Formele zaken en structuur. Intelligente Interactie. Hoorcollege: onderwerpen. Formele zaken en structuur. Werkcollege: doel. Werkcollege Deliverables

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Formele zaken en structuur. Intelligente Interactie. Hoorcollege: onderwerpen. Formele zaken en structuur. Werkcollege: doel. Werkcollege Deliverables"

Transcriptie

1 Formele zaken en structuur Frank Anna Floris Remco RJ Intelligente Interactie Frank Dignum(coördinatie en hoorcollege) Anna van der Zalm (hoorcollege en werkcollege) Floris Delmee(student assistent) Remco Snijders (student assistent) Robbert-Jan Beun (hoorcollege) Bachelor vak informatiekunde INFOB3II, 7.5 ECTS, Timeslot: B, Hoorcollege meestal op dinsdag (zie weekrooster) onderwerpen intelligente interactie oefenopgaven en tentamen(s) Werkcollege op dinsdag en donderdag (zie weekrooster) groepswerk (maximaal 4 personen) conceptueel ontwerp van intelligente interface posterpresentatie, wetenschappelijk artikel en procesrapportage Formele zaken en structuur Cijferverdeling: tussentijdse toets (20%), tentamen (40%), werkcollege (40%) tussentijdse toets en tentamen genormeerd minstens voldoende werkcollege voldoende Hoorcollege: onderwerpen 1. Cursusintroductie en intelligente agenten (RJ; 23/4) 2. Gebruikersmodellering (Anna; 7/5) 3. Context Awareness, Ubiquitous Computing(Frank; 14/5) 4. Natuurlijke taalsystemen (Frank; 16/5) 5. Dialoogsystemen (Frank; 28/5) 6. Embodied en sociale agents(frank; 4/6) 7. Multimodale interactie(rj; 11/6) 8. Persuasieve technologie (Anna; 18/6) 9. Coachingsystemen(RJ; 25/6) Werkcollege: doel Conceptueel ontwerp van een virtuele intelligente assistent op basis van de huidige technologie Werkcollege Deliverables Onderwerp Verplicht/keuze Deadline Taal Onderwerpkeuze Verplicht 1 mei, 9:00 uur Nederlands Tussentijdse presentatie Verplicht 6 juni, 9:00 uur Nederlands Tussentijdse rapportage Verplicht 6 juni, 9:00 uur Nederlands Posterpresentatie Verplicht 27 juni, 9:00 uur Nederlands Prototype Keuze 27 juni, 9:00 uur Nederlands Wetenschap. artikel Verplicht 5 juli, 18:00 uur Nederlands/Engels Procesrapportage Verplicht 5 juli, 18:00 uur Nederlands 1

2 Wetenschappelijk artikel Paper voor Intelligent User Interface conferentie 2014 Formaat zie Appendix 1 van de groepsopdracht Maximaal 8 pagina s (2 kolommen) Inhoudelijk Inkadering PACT- en requirementanalyse Ontwerp en gebruikte technologie Afsluiting Zowel op papier als digitaal inleveren Zie IUI2008, IUI2009, IUI2010, IUI2011, IUI2012 en 2013 als voorbeeld (http://www.iuiconf.org) In ieder geval sociale rol van het systeem omgeving user groep scenario welk (basis)probleem moet de assistent oplossen functionaliteit en gedrag (maak bijv. een flowdiagram) interactie types (multimodaliteit) embodiment architectuur Onderwerpen IUI conferenties Personal assistants Hand held devices Interactieve characters Emotiedetectie Dialoogsystemen User profiling Context extractie Procesrapportage O.a. (zie groepsopdracht p. 8) Naam en logo systeem Planning van de werkzaamheden in Gantt chart Datum en notulen van de bijeenkomsten Overzicht bestaande applicaties en patenten Screenshots van de interface Schema s van het ontwerp Bronnen voor zover niet in artikel Poster op A4 formaat Onderlinge taakverdeling Reflectie groepsproces Digitaal inleveren Traditionele Interface Toekomstige interface Inbedding in omgeving Fysiek: tangible Sociaal: verschillende rollen en types gebruikers Sensormetingen Omgeving: locatie, licht, geluid, Gebruiker: gedrag, biosignalen, spraak, Actuatoren Verandering van omgeving (licht, geluid, ) Zelfstandige taken Adaptief Automatische aanpassing van communicatie aan omstandigheden en gebruiker 2

3 In dit college Niet: de achterliggende techniek of virtual reality (zie bijv. Interactietechnologie) Wel: gebruik in interactie conceptuele en functionele niveau Voorbeeld: The virtual sleeping coach Persoonlijke assistent die de kwaliteit van slapen ondersteunt Motivatie: 1.9 miljoen mensen nemen slaappillen in NL Systeem gebaseerd op: algemene coaching principes kennis over slaapstoornissen The virtual sleeping coach The virtual sleeping coach Interacteert op basis van vertrouwen en bestaande persuasieve technieken Heeft informatie over: gebruiker (leeftijd, gewicht, ziektes, hartslag, ) omgeving (licht, geluid, temperatuur, ) verschillende aspecten van slapen (medicatie, depressie, ) Biedt de gebruiker: oefening om het gedrag te veranderen inzicht in slaap en waakgedrag Adapteert communicatie en therapie aan: omgeving gebruikersmodel (profiel en interactie) Architectuur: verschillende soorten agenten en databases slaap agent, communicatie agent, usermodel agent, coachee mobile sleep coach enviro nment peer sleep expert centre therapist communication sensor information The virtual sleeping coach Werkcollege begeleiding coachee sensor agent communication agent mobile sleep coach enviro nment environmental agent personalization agent peer communication sensor information sleep expert centre therapist sleep agent sleepknowledgebase reasoningmechanism dialogue management Dinsdag ( ) opdrachten college, groepsbespreking Donderdag ( ) groepsbespreking Zie ook document groepsopdracht Coördinatie Anna van der Zalm: Studentassistenten Remco Snijders: Floris Delmee: 3

4 Werkcollege eerste bijeenkomst Eerste bijeenkomst (25 april) verplicht! Kennismaking wie is wie? wat is precies de opdracht? hoe verder? Deliverables Planning Onderwerp Notulen Startdocumenten BSCW Werkcollege overige bijeenkomsten Notulist houdt verslag bij zie pagina 6 groepsopdracht Voortgang Problemen Afspraken voor activiteiten Hints 1 Veel vrijheid: gevaarlijk! Lees de groepsopdracht goed door voor de 1 ste bijeenkomst Neem een onderwerp dat je interessant en belangrijk vindt (denk er goed over na, maar niet te lang) Deadline onderwerp: 1 mei, 9:00 uur. Haal je inspiratie uit de IUI conferentie onderwerpen en de literatuur op BSCW Plan activiteiten deadlines, hoeveelheid werk, ander werk, aantal bijeenkomsten, verdeel taken zoveel mogelijk (welke onderdelen wil je in je ontwerp?) zorg er voor dat het toch een geheel blijft Hints 2 Start top-down probeer vooraf een ruwe schets van het college te maken plaats de onderwerpen in een model voor interactie Probeer als je iets moet lezen of een college volgt de informatie zoveel mogelijk te plaatsen in het gekozen onderwerp Ga snel aan het werk en pas op voor de mid-termdip We stimuleren het maken van een prototype, maar het is niet verplicht. Geef relevante/leuke links aan Frank door. Hij zet ze op de website Nog vragen? En dan nu inhoudelijk 4

5 De interactie met computers zal in de toekomst volledig veranderen en veel meer aansluiten op menselijke cognitieve en sociale vaardigheden Hoe weten we waar het om gaat in deze bijeenkomst? Maar: We maken gebruik van taal. Intelligente interactie betekent veel meer dan een talige interactie Een talige interactie van vroeger We communiceren namelijk al lang talig met een computer system1% latex document.tex This is TeX, C Version 3.14t3 (document.tex LaTeX2e <1994/12/01> patch level 3 Hyphenation patterns for english, dutch, american, german, loaded. (/cadappl/tex/ver3.14/lib/tex/base/latex209.def Entering LaTeX 2.09 compatibility mode.) (see the transcript file for additional information) Output written on document.dvi (2 pages, bytes) Transcript written on document.log. To PostScript: dvitops document.dvi To preview with X: xdvi document.dvi system1% 5

6 OK, dat was geen gewone taal. Dan de volgende Wilt u meer informatie? Nee Ja Goede morgen. stop Dezelfde richting? Ja Nee Dezelfde dag? Ja Nee Informatiesysteem Eindhoven. U kunt informatie krijgen over vertrektijden van intercitytreinen. Intercitytreinen rijden van Eindhoven in vier richtingen: Den Bosch, Venlo, Weert, Tilburg. Van toepassing voor u is Den Bosch Nee Den Bosch! Vandaag? Ja Welke andere dag? Zondag Terug naar 1978 Vandaag! Eerstvolgende vertrektijden? Nee Ja Zondag! Ochtend, middag, avond? Avond De eerstvolgende vertrektijden zijn: en Jab: RJ: Jab: RJ: Jab: RJ: Jab: RJ: Jab: RJ: Jab: RJ: Jab: RJ: Jab: RJ: Jabberwacky: the chatbot Nobody expects the Spanish inquisition This is not an interesting conversation It s all intelligent from MY side of the conversation Are you intelligent? Not really The answer sounds intelligent Are human beings intelligent? Some are How smart are you? I am a university teacher Which university do you attend? Utrecht University Oh, that university Do you know where it is? It s in Turkey? No it s in the Netherlands Jabberwacky: the chatbot RJ: Does drinking alcohol influence my sleeping pattern Jab: It makes you witty RJ: What does witty mean? Jab: Witty means clever, ironic. RJ: Do you mean that drinking alcohol makes you witty? Jab: It is not this ones intention to understand you RJ: Who is this one? Jab: This man is this man RJ: But who is this man? Jab: This boy Waarom natuurlijke taal? Omdat we er zo vertrouwd mee zijn Omdat we er zoveel mee kunnen uitdrukken Omdat het zo snel is Waarom niet natuurlijke taal? Omdat het zo moeilijk is Omdat het zo ambigu/contextafhankelijk is Omdat we nog niet echt goede modellen hebben 6

7 Taal en dialoog: een case Mijn cursorsymbool in Word is per ongeluk veranderd van een streep in een punt en ik wil mijn streep terug! U: Ik wil het symbool voor de cursor veranderen. S: Hoe wilt u dan dat het er uitziet? U: Zoals dit:. S: OK, gebeurd. U: Ik wil het symbool voor de cursor veranderen. S: Neem een symbool uit de lijst hieronder: U: Ik wil het symbool voor de cursor veranderen. S: Sorry, het cursor-symbool kan niet worden veranderd. (U: Dat is jammer, bedankt.) Een gesprek I: Schiphol Inlichtingen, goedemorgen. S: Goedemorgen, U spreekt met J. Op dertig juni komt er s morgens een kennis van mij aan uit Dublin met het vliegtuig. Ik weet niet wat de aankomsttijd is van dat vliegtuig. Kunt u mij daar inlichtingen over geven? I: Ik zal even voor u kijken hoor. S: Ja (5 sec.) I: Om twaalf over negen komt dat vliegtuig. S: Twaalf over negen. I: Ja. S: Bedankt. I: Graag gedaan. S: Dag. I: Dag. 7

8 Natuurlijke Dialoog en Context Goedemorgen, u spreekt met Jansens. Ik (de spreker) heb een vraagje. Op 30 juni (2006) arriveert in de morgen een vriend van mij(de spreker) uit Dublin met het vliegtuig. Ik (de spreker) weet niet wat de aankomsttijd is van dat vliegtuig (het vliegtuig dat in de morgen arriveert vanuitdublin op 30 juni2006). Kunt u mij daar informatie over geven (de aankomsttijd van het vliegtuig vanuit Dublin op 30 juni in de morgen)? Mensen onderspeciferen hun informatie Context Voorafgaande Interactie (Discourse) Jan vroeg Piet hoe laat het is. Hij wist het niet. Jan vroeg Piet hoe laat het is, maar hij wist het niet. Jan vroeg Piet hoe laat het is, want hij wist het niet. A: Waar werkt Jan? B: Jan zit op de bank. Context Kennis van het systeem Context Doelen Ontologisch U1: Kunt u het internet herstarten? S1: Het is onmogelijk het internet te herstarten. U2: Is dit de motor van die auto? S2: Ja. U2: Is dit de sleutel die hem start? S2: Ja. U2: Loopt hij soepel? Verwijder het zwarte blok! Context Fysieke domein Taal en Context Verwijder deze! A: Ikhebeenzoon van 14 B: Da s prima A: En ikhebookeenhond. B: Nee sorry. 8

9 Kennis en doelen in productie Waar staat de nieuwe kleurenprinter? 1. Die staat op vloer Die staat hierboven. 3. Die staat naast de zwart/wit-printer. 4. U kunt beter de zwart/wit-printer nemen. 5. Die is nog niet verbonden aan het netwerk. 6. Bent u daar eindelijk. Dat ding is al dagen kapot. Hij staat op de verdieping hierboven. Dus: Taal is sterk contextafhankelijk! Context Locatie Wat er is gezegd (discourse) De gebeurtenissen (events) Onze perceptie (sensoren) Onze doelen Onze verwachtingen Wat we weten Wat we van de ander weten Maar: Interactie is veel ruimer dan alleen talige communicatie Basiscommunicatiemodel Partners (subjecten, gebruikers) Kanaal (medium, modaliteit) Omgeving (situatie, taakdomein) Boodschap (symbolen, taal) A B Kanaal Ogen schrift, plaatjes, gezichtsuitdrukkingen, gebaren, Oren spraak, interjecties, applaus, kloppen, muziek, Huid braille, aanraken, slaan, schoppen, kussen, handen schudden, masseren, omarmen, Neus/mond parfum, urine, zweet, wasmiddelen, winden, spuitbussen, eten, 54 9

10 Keuze voor de modaliteit Afhankelijk van: Gebruiker perceptie: doof/blind/ cognitie:verwachtingen/geheugen/doelen/ locatie/richting: hoofd/handen/lichaam/ Communicatieve situatie kanaal:ruis/weersomstandigheden/ setting: klas/conferentie/kerk/ Boodschap/Taak Inhoud: Dit is geen plaatje relevantie, urgentie: ontvangst van vs. help! Menselijke Communicatievaardigheden Mensen gebruiken al hun zintuigen als invoer Mensen gebruiken hun hele lichaam als uitvoer Mensen communiceren in een bepaalde context Mensen zijn interactief Mensen kunnen zich in elkaar inleven Huidcommunicatie Kunnen we deze vaardigheden inbouwen in mens-computer communicatie? de huid als zender en ontvanger ingewikkelde vormkenmerken waarmee: lippen, handen, voeten, waar: hoofd, lippen, schouder, bil, hoe: duur, intensiteit, herhaling, sterk contextafhankelijk cultuur locatie leeftijd 58 Huidcommunicatie Nonverbale communicatie 10

11 Hoe speelt intelligentie hier een rol? Wat is intelligentie eigenlijk? Duitsland 1911 Min. omvang hoogleraarhoofd: 52 cm De view van de alien: wat is intelligent op aarde? Marie Curie Wie is er intelligenter? Wie is er intelligenter? 11

12 Intelligentie (Psychologie) We duiken even de literatuur in. Malim& Birch(1998) : Originsand measurement Conclusies: Het is niet eenvoudig een definitie te geven Er bestaat heel wat controverse over IQ-tests Ons model van intelligentie bepaalt wat er uit de metingen komt Vraag: Nature of nurture? Intelligentie Labels: slim, helder, langzaam/snel denken, dom, verwerken, beoordelen, redeneren, cognitie, abstraheren, begrip, plannen, communicatie, leren, geheugen, voorstellingsvermogen, aandacht, Definities: Goed beoordelingsvermogen, goed begrip, goed redeneervermogen (B&S, 1905) De vaardigheid om abstract te denken (T, 1921) Aangeboren cognitieve vaardigheid (B, 1955) De essentie uit een situatie nemen en daarop adequaat reageren (H, 1970) Intelligentie Sternberg: inpassing van de culturele context Westers: je bent intelligent als je hoog op een IQ-test scoort vooral aandacht voor redeneren, verbale en mathematische vaardigheden IQ-tests De run op tests eind 19 de eeuw: meting van sensorische processen, reactietijden, schattingen, Franse psycholoog Alfred Binet& Theodore Simon (1905): tests om kinderen te identificeren die aparte hulp nodig hadden in het onderwijs referentie: het mentale niveau van het gemiddelde kind leeftijd gerelateerd: Marie is 7 jaar maar heeft een IQ van een kind van 8 IQ = (mentale_leeftijd/chronologische_leeftijd) X 100 LewisTerman(1916): Stanford Binet test (ook voor volwassenen) meet verschillen in performance types redeneren, korte termijn geheugen, Wechsler(1939): Wechsler Adult Intelligence Scale (WAIS) Wechsler Intelligence Scale for Children (WISC) meer nadruk op nonverbale performance, plaatjes Elliot(1983) Britisch Ability Scales (BAS) 2-17 jaar ook moreel redeneren A, D, G, M, 3968, 63, 8, 3, 12

13 IQ en intelligentie consistentie: meet ik straks weer hetzelfde? validiteit meet ik wel intelligentie? stabiliteit hoe verandert het over de jaren? voorspelling wat kan ik ermee? culturele aspecten sterk gericht op de blanke middle-class mens motivatieaspecten omgang met tijd Gardner(1983) Drie fundamentele principes 7 verschillende vormen van intelligentie linguïstisch, logisch/mathematisch, spatieel, muzikaliteit, lichamelijk, sociaal, zelfreflectie vormen zijn onafhankelijk van elkaar vormen werken samen als dat nodig is Kritiek moeilijk te meten (lijkt pareerbaar) Sternberg (1985/88) Triarchische theorie Intelligentie en de interne wereld mentale mechanismes (components) Intelligentie en de externe wereld mentale mechanismes om te adapteren aan de omgeving (contextual) Intelligentie en de ervaring de rol van het geleerde (experiential) Componentiëlesubtheorie: informatieverwerkingsprocessen Metacomponenten probleemidentificatie, bedenken van oplosstrategie, evaluatie Performance componenten lagere orde processen Kennis-acquisitiemodellen relevante vs. irrelevante informatie (43, 52, 140, 210?) Ontwerp Contextuele subtheorie hoe passen we de omgeving aan Adaptatie hoe passen we ons aan de omgeving aan Selectie hoe selecteren we een omgeving Nieuwheid Experientiële subtheorie oplossen van relatief nieuwe problemen Automatisering snelle automatisering van processen bijv. lezen, autorijden, taal, Gebruik van informatie (pragmatisch) 13

14 Aangeboren of geleerd? Familiestudies en adoptiestudies correlaties ouders, kinderen, broers, zussen, tweeeiige tweelingen, eeneiige tweelingen, adoptiekinderen bij elkaar, uit elkaar zie figuur 21.1 (Malim & Birch) Beide effecten zijn aanwezig Kritiek? Omgevingseffecten goede prenatale en postnatale voeding intellectuele stimulatie stabiel thuisklimaat aanmoediging door ouders/verzorgers Yo, también Definitie Intelligentie The variety of information-processing processes that collectively enable a being to autonomously pursue its survival. Artificiële Intelligentie Galatea van Pygmalion 14

15 Virtuele karakters: embodiment Gender representaties Belangrijk effect! Stem, beweging, kleding, Culturele verwachtingen Afhankelijk van de context en functionaliteit Soms kiezen voor geslachtloos Humanoids: Hiroshi Ishiguro Aibo icat Paro Hiroshi Ishiguro Galagama Kismet Turingtest: Can a machine think? Intelligente agents An agentis a computer system that is situated in some environment, and that is capable of autonomous actionin this environment in order to meet its design objectives. (Wooldridge, 2002) Agent Environment 15

16 Omgeving Toegankelijk vs. ontoegankelijk Deterministisch vs. non-deterministisch Statisch vs. dynamisch Discreet vs. continu Intelligente agenten Reactief De agent staat open voor de veranderingen in de omgeving en kan tijdig reageren Proactief De agent kan zelf initiatief nemen om doelen te halen of doelen te laten vallen Sociaal vaardig De agent kan met andere agenten interacteren (onderhandelen en samenwerken) Agents als Intentionele Systemen Mentale toestanden als beliefs, wants, desires, expectations, etc Piet gelooft dat, Marie verwacht dat Belangrijk bij het redeneren over de toestanden van anderen samenwerken en onderhandelen Communicatie 1 ste en 2 de -orde systemen 1 ste -orde: Piet gelooft dat het regent 2 de -orde: Piet gelooft dat Marie denkt dat het regent Hoofdstuk van Wooldridge tot 2.6! Driehoeksmodel Driehoeksmodel Twee types interactietussenagenten (software en/of menselijk): - Direct: - met (fysieke) omgeving - perceptie en actie - Indirect - met mensend.m.v. van taal - taalhandelingen Intelligente agent Omgeving taal/symbolisch directe observatie en manipulatie Gebruiker Kennis: Ontologie Privé Gedeeld Discourse: Zin Pending Dialoog Taak domein Gebruiker 16

17 Virtuele assistent Taak domein The virtual sleeping coach peer communication sensor information E- assistent Gebruiker coachee mobile sleep coach sleep expert centre enviro nment therapist Sensoren Context interpreter NL-parser Privé kennis Gedeelde kennis Respons generator Pending context NLproductie sensor agent communication agent environmental agent personalization agent sleep agent sleepknowledgebase reasoningmechanism dialogue management Intelligente Interactie Toegang tot perceptieve wereld sensoren en activatoren (7/5, 14/5) ambient intelligence (14/5) Verschillende communicatietypes (gesproken) taal (16/5) meerdere zintuigen (in-en output) (11/6) embodiment(4/6) Sociaal/intelligent gedrag gebruikersmodellering (7/5) regels voor communicatie en coöperatie (28/5, 18/6) affectie en emoties (4/6, 11/6) rollen (18/6, 25/6) 17

Proefpersonen gezocht

Proefpersonen gezocht Proefpersonen gezocht Het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU) doet onderzoek naar de effecten van het afwisselen van twee taken op hersenactiviteit. Het onderzoek duurt ongeveer tweeënhalf uur

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

Verstandelijk beperkte pa0ënten

Verstandelijk beperkte pa0ënten Verstandelijk beperkte pa0ënten Michiel Vermaak Arts voor Verstandelijk Gehandicapten Cephir Seminar Erasmus MC Maandag 25 januari 2016 Disclosure belangen spreker Michiel (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

Controle over domotica Plan van aanpak

Controle over domotica Plan van aanpak Controle over domotica Plan van aanpak April 2005 Student Naam: Studentnr: 0249440 E-mail: bas@tonissen.com Radboud Universiteit Nijmegen Begeleider: Gert Veldhuijzen van Zanten Inhoudsopgave 1 Inleiding...

Nadere informatie

CULTUURARME INTELLIGENTIETEST RAPPORT

CULTUURARME INTELLIGENTIETEST RAPPORT CULTUURARME INTELLIGENTIETEST RAPPORT Name: Datum: Website: Jan de Vries -05-206 www.2test.nl Deze IQ test meet je vermogen om logisch te redeneren. Cultuurarme IQ tests meten nonverbale capaciteiten.

Nadere informatie

Computercommunicatie B: Informatiesystemen

Computercommunicatie B: Informatiesystemen Computercommunicatie B: Informatiesystemen Markus Egg Rijksuniversiteit Groningen Voorjaar 2007 Introductie: doelen van de cursus definitie van informatiesystemen voorbeelden van informatiesystemen klassieke

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

Automating the cockpit. Constructing an autonomous, human-like flight bot in a simulated environment

Automating the cockpit. Constructing an autonomous, human-like flight bot in a simulated environment Automating the cockpit Constructing an autonomous, human-like flight bot in a simulated environment Introductie Inhoud van de presentatie: afstudeerproject onderzoek ontwerp implementatie conclusies demonstratie

Nadere informatie

Werkcollege 7 Communication and Multimedia Design Amsterdam - Research for Design- B1 HC7 requirements - 10 10 2011

Werkcollege 7 Communication and Multimedia Design Amsterdam - Research for Design- B1 HC7 requirements - 10 10 2011 Werkcollege 7 Deliverables I. Gekozen Persona II. Scenario tekst III. Storyboard IV. Programma van Eisen V. Onderbouwing WERKCOLLEGE 7: Ideeën genereren voor het concept. Werkcollege 7: deel I 1. Kies

Nadere informatie

Virtual Reality. toepassingen bij psychose. Wim Veling

Virtual Reality. toepassingen bij psychose. Wim Veling Virtual Reality toepassingen bij psychose Wim Veling Disclosure Wim Veling Speaker fees received from: Lundbeck Positions held on Advisory Boards: geen Grants and sponsoring: geen Wat is VR? 1. Computer

Nadere informatie

Nieuwe media. Ander onderwijs?

Nieuwe media. Ander onderwijs? Nieuwe media. Ander onderwijs? Joke Voogt Typ hier de footer 1 Wij streven ernaar dat over vijf tot tien jaar alle leerlingen voor hun toekomstig beroep, voor het deelnemen aan het maatschappelijk leven

Nadere informatie

HvA School voor interactie. HvA IAM Projectmanagement 9 Februari 2009

HvA School voor interactie. HvA IAM Projectmanagement 9 Februari 2009 HvA School voor interactie HvA IAM Projectmanagement 9 Februari 2009 Agenda voor vandaag Projectteam V1 project Programma PM Wat is PM en waarom PM? Projectstappen d.m.v. behandeling 2 korte cases Volgende

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

HBO Toegepaste psychologie Contactdag GGZ Kinderen en Jeugd. Drs. Yèrma van Egeraat Registerpsycholoog NIP

HBO Toegepaste psychologie Contactdag GGZ Kinderen en Jeugd. Drs. Yèrma van Egeraat Registerpsycholoog NIP HBO Toegepaste psychologie Contactdag GGZ Kinderen en Jeugd Drs. Yèrma van Egeraat Registerpsycholoog NIP Programma Kennismaking Competenties Gespreksvaardigheden Anamnesegesprek: o Uitvoeren o Observeren

Nadere informatie

Graphic Design. Keuzevak GD1. Raul Martinez-Orozco (r.d.martinez.orozco@hro.nl / raul@thecombine.nl)

Graphic Design. Keuzevak GD1. Raul Martinez-Orozco (r.d.martinez.orozco@hro.nl / raul@thecombine.nl) Graphic Design 1 Graphic Design Keuzevak GD1 Raul Martinez-Orozco (r.d.martinez.orozco@hro.nl / raul@thecombine.nl) Graphic Design 2 Expectations Attendance, creativity, motivation and a professional attitude

Nadere informatie

BIONISCHE TECHNOLOGIE. Tom Daniëls Business Development Manager West & South Europe. Welkom

BIONISCHE TECHNOLOGIE. Tom Daniëls Business Development Manager West & South Europe. Welkom BIONISCHE TECHNOLOGIE Tom Daniëls Business Development Manager West & South Europe Welkom INTRODUCTIE Wat is Bionische Technologie Toepassingen Voordelen Toekomst BIONICA Toepassing van biologische principes

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Ethische overwegingen en vraagstukken

Ethische overwegingen en vraagstukken Ethische overwegingen en vraagstukken Congres Domotica & E-Health 24 juni 2010 Claire Huijnen, Smart Homes Stichting Smart Homes, Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen Inhoud Domotica + Zorg +

Nadere informatie

Leerplanschema Minor Psychologie

Leerplanschema Minor Psychologie Minor Psychologie 1 Inleiding Waarom houden mensen zich niet aan dieetvoorschriften? Hoe kan ik ze dan stimuleren om dat wel te doen? Hoe kan ik teamsporters leren om beter om te gaan met zelfkritiek?

Nadere informatie

End-to-End testen: de laatste horde

End-to-End testen: de laatste horde End-to-End testen: de laatste horde Dieter Arnouts Agenda Begrip End-to-End testen in het test proces Praktische aanpak End-to-End Test Omgeving Uitdagingen End-to-End testen: De laatste horde 11/10/2010

Nadere informatie

CiM: Design Research Re(de)fining Mobile Interactions

CiM: Design Research Re(de)fining Mobile Interactions CiM: Design Research Re(de)fining Mobile Interactions Two monologues still do not make a dialogue. CiM: Design Research Re(de)fining Mobile Interactions Computers are moving up way faster than we are.

Nadere informatie

Contentstrategie. Haal meer waarde uit je content

Contentstrategie. Haal meer waarde uit je content Contentstrategie Haal meer waarde uit je content 24 mei 2011 :: NVBA :: Woerden (NL) drs. Erik M. Hartman :: erik@hartman- communicahe.nl :: @erikmhartman Erik Communicatiekunde - Universiteit Utrecht

Nadere informatie

Trendanalyse IAM V2TDI college 2 november 2011

Trendanalyse IAM V2TDI college 2 november 2011 Trendanalyse IAM V2TDI college 2 november 2011 Vandaag Recap Being Human Hoofdstuk 1 Wat zijn de 5 Transformations in Interaction Waarin zien we dat terug? Trend versus Hype Changing computers Changing

Nadere informatie

Effectieve Communicatie

Effectieve Communicatie Effectieve Communicatie Coachen een veelzijdig vak Groningen, 30 september 2011 MARTIJN DOELEN Basiselementen communicatie en vaardigheden Communicatie filosofie Johan Cruyff Institute for Sport Studies

Nadere informatie

Positieve Technologie. Saskia Kelders, Universiteit Twente

Positieve Technologie. Saskia Kelders, Universiteit Twente Positieve Technologie Saskia Kelders, Universiteit Twente Wat is positieve technologie? Technologie kan leiden tot welbevinden Online Positieve Psychologie interventies Welbevinden tijdens het gebruik

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

Drs. Afke van de Wouw Fysiotherapeut, Bewegingswetenschapper, Sportpsycholoog

Drs. Afke van de Wouw Fysiotherapeut, Bewegingswetenschapper, Sportpsycholoog Sportpsychologie door: Drs. Afke van de Wouw Fysiotherapeut, Bewegingswetenschapper, Sportpsycholoog 4-staps leerproces Onbewust onbekwaam Bewust onbekwaam Bewust bekwaam Onbewust bekwaam Communicatie

Nadere informatie

CrossLab. een nieuwe afstudeerrichting

CrossLab. een nieuwe afstudeerrichting een nieuwe afstudeerrichting CrossLab ontwerpen van & voor & met digitale media in een labomgeving media technologie is er gewoon... media technologie is er gewoon... CrossLab waarbij de ontwerper de

Nadere informatie

Intelligentie: hoe gaan we hier intelligent mee om in de neuropsychologie?

Intelligentie: hoe gaan we hier intelligent mee om in de neuropsychologie? Intelligentie: hoe gaan we hier intelligent mee om in de neuropsychologie? een kritische noot... Martine J.E. van Zandvoort Wat kunt u verwachten? In de MEDIA. Wat betekent intelligentie eigenlijk? Historisch

Nadere informatie

Keuze vakken P&T Living

Keuze vakken P&T Living Keuze vakken P&T Living Antal Haans (A.Haans@tue.nl) Coach Technische Vakken P&T-LIVING 31 Maart 2015 1 P&T Major Binnen de TU/e bachelor school Keuze ruimte 60 ECTS 90 ECTS - Psychologie & methoden -

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society This project has received funding from the European Union s Seventh Framework Programme for research, technological development and demonstration under grant agreement no 612789 RICHES Renewal, Innovation

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Workshop FLL. Leer robots programmeren. Marieke Peelen Lennart de Graaf Daryo Verouden -

Workshop FLL. Leer robots programmeren. Marieke Peelen Lennart de Graaf Daryo Verouden - Workshop FLL Leer robots programmeren Marieke Peelen Lennart de Graaf Daryo Verouden - 1 Student-coaches 2 FIRST LEGO League 3 FLL Core values We zijn een team We doen zelf het werk met hulp van onze coaches.

Nadere informatie

Research LAB Interactieve Media - Research Lab - B2 HC2 Interviewen & Observeren - 15 11 2010

Research LAB Interactieve Media - Research Lab - B2 HC2 Interviewen & Observeren - 15 11 2010 Research LAB Research LAB De afgelopen week IAM GEVOLG MAATSCHAPPIJ Interactieve Media - Research Lab - B2 HC2 Interviewen & Observeren - 13 11 2010 Welke behoeften & wensen (unmet needs) zijn er ten aanzien

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

Op de computer kan naar eigen inzicht software op worden geïnstalleerd, een andere besturingssysteem is mogelijk.

Op de computer kan naar eigen inzicht software op worden geïnstalleerd, een andere besturingssysteem is mogelijk. Planningsfase 1. Afspraken maken over doelstelling en randvoorwaarden De doelstelling van het project: De doelstelling van het project: het maken van het gewenste product. De doelstelling van de student:

Nadere informatie

Verkopen van Inkoop. Hoe bereik en betrek ik de interne klant uit het primaire proces?

Verkopen van Inkoop. Hoe bereik en betrek ik de interne klant uit het primaire proces? Verkopen van Inkoop Hoe bereik en betrek ik de interne klant uit het primaire proces? Agenda Voorstellen Visie Verkoop van inkoop Waarom inkoopmarketing? Hoe inkoop verkopen? Inkoopresultaat delen Do s

Nadere informatie

The Elements of User Experience College 1

The Elements of User Experience College 1 The Elements of User Experience College 1 1 Je mag een handgeschreven Spiek Brief van één A4 meenemen naar het tentamen op 17 maart 2011. 2 Human Computer Interaction is... input output 8 Interactieve

Nadere informatie

Basismodellen Communicatie

Basismodellen Communicatie asismodellen Communicatie R.J. eun Het communicatiegedrag van mensen is in de loop van de evolutie uitgegroeid tot een ingewikkeld systeem van gebaren, houdingen, gezichtsuitdrukkingen, luchtstootjes en

Nadere informatie

Internet of Things (IoT) Egon L. van den Broek

Internet of Things (IoT) Egon L. van den Broek Internet of Things (IoT) Egon L. van den Broek internet Internet of Things (IoT) auto s Inhoud de uitdaging ethiek notendop internet internet het internet in 2003 unknown RFC1918 IP addresses Asia Pacific

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

SMART citizens. Art in Progress

SMART citizens. Art in Progress Art in Progress 150 jongeren van het Hyperion Lyceum werken 16-20 september samen met zes internationaal bekende kunstenaars: Esther Polak en Ivar van Bekkum, Simon van der Linden/Jorrit Thijn van Monobanda,

Nadere informatie

VOOR BESTUREN EN ORGANISATIES. Presentatie door: Caroline Van Cauwelaert, Yellow Window Joep Paemen, Namahn

VOOR BESTUREN EN ORGANISATIES. Presentatie door: Caroline Van Cauwelaert, Yellow Window Joep Paemen, Namahn VOOR BESTUREN EN ORGANISATIES Presentatie door: Caroline Van Cauwelaert, Yellow Window Joep Paemen, Namahn AGENDA WIE ZIJN WIJ? WAT IS SERVICE DESIGN? WAAROM EEN TOOLKIT? EEN CASE IN RIJKEVORSEL? WIE ZIJN

Nadere informatie

Informatica kiezen. Informatica: iets met computers? Informatie over het vak informatica in de Tweede Fase van havo en vwo

Informatica kiezen. Informatica: iets met computers? Informatie over het vak informatica in de Tweede Fase van havo en vwo Informatica kiezen Informatica: iets met computers? Informatie over het vak informatica in de Tweede Fase van havo en vwo Voorlichtingsmateriaal voor leerlingen in havo en vwo Het vak informatica Waarom

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

ORGANIZATIONAL LIFE IN THE DESIGN OF ENTERPRISE ARCHITECTURES

ORGANIZATIONAL LIFE IN THE DESIGN OF ENTERPRISE ARCHITECTURES 30-5-2012 ORGANIZATIONAL LIFE IN THE DESIGN OF ENTERPRISE ARCHITECTURES The persistent challenge of a discipline and its users Sander Meijer, NGI bijeenkomst 29 mei 2012 Promotieonderzoek onder leiding

Nadere informatie

Interventie aan de keukentafel

Interventie aan de keukentafel Interventie aan de keukentafel Gezinsgerichte interventie voor kinderen en jongeren met NAH Ingrid Rentinck Inleiding Initiatiefnemers van project: Ingrid Rentinck Arend de Kloet Carolien van Heugten Opzet

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 -

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 - Workshops Top Secretaries 2012 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2-1 TRAININGSCARROUSEL - 3-1.1. Projectmanagement - 3-1.2. Overtuigend beïnvloeden - 4-1.3. Communiceren met NLP - 5-1.4. Effectiever met emotionele

Nadere informatie

ONTWERPEN VAN INTERACTIEVE PRODUCTEN

ONTWERPEN VAN INTERACTIEVE PRODUCTEN ONTWERPEN VAN INTERACTIEVE PRODUCTEN WORKSHOP INTERACTIEF PROTOTYPE BOUWEN F. van Slooten WORKSHOP INTERACTIEF PROTOTYPE BOUWEN Ontwerp Keuze tool/techniek Maken layout 2 dagen: dinsdag 23 september Ochtend:

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

Networks of Action Control S. Jahfari

Networks of Action Control S. Jahfari Networks of Action Control S. Jahfari . Networks of Action Control Sara Jahfari NEDERLANDSE SAMENVATTING Dagelijks stappen velen van ons op de fiets of in de auto, om in de drukke ochtendspits op weg te

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Meten is weten? Performance benchmark bij een geo-ict migratietraject

Meten is weten? Performance benchmark bij een geo-ict migratietraject Meten is weten? Performance benchmark bij een geo-ict migratietraject Student: Begeleiders: Professor: Sandra Desabandu (s.desabandu@zoetermeer.nl Edward Verbree (GIMA/TU Delft) en Pieter Bresters (CBS)

Nadere informatie

NOBCO Conferentie 2011 Trends en ontwikkelingen in coaching: De coachee in de 21ste eeuw

NOBCO Conferentie 2011 Trends en ontwikkelingen in coaching: De coachee in de 21ste eeuw NOBCO Conferentie 2011 Trends en ontwikkelingen in coaching: De coachee in de 21ste eeuw E-coaching = Coachee 2.0 Anne Ribbers 22 september 2011 PROGRAMMA * Korte introductie * Definitie van e-coaching

Nadere informatie

Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik.

Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik. Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik. Deze handleiding is gemaakt om een privé pc geschikt te maken om op het netwerk van MEE te kunnen werken. Zodra het met de onderstaande stappen

Nadere informatie

B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie

B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie Djoerd Hiemstra, Klaas Sikkel, Luís Ferreira Pires, Maurice van Keulen, en Jan Kamphuis 1 Inleiding Studenten hebben in modules 1 en 2 geleerd om moeilijke

Nadere informatie

Usability & Ontwerp processen. Les 4

Usability & Ontwerp processen. Les 4 Usability & Ontwerp processen Les 4 Wat gaan we doen? Wat hebben we de vorige keer geleerd? Wat gaan we vandaag doen? Theorie - hoorcollege Oefening - lesopdracht Herhaling - samenvatting theorie Wat hebben

Nadere informatie

Software Engineering. Universiteit Antwerpen

Software Engineering. Universiteit Antwerpen Software Engineering 3de BAC Informatica (Computer Science) [Academic year 2010-2011] Prof. Serge Demeyer Universiteit Antwerpen HOOFDSTUK 0 Praktische Zaken Doel Professionele Informaticus Plaats in het

Nadere informatie

Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011. 28 april 2011

Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011. 28 april 2011 Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011 28 april 2011 CENTR Marketing Workshop April 2011 - Helsinki 2 Agenda Campaign 2010: Goal Campaign Results & Learnings Market research: Goal Outcome Learnings

Nadere informatie

Van Hé, hier ben ik tot Ha, daar ben jij

Van Hé, hier ben ik tot Ha, daar ben jij Van Hé, hier ben ik tot Ha, daar ben jij Floortime: ontwikkelingsgerichte therapie, met ouders en het jonge kind aan het werk Jo Wellens, kinder- en jeugdpsychiater & Ilse Vansant, psycholoog afdeling

Nadere informatie

NRG: Building Energy for Performance. Introducing the science of well-being to corporate life www.energystrategy.eu

NRG: Building Energy for Performance. Introducing the science of well-being to corporate life www.energystrategy.eu NRG: Building Energy for Performance Introducing the science of well-being to corporate life www.energystrategy.eu Doelstellingen voor deelnemers aan het NRG programma* 1 Energiepeil van alle deelnemers

Nadere informatie

Guideline End state. ING colour balance

Guideline End state. ING colour balance End state. 1 1 Customer Data Award voor ING De ING-case is een zeer aansprekend voorbeeld van implementatiekracht en innoverend vermogen. Daarnaast illustreert ING de kracht van het inzetten van meerdere

Nadere informatie

Consumer insights Klantinzichten door de inzet van Social Media. Bart Gotte @bartgotte

Consumer insights Klantinzichten door de inzet van Social Media. Bart Gotte @bartgotte Consumer insights Klantinzichten door de inzet van Social Media Bart Gotte @bartgotte 30 januari 2011 Challenge Lot s of metrics, lack of insights Nu al onze business intelligence (crm, marktonderzoek,

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

TITLE: EVA SMELTEKOP. WHAT: Seeking job! CURRENT: Event coordinator at Piet Hein Eek

TITLE: EVA SMELTEKOP. WHAT: Seeking job! CURRENT: Event coordinator at Piet Hein Eek TITLE: EVA SMELTEKOP WHAT: Seeking job! CURRENT: Event coordinator at Piet Hein Eek EDUCATION: BA Culture & Science Studies, Maastricht University BA Design, Design Academy Eindhoven EVA: Curious Analytical

Nadere informatie

E-Learning productie. Hulp on the moment of need

E-Learning productie. Hulp on the moment of need E-Learning productie Software Creëren IT gebruikersdocumentatie Hulp on the moment of need Corporate Learning Talent Management Over tts tts knowledge matters. tts zorgt voor kennisoverdracht en de ontwikkeling

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Tentamen Spraakherkenning en -synthese

Tentamen Spraakherkenning en -synthese Tentamen Spraakherkenning en -synthese Rob van Son 25 maart 2008 Vermeld op iedere pagina je naam, je studentnummer en het volgnummer per pagina. Gebruik voor elke opgave (1-5) een apart vel. Als je voor

Nadere informatie

PROPEDEUSE MARKETING BLOK 2 LESWEEK 2, WERKGROEP 2!

PROPEDEUSE MARKETING BLOK 2 LESWEEK 2, WERKGROEP 2! PROPEDEUSE MARKETING BLOK 2 LESWEEK 2, WERKGROEP 2! AGENDA Vragen over hoorcollege & huiswerk SMART herhaling Het segmentatie proces Marktsegmentatie Segmentatie oefening 1 welke variabelen? (40 minuten)

Nadere informatie

Visualiseren en leren met animaties. Pieter Wouters

Visualiseren en leren met animaties. Pieter Wouters Visualiseren en leren met animaties Pieter Wouters 1 Programma Multimedia en animaties Waarom animaties gebruiken? Hoe worden animaties door mensen verwerkt? Welke problemen ontstaan hierbij? Oplossingen

Nadere informatie

Inleiding ontwikkelmethoden

Inleiding ontwikkelmethoden Inleiding ontwikkelmethoden 1 Ontwikkelmethoden en Technieken POMT HC1 2 Ronald de Waal Opleiding TU Delft: industrieel ontwerpen Diverse softwarebedrijven, internet ontwerp vanaf 1994 Docent systeemontwikkeling

Nadere informatie

Resultaat gerichter Testen

Resultaat gerichter Testen Resultaat gerichter Testen Verandering van test beleid bij Rabobank International De Rabobank 1 Rabobank International Information Systems &Development IS&D Global Services & IT Risk Management Strategy

Nadere informatie

Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout

Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout Agenda No. 2 1 Tijdsindeling Binnen TestNet is gesproken over Product Kwaliteit (in 2011 en tijdens de Summerschool 2012). Een TestNet-werkgroep

Nadere informatie

Interculturele Communicatie

Interculturele Communicatie Interculturele Communicatie Werkcollege 2 CMD V1 B2-3 ects Docente: Orfee Melsen 2012-2013 Werkcollege structuur 1. #Inspiratie 2. #Durftevragen 3. Officials 4. Theorie 5. On the job:opdracht 6. FeedbaQ

Nadere informatie

Op naar 2025. Vivian Clement

Op naar 2025. Vivian Clement Op naar 2025 Vivian Clement Veel is nog onzeker, een ding staat vast, de studenten van 2025 zijn nu al met leren begonnen Vandaag aandacht voor Ontwikkelingen Impact op het onderwijs Werkvormen ONTWIKKELINGEN

Nadere informatie

Waar is de liefde? Een pleidooi voor het herdenken van onze Facebook activiteiten. Polle de Maagt voor Facebook Congres 2014 #congresfb

Waar is de liefde? Een pleidooi voor het herdenken van onze Facebook activiteiten. Polle de Maagt voor Facebook Congres 2014 #congresfb Waar is de liefde? Een pleidooi voor het herdenken van onze Facebook activiteiten Verliefd op Gent en mijn twee dames. Mijn achtergrond. Social media consultant (yeah, don t we all...) Trendwatcher at

Nadere informatie

EFFECTIEVE SALES PROMOTIE MARKETINGCOMMUNICATIE HOORCOLLEGE 5 BLOK 4

EFFECTIEVE SALES PROMOTIE MARKETINGCOMMUNICATIE HOORCOLLEGE 5 BLOK 4 EFFECTIEVE SALES PROMOTIE MARKETINGCOMMUNICATIE HOORCOLLEGE 5 BLOK 4 AGENDA Leerdoelen Wat is sales promotie? Stappenplan voor het ontwikkelen van sales promoties Doelstelllingen van sales promotie Tools

Nadere informatie

Het succesvol inzetten van peer feedback

Het succesvol inzetten van peer feedback Het succesvol inzetten van peer feedback Dr. Jakko van der Pol, 2012 Zoals gezegd heeft online peer feedback de potentie het leerproces van studenten te verdiepen, maar dit potentieel is niet makkelijk

Nadere informatie

Integratie theorie & praktijk met 250 studenten. Frido Smulders Industrial Design Engineering Delft University of Technology

Integratie theorie & praktijk met 250 studenten. Frido Smulders Industrial Design Engineering Delft University of Technology Integratie theorie & praktijk met 250 studenten Industrial Design Engineering Delft University of Technology Uitgangspunten curriculum Ondere andere: Grotere leseenheden => clusters (± 400 uur) Betere

Nadere informatie

De multimodale interface van de smartphone. Hester van Slooten 1619387

De multimodale interface van de smartphone. Hester van Slooten 1619387 De multimodale interface van de smartphone Hester van Slooten 1619387 Onderzoeksvraag: Hoe kan de multimodale interface van smartphones verbetert worden? Deelvragen: - Wat zijn multi-modal triggers? -

Nadere informatie

User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4

User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4 User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4 Agenda! Algemene Feedback lesweek 3 opdracht! Reflectie oefening: Hoe gaat het tot nu toe?! Persona oefening! Lesweek 4 opdracht: Een werkdag uit

Nadere informatie

Dinsdag. Observingday

Dinsdag. Observingday Dinsdag Observingday Warm-Up Change your Kleding Freek Communicatie Management @ Hogeschool Utrecht Minor Co-Design Studio @ Hogeschool Utrecht Design Thinking @ HPI D-school Berlin Design Thinking My

Nadere informatie

Leerdoelen. Informatiekunde Introductie Project. Opdracht. Deliverables. Activiteiten. Tijdsbesteding

Leerdoelen. Informatiekunde Introductie Project. Opdracht. Deliverables. Activiteiten. Tijdsbesteding Leerdoelen Informatiekunde Introductie Project Openingscollege Jeroen Fokker Samenwerken in teams Interne communicatie Externe communicatie Systeemontwikkeling Ontwerpen Gebruikersgericht (user-centered)

Nadere informatie

imangine Stichting SchoolLan

imangine Stichting SchoolLan imangine Stichting SchoolLan 25 augustus 2004 Inhoudsopgave 1 Introductie 3 2 Werking 4 2.1 Opstarten werkstation....................... 4 2.2 imangine activeren........................ 4 3 Maken van spiegel

Nadere informatie

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal Lucia M. Talamini UvA Onderwerpen 1. Intro Geheugen en het brein 2. Factoren die leren en geheugen bevorderen 3. Multimodaal leren 4. Aansluiten

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering Agenda Verwachtingen en doelstelling Opfris kennis Houding en vaardigheden ervaringsoefeningen Vertalen naar praktijk oefenen Doelstelling Bevorderen van gezond gedrag en voorkomen

Nadere informatie

Industrie 4.0 Smart Industry. Principes en kansen voor het bedrijfsleven, Ing. F.R. Wijlhuizen MBA, Windesheim UAS

Industrie 4.0 Smart Industry. Principes en kansen voor het bedrijfsleven, Ing. F.R. Wijlhuizen MBA, Windesheim UAS Industrie 4.0 Smart Industry Principes en kansen voor het bedrijfsleven, Ing. F.R. Wijlhuizen MBA, Windesheim UAS Wanneer komt wat in welke samenhang? De verwarring Men hoort allerlei begrippen door elkaar

Nadere informatie

Bijlagen bacheloropleiding Kunstmatige Intelligentie 2012-2013

Bijlagen bacheloropleiding Kunstmatige Intelligentie 2012-2013 Bijlagen bacheloropleiding Kunstmatige Intelligentie 2012-2013 Bijlage I Eindtermen van de bacheloropleiding Met de opleiding wordt beoogd: - inhoudelijke kennis, vaardigheid en inzicht op het gebied van

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie