Vorming voor de vaste begeleiders van een CVN-cursus

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vorming voor de vaste begeleiders van een CVN-cursus"

Transcriptie

1 Vorming voor de vaste begeleiders van een CVN-cursus Inhoudstafel Vorming voor de vaste begeleiders van een CVN-cursus... 1 Inleiding... 2 Enkele vragen om even bij stil te staan... 3 Checklist taken vaste begeleiders... 4 In de week voor de activiteit... 4 Voor de activiteit... 4 Bij het begin van de activiteit... 4 Tijdens de pauze... 4 Tijdens de activiteit... 5 Bij het einde... 5 Na de les... 5 Het begeleiden van groepen... 6 Groepsontwikkeling... 6 Cursisten Motiveren... 9 Bijlage Versie maart 2014 Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

2 Inleiding Beste cursusbegeleider, Binnenkort zal jij als vaste begeleider deelnemen aan een CVN-cursus. Misschien ben je al een ervaren rot in dit vak, of misschien is het de eerste keer dat je deze taak op je neemt. We hopen dat je in beide gevallen (nog) inspiratie kan vinden in deze brochure. Deze brochure hoort bij de opleiding Vorming voor vaste begeleiders. Ze geeft je inzicht in de functie van vaste begeleider en gaat verder in op het begeleiden van groepsprocessen en het motiveren van cursisten tijdens en na de cursus. Je kan deze korte vorming van 2 uur aanvragen via je provinciaal educatief medewerker. Deze brochure is bedoeld als informatiebron om je te ondersteunen bij je opdracht als vaste begeleider. Als je al ervaring hebt met het begeleiden van cursussen, kan je je eigen ervaring zeker eens toetsen aan de informatie in deze brochure. Je vragen, opmerkingen of eigen praktijkervaringen zijn welkom bij Indien je vragen hebt bij het praktische verloop van je cursus kan je daarvoor steeds bij de provinciaal educatief medewerker terecht om de afspraken op maat van jullie cursus vast te leggen. Als sommige taken je niet duidelijk zijn of als jullie er bijkomende ondersteuning voor nodig hebben, overleg er dan over! Goede afspraken over de taakverdeling zorgen immers voor een constructieve en complementaire samenwerking tussen de lokale partner en het CVN. We zijn ervan overtuigd dat de functie van vaste begeleider van een cursus erg belangrijk is. De vaste begeleiders zorgen ervoor dat de cursisten zich thuis voelen op de cursus en dat er in een fijne sfeer kan worden geleefd en geleerd. Wie een fijne cursus achter de rug heeft voelt zich des te meer gemotiveerd om zelf actief te worden in de natuur! Bovendien ervaren we dat de vaste begeleiders er zelf ook vaak fijne contacten aan overhouden na de cursus. We wensen je veel plezier en enthousiasme bij je taak als vaste cursusbegeleider en een succesvolle, leerrijke en fijne cursus! Namens het CVN-team Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

3 Enkele vragen om even bij stil te staan Wat zijn volgens jou de kwaliteiten van een goede groepsbegeleider/ster? Wat hoop je bereikt te hebben op het einde van de cursus? Wat wil je dit jaar zelf bijleren in je rol als begeleider? Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

4 Checklist taken vaste begeleiders In de week voor de activiteit - In het begeleidersteam afspreken wie aanwezig zal zijn tijdens de volgende activiteit. Er voor zorgen dat er steeds 1 begeleider aanwezig is. Eventueel een coördinator van het begeleidingsteam aanduiden. De eerste les zijn best wel alle vaste begeleiders aanwezig en worden ze kort voorgesteld. - In het begeleidersteam afspreken wie vooraf de lesgever/gids contacteert om te horen of hij de activiteit niet vergeten is (vooraf wordt afgesproken welke mensen CVN contacteert en welke de plaatselijke werkgroep). - Afspraakplaats en tijdstip bij de lesgever/gids checken - Vragen welk audiovisueel materiaal de lesgever nodig heeft Voor de activiteit - tijdig aanwezig zijn (minstens een kwartier voor de les, vroeger indien nodig) - lokaal openen en klaarzetten - verwarming aanzetten indien nodig - audiovisueel materiaal voor de lesgever klaarzetten - lokaal verduisteren indien nodig - glas water voor de lesgever klaarzetten - eventueel drank voor tijdens de pauze klaarzetten - opvangen van de lesgever en de cursisten - aanwezigheidslijst klaarleggen bij de inkom of laten rondgaan zodat cursisten hem bij het aankomen kunnen tekenen Bij het begin van de activiteit - op tijd het startschot geven voor het begin van de activiteit - indien nodig belangrijke praktische mededelingen aan de groep vertellen - de activiteit inleiden: de les situeren in het kader van de cursus de lesgever/gids kort voorstellen Tijdens de pauze - organiseren van de pauze (signaal aan lesgever als nodig) en de tijdslimieten bewaken (pauze niet laten uitlopen!) - aanwezig zijn om de praktische vragen van cursisten te beantwoorden - polsen naar de motivaties en interesses van de cursisten, vragen hoe het gaat met hun stageopdrachten, hen motiveren, het gezellig maken, Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

5 Tijdens de activiteit - nakijken of iedereen de aanwezigheidslijst getekend heeft - in het oog houden wie reeds meerdere lessen niet meer aanwezig was, eventueel contact opnemen met deze persoon om eens te informeren wat de reden is Bij het einde - bewaken dat de lesgever/gids niet over tijd gaat! Indien nodig tijdig ingrijpen. - de afspraken voor de volgende activiteit herhalen Na de les - de aanwezigheidslijst opbergen en deze geregeld doorgeven aan het CVN - eventuele vragen of problemen melden bij het CVN Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

6 Het begeleiden van groepen Als vaste begeleider heb je een belangrijke functie als (bege)leider van de groep. Elke groep maakt een ontwikkeling door en heeft verwachtingen van de begeleiding. Het is belangrijk om hier als groepsbegeleider oog voor te hebben. Groepsontwikkeling De eerste fase: de beginnende groep (de parallelfase) In de eerste fase van een beginnende groep is de intimiteit tussen de deelnemers laag: de mensen kennen elkaar nog niet en weten nog niet wat ze van de cursus kunnen verwachten. Ze kennen ook de groepsbegeleiding nog niet. Beginnende groepen richten zich vooral op de begeleiding. Het is belangrijk in deze fase de autoriteit te nemen die de deelnemers van u verwachten! In deze fase worden de groepsnormen en groepsafspraken vastgelegd. Het is belangrijk dat de begeleiding in deze fase duidelijkheid biedt en de praktische organisatie zeer goed verzorgt. Als de deelnemers tijdens de eerste les(sen) gewoon worden gemaakt aan het tekenen van de aanwezigheidslijst bij het binnenkomen, het stipt beginnen van de lessen, met enkelen nablijven voor de afwas, het meenemen van verrekijker bij excursies, zullen zij dit later als vanzelfsprekend beschouwen. Het is in deze fase aan de begeleiding om het voortouw te nemen: geef het goede voorbeeld en benadruk de afspraken en gewoonten. Check of er vervoersproblemen zijn in de groep en bespreek met de deelnemers indien nodig een carpoolingsysteem. Doe als begeleider bij het begin extra moeite om iedereen bij de groep te betrekken en te zorgen voor een aangename sfeer. De naam van deze fase (parallelfase) komt vanuit het gedrag van jonge kinderen. Zij spelen naast elkaar en niet met elkaar en al hun gedrag is in wezen gericht op de volwassenen, zelfs als ze op elkaar reageren. In groepen zie je dit gedrag als deelnemers weliswaar op elkaar reageren, maar daarbij vooral de groepsbegeleiding aankijken. De tweede fase: de opnemingsfase Als je in de eerste fase blijft steken, krijg je een stille, passieve groep waarin mensen weinig op zichzelf en op elkaar vertrouwen. Geleidelijk gaat de groep over in de tweede fase. Sommige cursisten voelen zich meteen op hun gemak en belanden al zeer vlug in deze fase, bij anderen kan het enkele maanden duren voor ze aan de groep gewend raken. Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

7 In de tweede fase krijgt de groepsstructuur vorm. De deelnemers leren elkaar kennen en zoeken hun plaats in de groep. Stilaan worden alle leden opgenomen in de groep. Dit begint met paarvorming en subgroepjes. Onder de cursisten ontstaat een groepsstructuur met informele leiders. In deze fase ontstaan onderlinge verschillen van mening en conflicten. Er kunnen ook zwarte schapen ontstaan: deelnemers die volledig buiten de groep vallen. De aandacht van de cursisten voor de begeleiding vermindert, ze richten zich meer tot elkaar onderling. De begeleiding heeft nog steeds een belangrijke functie, al fungeert ze iets meer op de achtergrond dan in de 1e fase: de begeleiding bewaakt de groepsafspraken en ondersteunt de groep. In deze fase is het belangrijk dat de begeleiding aandacht heeft voor de cursisten die buiten de groep dreigen te vallen, of voor cursisten die af dreigen te haken. Deze cursisten verdienen extra aandacht, zodat ze het vertrouwen vinden om zich toch bij de groep aan te sluiten. Meestal gaat de groep snel over in de tweede fase. Sommige cursisten voelen zich meteen op hun gemak en belanden al zeer vlug in deze fase, bij anderen kan het enkele maanden duren voor ze aan de groep gewend raken. Als je merkt dat de groep stil en gedwee blijft, kunnen groepsbevorderende, leuke activiteiten vooruitgang in de groepssfeer brengen. Een goede groepssfeer maakt dat cursisten ook na de cursus meer gemotiveerd zullen zijn om zich aan te sluiten bij een natuurvereniging. Enkele activiteiten die de groepssfeer bevorderen: - een leuke manier van kennismaken tijdens de eerste les - excursies in het begin van de cursus - tijdens de les werken in groepjes (vb. in de lessen methodiek) - carpoolen naar excursies - een uitstap met middagpauze (gezellig samen boterhammen eten) - samen iets gaan drinken na de activiteit - De derde fase: wederkerigheid Als er een aangename groepssfeer is, ontwikkelt de groep zich verder tot een wederkerige groep. De groep heeft een duidelijk wij-gevoel. De subgroepjes maken plaats voor een groep waarin met iedereen rekening wordt gehouden. Alle deelnemers zijn betrokken en geven elkaar gemakkelijk feedback, zowel tijdens formele momenten (bvb. de methodieklessen) als op andere. Deze feedback wordt zeer serieus genomen. Bestaat er in de eerste fase soms onuitgesproken ergernis (men is beleefd naar elkaar) en in de tweede fase soms openlijke irritatie en conflict, in de derde fase maakt ergernis plaats voor het geven van feedback waarin beide partijen hun aandeel onderzoeken. De groep is behoorlijk zelfwerkzaam. De begeleiding heeft zeker nog zaken bij te dragen, maar de cursisten onderling zijn bereid heel wat Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

8 verantwoordelijkheid zelf op te nemen. Met enkele woorden instructie zorgen zij er zelf voor dat dingen verlopen zoals het hoort. Soms komen groepen niet tot dit stadium. De groep blijft dan zeer afhankelijk van de begeleiding. Meestal echter evolueert de groep zeker als er een zorgzame begeleiding is- van nature naar dit stadium. Boeiend om weten is dat onderzoek aantoont dat deelnemers zich onbewust op deze groepsevolutie instellen. Een groep is het hechtst is na 2/3 van de groepsperiode, onafhankelijk hoe lang de cursus duurt (bvb. dit geldt zowel bij een vakantiecursus van een week als bij een cursus van 10 of van 30 activiteiten). Vergeet in deze gezellige fase als begeleider niet de cursisten te stimuleren m.b.t. hun stageopdrachten, indien er aan deze cursus opdrachten verbonden zijn. Vraag geregeld hoe het ermee gaat. De cursus mag gezellig zijn, maar we zitten hier ook met een doel! De vierde fase: het afscheid De cursisten bereiden zich onbewust ook reeds voor op het afscheid. De groep valt langzaam uiteen, dit merkt u tijdens de laatste activiteiten. De rol van de begeleiding wordt weer net zo belangrijk als in het begin van de cursus. De aandacht die u kreeg in het begin, is net zo sterk als de aandacht die u krijgt voor uw laatste woorden. U heeft de taak om het afscheid vorm te geven en daar duidelijk in te zijn: dit is de laatste keer. Een groep kan zich hiertegen verzetten met beloftes over reünie, maar meestal komt dit niet van de grond. De afscheidsfase is het ideale moment om aan de deelnemers aan te bieden om toe te treden tot een nieuwe groep (bvb. de plaatselijke gidsenwerking of de lokale afdeling van de natuurbeweging). Als je als vaste begeleider tijdens de vorige fase heel dicht bij de cursisten stond, neem je nu best even een beetje meer afstand. Wellicht zal je, in het geval van de cursus Natuurgids, deelnemen aan de eindbeoordeling van de cursisten. Een houding van taakgerichte objectiviteit is dan op zijn plaats. Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

9 Cursisten Motiveren Motiveren komt van het Latijnse movere, dit betekent bewegen. Motivatie is een drijfkracht die je vooruit laat gaan in een bepaalde richting. Daarvoor is energie nodig. Iemand die ervoor kiest zich in te schrijven voor de cursus doet dat vanuit een bepaalde motivatie. De cursist heeft -om welke reden dan ook- zin om iets bij te leren over de natuur en wil daaraan wekelijks tijd besteden. Verschillende soorten motivatie Intrinsieke motivatie Dit is motivatie die vanuit de cursist zelf komt, de cursist volgt de cursus omdat hij daar zin of interesse in heeft. Cursisten kunnen om verschillende redenen zin of interesse hebben. - Iemand voelt zich aangetrokken tot de natuur omdat zij/hij er rust en verwondering ervaart. Om nog meer te kunnen genieten van de schoonheid en/of de rust van de natuur, besluit zij/hij de cursus te volgen. - Iemand is altijd geboeid geweest door vogels en wil er nu meer over weten. - Iemand heeft vrije tijd en wil die op een zinvolle manier invullen. - Iemand voelt de behoefte om nieuwe dingen bij te leren. - Extrinsieke motivatie Dit is motivatie die van buiten de cursist komt. Cursisten volgen de cursus natuurgids of andere cursussen omwille van het resultaat. De cursist hoopt dat het volgen van de cursus hem een beloning zal opleveren. - Iemand hoopt dat de titel natuurgids haar/hem zal helpen bij het vinden van een job in de natuursector en wil dit als iets extra aan zijn CV kunnen toevoegen. - Iemand hoop op als vergoede vrijwilliger aan de slag te kunnen bij een NME-centrum. - Iemand ervaart dat zijn vriendenkring of hobbykring nogal beperkt is. Door zich in te schrijven voor de cursus hoopt zij/hij nieuwe, aangename mensen te ontmoeten. - Iemand hoopt dat haar/zijn kwaliteiten worden gezien door mensen die zij/hij waardeert. - Prestatiemotivatie Veel mensen voelen zich extra gemotiveerd om iets te doen, als de taak een uitdaging inhoudt. De opdrachten (terreinstudie en stagewandeling) die bij de cursus natuurgids horen zijn zo n taak. Het behalen van de titel natuurgids motiveert als een beloning. De cursist gaat nota s maken en zich de leerstof eigen maken, om zo n goed mogelijk taak in te leveren. Mensen voelen zich aangetrokken door taken die niet té gemakkelijk zijn, want dan is er geen uitdaging aan. De taak mag ook niet té moeilijk zijn, want dat demotiveert. Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

10 Je kan het vergelijken met een kruiswoordraadsel. De leukste kruiswoordraadsels zijn deze waar je goed bij moet nadenken, maar die je uiteindelijk wel (bijna) helemaal opgelost krijgt. Deze kruiswoordraadsels geven je het meeste voldoening. Een te gemakkelijk kruiswoordraadsel is de moeite niet, een te moeilijk kruiswoordraadsel is niet leuk. De kunst is dus ervoor te zorgen dat iedereen zich op zijn niveau uitgedaagd voelt. Probeer daarom iedere cursist op zijn niveau te stimuleren. Schrik minder vaardige cursisten niet af door teveel van hen te vragen. Stimuleer de cursisten die al veel achtergrondkennis hebben om iets extra te doen (bvb. een terreinstudie over een gebied waar nog niet veel over bekend is). Een mengeling van motivaties Veel mensen beleven een mengeling van verschillende soorten motivaties in het volgen van een cursus. De ene motivatie is niet beter dan de andere, iemand die eerst vooral extrinsiek gemotiveerd was, kan net zoveel deugd beleven aan het genieten en ondersteunen van de natuur als een andere. Iemand die intrinsiek gemotiveerd is, kan ook behoefte hebben aan de bewondering door anderen om door te zetten op het moment dat het moeilijk wordt. Feit is: hoe hoger de (intrinsieke én extrinsieke én prestatie)motivatie, hoe meer kans op slagen! Heb oog voor wie extra gemotiveerd is Hou tijdens de loop van het cursus in het oog welke cursisten bijzonder gemotiveerd en capabel zijn m.b.t. bepaalde thema s. Zij kunnen misschien later worden ingezet in een cursus als vrijwilliger. Geef hun namen door aan de cursusbegeleider van het CVN. Zo zorgen we voor vernieuwing van het medewerkersteam! Hoe kan je als vaste begeleider cursisten motiveren? Je uiteindelijke bedoeling is dat zoveel mogelijk cursisten de eindmeet halen en zo enthousiast worden dat ze zich ook na de cursus nog willen inzetten voor de natuur. De ervaring leert ons dat mits een goede begeleiding- een groot deel van de cursisten actief lid worden bij een natuurvereniging. Zo heb je er niet alleen nieuwe mensen bij, je hebt er ineens een aantal nieuwe, gemotiveerde, bekwame vrijwilligers bij die na een jaar cursus héél wat hebben opstoken en hun steentje kunnen bijdragen. Hoe kan je zoveel mogelijk cursisten zover brengen? Geef veel bevestiging Als vaste begeleider heb je de zeer zinvolle taak om de cursisten te motiveren. Als (bege)leider sta je in een positie waarin cursisten bevestiging van je verlangen, meer dan je familieleden of vrienden in het dagdagelijkse leven bevestiging van je willen. Dat is normaal. Wees gerust gul met je bevestiging en steun aan de cursisten. Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

11 Verdeel je bevestiging Verdeel je aandacht een beetje over alle cursisten. Sommige cursisten uiten voortdurend een grote behoefte aan bevestiging. Je hoeft niet te overdrijven in je aandacht voor deze cursisten, maar geef hen meer dan de gemiddelde cursist. Andere cursisten zijn zeker van zichzelf en hebben minder behoefte aan je bevestiging. Ze zullen je niet openlijk vragen of ze het wel goed doen. Veel van deze cursisten hebben af en toe ook deugd van een onverwacht complimentje over hun inzet! Wees enthousiast over de natuur Als (bege)leider heb je een voorbeeldrol. Cursisten spiegelen zich aan jou en bewonderen je inzicht en je inzet voor de natuur! Wees enthousiast over de natuur, toon hoe je van de natuur kan genieten. Een enthousiaste begeleider werkt ontzettend motiverend voor cursisten om zélf ook enthousiast te zijn! Als jij laat voelen dat je ervoor gaat, zal de cursist veel gemakkelijker gemotiveerd zijn om er zelf ook 100% voor te gaan. Wees optimistisch en positief over de gang van zaken Wees niet alleen positief over de natuur, probeer dat ook te zijn over de cursistengroep, over het verloop van de cursus, over de kwaliteit van de docenten en gidsen, over je natuurwerkgroep of afdeling, over het CVN, over de natuurbeweging in het algemeen, Benadruk hoe zinvol het is dat veel mensen zich op een positieve manier inzetten voor de natuur. Zo motiveer je de cursisten om ook na de cursus actief met natuur bezig te blijven. Een zuur gezicht, maakt andere gezichten zuur. Als begeleider bepaal je in belangrijke mate mee de groepssfeer, zeker in het begin en op het einde. Probeer dus goedgezind te zijn, ook al heb je slecht geslapen, is er iets dat je ergert of maakte een cursist een negatieve opmerking Motiveer de cursisten om hun stageopdrachten af te leggen (cursus natuurgids en vervolgmodules) De stageopdrachten zijn een belangrijk deel van de cursus, hieruit leren de cursisten vaak het meest. Begin al vroeg (na enkele lessen) met de cursisten te vragen naar de locatie waar ze hun terreinstudie willen doen. Help hen bij het vinden van een mentor als ze daarom vragen. De educatief medewerker van het CVN kan eventueel ook helpen met het doorgeven van contactadressen van mentoren in regio s waar je zelf geen connecties hebt. Geef als begeleider aandacht aan de stageopdrachten, vraag de cursisten geregeld hoe het met hun terreinbezoeken gaat. Nodig hen uit om inhoudelijke vragen mee te brengen naar de cursus. Praat geregeld over de terreinstudie, laat zien dat je dit belangrijk vindt. Zo motiveer je de cursisten om hun opdrachten enthousiast en tijdig in handen te nemen. Stel de cursisten gerust, ze moeten na de cursus nog niet alles kennen en kunnen Voor sommige cursisten kan het demotiverend zijn dat er zovéél te leren is over de natuur. De lesgevers en gidsen in de cursus lijken allemaal zo bekwaam en weten zoveel Leg uit dat iedere gids en lesgever zijn specialiteit heeft en ook niet alles weet over andere onderwerpen / andere natuurgebieden. De bedoeling van de opdrachten is zélf dingen bij te leren, niet om meteen specialist te worden. Ieder werkt op haar/zijn niveau en iedereen leert er iets van bij! Respecteer ieders niveau en motiveer iedereen Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

12 om volgens zijn mogelijkheden bij te leren. De cursus natuurgids is een smaakmaker. Wie specialist wil worden, kan zich na de cursus blijven bijscholen in de thema s en gebieden die haar/hem boeien. Toon interesse in de vorderingen van de cursist en in de volbrachte opdrachten Vraag de cursisten hoe het is geweest, en hoe ze het hebben ervaren. De meesten zullen er veel deugd van ervaren het je te mogen vertellen. Wees blij om hun prestaties en toon hen dat ook. Motiveer de cursist tijdens en na de cursus om actief te worden in de natuurbeweging - Zorg dat er een fijne sfeer uit jullie groep straalt. Dat geeft cursisten het gevoel: daar willen we ook bij horen. - Zorg voor een goede begeleiding van cursisten die hun stageopdrachten in je afdeling doen. Zo leren ze de mensen van de afdeling kennen en worden ze gemakkelijker gemotiveerd achteraf actief te blijven. - Nodig de cursisten reeds tijdens de cursus uit om deel te nemen aan activiteiten van je afdeling/werkgroep. - Organiseer na de cursus een of enkele terugkomactiviteiten voor/met de cursisten in je afdeling. - Geef nieuwe mensen de kans om voor een groep te gidsen, schakel hen in je gidsenwerking in, laat hen eventueel samen gidsen met een ervaren rot uit de afdeling/werkgroep - Spreek de cursisten op het einde van de cursus aan om actief te worden in de natuurbeweging. Nodig de cursisten uit om een activiteit mee te doen. Spreek eventueel een of enkele goeie cursisten aan om met jou iets speciaals te doen. Sommige cursisten hebben zo n duwtje nodig om zich te integreren in de werkgroep en om te voelen dat hun aanwezigheid gewaardeerd wordt. - Spreek cursisten aan met de vraag of ze willen meewerken aan een activiteit in je afdeling (vb. haringbak, ledendag, ) of nodig hen uit om naar een vergadering te komen. Spreek zeker ook de meer timide cursisten individueel aan. - Overdrijf niet met aandacht voor je vereniging, met teveel opdringerigheid bereik je een tegengesteld effect. Het is belangrijk op strategische momenten (begin en einde) je vereniging voor te stellen en de mensen tussendoor uit te nodigen om deel te nemen aan activiteiten. Maar het mag niet zo zijn dat cursisten zich verplicht gaan voelen om actief lid te worden in je vereniging. - Mensen zullen maar een langduriger engagement opnemen als ze zich vrij voelen om dat te doen, niet als ze zich daartoe verplicht voelen. Wie geen interesse heeft om mee te doen met je vereniging of om de stageopdrachten af te leggen, moet zich even welkom kunnen voelen op de cursus. Misschien wijzigt hij zijn visie op het einde van de cursus, wordt hij in een andere regio actief, of gaat hij zonder actief te zijn in een natuurvereniging in andere verenigingen, groepen of in zijn eigen familie wel zinvolle dingen doen met de visie en competenties die hij tijdens de cursus verworven heeft. Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

13 Bijlage Wat doe je in deze situatie? Situatie 1 - Persoon A is cursist en twijfelt of hij/zij de terreinstudie wel wil afleggen. Hij is bang dat hij er niet genoeg tijd voor heeft om het heel goed te doen. - Persoon B is begeleider en probeert de cursist te motiveren. Situatie 2 - Persoon A is cursist en twijfelt of hij de terreinstudie wil maken. Hij kan niet goed met een computer overweg en schrijft met fouten. - Persoon B is begeleider en zoekt samen met de cursist een manier om hem te helpen. Situatie 3 - Persoon A is cursist en heeft een terrein gekozen. Na drie maanden is hij niet meer enthousiast. De natuurgebieden waar de excursies van de cursus doorgaan zijn veel gevarieerder of mooier dan zijn eigen gebied. - Persoon B is begeleider en zoekt samen met de cursist naar een oplossing. Situatie 4 - Persoon A is pas afgestudeerd als bioloog en volgt de cursus natuurgids. Hij is teleurgesteld over het niveau. De theorie kent hij al, en de opdrachten kan hij mits enkele dagen voorbereiding tot een redelijk resultaat afwerken. Hij twijfelt om de cursus verder te volgen. - Persoon B is begeleider en tracht de cursist te motiveren. Situatie 5 - Persoon A is cursist en voelt zich niet echt thuis in de groep, hij is de enige werkloze (of oudere, of jongere, of laaggeschoolde, of slechthorende of ) deelnemer en voelt zich buitengesloten. Hij heeft geen auto en moet moeite doen om op de excursieplaatsen te geraken. - Persoon B is begeleider en zoekt met de cursist een oplossing. Situatie 6 - Persoon A is erg onzeker over zichzelf en vraagt voortdurend raad i.v.m. zijn terreinstudie. - Persoon B is begeleider en probeert hem in de goede richting te sturen. Hoe pak je deze situatie aan? Situatie 7 - Persoon A is erg onzeker over zichzelf en twijfelt sterk of hij een stagewandeling durft gidsen. - Persoon B is begeleider en probeert hem toch te overtuigen. Hoe kan je hier ondersteuning bieden? Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

14 Situatie 8 Een lesgever of excursieleider viel tegen. De man maakte het veel te moeilijk en de meeste cursisten haakten af. Hoe reageer je op het einde van de activiteit als begeleider? Situatie 9 Een gids maakt het te gemakkelijk, hij vertelt tijdens de excursie veel dingen die de cursisten al weten. Hoe kan je als begeleider ervoor zorgen dat de cursisten toch iets leren tijdens de excursie? Situatie 10 Als begeleider zal je straks de lesgeefster Beleid inleiden. Je kent deze persoon zelf niet goed. Hoe pak je het vooraf aan? Wat zeg je tegen de cursisten? Situatie 11 Maakte je zelf nog een andere situatie mee? Welke? Hoe heb je ze aangepakt? Hoofdkantoor Appelmansstraat 12/ Antwerpen T / 14

VORMING VOOR DE VASTE BEGELEIDERS VAN DE CURSUS NATUURGIDS

VORMING VOOR DE VASTE BEGELEIDERS VAN DE CURSUS NATUURGIDS VORMING VOOR DE VASTE BEGELEIDERS VAN DE CURSUS NATUURGIDS 1. CHECKLIST TAKEN VASTE BEGELEIDERS 2. HET BEGELEIDEN VAN GROEPEN 3. CURSISTEN MOTIVEREN 1. CHECKLIST TAKEN VASTE BEGELEIDERS In de week voor

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Methodiek 2 20-3-2012. Overzicht les. Soorten excursies. Doelgroepen. Cursus Natuurgids. Soort excursie. Doelgroep. Werkvormen

Methodiek 2 20-3-2012. Overzicht les. Soorten excursies. Doelgroepen. Cursus Natuurgids. Soort excursie. Doelgroep. Werkvormen Overzicht les Methodiek 2 Cursus Natuurgids Soorten excursies Doelgroepen Werkvormen Leren inspelen op je publiek Methodiek 2 Cursus Natuurgids 2 Soorten excursies Doelgroepen Soort excursie Kalenderexcursie

Nadere informatie

burchtstraat@kosh.be Naam:

burchtstraat@kosh.be Naam: Campus Burchtstraat Burchtstraat 14 2200 Herentals SEMINARIE: VERDIEPING VAN JE STUDIEKEUZE 014/21.23.83. burchtstraat@kosh.be Naam: Eerste deel: verder werken aan de opdracht van vorige week: opzoeken

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die:

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die: Mentor informatie Introductie Het Mentoringprogramma is voor studenten die een begeleidingsvraag hebben. Deze begeleidingsvraag kan zeer divers van aard zijn en heeft te maken met schoolse-, persoonlijke

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Inhoudsopgave Welkom Blz. 3 Wat zijn baby- en kindergebaren? Blz. 4 Voordat je begint Blz. 5 De eerste gebaren Blz. 6 & 7 Gebaren- tips Blz. 8 Veel gestelde

Nadere informatie

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Jezelf presenteren De medewerker moet zichzelf goed presenteren. Bijvoorbeeld door er schoon en verzorgd uit te zien. Zo laat hij/zij een goede indruk

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

INLEIDING / VERANTWOORDING. 3 DE METHODE 9 HET PERSOONLIJKE IN HET DOCENTSCHAP EN DE ROL VAN BEGELEIDER...

INLEIDING / VERANTWOORDING. 3 DE METHODE 9 HET PERSOONLIJKE IN HET DOCENTSCHAP EN DE ROL VAN BEGELEIDER... DE KLAS ALS TEAM (DOCENTENBOEK) INHOUDSOPGAVE INLEIDING / VERANTWOORDING. 3 DE METHODE 9 HET PERSOONLIJKE IN HET DOCENTSCHAP EN DE ROL VAN BEGELEIDER... RICHTLIJNEN EN HULPMIDDELEN VOOR DE DOCENT ALS BEGELEIDER...

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Jij als leider!

Hoofdstuk 3: Jij als leider! Kijk eens in de spiegel Hoofdstuk 3: Jij als leider Elke dag als je opstaat, sta je waarschijnlijk een moment voor de spiegel. Misschien let je er niet meer bewust op, maar als je voor de spiegel staat

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Handleiding voor het organiseren van de cursus natuurgids

Handleiding voor het organiseren van de cursus natuurgids Handleiding voor het organiseren van de cursus natuurgids Inhoudstafel Handleiding voor het organiseren van de cursus natuurgids... 1 1.1 Wat is het CVN?...2 1.2 Verschillende soorten cursus natuurgids...2

Nadere informatie

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs.

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs. R.K. Basisschool Anselderlaan 10 6471 GL Eygelshoven Tel: 045-5351434 De fijne kneepjes van het voorlezen Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de

Nadere informatie

Evalueren kan je leren Stagewandeling Natuurgidscursus. Opdracht. Evaluatie 26/11/2013

Evalueren kan je leren Stagewandeling Natuurgidscursus. Opdracht. Evaluatie 26/11/2013 26/11/2013 Evalueren kan je leren Stagewandeling Natuurgidscursus Oefening Competenties natuurgids en beoordeling Wat doe je op de dag zelf en achteraf? Vragen? Opdracht Beoordeel het filmfragment aan

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl Begeleiden van pabostudenten Dit stuk geeft je handvatten bij de begeleiding van een pabostudent. Als

Nadere informatie

Het leven zoals het is Rechtspraktijk, van CVO naar KHLeuven Klik hier voor meer informatie over Rechtspraktijk in het CVO Leuven-Landen

Het leven zoals het is Rechtspraktijk, van CVO naar KHLeuven Klik hier voor meer informatie over Rechtspraktijk in het CVO Leuven-Landen Het leven zoals het is Rechtspraktijk, van CVO naar KHLeuven Klik hier voor meer informatie over Rechtspraktijk in het CVO Leuven-Landen Ze zien dat wij over een ruimere juridische bagage beschikken dan

Nadere informatie

READER STUDENTENCOACH

READER STUDENTENCOACH READER STUDENTENCOACH VO Reader studentencoch VO 1 Inleiding Voor jullie ligt de reader die hoort bij het project studentencoach (het coachen van jongerejaars studenten door ouderejaars). In deze reader

Nadere informatie

Help jij studerend Groningen gezond ouder te worden?

Help jij studerend Groningen gezond ouder te worden? Help jij studerend Groningen gezond ouder te worden? Word actief! Zowel bij de ACLO als bij haar verenigingen kun je actief worden door in commissies of in een bestuur te gaan. Op die manier ontwikkel

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek,

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, 4 INZICHTEN De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, waarbij 37 trainers en coaches een seizoen lang intensief zijn gevolgd. Dit onderzoek

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Virbo 19/03/2014 Mensen en Cultuur - Weerstand

Virbo 19/03/2014 Mensen en Cultuur - Weerstand Virbo 19/03/2014 Mensen en Cultuur - Weerstand Verwachtingen? Leervragen? Doelen De deelnemers reflecteren op de rol van mensen en cultuur bij schoolontwikkeling hebben meer inzicht in weerstand en krijgen

Nadere informatie

BEGELEIDINGSINSTRUMENT INDIVIDUELE BEROEPSOPLEIDING

BEGELEIDINGSINSTRUMENT INDIVIDUELE BEROEPSOPLEIDING BEGELEIDINGSINSTRUMENT INDIVIDUELE BEROEPSOPLEIDING De Individuele Beroepsopleiding (IBO) is bedoeld voor jobs waar ondernemers geen geschikte kandidaten voor vinden. De ondernemer kan via dat systeem

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Tips voor een geslaagde relaxerende massage thuis Marianne Baudenelle www.mariannebaudenelle.be

Tips voor een geslaagde relaxerende massage thuis Marianne Baudenelle www.mariannebaudenelle.be Tips voor een geslaagde relaxerende massage thuis Marianne Baudenelle www.mariannebaudenelle.be Tips om thuis een relaxerende massage te geven Page 1 Relaxerende massage thuis Mensen maken vaak het voornemen

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

COMPETENTIEPROFIEL BIJLAGE 3D-MAP

COMPETENTIEPROFIEL BIJLAGE 3D-MAP COMPETENTIEPROFIEL BIJLAGE 3D-MAP Dit competentieprofiel is een (zelf)reflectiedocument betreffende het functioneren van de BIO op een bepaald moment. Het wordt ingevuld: 1) door de begeleider zelf tijdens

Nadere informatie

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over verkopen aan en adviseren van gasten in horecabedrijven. Oftewel: het verkoopadviesgeprek. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Inzetbaarheidsscan 2 Ben jij duurzaam inzetbaar? Blijf van waarde in de wereld van werk Iedereen wil graag gezond, productief en met plezier

Nadere informatie

MOTIVEREN & STIMULEREN

MOTIVEREN & STIMULEREN INLEIDING INLEIDING Dit boekje hoort bij de vervolgtraining 'motiveren en stimuleren'. In dit boekje gaat het voornamelijk over kunnen, willen en doen. Probeer de stof die we hier beschrijven vooral als

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo 2 Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Met dit document geven wij docenten en loopbaanbegeleiders

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Didactisch partnerschap

Didactisch partnerschap Didactisch partnerschap Vijf routekaarten om lastige situaties in het samenwerken met ouders te hanteren Het klinkt zo mooi: didactisch partnerschap. Zie daar als leraar maar eens een goede invulling aan

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

BEGELEIDINGSINSTRUMENT STAGE HOGER ONDERWIJS

BEGELEIDINGSINSTRUMENT STAGE HOGER ONDERWIJS BEGELEIDINGSINSTRUMENT STAGE HOGER ONDERWIJS In het kader van hun opleiding aan de universiteit of hogeschool kunnen studenten stage lopen bij een ondernemer. De stage stelt de student in staat om de op

Nadere informatie

H u i s w e r k b e l e i d

H u i s w e r k b e l e i d H u i s w e r k b e l e i d Voor maken. sommige een Voor kinderen aantal anderen kinderen een is complexe het levert huiswerk huiswerk taak echter waarbij geen een zij problemen bron een beroep van op,

Nadere informatie

Inhoudstafel Luistermoment Centrum-West Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding...

Inhoudstafel Luistermoment Centrum-West Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding... Inhoudstafel Luistermoment Centrum-West Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding... 2 Voorbereiding... 2 Locatie... 2 Materiaal... 2 Veel voorkomende

Nadere informatie

Slim huiswerk maken, tips om huiswerk maken te begeleiden

Slim huiswerk maken, tips om huiswerk maken te begeleiden Slim huiswerk maken, tips om huiswerk maken te begeleiden Werkplek - De spullen binnen handbereik o Houd spullen die nuttig zijn bij het maken van huiswerk dicht bij de hand. o Handige spullen bij het

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

OPEN DAG 2015. www.staring.nl. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. Borculo Beukenlaan

OPEN DAG 2015. www.staring.nl. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. 24 januari 10 tot 13 uur. Borculo Beukenlaan OPEN DAG 2015 Borculo Beukenlaan 24 januari 10 tot 13 uur Borculo Herenlaan bovenbouw vmbo 24 januari 10 tot 13 uur Lochem Zutphenseweg 24 januari 10 tot 13 uur www.staring.nl Het Staring College daagt

Nadere informatie

Natuurpunt Antwerpen Stad - Nieuwsbrief 2 - Cursus Natuurgids, Gemeenteraadsverkiezingen, activiteiten 1 bericht

Natuurpunt Antwerpen Stad - Nieuwsbrief 2 - Cursus Natuurgids, Gemeenteraadsverkiezingen, activiteiten 1 bericht Guy Voets Natuurpunt Antwerpen Stad - Nieuwsbrief 2 - Cursus Natuurgids, Gemeenteraadsverkiezingen, activiteiten 1 bericht Natuurpunt Antwerpen Stad

Nadere informatie

Kennis rond dementie, familierelaties en verlieservaringen is onontbeerlijk.

Kennis rond dementie, familierelaties en verlieservaringen is onontbeerlijk. COMPETENTIEPROFIEL COACH BEGELEIDING MODULES PSYCHO-EDUCATIEPAKKET DEMENTIE EN NU De coach van Dementie en nu is hij/zij die de vormingssessies begeleidt voor een groep mantelzorgers van personen met dementie.

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

6 Coaching van de cliënt

6 Coaching van de cliënt 6.1 6 Coaching van de cliënt De begeleiding of coaching op de werkvloer is afhankelijk van de noden van de cliënt én van de noden van de collega s en werkgever. Samen starten op de stage/ tewerkstelling

Nadere informatie

VRIJWILLIGER BIJ DE SENIORENDIENST Voor elke senior wat wils

VRIJWILLIGER BIJ DE SENIORENDIENST Voor elke senior wat wils VRIJWILLIGER BIJ DE SENIORENDIENST Voor elke senior wat wils www.bilzen.be AMBASSADEURS Senioren die zich op de één of andere manier verdienstelijk willen maken in de maatschappij, moeten hiervoor alle

Nadere informatie

(56 enquêtes) (62 enquêtes) (45 enquêtes) (57 enquêtes) Accent 2012. Accent 2013. Accent 2011. Accent 2014. score 1-10. score. score 10.

(56 enquêtes) (62 enquêtes) (45 enquêtes) (57 enquêtes) Accent 2012. Accent 2013. Accent 2011. Accent 2014. score 1-10. score. score 10. Evaluatie ouders: : Uitkomsten tevredenheidsonderzoek 2011 t/m 2014 uitgedrukt in een (waarderingscijfer) Accent 2011 (45 enquêtes) Accent 2012 (57 enquêtes) Accent 2013 (56 enquêtes) Accent 2014 (62 enquêtes)

Nadere informatie

Ontwikkellijn 1: Ik zorg ervoor dat ik aan het werk ga en blijf!

Ontwikkellijn 1: Ik zorg ervoor dat ik aan het werk ga en blijf! Ontwikkellijn 1: Ik zorg ervoor dat ik aan het werk ga en blijf! Het gaat erom dat je laat merken dat jij zélf verantwoordelijk bent voor het leren: jij kiest de opdrachten, workshops en klussen zélf,

Nadere informatie

Vanjezelfhouden.nl 1

Vanjezelfhouden.nl 1 1 Kan jij van jezelf houden? Dit ontwerp komt eigenlijk altijd weer ter sprake. Ik verbaas mij erover hoeveel mensen er zijn die dit lastig vinden om te implementeren in hun leven. Veel mensen willen graag

Nadere informatie

Zonder dieet lekkerder in je vel!

Zonder dieet lekkerder in je vel! Zonder dieet lekkerder in je vel! Vijf vragen en vijf stappen om te ontdekken hoe je jouw eetpatroon kunt veranderen en succesvol kunt afvallen. Overgewicht neemt ernstige vormen aan, veel volwassenen

Nadere informatie

Evaluatie vormingsprogramma 'Agressie in de Ouderenzorg'

Evaluatie vormingsprogramma 'Agressie in de Ouderenzorg' Evaluatie vormingsprogramma 'Agressie in de Ouderenzorg' Organisatie Preventief Omgaan met Agressie Datum 20/04/2012 Plaats t Roodhof Oostkamp Globaal gemiddelde 4.8 / 5 Aantal deelnemers 21 personen 1.

Nadere informatie

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen "#$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen #$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/ Thema TEAM Module 3: Feedback geven en ontvangen Voorbeeld van het begin van de training feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen Het geven van effectieve feedback is een waardevol hulpmiddel

Nadere informatie

SPOT EEN JOB! Vacatures zoeken. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

SPOT EEN JOB! Vacatures zoeken. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS SPOT EEN JOB! Wie zoekt die vindt! Er zijn veel manieren om vacatures te vinden. In dit lespakket worden de jongeren aan het werk gezet om via verschillende kanalen vacatures te vinden: kranten, internet,

Nadere informatie

6 Coaching van de cliënt

6 Coaching van de cliënt 6.1 6 Coaching van de cliënt De begeleiding of coaching op de werkvloer is afhankelijk van de noden van de cliënt, collega s en werkgever. Samen starten op de stage/ tewerkstelling Als coach kan je samen

Nadere informatie

maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING...

maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING... maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING... 1 Gegevens leerling Naam Adres Postcode Woonplaats Geboortedatum Telefoon Afdeling/leerweg Gegevens school Naam Schoolbegeleider Adres Plaats Telefoon

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Scrum@school - Technasium Noord 2016

Scrum@school - Technasium Noord 2016 Scrum@school - Technasium Noord 2016 Veranderingen door Scrum@school Onderzoekje onder 16 docenten bij afsluiting basistraining. -4-3 -2-1 0 +1 +2 +3 +4 1. Werkplezier leerlingen XXXX XXX XXXXXXXX X 2.

Nadere informatie

Centrum voor Volwassenenonderwijs LBC-NVK Sint-Niklaas

Centrum voor Volwassenenonderwijs LBC-NVK Sint-Niklaas Opleiding Begeleider in de kinderopvang Schooljaar 2015-2016 versie mei 2015 leerlijk boeiend creatief Centrum voor Volwassenenonderwijs LBC-NVK Sint-Niklaas Kroonmolenstraat 4-9100 Sint-Niklaas Tel. 03

Nadere informatie

Informatie Vrijwilligerswerk

Informatie Vrijwilligerswerk Informatie Vrijwilligerswerk 1 Stichting Vrije Tijd en Vorming Midden-Holland Bloemendaalsweg 68 2804 AB Gouda Telefoon 0182 527 566 Fax 0182 532 942 Internet www.vtvmiddenholland.nl E-mail info@vtvmiddenholland.nl

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

Duurzaamheid op School Aanbod 2013-3014. Basisscholen

Duurzaamheid op School Aanbod 2013-3014. Basisscholen Duurzaamheid op School Aanbod 2013-3014 Basisscholen Milieuzorg op School 2013-2014 Vanaf dit schooljaar worden duurzame ondersteund door de stad. projecten op school gerichter Alle basisscholen kunnen

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen Op 1 januari worden volop goede voornemens gemaakt. We willen stoppen met roken, afvallen, meer bewegen, gezonder leven en ga zo maar door. Afvallen is

Nadere informatie

Motivatie: presteren? Of toch maar leren?

Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Arjan van Dam Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Een van de lastigste opgaven van managers is werken met medewerkers die niet gemotiveerd zijn. Op zoek naar de oorzaken van het gebrek aan motivatie,

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Deze brochure kan ook ondersteunend zijn voor iedereen die met het gezin in contact komt: maatschappelijk

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE TAALWERKBLAD PARTICIPATIE aanpak coach cultuur deelnemen doel eigenschappen heden integreren kwaliteiten meedoen mentor nu plan samenleving toekomst vaardigheden verleden verwachtingen wensen DE WERKWOORDSTIJDEN

Nadere informatie

Competenties De Fontein

Competenties De Fontein Competenties De Fontein We werken met de volgende 4 competenties: 1. Verantwoordelijkheid 2. Samenwerken 3. Organisatie en planning, zelfstandigheid 4. Motivatie - In klas 1 wordt gewerkt aan de volgende

Nadere informatie

INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES

INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES WAAROM DEZE BIJSCHOLING? DE LEERDRIEHOEK Luisteren 5 tot 8% Lezen 11% Zien / horen (avm) 22% Leerkracht: docent Leerkracht: mediator Zien / horen (demo) 32% Erover

Nadere informatie

Kernkwaliteiten zoals ontwikkeld en beschreven door D. Ofman. 1. Inleiding. 2. Kernkwaliteiten. 3. Kernkwaliteit en valkuil. 4.

Kernkwaliteiten zoals ontwikkeld en beschreven door D. Ofman. 1. Inleiding. 2. Kernkwaliteiten. 3. Kernkwaliteit en valkuil. 4. Kernkwaliteiten zoals ontwikkeld en beschreven door D. Ofman 1. Inleiding 2. Kernkwaliteiten 3. Kernkwaliteit en valkuil 4. Omgekeerde proces 5. Kernkwaliteit en de uitdaging 6. Kernkwaliteit en allergie

Nadere informatie

EEN OPEN DAG BEZOEKEN

EEN OPEN DAG BEZOEKEN Activiteit voor in de les: EEN BEZOEKEN Middels dit document wil De Haagse Hogeschool de aankomende studenten tools geven om zich goed voor te bereiden op hun studiekeuze via het bezoeken van een Open

Nadere informatie

Groeidocument trainingen blok 1

Groeidocument trainingen blok 1 Groeidocument trainingen blok 1 Jeroen Dusseldorp 11-10-2013 Inleiding... 3 Training 1 Competenties... 4 Training 2 Reflecteren... 5 Training 3 Overtuigen... 6 Training 4 Intake (deel 1)... 7 Training

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie opdracht 1, module 2, les 7 Vriendschappen Vriendjes spelen een belangrijke rol in het leven van een kind. Kinderen spelen met elkaar en maken plezier. En vriendjes leren van elkaar.

Nadere informatie

STUDIEWIJZER OPLEIDING TOERNOOILEIDER NIVEAU 2

STUDIEWIJZER OPLEIDING TOERNOOILEIDER NIVEAU 2 STUDIEWIJZER OPLEIDING TOERNOOILEIDER NIVEAU 2 VERENIGINGSTOERNOOILEIDER INHOUDSOPGAVE Deze studiewijzer is uit vier delen opgebouwd, plus een inleiding: 0. Inleiding 1. Competenties en kerntaken 2. Kort

Nadere informatie

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het:

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het: Groenveldstraat 46, 3001 Heverlee Tel. 016/ 20 80 26 Fax 016/23 60 46 basisschool@donboscoheverlee.be - www.donboscoheverlee.be Ons huiswerkbeleid De leerlingen zijn een groot deel van de dag actief op

Nadere informatie