle ter Haak Testidentificatie: 2710 Test ingevuld op: zondag 10 januari 2010

Diversity Drives. Deelnemernaam: Danielle ter Haak Testidentificatie: 2710 Test ingevuld op: zondag 10 januari 2010 Diversity Drives Drives of drijfveren zijn de intrinsieke motivatoren die grotendeels bepalend zijn voor datgene wat ons drijft in werk en leven. Ze kunnen voortkomen uit verschillende bronnen zoals opvoeding,

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

Samenvatting. ENERQI Gids (Rapport nummer D3.2) 20 februari 2012

Samenvatting. ENERQI Gids (Rapport nummer D3.2) 20 februari 2012 Samenvatting ENERQI Gids (Rapport nummer D3.2) 20 februari 2012 Coordinator: DTV Consultants, Mr. Willem Buijs, PO Box 3559, 4800 DN, Breda Tel: +31 76 513 66 00 ENERQI@dtvconsultants.nl Start van het

Nadere informatie

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit.

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit. Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief Verbeteren kan alleen van binnenuit. Onze visie, missie en strategie Visie: dat er in alle organisaties een

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

Bedrijfsplan mkb. hoe maak je een Verbeterplan..? visie/doelen. analyse. speerpunten. actieplannen

Bedrijfsplan mkb. hoe maak je een Verbeterplan..? visie/doelen. analyse. speerpunten. actieplannen Bedrijfsplan mkb hoe maak je een Verbeterplan..? visie/doelen analyse speerpunten actieplannen inleiding Binnen veel mkb-ondernemingen worden beschikbare middelen lang niet altijd even efficiënt en verstandig

Nadere informatie

Toekomstdenken. Waarom toekomstdenken voor elke organisatie onmisbaar is

Toekomstdenken. Waarom toekomstdenken voor elke organisatie onmisbaar is Toekomstdenken Waarom toekomstdenken voor elke organisatie onmisbaar is De wereld van vandaag is dynamisch en complex en zal steeds sneller veranderen. Trends als globalisering en technologie hebben hun

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Marjoleine Hanegraaf (NMI bv) & Frans van Alebeek (PPO-AGV), december 2013 Het benutten van bodembiodiversiteit vraagt om vakmanschap van de teler. Er is

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio.

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio. Flanders Smart Hub 1. Waarom dit project? 2. Wie maakt deel uit van dit project? 3. Vanwaar komt de naam? 4. Het vertrekpunt van het project 5. Actiedomeinen 6. Wat zijn onze doelstellingen? 7. Logistiek

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Wat betekent de nieuwe norm voor (Persoonlijk) Leiderschap? Ton Dijkzeul

Wat betekent de nieuwe norm voor (Persoonlijk) Leiderschap? Ton Dijkzeul Wat betekent de nieuwe norm voor (Persoonlijk) Leiderschap? Ton Dijkzeul Agenda Even voorstellen ISO en (Persoonlijk) Leiderschap Externe issues voor strategie Het waarom van organisaties Van strategie

Nadere informatie

TU Delft. TU Delft Delft ZELFVERKLARING. Code Verantwoordelijk Marktgedrag ^ ^ ^ ^ ^ Delft University of Technology. Technische Universiteit Delft

TU Delft. TU Delft Delft ZELFVERKLARING. Code Verantwoordelijk Marktgedrag ^ ^ ^ ^ ^ Delft University of Technology. Technische Universiteit Delft TU Delft Delft University of Technology Technische Universiteit Delft ZELFVERKLARING TU Delft Delft University of Technology ^ ^ ^ ^ ^ Code Verantwoordelijk Marktgedrag Pag./van 1/5 De TU Delft verklaart

Nadere informatie

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY ACADEMY KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY 2014 Nieuw in 2014: RF6: Software Reliability Yellow Belt Design for Six Sigma Advanced Statistics Course ACADEMY 2014 is toonaangevend wanneer het gaat

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

Dichtbij de praktijk evidence-based Wetenschappelijk onderbouwd

Dichtbij de praktijk evidence-based Wetenschappelijk onderbouwd Pieter Timmers & Udo Lindner: Duits-Nederlandse Samenwerking HR experts systeem, methodiek met gegarandeerd resultaat Hersenonderzoek voor de praktijk Intervisie Voor een positieve en sociale omgang tussen

Nadere informatie

ACADEMY NAJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 INNOVATIVE. Nieuw in 2014: Beïnvloedingsvaardigheden voor. One Day Workshop QRM

ACADEMY NAJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 INNOVATIVE. Nieuw in 2014: Beïnvloedingsvaardigheden voor. One Day Workshop QRM ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY NAJAAR 2014 Nieuw in 2014: RF9: Physics of Failure One Day Workshop QRM Beïnvloedingsvaardigheden voor specialisten ACADEMY NAJAAR 2014 is toonaangevend

Nadere informatie

Leidinggeven aan kwaliteitszorg

Leidinggeven aan kwaliteitszorg Leidinggeven aan kwaliteitszorg Van kwaliteitsbewustwording naar continue kwaliteitsverbetering Drs Jan Polderman Utrecht, 24 januari 2007 1 2 Kwaliteitszorg; een instrument kiezen? Aanbevelingen schoolleiders

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Development & Innovatie De Post HBO opleiding Development & Innovatie duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

Online Zelfevaluatie. Instituut voor Governance & Leiderschap. Voor Raden van Toezicht en Raden van Commissarissen

Online Zelfevaluatie. Instituut voor Governance & Leiderschap. Voor Raden van Toezicht en Raden van Commissarissen 2015 2015 Online Zelfevaluatie Voor Raden van Toezicht en Raden van Commissarissen Gebruiksvriendelijk, veilig, effectief en kostenbesparend Instituut voor Governance & Leiderschap Vele positieve reacties

Nadere informatie

de Belangrijkste Tekening ter Wereld

de Belangrijkste Tekening ter Wereld de Belangrijkste Tekening ter Wereld Karl Mor+er Crea+ef Expert ThinkBuzan Licensed Instructor Accredited Gebaseerd op : The Most Important Graph in the World Tony Buzan # de Belangrijkste Tekening ter

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

OPROEP VOOR BIJDRAGE

OPROEP VOOR BIJDRAGE OPROEP VOOR BIJDRAGE 29 mei tot 31 mei 2013 Met groot genoegen nodigen we je uit om een voorstel tot bijdrage in te dienen voor de Onderwijs Research Dagen 2013 (ORD 2013) met als thema Over-Waarderen.

Nadere informatie

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy Big Data Academy Achtergrond en uitwerking Big Data Academy (BDA) Management Summary Oplossing [Twintig] deelnemers waarvan [80%] masterstudenten en PhD s en[20%] werknemers die voldoen aan de voorkenniseisen

Nadere informatie

CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018

CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018 Hoort bij raadsvoorstel 27-2012 BIJLAGE 2 APPENDIX 1. CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018 1. Doel van de opdracht Winnen van de titel Culturele Hoofdstad van Europa voor het project 2018Brabant

Nadere informatie

persoonscertificering

persoonscertificering persoonscertificering Waartoe? Nederland heeft Q nodig Wij zijn trots op ons werk en beroep Wij zijn vakgenoten die een hoogwaardig niveau nastreven qua prestatie door hoogwaardige organisaties te maken

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2014 Revisie:

Nadere informatie

ACADEMY KALENDER 2013 HOLLAND INNOVATIVE

ACADEMY KALENDER 2013 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY KALENDER 2013 HOLLAND INNOVATIVE Academy 2013 ACADEMY 2013 is toonaangevend wanneer het gaat om het begeleiden van organisaties bij Projectmanagement, Product- & Procesontwikkeling en Reliability

Nadere informatie

agendapunt 04.B.16 Aan Commissie Bestuur, organisatie en bedrijfsvoering INNOVATIE - VISIE EN REALISATIE

agendapunt 04.B.16 Aan Commissie Bestuur, organisatie en bedrijfsvoering INNOVATIE - VISIE EN REALISATIE agendapunt 04.B.16 1198541 Aan Commissie Bestuur, organisatie en bedrijfsvoering INNOVATIE - VISIE EN REALISATIE Voorstel Commissie Bestuur, organisatie en bedrijfsvoering 03-11-2015 kennis te nemen van

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Implementatie van de gewenste cultuur m.b.v. bewegingsmonitoren. als essentieel onderdeel van uw organisatie DNA

Implementatie van de gewenste cultuur m.b.v. bewegingsmonitoren. als essentieel onderdeel van uw organisatie DNA Implementatie van de gewenste cultuur m.b.v. bewegingsmonitoren als essentieel onderdeel van uw organisatie DNA 1 Verandering naar de verscherpte cultuur: meetbaar? Binnen veel organisaties wordt er gewerkt

Nadere informatie

TRAINING AUDIT. Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit.

TRAINING AUDIT. Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit. TRAINING Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit. DAGAGENDA 09.00 09.15 uur: Inloop en koffie 09.15 09.30 uur: Kennismaking

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

agendapunt 3.a.7 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden INNOVATIE - VISIE EN REALISATIE Portefeuillehouder Smits, M. Datum 23 juni 2015

agendapunt 3.a.7 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden INNOVATIE - VISIE EN REALISATIE Portefeuillehouder Smits, M. Datum 23 juni 2015 agendapunt 3.a.7 1198541 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden INNOVATIE - VISIE EN REALISATIE Portefeuillehouder Smits, M. Datum 23 juni 2015 Aard bespreking Besluitvormend Afstemming Bijlagen 1

Nadere informatie

Digital human measurement technology

Digital human measurement technology Digital human measurement technology Philip J. Wijers - 27-3-2002 Samenvatting Digital human measurement technology is sterk in opkomst in Japan. Zoals wel vaker het geval is bij de ontwikkeling van industriële

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Intern MVO-management Verbetering van motivatie, performance en integriteit Inhoudsopgave Inleiding...3 1 Regels, codes en integrale verantwoordelijkheid...4

Nadere informatie

Integraal management en Sturen

Integraal management en Sturen Integraal management en Sturen Inleiding InterimProf werkt continu aan de ontwikkeling van haar interimmers. Daartoe heeft zij een Ontwikkelprogramma opgesteld. In dat kader is op 27 en 28 maart 2013 een

Nadere informatie

DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM

DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM Kwaliteit in Bedrijf oktober 0 Tweede deel van tweeluik over de toenemende rol van kwaliteit DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM Om de gewenste kwaliteit te kunnen realiseren investeren organisaties

Nadere informatie

HAN. Community in progress

HAN. Community in progress HAN Community in progress Dit is HAN Hetgeen wat nu voor je ligt is het HAN-merkboek. HAN is de afkorting die wij gebruiken voor de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Dit boek geeft voor eenieder die met

Nadere informatie

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo. Geldig vanaf 1 augustus 2013. Crebonr.

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo. Geldig vanaf 1 augustus 2013. Crebonr. Keuzedeel mbo Voorbereiding hbo behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo Geldig vanaf 1 augustus 2013 Crebonr. Vastgesteld Penvoerder: Ontwikkeld door: 2 van 7 1. Algemene informatie D1: Voorbereiding

Nadere informatie

Kwaliteit van Goed Werkgeverschap

Kwaliteit van Goed Werkgeverschap Kwaliteit van Goed Werkgeverschap Meting KWH-Goed Werkgeverschaplabel Rapportage opgesteld door KWH in samenwerking met EVZ organisatie-advies Bijlagen Corporatie Rotterdam, 20xx Inhoudsopgave

Nadere informatie

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015 MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN Ruysdael onderzoek 2015 Succes maak je samen Ruysdael is gespecialiseerd in innovatie van mens en organisatie. Vanuit de overtuiging dat je samen duurzame meerwaarde creëert.

Nadere informatie