Beter Presenteren. Naam: Jeroen Hoogenhout Studentnr: Afstudeerbegeleidster: Mariska van Walsum

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beter Presenteren. Naam: Jeroen Hoogenhout Studentnr: 500537914 E-mail: jeroen.hoogenhout@hva.nl. Afstudeerbegeleidster: Mariska van Walsum"

Transcriptie

1 Beter Presenteren. Hoe kunnen beginnende ondernemers meetbaar hun presentatievaardigheden verbeteren door middel van gamification via een mobiele applicatie? Naam: Jeroen Hoogenhout Studentnr: Afstudeerbegeleidster: Mariska van Walsum Datum: 17 augustus 2014 Versie: 3.0

2 Voorwoord 2 Voor u ligt mijn scriptie, welke de afsluiting vormt van mijn opleiding Communication & Multimedia Design aan de Hogeschool van Amsterdam. Een onderzoek naar het leren van presentatievaardigheden op een digitale manier. Dit onderzoek is verricht in de periode maart tot en met augustus Mijn dank gaat uit naar mijn afstudeerbegeleidster Mariska van Walsum en mijn tweede lezer Maarten van der Burg. Natuurlijk dank ik ook iedereen die medewerking heeft verleend tijdens mijn onderzoek. Jonge ondernemers die ik heb mogen interviewen, presentatie-deskundigen die mij van informatie hebben voorzien en natuurlijk ook de vele test-personen. Daarnaast wil ik mijn vrienden, familie en klasgenoten bedanken voor hun adviezen, motiverende woorden en morele steun tijdens deze maanden. Jeroen Hoogenhout

3 Managementsamenvatting 3 Het presenteren voor een groot publiek is één van de grootste angsten bij veel mensen. Door gebrekkige presentatievaardigheden komt een goede boodschap niet altijd goed over. Je kunt een goed idee hebben en een goed product. Je kunt geloven in wat je te bieden hebt. Helaas betekent dat nog niet automatisch dat je publiek er ook zo over denkt. Om goed te kunnen presenteren heb je meer nodig dan alleen vakinhoudelijke kennis, of een goed idee. Deze scriptie gaat over het leren van presentatievaardigheden via een mobiele applicatie. Om erachter te komen hoe beginnende ondernemers het beste kunnen leren presenteren ben ik dit gaan onderzoeken. Aan de hand van enquêtes en interviews ben ik meer te weten gekomen over de doelgroep. Door ze te observeren kreeg ik ook een beeld van de problemen die zij ondervinden tijdens het presenteren. Uit mijn onderzoek blijkt dat er verschillende oorzaken zijn voor het feit dat veel mensen een hekel hebben aan presenteren. Je hebt mensen met presentatieangst. Zij vinden het echt eng om te presenteren en vaak hebben ze dan ook last van zenuwen. Daarnaast heb je ook mensen die een gebrek aan kennis hebben. Zij weten niet hoe ze bepaalde technieken moeten inzetten om een goede, overtuigende presentatie neer te zetten. De problemen die de doelgroep ondervindt tijdens het presenteren zijn uiteenlopend. Zenuwen (snelle hartslag, trillende stem, droge mond). Het moeite hebben om de aandacht van het publiek vast te houden. Onzekerheid (negatieve gedachtenpatroon). Door middel van deskresearch en het interviewen van een presentatiecoach heb ik mij verdiept in het presenteren. Een presentatie bestaat uit verschillende onderdelen. Om een effectieve presentatie te kunnen geven zul je alle facetten moeten beheersen. Het is uiteraard belangrijk om inhoudelijk goed voor de dag te komen, je moet weten waar je over praat. Maar daarnaast moet je ook letten op je stem, je houding, je taalgebruik en je attitude. Mensen luisteren liever naar iemand die eerlijk en enthousiast is en met plezier zijn of haar verhaal vertelt, dan naar iemand die zonder emotie wat zinnen opdreunt. Door vol enthousiasme iets te vertellen kun je mensen inspireren en motiveren. Er zijn verschillende manieren om te leren presenteren. Zo worden er talloze cursussen gegeven en staat het internet vol met tips en theorie. Er zijn cursussen waarbij men video inzet of waarbij men de kans krijgt om te presenteren voor een virtueel publiek. Daarnaast zijn er ook een aantal apps die je kunnen helpen bij het leren presenteren, waaronder het engelstalige Presenter Pro. Je kunt leren door theorie in te studeren, door anderen te observeren of door te reflecteren op jezelf. De meest effectieve manier om een vaardigheid te leren is echter learning by doing. Het voordeel van leren op een digitale manier is dat je leren volgens verschillende leerstijlen mogelijk kunt maken. De leerling is niet meer afhankelijk van een docent, maar kan zelf bepalen waar en wanneer hij of zij wilt leren. De leerling bepaalt zelf het leertempo. Het bespaart de doelgroep een hoop geld en tijd, wanneer zij kunnen leren presenteren via e-learning. Het leren presenteren zal in de eigen tijd moeten gebeuren. Niet iedereen heeft echter behoefte om na een lange dag werken nog te moeten leren. Om deze mensen te motiveren om te leren kun je gamification inzetten. Games spelen in op menselijke psychologische kenmerken. Zo willen mensen van nature uitgedaagd worden en hebben ze behoefte aan het ontdekken en verkennen van dingen. Het spelen van een spel is een leuke bezigheid. De ipad is een zeer geschikt medium om mee te leren en wordt bovendien vaak gebruikt voor het spelen van spelletjes. Naar aanleiding van de belangrijkste conclusies van het onderzoek is er een concept bedacht dat als oplossing kan worden gezien voor het probleem. Na veel brainstormen, ontwerpen en testen is er uiteindelijk een concept ontstaan, waarmee beginnende ondernemers kunnen oefenen met presenteren en op verschillende manieren kunnen leren; PitchCam. Met deze ipad-game kun je door te oefenen voor een virtueel publiek ervaren hoe het is om voor een publiek te moeten presenteren. Daarnaast kunnen beginnende ondernemers hun elevator pitch oefenen voor andere gebruikers en live feedback krijgen. Door middel van punten, prestaties en rapportcijfers krijgt de gebruiker de mogelijkheid om zijn of haar ontwikkeling bij te houden. Beter worden in het presenteren. Dat is uiteindelijk ook het doel van dit project; Beginnende ondernemers ontwikkelen zich op een leuke en speelse manier tot een goede presentator!

4 Inhoudsopgave 4 Voorwoord Managementssamenvatting 1. Inleiding 1.1. Aanleiding 1.2. Onderzoeksmethodes 2. Probleemstelling 2.1. Onderzoeksvraag 2.2. Doel 2.3. Oplevering 3. Kennisgebieden 4. Doelgroep 4.1. Onderzoeksmethodes 4.2. Beschrijving van de doelgroep 4.3. Achtergrondinformatie 4.4. Voorbereiding 4.5. Hulpmiddelen 4.6. Problemen tijdens het presenteren 4.7. Probleemgroepen 4.8. Conclusie 4.9. Persona 5. De presentatie 5.1. Onderzoeksmethodes 5.2. Definitie 5.3. Acht stappen 5.4. Soorten presentaties 5.5. Onderdelen van een presentatie 5.6. Conclusie 6. Leren presenteren 6.1. Onderzoeksmethodes 6.2. Zelfstandig leren 6.3. Motivatie om te leren 6.4. Leerstijlen van Kolb 6.5. Manieren om te leren 6.6. Conclusie 7. Concurrentie 7.1. Onderzoeksmethodes 7.2. Presentatiecursussen 7.3. Online cursussen 7.4. Overzicht concurrenten 7.5. Conclusie 8. E-learning 8.1. Onderzoeksmethodes 8.2. Definitie 8.3. Inzet van e-learning 8.4. Voor- en nadelen van e-learning 8.5. Leren met tablet 8.6. Conclusie Gamification 9.1. Onderzoeksmethodes 9.2. Definitie 9.3. Toepassen van gamification 9.4. Leren en gamen 9.5. Gamification & serious games 9.6. Conclusie 10. Concept Onderzoeksmethodes Kernidee User Requirements Spelregels Schermontwerpen Verantwoording keuzes 11. Conclusie 12. Kanttekeningen 13. Aanbevelingen 14. Bibliografie Bijlagen 1. Dagboek 2. Observaties 2.1. Observatie # Observatie #2 3. Interviews 3.1. Interview ondernemer # Interview ondernemer # Interview ondernemer # Interview ondernemer # Interview ondernemer # Interview deskundige 4. Enquête 4.1. Vragenlijst enquête 4.2. Resultaten enquête 5. Moodboard 6. Scenario 7. Wireframes 8. Sitemap 9. Flowchart 10. Inspiratiebronnen 11. Testrapport

5 1.Inleiding 5 Presenteren. Veel mensen hebben er een hekel aan. Ik hoorde ook bij die groep. De negatieve spanning zorgde er vaak voor dat mijn presentaties niet helemaal vlekkeloos verliepen. Ik vergat wel eens wat ik moest zeggen of ik kwam niet goed uit mijn woorden. Tijdens mijn opleiding heb ik gemerkt dat ik niet enige ben die moeite heeft met het geven van presentaties. Het is een probleem dat bij veel mensen speelt Aanleiding In het derde jaar van mijn studie heb ik workshops presenteren gevolgd. Hier heb ik vooral geleerd rust in mijn hoofd te creëeren tijdens presentaties, waardoor ik mijn zenuwen beter de baas kon zijn. Daarnaast heb ik ook veel geleerd over hoe je zowel de verbale als non-verbale communicatie kunt verbeteren. Dit alles heeft er voor gezorgd dat ik het nu veel leuker vind om een presentatie te geven. Nu wil ik er graag voor zorgen dat bij anderen ook de knop omgaat en dat ze het leuk gaan vinden en er minder moeite mee hebben om een presentatie te geven. Daarbij wil ik mij richten op beginnende ondernemers. Ik ben van mening dat presenteren een beroepscompetentie is die iedere ondernemer zou moeten beheersen. Om jezelf of je bedrijf goed op de kaart te zetten zul je jezelf namelijk zo goed mogelijk moeten presenteren. Toen ik aan dit project begon, had ik in eerste instantie het idee om iets te maken waarmee de doelgroep haar zenuwen onder controle kon krijgen. Met name op het moment vlak voor de presentatie, dan is namelijk de spanning vaak het hoogst. Maar tijdens mijn onderzoek kwam ik er al snel achter dat het hebben van zenuwen slechts één onderdeel is van een presentatie. Het is weliswaar één van de meest voorkomende problemen die mensen ondervinden tijdens het presenteren, maar je zenuwen in bedwang houden zegt in principe weinig over je presentatie-vaardigheden. De focus ging al snel naar het principe leren door te doen. Ik zou een product gaan maken, waarmee je ook daadwerkelijk je presentatie kunt oefenen. De onderdelen die in deze scriptie aan bod zullen komen zijn; Het gedrag van de doelgroep tijdens presentaties De criteria waar een goede presentatie aan moet voldoen De methodes om te leren presenteren De kracht van e-learning Gamification en educatieve games Het uiteindelijke concept 1.2. Onderzoeksmethodes Ik begin deze scriptie met een doelgroepsonderzoek. Door middel van observaties van presentaties, het houden van interviews met beginnende ondernemers en het bijhouden van een dagboek heb ik veel informatie weten te vergaren over de doelgroep. Welke problemen ondervinden zij tijdens het presenteren? En welke gedachten gaan er door hun heen? Hoe bereiden zij zich voor? En wat zijn hun motivaties om beter te worden? Vervolgens ga ik dieper in op het onderwerp presenteren. Door middel van desk-research, het observeren van presentaties en een interview met een presentatie-coach ben ik meer te weten gekomen over alles wat bij een presentatie komt kijken en waar een effectieve presentatie aan moet voldoen. Door middel van literair en online onderzoek zal ik uitleg geven over e-learning en gamification. Wat houdt het in en hoe kun je het effectief inzetten? Om tot een uiteindelijk product te komen, zijn er o.a. wireframes, scenario s en een flowchart gemaakt. Tot slot eindig ik met een conclusie van het onderzoek, het uiteindelijke concept en de aanbevelingen. In de bijlage vind je al het onderzoek dat ik de afgelopen maanden heb verricht.

6 2. Probleemstelling 6 Het valt mij op dat er veel mensen zijn die een hekel hebben aan het geven van presentaties. Zij vinden het vervelend en dat is ook best begrijpelijk, want spreken in het openbaar is spannend. Het vooruitzicht van een presentatie zorgt vaak voor onzekerheid, wat leidt tot uitstel, stress en falen op het moment suprême. Je zenuwen niet goed onder controle kunnen krijgen, je tekst vergeten, een monotoon stemgeluid hebben. Er zijn zoveel redenen, waarom een presentatie niet altijd vlekkeloos verloopt en waardoor je verhaal niet goed overkomt op het publiek. Dat is doodzonde, want het hebben van presentatieskills biedt je juist vele kansen. Een goede presentatie geeft met name ondernemers de kans om zichzelf of hun product op de kaart te zetten. Als je net bent begonnen met een eigen bedrijf dan is het belangrijk dat je jezelf weet te verkopen om nieuwe opdrachten binnen te slepen. Ik richt mij in dit onderzoek voornamelijk op beginnende ondernemers. Zij zijn net afgestudeerd, een eigen bedrijf begonnen en wellicht nog onzeker. Het is niet gemakkelijk om direct al opdrachten binnen te halen, daarvoor heb je presentatieskills nodig. Goed presenteren en pitchen is noodzaak voor zowel ondernemer als bedrijf Onderzoeksvraag Nu de context duidelijk in kaart is gebracht kan de volgende onderzoeksvraag geformuleerd worden: Hoe kunnen beginnende ondernemers meetbaar hun presentatievaardigheden verbeteren door middel van gamification via een mobiele applicatie? De hoofdvraag is te beantwoorden aan de hand van de volgende deelvragen: Hoe is het gedrag van de doelgroep vóór en tijdens het geven van een presentatie? Wat komt er allemaal bij kijken bij het geven van een presentatie? Welke leermethodes zijn er om presentatievaardigheden te verbeteren? Wat is de kracht van e-learning? Wat is gamification en hoe kun je het inzetten als leermethode? Waar moet de applicatie aan voldoen? 2.2. Doel Het antwoord op mijn hoofdvraag heeft als doel het in kaart brengen hoe je op een simpele en goedkope manier de presentatievaardigheden van beginnende ondernemers kunt verbeteren. Ik wil voor beginnende ondernemers een applicatie ontwikkelen waarmee zij hun presentatievaardigheden op een effectieve manier kunnen ontwikkelen. Goed presenteren en pitchen is een noodzaak voor een ondernemer en voor het bedrijf. Het uiteindelijke doel is dat zij zichzelf ontwikkelen tot een goede presentator Oplevering Naast deze scriptie is er ook nog een eindproduct gemaakt. Ik heb een concept bedacht voor een ipad-applicatie waarmee beginnende ondernemers kunnen oefenen met presenteren, zodat zij hun vaardigheden kunnen verbeteren. Het eindproduct is een klikbaar prototype van de door mij gebouwde ipad-app; PitchCam. Het prototype laat zien wat het concept inhoudt, wat je er mee kunt doen en welke functionaliteiten het heeft. In hoofdstuk 10 wordt hier verder op in gegaan.

7 3. Kennisgebieden 7 Mijn onderzoek zal zich richten op drie verschillende kennisgebieden die in relatie staan met het CMD-vakgebied. In onderstaande afbeelding worden de drie kennisgebieden aangegeven in cirkels. Een combinatie van deze drie kennisgebieden zal leiden tot de oplossing. De oplossing ligt dan ook in het midden. Leren Op het gebied van leren zal ik verder ingaan op het begrip e-learning. Het komt steeds vaker voor dat mensen leren op een digitale manier. (Remon Hendriksen, 2013) Er zijn tegenwoordig zelfs de zogeheten Steve Jobs scholen, waarbij de ipad een prominente rol speelt in het onderwijs. E-learning is de toekomst. Maar hoe kun je het effectief inzetten om bijvoorbeeld te leren presenteren? Dat mensen hun presentatievaardigheden kunnen aanleren en verbeteren door bijvoorbeeld te oefenen op de tablet. Presenteren Het tweede kennisgebied is het begrip presenteren. Om een oplossing te bedenken voor het probleem zal er onderzoek gedaan moeten worden naar presentaties en presentatoren. Waarom vinden veel mensen het lastig om een goede presentatie te geven? Wat gaat er om in hun hoofd? En waar moet een goede presentatie eigenlijk aan voldoen? Gamen Tot slot zal er ook dieper worden ingegaan op het kennisgebied gamen. Volgens onderzoeksbureau Gartner was gamification in 2011 één van de trends die een sterke groei zouden doormaken. Gamification stond in de Gartner Hype Cycle van juli 2012 bijna op de top van de cyclus. (Marketingfacts. Rutger Teunissen, 2013) Gamification is een wereldwijde hype. (Frankwatching. Jeptha Peijs, 2014) Hoe kun je gamification inzetten om een bepaalde vaardigheid te leren? In dit geval het leren presenteren?

8 4. Doelgroep 8 Om een oplossing te bedenken voor het probleem is er onderzoek gedaan naar de doelgroep. Met behulp van verschillende onderzoeksmethodes zal er een antwoord worden gegeven op de volgende deelvraag; Hoe is het gedrag van de doelgroep vóór en tijdens het geven van een presentatie? 4.1. Onderzoeksmethoden Er is onderzoek gedaan naar het gedrag van beginnende ondernemers vóór en tijdens het presenteren. Tegen welke problemen lopen zij aan wanneer zij een presentatie moeten houden? Om het gedrag van de doelgroep in kaart te brengen zijn er observaties gemaakt van presentaties (Zie bijlage 2), er zijn gesprekken gevoerd en vijf diepte-interviews (Zie bijlage 3) gehouden met een aantal ondernemers. Ook is er een dagboek (Zie bijlage 1) bijgehouden door een beginnende ondernemer om erachter te komen wat het denkbeeld is van een beginnende ondernemer vóór en tijdens het presenteren. Daarnaast is er een enquête (Zie bijlage 4) gehouden onder 50 beginnende ondernemers om het gedrag van de doelgroep in kaart te brengen. Er is gekozen voor ondernemers die tussen de 0 en 2 jaar geleden een eigen onderneming zijn begonnen. Door middel van deskresearch is er ook onderzoek gedaan naar wat mensen in het algemeen vinden van presenteren. Om een duidelijk profiel te kunnen schetsen van de doelgroep is er een persona (Zie hoofdstuk 4.9) gemaakt en een moodboard (Zie bijlage 5) Beschrijving van de doelgroep De doelgroep bestaat uit beginnende ondernemers die 0 tot 2 jaar geleden een eigen bedrijf zijn gestart. Als ondernemer moet je jezelf altijd kunnen presenteren. Om ideeën te pitchen of om jezelf op de kaart te zetten. Ondernemers zijn ambitieus en houden van uitdaging. Ze zitten vol met goede ideeën, maar op de een of andere manier lukt het ze niet om een goede presentatie te houden. Er schuilt onzekerheid in de ondernemers. De onervarenheid is hiervan de reden. Ze weten niet wat ze kunnen verwachten en voelen zich enigzins onzeker ten opzichte van de meer ervaren concurrenten. Dit bleek onder meer uit gesprekken die zijn gevoerd met de doelgroep (Zie bijlage 3). Om een duidelijk profiel te schetsen van de doelgroep is er een persona gemaakt (Zie hoofdstuk 4.9) Achtergrondinformatie Dat veel mensen een hekel hebben aan presenteren is bekend. Uit een onderzoek van De Presentatie Groep in samenwerking met 123test blijkt dat Nederlanders even bang zijn voor een terroristische aanslag als voor het spreken voor een groep. Naar verhouding vinden Nederlanders spreken in het openbaar zelfs het engste dat er is. De top 5 van grootste angsten: 1. ongeluk van naasten 2. de dood 3. verlaten worden 4. spreken voor een groep 5. terrorisme Een veel voorkomende oorzaak van angsten is het feit dat men ergens geen controle over heeft. Denk hierbij aan angst voor spinnen of ziekte. Maar presenteren is juist iets dat je kunt leren. (123test) Wanneer er op Google gezocht wordt naar presenteren treft men resultaten. Men ziet al gauw opties als presenteren is niet leuk, ik heb presenteerangst, hoe geef ik een goede presentatie. Dit geeft al aan dat er door veel mensen gezocht wordt naar manieren om een goede presentatie te kunnen geven. Dat blijkt ook bij de resultaten op Google Trends. Er wordt veel gezocht naar tips om beter te kunnen presenteren.

9 4.4. Voorbereiding De ondernemers schenken gemiddeld zo n 4 tot 6 uur aan het voorbereiden van een presentatie. Dat blijkt uit een enquête (Zie bijlage 4) gehouden onder 50 beginnende ondernemers uit verschillende delen van het land en werkzaam in verschillende soorten branches. Deze enquête is afgenomen om een realistisch beeld te schetsen van het gedrag van de doelgroep met betrekking tot het geven van presentaties. De voorbereiding vindt vaak thuis of op het werk plaats. Het oefenen gebeurt vaak door het verhaal in het hoofd door te nemen, voor de spiegel of voor bekenden. 9 Hoeveel uur bereid je je gemiddeld voorop een presentatie? Waar bereid je je voor op een presentatie? Op welke manier oefen jij je presentatie? verhaal door in mijn hoofd Het meerendeel van de ondervraagden vindt het wel leuk om te presenteren. De meeste ondernemers zijn van nature sociaalvaardig. Zij hebben vaak wel hun praatje klaar. Wat dat betreft valt het te verklaren waarom de meeste ondernemers het wel leuk vinden om te presenteren. Vind je het leuk om te presenteren? 4.5. Hulpmiddelen Uit de enquête kwam ook naar voren dat Powerpoint nog steeds vaak wordt gebruikt tijdens presentaties. Ook Prezi en Keynote zijn populair. Digitale presentaties hebben de voorkeur bij de ondernemers. De laptop wordt daarvoor het vaakst ingezet, maar ook de tablet wordt steeds vaker gebruikt. Van welk programma maak je gebruik om een presentatie te maken? Welke hulpmiddelen gebruik je tijdens het presenteren? 4.6. Problemen tijdens het presenteren Op menig fora wordt er door scholieren, studenten, maar ook ondernemers (Forum KvK) om advies van anderen gevraagd als het aankomt op het gebied van presenteren. Hieruit blijkt dat er behoefte is om beter te worden in het presenteren. Uit observaties en gesprekken met een aantal beginnende ondernemers blijkt dat de problemen die zij ervaren tijdens het presenteren zeer uiteenlopend zijn. Angst, zenuwen, trillende stem, niet uit je woorden komen, zweethanden, blackouts, faalangst, een verveeld publiek en moeite om te overtuigen zijn enkele van de veel voorkomende problemen die worden genoemd.

10 10 Welke problemen heb jij wel eens ondervonden tijdens het presenteren? Ik heb last van zenuwen Ik heb last van fysieke ongemakken Ik vind het eng om voor veel mensen te spreken Ik weet niet hoe ik een goede presentatie moet geven. Mijn verhaal kwam niet goed over op het publiek. Anders 4.7. Probleemgroepen Ieder mens zit anders in elkaar en heeft zijn eigen problemen met presenteren. Volgens presentatiecoach Natasja van Schaik (zie bijlage 3.6) kun je de problemen onderscheiden in drie groepen; Mensen die te maken hebben met fysieke ongemakken, zoals kleuren van het gezicht en zweten. Mensen met een mentaal ongemak, waarbij het vooral tussen de oren zit. Bijvoorbeeld het krijgen van een blackout. Mensen met gebrek aan kennis over hoe je moet presenteren. Zij weten niet dat er technieken zijn waarmee je met meer gemak kunt presenteren. Mensen die te maken hebben met presentatieangst vallen in de middelste groep. Zij hebben vooral een mentaal probleem. Presentatieangst hangt samen met: Slechte ervaringen Gebrek aan vaardigheden Negatieve gedachten en denkpatronen Slechte ervaringen zorgen ervoor dat mensen denken dat het in het vervolg weer mis zal gaan. Mensen kunnen ook angstig worden, omdat ze geen idee hebben hoe ze moeten presenteren. Als je vantevoren de hele tijd denkt dat het mis zal gaan, dat mensen je gaan uitlachen of dat je de presentatie gaat verknallen dan zal dat ook angst veroorzaken. (Universiteit Leiden) Denkpatroon Wat opvalt is dat mensen die het niet leuk vinden om te presenteren vaak negatieve gedachten hebben wanneer zij moeten presenteren. Dit blijkt uit het experiment dat ik heb uitgevoerd. (Zie bijlage 1 voor de uitwerking van het experiment.) Door een beginnende ondernemer een dagboek bij te laten houden tijdens het proces van de presentatie, dus vanaf de voorbereiding tot aan de presentatie zelf, is er een opvallende uitkomst ontstaan. Mensen met een positieve gedachtengang stralen meer zelfverzekerdheid uit en hebben minder last van zenuwen. Dit blijkt ook uit twee observaties van presentaties. Iemand die het leuk vind om te presenteren heeft geen last van negatieve gedachten en komt zelfverzekerd over, terwijl iemand die een hekel heeft aan presenteren constant negatieve verwachtingen heeft en onzeker overkomt. Ondernemers die aangeven het leuk te vinden om te presenteren lopen tegen andere problemen aan dan diegene die het als niet leuk ervaren. Zij hebben meer moeite met technische problemen. Dus hoe zorg ik ervoor dat mijn publiek niet afhaakt of hoe open ik de presentatie. Terwijl de mensen die het niet leuk vinden om te presenteren meer last hebben van zenuwen, onzekerheid en negatieve denkpatronen.

11 4.8. Conclusie Beginnende ondernemers zijn ambitieus, maar tegelijkertijd ook onzeker. Die onzekerheid schuilt zich in de onervarenheid. Dit zien zij ook terug tijdens het presenteren. De problemen die zij ervaren zijn zeer uiteenlopend. Fysieke ongemakken, mentale ongemakken of een gebrek aan kennis. De doelgroep wil wel graag beter worden in het presenteren. Met al deze onderzoeksresultaten is er een persona gemaakt om een duidelijk en overzichtelijk beeld te geven van de doelgroep Persona Joost van Doorn Leeftijd: 23 jaar Beroep: Eigen mediabedrijf Jaren actief: 3 maanden Woonplaats:Amsterdam Het lukt me maar niet om anderen te overtuigen, dat is erg frustrerend. Joost is drie maanden geleden begonnen met zijn eigen bedrijf nadat hij is afgestudeerd. Hij is erg ambitieus en wil zich graag opwerken naar de top. Hij heeft echter moeite om opdrachten binnen te slepen. Dit komt doordat zijn presentaties niet altijd even vlekkeloos verlopen. En dat terwijl hij regelmatig moet pitchen. Joost wil graag van zijn onzekerheid af en wil leren om een goede presentatie te geven, waarmee hij al zijn klanten kan overtuigen. Hobby s / computergebruik Joost is in het bezit van een ipad. Deze gebruikt hij zowel voor zijn werk als privé. Hij houdt er van om spelletjes te spelen op zijn tablet. Gedrag Hij is onzeker over het feit dat hij een beginner is, dit uit zich tijdens het presenteren. Hij heeft moeite om de aandacht van zijn publiek vast te houden tijdens het presenteren. Hij is ambitieus en wil graag beter worden in de dingen die hij doet. Doelen Leren om de aandacht van zijn publiek vast te houden Zelfverzekerd overkomen tijdens het presenteren Hij wil graag uitgedaagd worden

12 5. De presentatie 12 We weten nu welke problemen de doelgroep ervaart tijdens het presenteren en hoe hun gedrag is. In dit hoofdstuk zal er uitgelegd worden waar een effectieve presentatie aan moet voldoen. Er zal een antwoord worden gegeven op de volgende deelvraag: Wat komt er allemaal bij kijken bij het geven van een effectieve presentatie? 5.1. Onderzoeksmethoden Om meer te weten te komen over presenteren is er op verschillende manieren onderzoek gedaan naar dit onderwerp. Aan de hand van lesmateriaal van een cursus presenteren en met behulp van het boek Spreken in het openbaar voor Dummies van Malcolm Kushner wordt er beschreven waar een goede presentatie aan moet voldoen. Dit laatste boek staat vol met tips en oefeningen die je kunnen helpen bij het geven van een presentatie. Malcolm Kushner is een deskundige op het gebied van communicatie. Ook zijn er diverse sites bestudeerd die gespecialiseerd zijn in alles op het gebied van presentaties. Verder zijn er een aantal colleges bekeken op TedEX en YouTube van presentatie en communicatie deskundigen zoals, Amy Cuddy. Door twee presentaties te observeren is er ook met eigen ogen gekeken hoe het er aan toe gaat tijdens het presenteren. Door onderzoek te doen naar waar een goede presentatie aan moet voldoen is er rekening mee gehouden in het ontwerp van het eindproduct. Zo richt het eindproduct zich o.a. op het presenteren binnen een bepaalde tijd en op het interactie zoeken met het publiek. Hierover meer in hoofdstuk Definitie Presenteren: De eigen visie, ideeën of mening helder, duidelijk, en zonodig boeiend of enthousiasmerend overbrengen op anderen. (Encyclo, 2014) Presenteren is een output vaardigheid. De effectiviteit van een presentatie wordt bepaald door de mate waarin de zender van de informatie impact heeft op de ontvanger van de informatie. (Hogeschool van Amsterdam. Van Schaik, 2012) Presenteren is tevens een sociale activiteit. Het publiek speelt een cruciale rol in de productie van kennis. Dus presentaties enkel om informatie over te dragen zijn zinloos en maken geen gebruik van de potentie van presentaties. Een presentatie moet een goede balans creeren tussen spreken en luisteren en tussen de drie bouwstenen; Logos, ethos en pathos. Je argumenten (inhoud) kunnen nog zo goed zijn, maar als jouw lichaamstaal iets anders uitstraalt dan zal het moeilijker worden om je publiek te raken. (Excellentpresenteren, 2011)

13 5.3. De fases van het presenteren Presenteren is meer dan alleen maar je visie of je ideeën vertellen. Er komt veel meer bij kijken. Het gaat niet alleen om de inhoud, maar de manier waarop je iets vertelt is minstens zo belangrijk. Er moeten verschilllende fases doorlopen worden voordat je uiteindelijk een presentatie kunt geven. Volgens het boek Spreken in het openbaar voor Dummies van communicatie-deskundige Malcolm Kushner bestaat een presentatie uit onderstaande stappen. Stap 1: Allereerst bepaal je de doelstelling van de presentatie. Een presentatie kan verschillende doelen hebben. Informatieoverdracht Jezelf profileren Stimuleren tot het maken van beslissingen Je publiek verleiden Vragen uitlokken Je publiek provoceren tot debat Poging tot leren Inspireren van publiek om zich verder te verdiepen Voor startende ondernemers zal de presentatie vaak het doel hebben om zichzelf te profileren en anderen te stimuleren om beslissingen te maken. Dit bleek ook uit de gesprekken die ik heb gevoerd met een aantal beginnende ondernemers. Stap 2: De volgende stap is het brainstormen over de inhoud en de stijl. Wat ga je vertellen en op welke manier. Het is hierbij belangrijk om de behoeften van het publiek vast te stellen, de argumenten alvast te vormen en ervoor te zorgen dat je voldoende kennis hebt over het onderwerp. Voordat je gaat presenteren is het handig om jezelf de volgende vragen te stellen. Hoeveel mensen zijn er? Waarom zijn ze er? Wat is de compositie van je publiek? Wat is het begripsniveau van je publiek? Wat is de status van je publiek? Wat is jouw reputatie? Vanuit welke positie ga je presenteren? Stap 3: Tijdens presentaties zullen er altijd mensen zijn die (kritische) vragen gaan stellen. Om te voorkomen dat je met je mond vol tanden staat is het handig om je hierop alvast voor te bereiden. Anticipeer op mogelijke vragen en bereid deze voor. Stap 4: De volgende stap is het schrijven van de speech en de visuele hulpmiddelen klaarmaken. Selecteer de bruikbare informatie die je hebt gevonden uit je onderzoek en deel je presentatie in. Elk verhaal heeft een kop en een staart. De romp verbindt de twee uiteinden. Stap 5: Tijdens het presenteren is het handig om een visueel hulpmiddel bij de hand te hebben. Powerpoint, Keypoint en Prezi zijn tools om je presentatie visueel aantrekkelijk mee te maken. Stap 6: Vervolgens ga je de presentatie oefenen. Dit kun je doen voor de spiegel of voor bekenden. Bepaal de lengte van de presentatie. En probeer de timing elke keer dat je oefent te verfijnen. Stap 7: Plankenkoorts aanpakken. Plankenkoorts is iets dat in je hoofd zit. Het heeft alles te maken met de manier waarop je tegen dingen aankijkt. Wanneer mensen alleen maar negatieve gedachtes hebben voordat zij moeten presenteren, dan zal dat ook zijn uitwerking hebben tijdens de presentatie. Stap 8: Na al deze stappen is het dan eindelijk het moment aangebroken; Je gaat de presentatie houden. 13 I passionately believe that it is not just what you say that counts, it is also how you say it that the success of your argument critically depends on your manner of presenting it. Alain de Botton, writer.

14 Soorten presentaties We onderscheiden drie soorten presentaties. (leren.nl, 2014) Overtuigingsgerichte presentaties Kennisgeorienteerde presentaties Gelegenheids presentaties Overtuigingsgerichte presentaties De overtuigingsgerichte presentatie is het meest van toepassing bij beginnende ondernemers. Zij zullen potentiële klanten willen overtuigen om met hen in zee te gaan. Het doel van deze presentaties is om anderen te overtuigen. Veel ondernemers hebben een verkooppraatje. Een verkooppresentatie heeft als doel het bedrijf zo goed mogelijk neer te zetten en de verkoop van producten en diensten te stimuleren. (leren.nl, 2014) Elevator Pitch Een veel voorkomende presentatie onder ondernemers is de Elevator Pitch. Vrij vertaald betekent elevator pitch een verkooppraatje-in-de-lift. In de tijd van een ritje met de lift moet je jezelf presenteren als de ideale oplossing voor het probleem van je gesprekspartner. (Carrieretijger, 2013) Waarom is het geven van een Elevator Pitch zo belangrijk? Door het format, 60 tot 90 seconden, dwingt het je om je echt te beperken tot de kern. Welk probleem los je op? Voor welke klant? Waarom wil de klant juist jou hebben? Wat wil je dat ze over jou onthouden of wat wil je dat ze gaan doen? (Edo van Santen, 2014) 5.5. Onderdelen van een presentatie Tijdens het presenteren zijn er meerdere factoren waar rekening mee gehouden moet worden. Hieronder volgen de onderdelen van een presentatie: Omgaan met zenuwen De meeste mensen hebben last van zenuwen wanneer ze een publiek moeten toespreken. Ze krijgen last van natte handen, een onbestemd gevoel in de buik, of ze gaan trillen. Zelfs ervaren sprekers zijn nog regelmatig nerveus vlak voordat ze op gaan treden, en vinden het zelfs een slecht voorteken wanneer ze niet een lichte spanning voelen. Een zekere mate van nervositeit hoort dus bij het spreken in het openbaar. Zenuwen hebben niet altijd een slechte uitwerking. Ze helpen je op cruciale momenten beter te presteren en ze zorgen ervoor dat je je beter concentreert op de prestatie. Wanneer de zenuwen hoog gaan opspelen kan het echter een negatieve uitwerking hebben, zoals het krijgen van een black-out. (Marscha Furth, UVA) Een eerste indruk Wanneer je iemand voor het eerst ontmoet ben jij natuurlijk niet de enige die zich een indruk aan het vormen is: de ander is zich op het zelfde moment een indruk aan het vormen van jou! In het algemeen willen mensen graag goed voor de dag komen. Ook mensen die zeggen dat het ze niks kan schelen wat anderen denken. Een eerste indruk bepaald de verwachting die het publiek van je heeft. (Roos Vonk, Eersteindruk.nl) Houding Je houding vertelt het publiek al veel over jezelf. In je houding geef je non-verbale informatie over jezelf, informatie over wat voor een persoon je bent zonder dat je daarover iets hebt verteld. Een spreker die zijn schouders laat afhangen, alleen naar zijn aantekeningen of naar het plafond staart of die steeds op één been wiebelt, komt minder overtuigend over. (Marscha Furth, UVA) Lichaamstaal is van invloed op hoe anderen ons zien, maar het kan ook veranderen hoe we onszelf zien. Sociaal psycholoog Amy Cuddy toont in haar college op TEXex hoe krachtposes, een houding van zelfvertrouwen, zelfs wanneer wij ons onzeker voelen het testosteron- en cortisolniveaus in de hersenen kan beïnvloeden, en misschien zelfs een impact hebben op onze kans op succes. Als mensen meer zelfvertrouwen krijgen zullen zij ook beter worden in het geven van presentaties. (Amy Cuddy, 2012) Attitude Ook je attitude is belangrijk tijdens het presenteren. Mensen luisteren liever naar iemand die eerlijk en enthousiast is en met plezier zijn of haar verhaal vertelt, dan naar iemand die zonder emotie wat zinnen opdreunt. Door vol enthousiasme iets te vertellen kun je mensen inspireren en motiveren. De manier waarop je iets overbrengt kan het succes van je presentatie bepalen. Met een professionele attitude kom je bovendien een stuk geloofwaardiger over. (Karen de Vries, 2014)

15 Stemgebruik Stemgebruik is een belangrijk onderdeel van de presentatie. Luisteraars kunnen al veel horen aan de stem van een spreker: betrokkenheid, spanning, enthousiasme en mate van zelfvertrouwen. Mensen horen graag een duidelijk, natuurlijk stemgeluid. Tijdens een presentatie moet je letten op de volume, de intonatie, het spreektempo, de articulatie en de schrijftaal en spreektaal. (UVA, Mascha Furth) Interactie met het publiek Veel sprekers vergeten van de zenuwen tijdens de presentatie contact te leggen met het publiek. Ze klampen zich vast aan de tekst en hebben maar één doel voor ogen: zo gauw mogelijk het verhaal afdraaien, zodat het weer achter de rug is. Maar om overtuigend over te komen is het van groot belang dat het publiek zich persoonlijk aangesproken voelt. Een spreker kan contact met het publiek maken door de mensen in de zaal aan te kijken en door ze aan te spreken. Door oogcontact te maken, kun je het publiek aan je binden : wie luisteraars blijft aankijken, betrekt ze bij de inhoud van de presentatie. Je kunt het publiek ook bij de presentatie betrekken door het rechtstreeks aan te spreken. Zo kun je een open vraag stellen waar het publiek op kan antwoorden of tussendoor om bevestiging vragen met een gesloten vraag. (UVA, Mascha Furth) Inhoud De manier waarop je iets brengt is erg belangrijk, maar de inhoud uiteraard ook. Het publiek moet kunnen zien dat je weet waar je het over hebt. Kennis en deskundigheid worden vaak gewaardeerd door het publiek. Het is daarom ook erg belangrijk om je argumenten achter de hand te hebben, mochten er kritische vragen worden gesteld. (Kushner, 2004) 5.6. Conclusie Om een effectieve presentatie te kunnen geven is een goede voorbereiding belangrijk. De presentator moet weten wat hij wilt vertellen, een duidelijk doel hebben van zijn presentatie en kennis hebben over het onderwerp. Vooraf moet je duidelijk weten wie je publiek is en op welke manier je het verhaal gaat brengen. Tijdens het presenteren zijn er verschillende onderdelen waar men op moet letten. O.a. stemgebruik, taalgebruik, de inhoud van de presentatie, de houding en lichaamstaal, de attitude waarmee het verhaal wordt gebracht en het omgaan met de spanning. Wanneer kun je spreken van een effectieve presentatie? Om antwoord te geven op deze vraag heeft er een interview plaatsgevonden met een presentatiecoach (zie bijlage 4.6) en is er desk-research gedaan. Deskundigen op het gebied van presenteren weten waar een effectieve presentatie aan moet voldoen. Uiteindelijk is er een criterialijst ontstaan waar een effectieve presentatie en een effectieve presentator aan moet voldoen. Effectieve presentaties hebben: Een heel duidelijke doelstelling. Een goed doordacht argument om de doelstelling te ondersteunen. Een duidelijk thema. Visuele hulpmiddelen om de boodschap te versterken, in plaats van de aandacht er van af te leiden. Inzicht in de behoeften van het publiek. Een hook die het publiek trekt en hun motiveert om te luisteren. Effectieve presentator: Enthousiasme en commitment aan het onderwerp. Kennis van het onderwerp. Zelfverzekerd gedrag (oogcontact, gebruik van stiltes, toon en spreektempo variëren, en open gebaren) Overtuigende bewoordingen. Taalgebruik dat past bij de stijl van het onderwerp van de presentatie. Gepaste kleding. Blijft dichtbij zichzelf. Wat wordt er meegenomen in het uiteindelijke product? Onzekerheid speelt een rol bij de doelgroep. Het concept zal er daarom op gericht zijn om de gebruiker te laten oefenen met presenteren, zodat zij zich op hun gemak gaan voelen voordat zij een echte presentatie moeten geven. De elevator pitch is een zeer korte presentatie die iedere ondernemer zou moeten beheersen. Vanwege de korte duur is het uitermate geschikt om te gebruiken in een spel. Een goede presentatie bestaat uit zowel techniek als attitude. De gebruiker zal zich daarom op beide gebieden kunnen verbeteren door het spelen van de game. 15

16 6. Leren presenteren 16 Nu we weten waar de doelgroep moeite mee heeft en waar een effectieve presentatie aan moet voldoen gaan we in dit hoofdstuk achterhalen welke leermethodes geschikt zijn om te leren presenteren. Wat zijn effectieve leermethodes om presentatievaardigheden te verbeteren? 6.1. Onderzoeksmethodes Er is onderzoek gedaan naar de motivatie om te leren. Wat zorgt ervoor dat de beginnende ondernemers ook daadwerkelijk zullen gaan leren presenteren. Door boeken en artikelen te lezen ben ik hier meer te weten over gekomen. Ook is er onderzoek gedaan naar verschillende leerstijlen. Ieder mens zit anders in elkaar en leert op zijn eigen manier. Daarnaast is er door middel van desk-research gezocht naar oefeningen om presentaties te verbeteren en heeft er een gesprek plaatsgevonden met een presentatiecoach Zelfstandig leren Om zelfstandig te kunnen leren zijn allerlei vaardigheden nodig, zoals: jezelf motiveren, bepalen wat je leerdoel is, een aanpak kiezen, jezelf vragen stellen, eventueel hulp vragen, jezelf kunnen beoordelen, en dergelijke. (Janssen.T, 2002) 6.3. Motivatie om te leren Robbert van de Pluijm (IT-Works) schreef een whitepaper over gemotiveerd leren. Uit zijn onderzoek blijkt dat studenten die gemotiveerd zijn voor een leeractiviteit, meer tijd en moeite in het leren besteden. Ook gebruiken ze dat wat ze geleerd hebben vaker in de toekomst (Malone, 1980). Om het meest optimale leerresultaat te behalen, zullen gemotiveerde studenten ook enthousiast, gefocust en betrokken moeten zijn. Gemotiveerde studenten zijn geïnteresseerd in wat ze doen en hebben plezier in het leren. Ze doen hun uiterste best, en tonen groot doorzettingsvermogen. De studenten vertonen dan zelfgestuurd gedrag, meer gedreven door eigen wil dan door externe krachten (Ryan, 2006). Intrinsieke motivatie & extrinsieke motivatie Dit zelfgestuurd leergedrag kan voortkomen uit intrinsieke motivatie, waarbij de student betrokken is bij een activiteit vanuit eigen interesse of plezier, of bijvoorbeeld uit een vorm van extrinsieke motivatie. De student is dan gemotiveerd voor de activiteit, omdat de uitkomst van het leerproces door hem of haar belangrijk wordt gevonden. (Deci en Ryan, 1985). Intrinsieke motivatie is dus de motivatie die van binnenuit komt. Als we dit terugkoppelen naar het project, dan zou je kunnen zeggen dat de intrinsieke motivatie van de beginnende ondernemer bestaat uit de motivatie om vanuit zichzelf te willen leren presenteren. De behoefte om vanuit zichzelf beter te worden, oftewel zelfontplooiing. De extrinsieke motivatie is de beloning die vormt. Het feit dat je ziet dat je beter wordt in het presenteren. Dat je jezelf hebt ontwikkelt. Uit onderzoek van Deci en Ryan (1985) blijkt dat hoe groter de drang om ons gedrag zelf te mogen bepalen des te groter de motivatie tot leren zal zijn. Als activiteiten worden uitgevoerd uit interesse of persoonlijke betrokkenheid zal dat ook de motivatie tot leren verhogen. (Ryan, 2006). Het gevoel van competentie ontstaat als de leersituatie als uitdagend, maar niet te moeilijk, wordt ervaren. Als de uitdaging te klein is, treedt er verveling op en wordt er niet veel geleerd. Is de uitdaging te groot dan geeft men op en zal men weinig leren. Mensen zijn van nature gemotiveerd om vaardigheden te ontwikkelen en problemen op te lossen. Dit betreft de zogeheten competentie-motivatie (Bransford, 2000). Een leeruitdaging doet zich voor als er een groot verschil wordt ervaren tussen het begrip van de huidige situatie en al opgedane kennis of verwachting. Onderwijs dat als zinvol voor zichzelf wordt ervaren bevordert de motivatie. Ook als de activiteit veel inzet en/of tijd vraagt van de lerende.

17 6.4. Leerstijlen van Kolb Om iets te leren is het dus belangrijk om ook de motivatie te hebben om te leren. Leren kun je op verschillende manieren doen. In totaal zijn er 4 leerstijlen, dat wil zeggen 4 manieren waarop je dingen kunt leren. Afhankelijk van de leerstof en de situatie gebruik je een bepaalde leerstijl. Mensen hebben echter ook een favoriete manier van leren, oftewel een voorkeursleerstijl. 17 Leerpsycholoog Kolb was van mening dat een leerproces uit verschillende stappen bestaat. Hij noemde die stappen leerfasen en alle stappen samen een leercyclus. Een leerervaring kan op iedere plaats in de cyclus starten, waarna je vervolgens de andere fasen, met de klok mee, doorloopt. Hij ontdekte ook dat ieder mens zijn eigen voorkeur heeft: de leerstijlen van Kolb. Die voorkeur wordt gevormd door een combinatie van twee leerfasen. Voor de dromer bijvoorbeeld zijn de concrete ervaring en de reflectie favoriet. Hij beheerst dat stukje van de cyclus het beste. (Bridge2learn, 2014) 6.5. Manieren om te leren Dukers & Baelemans heeft een lijst samengesteld met manieren om te leren die inspelen op de verschillende leerstijlen. Het zoveel mogelijk inspelen op de leervoorkeuren van mensen vergroot de effectiviteit van het leren, het verschaft meer grip op het leerproces, het vergroot de betrokkenheid, de acceptatie en het draagvlak, het geeft meer zelfvertrouwen en het leidt tot meer herkenbaarheid. Het leren wordt plezieriger en minder belastend. (Dukers & Baelemans, 2012) Observeren (leren door te kijken naar anderen, kunst afkijken) Participeren (leren door deel te nemen en te sparren met anderen) Instuderen (leren door het verwerven van kennis) Uitproberen (leren door oefenen) Praktiseren (leren door te ontdekken) Reflecteren (leren door na te denken)

18 Als we kijken naar deze lijst dan valt op dat een aantal manieren ook ingezet kan worden voor het leren van presenteren. Leren door te observeren Je kunt leren door naar andere presentatoren te kijken. Menig presentatiecursussen laten deelnemers beelden zien van succesvolle presentaties en ook voorbeelden van slechte presentaties. Door het immiteren van andere presentatoren kun je tevens ontdekken welke presentatiestijl het beste bij je past. Het is goed om andere presentaties te beoordelen. Leg dit naast de manier waarop jij het zelf doet. Wat doe je anders, wat doe je niet, wat doe je juist wel? Wat kun jij hieruit leren? Welke fouten wil jij vermijden? (easy ) Leren door instuderen Je kunt leren door middel van een theoretische benadering. Er zijn heel veel tips en oefeningen die je kunnen helpen bij het presenteren. Een gebrek aan kennis is een van de oorzaken van presentatieangst. Als de kennis er is zal dat een zorg minder zijn. Er is veel informatie beschikbaar over het onderwerp presentatievaardigheid in boeken, op internet of door middel van cursussen. Er is dus altijd wel iets te vinden dat qua toonzetting en inhoud aanspreekt.(easy360, 2011) Leren door praktiseren De cognitieve wetenschap noemt learning by doing, oftewel ervaringsleren, de effectiefste leermethode. Hoe realistischer en relevanter de ervaring, hoe groter het leereffect. (Ranj, 2014) Hoe vaker je het doet, des te beter het zal gaan. Oefening baart kunst. Probeer dingen uit en evalueer wat wel en wat niet goed en pas het toe in het vervolg. (easy360, 2011) Leren door reflecteren Wat ook vaak voorkomt tijdens presentatiecursussen is het inzetten van video. Als je jezelf terugziet op beeld, dan werkt dat confronterend. In de meeste gevallen zorgt het er ook voor dat het beeld dat een presentator van zichzelf heeft positief veranderd. Het is een goede manier van zelfreflectie, vindt ook presentatiecoach van Schaik Conclusie Er zijn verschillende effectieve manieren om te leren presenteren. Belangrijk is om ervoor te zorgen dat de intrinsieke motivatie om beter te worden aanwezig is. Ieder mens heeft zijn eigen voorkeur voor een leerstijl. Je kunt leren presenteren door andere presentaties te observeren, door theoretische kennis in te studeren en vervolgens uit te voeren in de praktijk, of door te reflecteren. Om vooruitgang te boeken is het belangrijk om bewust te worden van wat je goed of fout doet en wat je hier aan kunt doen. Als de leersituatie als uitdagend wordt gezien, zal dat de kans op succesvol leren verhogen Concurrenten 7.1. Onderzoeksmethodes Door middel van desk-research is er gekeken naar verschillende aanbieders van presentatiecursussen, presentatie-apps en andere manieren waarmee men kan leren presenteren. Op welke facetten van het presenteren richten de verschillende cursussen zich en hoe zijn de recensies van cursisten? Daarnaast zijn er twee concurrerende presentatie-apps zelf gebruikt om te kunnen ervaren wat de sterke en zwakke punten zijn. Er is een overzicht gemaakt van een vijftal concurrenten om ze met elkaar te kunnen vergelijken Presentatiecursussen Er worden vele presentatiecursussen aangeboden op het internet. Wat opvalt is dat deze vrij prijzig zijn. Voor een goede presentatiecursus kun je al enkele honderden euro s kwijt zijn. Tijdens deze cursussen worden alle facetten van presenteren behandeld. En dat gebeurt op diverse manieren. Er zijn trainingen die specifiek gericht zijn op één onderdeel zoals bijvoorbeeld stem- en klanktrainingen of een cursus over spreekangst, maar er zijn ook cursussen die alle facetten behandelen Online concurrenten Ook zijn er talloze websites en blogs met handige tips en adviezen om je presentatievaardigheden te verbeteren. Op het gebied van mobiele applicaties heb je de app Presenter Pro. Een engelstalige app waarin je wordt geinformeerd over alle onderdelen van een presentatie. Van je stem tot je houding. Het is echter alleen tekstuele informatie. Er is op dit moment nog geen applicatie op te markt waarmee je ook daadwerkelijk een presentatie kunt oefenen door het te doen.

19 Overzicht concurrenten Naam Type Sterke punten Zwakke punten Prijs Bridge2learn Cursus Individuele oefeningen Prijzig 395 euro bron: Persoonlijk begeleidings- Men oefent niet voor een stijl.com/begeleidingstraject_presen- tatievaardigheden.html traject publiek Inzetten van video Presenter Pro bron: App Store App Veel tips en theoretische kennis Mogelijkheid om presentaties te beoordelen Gratis Cursus Veel theorie Hulp bij het neerzetten van een goede elevator pitch Presenteren voor medecursisten Weinig praktijk Alleen Engelstalig gratis Speechen.nl bron: Prijzig Je bent een hele dag kwijt 380 euro Speaking Happens bron: nl/ Elevator Pitch App (Edo van Santen) bron: App Store Coaching Oefenen voor een virtueel publiek Focus op zowel techniek als het mentale vlak Inzetten van video App Voorbeeldmateriaal (video) Veel nuttige tips Tweetalig (NL en EN) Wachtlijst afhankelijk van doelen presentator Geen praktijk Gratis Bovenstaande apps en cursussen kunnen we zien als belangrijke concurrenten. Zij voorzien in dezelfde behoeften. Het uiteindelijke product zal een ipad-app worden, vandaar dat er ook gekeken is naar apps. De overige drie concurrenten zijn cursussen die redelijke bekendheid genieten of hoog zijn aangeschreven Conclusie Het voordeel van een presentatiecursus is dat men vaak goede persoonlijke begeleiding krijgt van een professionele presentatiecoach. Men krijgt veel individuele aandacht en ook de mogelijkheid om te oefen voor mede-cursisten. Vaak wordt ook video ingezet, waarbij de cursist een goed beeld krijgt van zijn of haar eigen sterktes en zwaktes. Tijdens de meeste cursussen is er aandacht voor alle facetten van het presenteren. Zowel het mentale gebeuren als de presentatietechnieken. Bij de presentatie-trainingen van Speaking Happens laten ze mensen oefenen met een virtueel publiek. Volgens Speaking Happens maken hersenen nauwelijks onderscheid tussen een gefilmd publiek dat je levensgroot vertoont en een echt publiek. Als spreker ervaar je dezelfde gevoelens. Speaking Happens werkt daarom met een virtueel publiek waarbij je op een veilige manier vertrouwd kan raken met spreken voor een groep. Bij deze methode kun je het virtuele publiek zich laten vervelen en op hun telefoon laten kijken, maar je kan ze ook geinteresseerd laten opleven als het spannend wordt. Deze methode werkt, omdat de spreker zo een positieve ervaring kan opdoen met presenteren voor publiek. (Speaking Happens) Het nadeel van deelnemen aan presentatiecursussen is vaak de hoge prijs die je ervoor moet betalen. Je kunt al gauw enkele honderden euro s kwijt zijn. Ook moet men tijd vrij kunnen maken om een cursus te kunnen volgen. Op het gebied van apps, zijn er enkel concurrenten die zich richten op het leren via een theoretische benadering. Zo is er de Engelstalige app Presenter Pro. Deze app voorziet je van informatie over werkelijk alle onderdelen van het presenteren. Je kunt er echter niet mee in de praktijk oefenen. Er is nog niet echt een app op de markt, waarmee je ook daadwerkelijk zelf kunt oefenen. Daar ligt een gat in de markt, want zoals in een eerder hoofdstuk beschreven is het leren door te doen de meest effectieve leermethode om een vaardigheid te leren.

20 8. E-learning 20 We weten inmiddels wat effectieve leermethodes zijn om te leren presenteren en welke concurrenten er op de markt zijn. Omdat de focus ligt op een digitale oplossing, zal er onderzoek gedaan worden naar e-learning: leren op een digitale manier. De volgende deelvraag zal hierbij worden beantwoord: Wat is de kracht van e-learning? 8.1. Onderzoeksmethodes Door middel van deskresearch en gesprekken met deskundigen is er achterhaald wat e-learning is en wat de voor en nadelen zijn. Hier is uiteindelijk een analyse en een conclusie van gemaakt Definitie E-learning is de toepassing van informatie en communicatietechnologie (ICT) op leerprocessen binnen een organisatie. (Van der Hoog en Fillipine, 2006) 8.3. Inzetten van e-learning ICT kan op verschillende manieren worden ingezet om leren vorm te geven. (e-learning.nl, 2013) Dit hangt af van de volgende factoren: Formeel informeel Didactiek Asynchroon synchroon Mate van technologie Formeel & informeel Van formeel leren is sprake als het leren doelbewust en systematisch plaatsvindt. Een organisatie (school of opleidingsinstituut) is initiatiefnemer van dit leren dat de vorm heeft van een cursus of opleiding. Van informeel leren is sprake als leren meer spontaan plaats vindt, op initiatief van de lerende zelf. In dit project gaan wij uit van het laatste. De beginnende ondernemers zullen zelfstandig moeten leren en ook uitzich zelf de motivatie moeten zoeken om beter te worden in het presenteren. Didactiek Er zijn verschillende theorieën over hoe jongeren en volwassenen leren. Deze theorieën zijn ook van invloed op e-learning. Sommigen vinden dat je het beste kunt leren bepaalde kennis op te nemen (bijvoorbeeld via een docent die de kennis overdraagt). Veel herhalen en positieve bekrachtiging zijn daarbij van belang. Doet de lerende iets goed, dan wordt hij beloond. Anders gestraft. Maar er zijn ook mensen die er vanuit gaan dat er niet zo iets is als vast staande kennis. Deze mensen willen afstappen van het systeem waarin een docent de leerstof instrueert aan een groep lerenden met verschillende leerbehoeften. In plaats daarvan richten ze zich op het versterken van eigen verantwoordelijkheid van de lerende, het creëren van samenwerkend leren, en het benutten van relevante werkomgevingen als leeromgeving (Rubens & Admiraal, 2003). Asynchroon synchroon Bij het vormgeven van e-learning kun je kiezen voor synchroon of asynchroon leren. Bij asynchroon leren gaat het om een leersituatie waarin de interactie in tijd vertraagd is (Van der Pool & Smits, 2003). Lerenden kunnen onafhankelijk van tijd en plaats in hun eigen tijdschema en tempo leren. Bij synchroon e-learning bevinden de lerenden zich niet op dezelfde plaats, maar voeren zij wel leeractiviteiten op hetzelfde moment uit. Meestal gaat het daarbij om bijeenkomsten die begeleid worden door een moderator of om bijeenkomsten waar één persoon op afstand een inleiding verzorgd (waar anderen dan via hun computer op kunnen reageren). Voorbeelden zijn real-time chat en video of audio conferencing. Bij synchroon leren kan direct feedback gegeven worden en is de docent of begeleider in staat om de inhoud van de sessie indien nodig aan te passen. Synchrone vormen van e-learning vergen wel meer organisatie (denk aan de logistiek) en zijn minder flexibel (lerenden kunnen minder goed in eigen tijd en tempo leren). (e-learning.nl, 2013)

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

Motivatie: presteren? Of toch maar leren?

Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Arjan van Dam Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Een van de lastigste opgaven van managers is werken met medewerkers die niet gemotiveerd zijn. Op zoek naar de oorzaken van het gebrek aan motivatie,

Nadere informatie

Wat is leercoaching?

Wat is leercoaching? Wat is leercoaching? 2 zelfstandig sturen Leercoaching is een programma dat als doel heeft leren en ontwikkelen te stimuleren. Diegene die leert, wordt begeleid door een coach. De coach onderzoekt samen

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Kan dat? Ook als je het van huis uit niet zo hebt meegekregen?

Kan dat? Ook als je het van huis uit niet zo hebt meegekregen? Omdat je je kennis wilt delen, nieuwe klanten wilt werven, politiek of maatschappelijk gezien een boodschap wilt overbrengen, je onderneming wilt promoten. Redenen genoeg om een sterke spreker te willen

Nadere informatie

2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier

2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier 2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier Naam docent: Onderwerp van de les/training/ workshop: Aantal deelnemende studenten: Datum: Presenteren Beginsituatie: Groep kent elkaar nu al redelijk goed. Er

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Research for Design. Communication and Multimedia Design Amsterdam - Research for Design- B1 WC1 introducte

Research for Design. Communication and Multimedia Design Amsterdam - Research for Design- B1 WC1 introducte Research for Design Observeren Communication and Multimedia Design Amsterdam - Research for Design- B1 WC1 introductie It s easy to miss something you re not looking for.. Communication and Multimedia

Nadere informatie

De 3 monsters van public speaking. Leer je valkuilen kennen met Okab, Whiha en Ted PR PR... PRESENTATION PROFS

De 3 monsters van public speaking. Leer je valkuilen kennen met Okab, Whiha en Ted PR PR... PRESENTATION PROFS De 3 monsters van public speaking Leer je valkuilen kennen met Okab, Whiha en Ted PR PR... PRESENTATION PROFS De 3 monsters van public speaking Als spreker of presentator ben je, als het ware, de held

Nadere informatie

Elevator Pitch: tips en voorbeelden

Elevator Pitch: tips en voorbeelden Elevator Pitch: tips en voorbeelden De elevator pitch is een kort maar krachtige presentatie waarin je jezelf in ongeveer zestig seconden presenteert. Hoe kun je in zo n korte tijd een boodschap overbrengen

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Spreek tot de verbeelding

Spreek tot de verbeelding De beste training; spreken met PowerPoints Unieke training pakt alle aspecten voor inspirerende presentaties Voor wie - sprekers - Directeuren - Managers - Adviseurs - jou Wat - Presenteren van plannen

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

LEERACTIVITEIT Elevator Pitch Ent-teach Module 4 Financieel management

LEERACTIVITEIT Elevator Pitch Ent-teach Module 4 Financieel management LEERACTIVITEIT Elevator Pitch Ent-teach Module 4 Financieel management Beschrijving van de leeractiviteit De docent biedt de leerlingen leesmateriaal en inspirerende video s over het aantrekken van investeringen

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Tuesday, February 8, 2011. Opleiding Interactieve Media

Tuesday, February 8, 2011. Opleiding Interactieve Media Opleiding Interactieve Media Inhoud Inleiding presenteren 1. Voorwerk 2. Middenstuk 3. Begin presentatie 4. Einde presentatie 5. Visuele middelen 6. Non-verbale communicatie 7. Opdracht 8. Criteria 1.

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert.

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. 9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. Introductie Een goed ingerichte website met een goed uitgevoerde marketingstrategie is het ideale marketing tool voor ondernemers. Een goede website

Nadere informatie

Groeidocument trainingen blok 1

Groeidocument trainingen blok 1 Groeidocument trainingen blok 1 Jeroen Dusseldorp 11-10-2013 Inleiding... 3 Training 1 Competenties... 4 Training 2 Reflecteren... 5 Training 3 Overtuigen... 6 Training 4 Intake (deel 1)... 7 Training

Nadere informatie

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Angelique van het Kaar Risbo Erasmus Universiteit Rotterdam 7 november 2012 Overzicht onderwerpen Training Didactische

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Introductie. p.3. Tip 1: Vind een sterke reden. p.5. Tip 2: Leer de angst kennen p.6. Tip 3: Onderzoek jouw overtuigingen. p.7

Introductie. p.3. Tip 1: Vind een sterke reden. p.5. Tip 2: Leer de angst kennen p.6. Tip 3: Onderzoek jouw overtuigingen. p.7 Inhoud Introductie. p.3 Tip 1: Vind een sterke reden. p.5 Tip 2: Leer de angst kennen p.6 Tip 3: Onderzoek jouw overtuigingen. p.7 Tip 4: Zo vergaar je onbreekbaar zelfvertrouwen vanuit je kern p.8 Tip

Nadere informatie

Spreek tot de verbeelding

Spreek tot de verbeelding De beste training; spreken met PowerPoints Wegens succes!! Extra training op 20 september 2013 Unieke training pakt alle aspecten voor inspirerende presentaties Voor wie - Directeuren - Managers - Adviseurs

Nadere informatie

Leren Leren en ExcelLeren

Leren Leren en ExcelLeren Leren Leren en ExcelLeren www.mindsetlearnandgrow.nl Wat is MindSet? MindSet is een groep studenten die leerlingen leert effectief te leren. Wij helpen leerlingen betere schoolresultaten te behalen door

Nadere informatie

Presenteren & Promoveren 2014

Presenteren & Promoveren 2014 Presenteren & Promoveren 2014 Een training voor promovendi De dissertatie is af. Het was een klus, maar de manuscriptcommissie heeft haar goedkeuring gegeven. De datum voor de promotie is al weken bekend.

Nadere informatie

Trainingen. Leiderschapstraining Inspirerend leiderschap Gedragsinzichtgevende training Reflect Intervisie

Trainingen. Leiderschapstraining Inspirerend leiderschap Gedragsinzichtgevende training Reflect Intervisie Trainingen Wij bieden diverse trainingsmogelijkheden op organisatieniveau, directieniveau (M-T s), hoger en middenkader en op teamniveau. Alle trainingen worden zowel op basis van open inschrijving als

Nadere informatie

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties Presenteren vmbo-4 Presenteren is aan de ene kant een kunst de één is er beter in dan de ander maar aan de andere kant valt of staat elke presentatie met een goede voorbereiding en veel oefening. Bij presenteren

Nadere informatie

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg VERTROUWELIJK Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg School: Opleiding: Klas: Fontys Economische Hogeschool Tilburg Communicatie 1CD E-mail: jotamdveer@home.nl Studentnummer:

Nadere informatie

MEDIACONTACT SITUATIE

MEDIACONTACT SITUATIE MEDIACONTACT Wilco Bontenbal SITUATIE U, als manager, krijgt ongetwijfeld wel eens te maken met de. Daarom is het belangrijk om inzicht te krijgen in uw natuurlijke stijl van optreden in de en uw voorkeur

Nadere informatie

Index. 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8

Index. 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8 Index 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8 1 1. Voorwoord Welkom bij deze handleiding. Deze handleiding is bedoeld als gids bij het identificeren van de kwaliteiten van

Nadere informatie

28 Hoofdstuk 1. Time management. 29 1) Wat is time management? 30 2) Waarom heb je tijd tekort? 34 3) Het nut van time management

28 Hoofdstuk 1. Time management. 29 1) Wat is time management? 30 2) Waarom heb je tijd tekort? 34 3) Het nut van time management Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 4. Grenzen bewaken 28 Hoofdstuk 1. Time management 4 1) Het belang van grenzen bewaken 29 1) Wat is time management? 5 2) Bekende valkuilen 30 2) Waarom heb je tijd

Nadere informatie

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)!

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)! 18 responses View all Publish analytics 18 responses ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 9 ouders) Summary View all responses Publish analytics In welke mate ziet u uw zoon of dochter de ipad thuis

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Studentenhandleiding. Apple

Studentenhandleiding. Apple Studentenhandleiding Apple Albert Chermanne maart 2011 1. Inleiding! 3 2. Opdrachten! 4 2.1 Thema 1 - introductie! 4 2.2 Thema 2 - imago! 4 2.3 Thema 3 - Gadgets! 5 2.4 Thema 4 - ipod revolutie en itunes!

Nadere informatie

Hoe ga ik dit verwerken? (Begrip maken) Dit volume is goed, dit moet ik zo houden.

Hoe ga ik dit verwerken? (Begrip maken) Dit volume is goed, dit moet ik zo houden. Wie Citaat feedback Wat? (Interpreteren) Hoe ga ik dit verwerken? (Begrip maken) Wat & waarom? (Vervolg vraag) Goed volume in je stem. Het volume van mijn stem is zodanig dat de informatie goed te horen

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Welke middelen kan een docent tijdens zijn les gebruiken / hanteren om leerlingen van havo 4 op het Sophianum meer te motiveren? Motivatie

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 -

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 - Workshops Top Secretaries 2012 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2-1 TRAININGSCARROUSEL - 3-1.1. Projectmanagement - 3-1.2. Overtuigend beïnvloeden - 4-1.3. Communiceren met NLP - 5-1.4. Effectiever met emotionele

Nadere informatie

Cursus werkbegeleiding

Cursus werkbegeleiding Cursus werkbegeleiding Naam: Joyce Stuijt Studentnr: 500635116 Klas: 3IKZ1 Opleiding: 3 e jaar HBO-V Studiedeelnummer: 3512TRWBOP Studieonderdeel: Cursus werkbegeleiding Aantal woorden: 1800 Docent: Y.

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan

Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan SLB-hoofdfase Jaar 3/4 2014-2015 Code: AFXX-SLB-J3J4-14 AC duaal: AFXX-SLB-D3D4-14 1 Bouwen aan je persoonlijk ontwikkelplan Het persoonlijk ontwikkelplan is

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie

Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie 1. De meeste mensen zijn primair: A. visueel ingesteld. B. kinesthetisch ingesteld. C. socialistisch ingesteld. D. auditief ingesteld. 2. Wat is het belangrijkste

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren voor technische professionals 20 juni 2013 Jullie doelen? Workshop Presenteren Minder zenuwen bij presentaties Makkelijker contact met het publiek Wat wél en beter

Nadere informatie

MAAK JE EIGEN ELEVATORPITCH

MAAK JE EIGEN ELEVATORPITCH TOOLKIT TER VOORBEREIDING OP DE WORKSHOP MIJN KLUS IS TOP MAAK JE EIGEN ELEVATORPITCH Wat is een elevatorpitch? Een elevatorpitch (elevator = lift; pitch = verkooppresentatie), heel soms ook elevatorspeech

Nadere informatie

SSamenvatting. 1. Introductie

SSamenvatting. 1. Introductie S 1. Introductie PowerPoint is niet meer weg te denken bij presentaties. Het programma kende wereldwijd meer dan 200 miljoen gebruikers in 2012. Sommigen wenden het aan voor hun colleges, anderen voor

Nadere informatie

Inhoud. coaching. Opleidingen, cursussen, workshops

Inhoud. coaching. Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud coaching Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud Les 1. Wat is coaching? Coaching: verwezenlijk je dromen en ervaar succes! Stappenplan Het beroep Wat is coaching en wat is het niet? De verschillen

Nadere informatie

Laat zien en vertel, dat is het motto van

Laat zien en vertel, dat is het motto van Geef een presentatie en doe dat vooral met tekeningen Dan Roam, Visueel presenteren - Het ontwerpen van presentaties die overtuigen, Vakmedianet, 260 blz., ISBN 978 94 6276 016 5. Het doel van de presentator

Nadere informatie

User needs van docent en student bij inzet van learning analytics

User needs van docent en student bij inzet van learning analytics User needs van docent en student bij inzet van learning analytics Universiteit van Amsterdam 10 Oktober 2012 Beschrijving Aanpak Aanpassingen Beschrijving Verkenning LA op beide universiteiten Visualisatie

Nadere informatie

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS 31/10/ 13 INTRODUCTIE Welkom! Vandaag gaan we gezamenlijk ervaringen delen over de vorige bijeenkomst. Jullie hebben in groepjes

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

TRAINING WERKBEGELEIDING

TRAINING WERKBEGELEIDING TRAINING WERKBEGELEIDING Door Martje Kuijlenburg Student no: 500618854 Jaar 3 Hogere Beroepsopleiding Verpleegkunde In opdracht van: de Hogeschool van Amsterdam Docent: Yvonne van Marle INHOUDSOPGAVE Inleiding...

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Toelichting bij de MZO screening voor ouders

Toelichting bij de MZO screening voor ouders Toelichting bij de MZO screening voor ouders 1 Copyright 2014 Bureau Perspectief Amsterdam Zie voor meer informatie www.motivatiezelfonderzoek.nl 2 De schalen van de MZO screening De MZO screening is gericht

Nadere informatie

Presenteren the easy way

Presenteren the easy way Presenteren the easy way Dit is een uitgave van Marie-Jose Custers van CustersCoaching (niets uit deze uitgave mag gekopieerd worden) Voor de meeste mensen is presenteren een echte opgave. Ze weten dat

Nadere informatie

MOTIVATIE INTRODUCTIE

MOTIVATIE INTRODUCTIE BINNENSTEBUITEN 12 MAART 2015, BÈTAPARTNERS Al meer dan 16 jaar een autoriteit op het gebied van jongerencultuur Jaarlijks contact met duizenden jongeren Research, trends, campagnes, lezingen, trainingen

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Bespreek met vakdocenten mogelijkheden om leerlingen in de vaklessen feedback over zichzelf te laten vergaren. Deel Vaardigheid:

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

Deel je kennis. www.focusoptekst.nl

Deel je kennis. www.focusoptekst.nl Deel je kennis www.focusoptekst.nl PROGRAMMA 1. Het ontwerp: je inhoud, je doelen, je groep, je werkvormen 2. Je presenta0e: de 1e vijf minuten, interac;e, presenta;etechnieken, powerpoint, zenuwen 3.

Nadere informatie

20 tips voor een goed debat!

20 tips voor een goed debat! 20 tips voor een goed debat! Moedig elkaar aan tijdens jullie voorbereidingen en de wedstrijd. Geef elkaar tips en zoek samen de sterktes en zwaktes van de argumenten. Je kan veel leren van elkaar, ook

Nadere informatie

Teambuilding met een beetje hulp

Teambuilding met een beetje hulp Teambuilding met een beetje hulp Iedereen kan soms wel een beetje hulp gebruiken. Niet alleen bij het beter samen laten werken van uw team, maar misschien ook wel bij de manier waarop u dat voor elkaar

Nadere informatie

WORKSHOP JONGEREN MOTIVEREN

WORKSHOP JONGEREN MOTIVEREN WORKSHOP JONGEREN MOTIVEREN Onderwijssymposium ANAI Alkmaar Michiel Stadhouders 13 januari 2014 Programmavoorstel 60 minuten In tweetallen: wat is motivatie voor jou? 1. Jongeren & motivatie 2. Kijken

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal DRAAIBOEK TRAINING 1, 2,3,4,5 REALISTEN ROADMOVIE De prezi presentatie voor de trainingsbijeenkomsten vindt u via de onderstaande link. https://prezi.com/0txqqdqmauta/training-realisten-roadmovie-5-bijeenkomsten/

Nadere informatie

Je gedachten gestructureerd op papier

Je gedachten gestructureerd op papier Online training: Je gedachten gestructureerd op papier Start: 14 september 2015 Een online programma, mét coaching, voor ondernemers en werknemers Voor als je logisch opgebouwde teksten wil leren schrijven,

Nadere informatie

Derks & Derks B.V. Derks & Derks Interviewkalender Interviewtips met humor belicht. Tel. 033-472 80 87 www.derksenderks.nl. adviseurs in human talent

Derks & Derks B.V. Derks & Derks Interviewkalender Interviewtips met humor belicht. Tel. 033-472 80 87 www.derksenderks.nl. adviseurs in human talent 2012 Derks & Derks Interviewkalender Interviewtips met humor belicht. Derks & Derks Interviewkalender Weet wat je wil meten Voor een goed interview is een scherp functiebeeld noodzakelijk. Zorg ervoor

Nadere informatie

Workshop opleiding op leeftijd. Margreet Verbeek

Workshop opleiding op leeftijd. Margreet Verbeek Workshop opleiding op leeftijd Margreet Verbeek Workshop opleiding op leeftijd Werken aan een gezonde toekomst Kom in beweging! 2 Wat gaan we doen? Kennismaking: Wie zijn wij? Actieve kennismaking Ik ga

Nadere informatie

Communicatieworkshops

Communicatieworkshops Communicatieworkshops De invulling van de zorg en de dienstverlening aan cliënten verandert en daarmee veranderen ook de taken van de begeleider en verzorgende: Van zorg in ondersteuning Van aanbodgestuurd

Nadere informatie

Spreken in het openbaar

Spreken in het openbaar VMR Training en Coaching Spreken in het openbaar Brandweer Hollands Midden Programma dag 1 Kennismaking: voor de groep Verschillende soorten presentaties De structuur van een presentatie Voorbereiding

Nadere informatie

Trainersopleiding 2014

Trainersopleiding 2014 Trainersopleiding 2014 Remind Keizersgracht 253, Amsterdam www.remindlearning.nl trainersopleiding@remindlearning.nl Uitleg van de trainersopleiding In dit document kun je lezen wat Remind doet, waar Remind

Nadere informatie

1Communicatie als. containerbegrip

1Communicatie als. containerbegrip 1Communicatie als containerbegrip Als medisch specialist is communiceren onlosmakelijk verbonden met het uitoefenen van uw professie. Niet alleen hebt u contact met uw patiënten, maar ook met diverse professionals

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

Huiswerk, het huis uit!

Huiswerk, het huis uit! Huiswerk, het huis uit! Een explorerend onderzoek naar de effecten van studiebegeleiding op attitudes en gedragsdeterminanten en de bijdrage van de sociale- en leeromgeving aan deze effecten Samenvatting

Nadere informatie

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER INLEIDING Het geven van feedback is een kunst. Het is iets anders dan het uiten van kritiek. Het verschil tussen beide ligt in de intentie. Bij

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

Programma. Theorie voorbereiding sollicitatiegesprek (20 minuten) Het interview (rollenspellen) (45 minuten) Evaluatie (15 minuten)

Programma. Theorie voorbereiding sollicitatiegesprek (20 minuten) Het interview (rollenspellen) (45 minuten) Evaluatie (15 minuten) Programma Theorie voorbereiding sollicitatiegesprek (20 minuten) Het interview (rollenspellen) (45 minuten) Evaluatie (15 minuten) Voorbereiding Sollicitatiegesprek Vacature Bedrijf website, social media

Nadere informatie

verrijkt gegeven.notebook March 30, 2013 Verrijkte content

verrijkt gegeven.notebook March 30, 2013 Verrijkte content Verrijkte content 1 Voorbereiding De extreme collaboration activeren! Scan de QR code (van het scherm of papier) Visit add2nb.com, enter ID: 59187701 2 Waarmee verrijk jij je content? Bespreek kort (5

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Presenteren. Oriëntatie

Presenteren. Oriëntatie Oriëntatie Dit ga je doen Je gaat een stand (marktkraam) inrichten om te laten zien wat je gedaan hebt tijdens dit project en wat je eindresultaat is. Je probeert jullie stand zo te maken dat het aantrekkelijk

Nadere informatie

Antreum RAPPORT TLC-Q. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011. de heer Consultant

Antreum RAPPORT TLC-Q. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011. de heer Consultant RAPPORT TLC-Q Van: Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011 Normgroep: Advies de heer Consultant 1. Inleiding Het leiden van een team vraagt om een aantal specifieke competenties. Dit rapport

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in Trainers in opleiding Leergang Train de Trainer Het is niet de sterkste die overleeft, ook niet de slimste, maar degene die het meest openstaat voor verandering. Unieke insteek! De wereld om ons heen verandert

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak?

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak? EFFECTIEF LEIDINGGEVEN Een gave of een vak? Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij voegen

Nadere informatie

Reflectie en feedback

Reflectie en feedback Reflectie en feedback Doelen bijeenkomst Kennis uitbreiden over reflectie en feedback Vaardigheden oefenen met stimuleren van reflectie Hoe in te bedden in de organisatie (wie, wanneer, teamoverzicht,

Nadere informatie

Uit het resultaat van mijn test kwamen voornamelijk de doener en beslisser naar voren.

Uit het resultaat van mijn test kwamen voornamelijk de doener en beslisser naar voren. Metawerk Fedor. Semester 1a Opdracht 1. Ik heb voor opdracht 1 de leerstijlentest van Kolb gemaakt. Deze test heeft als doel om te kijken op wat voor manier je het beste informatie kunt opnemen en verwerken.

Nadere informatie