Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verklaring inzake beleggingsbeginselen"

Transcriptie

1 2 juni 2015 Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: de verklaring) geeft op hoofdlijnen het beleggingsbeleid van Shell Nederland Pensioenfonds Stichting (SNPS) weer. Dit beleid wordt door het Bestuur van SNPS vastgesteld. Het beleggingsbeleid is gedetailleerd uitgewerkt in de jaarlijkse Beleggingsnota. SNPS stelt de verklaring op verzoek beschikbaar aan alle aanspraak- en pensioengerechtigden. Ook is de verklaring terug te vinden op de internetsite van SNPS: Deze verklaring is door het Bestuur vastgesteld op 2 juni 2015 en wordt om de drie jaren en voorts onverwijld na iedere belangrijke wijziging van het beleggingsbeleid herzien. Na een korte profielschets van SNPS, wordt beschreven op welke wijze het beleggingsbeleid wordt vastgesteld en hoe door het Bestuur verantwoording wordt afgelegd over het beleid en de uitvoering daarvan. Vervolgens wordt het beleggingsbeleid besproken. Tot slot wordt ingegaan op de uitvoering van het beleggingsbeleid. 2. Profiel van SNPS 2.1 Organisatie SNPS is een ondernemingspensioenfonds van de Shell Groep in Nederland en is verantwoordelijk voor de uitvoering van de pensioenregelingen, zoals die door de tot SNPS toegetreden groepsmaatschappijen voor de toegelaten categorieën werknemers zijn getroffen. SNPS is een aparte rechtspersoon (stichting) en staat daarmee juridisch los van de Shell Groep. 2.2 Geen nevenactiviteiten SNPS beperkt zijn activiteiten tot het uitvoeren van pensioenregelingen en het verrichten van werkzaamheden die daar rechtstreeks verband mee houden. SNPS oefent geen nevenactiviteiten uit zoals bedoeld in artikel 116 Pensioenwet. 2.3 De bruto en netto pensioenregelingen De bruto en netto pensioenregelingen die door SNPS worden uitgevoerd zijn reguliere beschikbare premieregelingen (zuivere premieovereenkomsten). De pensioenovereenkomst bepaalt dat een beschikbare premie respectievelijk een netto pensioenpremie beschikbaar wordt gesteld en individueel voor rekening en risico van de (gewezen) deelnemer wordt belegd. De bruto pensioenregeling van SNPS is van kracht per 1 juli 2013 en is vastgelegd in Reglement I. Dit reglement is gewijzigd per 1 januari De netto pensioenregeling van SNPS is van kracht per 1 januari 2015 en is vastgelegd in het Reglement Netto Pensioenregeling. Shell Nederland Pensioenfonds Stichting Pagina 1 van 9

2 3. Beleggingsbeleid 3.1 Beleggingsdoelstelling De doelstelling van het beleggingsbeleid is om zo goed mogelijke beleggingsresultaten van de individuele deelnemer gegeven zijn verplichtingenstructuur ( replacement ratio ) en risicobereidheid (binnen de door het Bestuur vastgestelde grenzen) - na te streven. Dit wordt door middel van een ALM-studie getoetst. Deze ALM-studie wordt minimaal één maal per drie jaar uitgevoerd. 3.2 Investment Beliefs SNPS heeft de volgende investment beliefs: Een prudent beleggingsbeleid gericht op een optimaal beleggingsresultaat gegeven de risicovoorkeuren van de individuele deelnemers. Het is belangrijk dat, wanneer een deelnemer zelf geen beleggingskeuze maakt, er zodanig wordt belegd dat de kans op een goed pensioen zo hoog mogelijk is. De beleggingen moeten deelnemers in staat stellen om een goed pensioen aan te kunnen kopen. Dit betekent in de praktijk dat afbouw binnen de Life cycle profielen zal plaatsvinden naar beleggingen die het rente- en inflatierisico ten opzichte van de aan te kopen annuïteit, die op pensioendatum aangekocht dient te worden, verminderen. De deelnemer heeft zelf de keuze om op pensioendatum een nominale of reële annuïteit aan te kopen. Keuzevrijheid en overzichtelijkheid moeten in balans zijn. Wanneer een deelnemer zich niet comfortabel voelt bij het door het pensioenfonds gekozen risiconiveau van de beleggingsmix van een Life cycle profiel, moet de deelnemer de mogelijkheid hebben om meer of minder risico te nemen. Wanneer deelnemers te veel keuze hebben, is het aannemelijk dat zij teveel tijd besteden aan minder belangrijke beslissingen. Daarom zal de mate van keuzevrijheid gebalanceerd moeten worden met heldere onderscheidende beleggingsopties. Ook zullen limieten en/of voorwaarden moeten worden gesteld die voorkomen dat deelnemers te risicovol of te risicomijdend beleggen zodat de kans wordt verkleind dat de deelnemer uiteindelijk een te laag pensioen heeft. Goede communicatie en educatie zijn noodzakelijk. Omdat deelnemers het volledige beleggingsrisico lopen moeten deelnemers de vrijheid hebben om hun beleggingen binnen de geboden keuzemogelijkheden naar eigen wens vorm te geven. Het pensioenfonds heeft de zorgplicht de deelnemers te wijzen op de risico s. Deelnemers moeten in staat zijn gefundeerde beslissingen te nemen. Daarom is goede educatie en communicatie belangrijk. Diversificatie loont. Een optimaal risico/rendementsprofiel wordt behaald door beleggingen te diversificieren over meerdere beleggingscategorieën. Op voorhand worden geen beleggingscategorieën uitgesloten. In de afweging van de mate van diversificatie wordt rekening gehouden met randvoorwaarden zoals de liquiditeitseisen van de deelnemers en de jaarlijkse vermogensbeheerkosten.. Kosten hebben een sterke invloed op pensioeninkoop. Kosten zorgen er ieder jaar voor dat kapitaal weglekt. Dit gaat ten koste van de te verwachten pensioeninkoop. Daarom is het belangrijk dat extra kosten alleen gemaakt worden als ze bijdragen aan een beter risico/rendementsprofiel. Het pensioenfonds geeft er Shell Nederland Pensioenfonds Stichting Pagina 2 van 9

3 daarom de voorkeur aan om de Life cycle portefeuilles waar opportuun in te vullen met passief beheerde beleggingsinstellingen. Actief beheer kan op de lange termijn waarde toevoegen, maar brengt ook extra kosten en potentieel extra risico met zich mee. Benchmarking is essentieel voor controle. Het pensioenfonds blijft eindverantwoordelijk voor de uitvoering van het uitbestede beleggingsbeleid. Het pensioenfonds heeft vanuit de zorgplicht ook de verantwoordelijkheid om aan de deelnemers te communiceren welk risico er gelopen wordt en welk rendement dit heeft opgeleverd. Om te communiceren over risico s en rendement is het van belang dat de partijen die betrokken zijn bij de uitvoering van het beleggingsbeleid objectief beoordeeld kunnen worden. Dit kan onder andere bereikt worden door het afspreken van heldere benchmarks en periodieke reviews. Tenminste eenmaal in de drie jaar, als eerste processtap in een ALM-studie, zullen de investment beliefs opnieuw worden beoordeeld en eventueel aangepast. SNPS heeft deze Investment Beliefs gepubiceerd op de website (www.snps.nl). 3.3 Uitbesteding beleggingsadministratie en het vermogensbeheer SNPS heeft de beleggingsadministratie en het vermogensbeheer uitbesteed aan respectievelijk Syntrus Achmea Pensioenbeheer N.V. en Syntrus Achmea Vermogensbeheer B.V. 3.4 Beleggingsrisico en -rendement SNPS onderkent dat de beleggingen voor rekening en risico van de individuele deelnemer zijn. SNPS houdt hiermee rekening bij het bepalen van de beleggingsmogelijkheden die een individuele deelnemer heeft, bij het uitbesteden van de beleggingsadministratie en het vermogensbeheer, alsmede bij de selectie en monitoring van de beleggingsinstellingen waarin een deelnemer uiteindelijk belegt. 3.5 Strategische asset allocatie: de Life cycle profielen en Life cycle portefeuilles SNPS kent voor iedere deelnemer drie Life cycle profielen, waaronder Life cycle Neutraal, Life cycle Defensief en Life cycle Offensief. Als een deelnemer geen beleggingskeuzes heeft gemaakt, worden de premies belegd conform het life cycle profiel Neutraal. Maandelijks kan de deelnemer opnieuw een keuze maken tussen de drie Life cycle profielen. Hiertoe dient de deenemer met behulp van een vragenlijst zijn risicoprofiel te bepalen. SNPS informeert de deelnemer over het bij het ingevulde risicoprofiel behorende Life cycle profiel. De deelnemer beslist vervolgens zelf of wordt belegd in het bij het ingevulde risicoprofiel behorende Life cycle profiel of dat wordt belegd in één van de andere door SNPS vastgestelde Life cycle pofielen. De Life cycle profielen kunnen verschillen voor verschillende groepen deelnemers. Aan de Life cycle profielen liggen de volgende principes ten grondslag: Whole of life uiteindelijk telt inkomen voor later en niet slechts vermogensopbouw Beperking van het risico deelnemers moeten worden beschermd tegen het verlies van significante bedragen relatief kort voor pensioendatum Shell Nederland Pensioenfonds Stichting Pagina 3 van 9

4 Een adequate pensioenambitie deelnemers moeten naar verwachting een adequaat en als zodanig houdbaar pensioeninkomen kunnen verwerven Hoe langer de horizon, des te groter het risicoabsorptievermogen kan zijn houd hiermee rekening bij de inrichting van de beleggingsmogelijkheden Over tijd kan het profiel van individuele deelnemers wijzigen Diversificatie loont Fees zijn zekere kosten en gaan ten koste van het rendement Er bestaat niet zoiets als een free lunch rendement en risico gaan hand in hand; beleggen brengt risico s met zich mee Daarnaast zijn er bepaalde aannames voor de Life cycle profielen gemaakt. Deze houden onder meer in dat risicoafbouw beter in meer kleine stapjes kan worden gedaan dan in slechts een paar relatief grote stappen (beperken van het timing risico) en indeling van de Life cycle profielen in drie ( administratieve ) portefeuilles 1, 2 en 3. Life cycle portefeuilles 1 en 2 geven voorrang aan bescherming van het opgebouwde pensioenbeleggingskapitaal en beperking van het renterisico met het oog op de aankoop van een annuïteit, terwijl Life cycle portefeuille 3 rendement op langere termijn nastreeft. Er wordt meer gealloceerd aan de Life cycle portefeuilles 1 en 2 naarmate een deelnemer ouder wordt. Schematisch ziet de beleggingsstructuur er als volgt uit: Het Bestuur van SNPS stelt het strategisch beleggingsbeleid vast (de samenstelling - de wegingen ) van de Life cycle profielen en daarmee de verdeling over de administratieve Life cycle portefeuilles en over de verschillende asset categorieën (de onderliggende beleggingsinstellingen waarin daadwerkelijk wordt belegd). De selectie van deze onderliggende Shell Nederland Pensioenfonds Stichting Pagina 4 van 9

5 beleggingsinstellingen is uitbesteed aan Syntrus Achmea Vermogensbeheer B.V. De uiteindelijke selectie van een onderliggende beleggingsinstelling is onderworpen aan voorafgaande goedkeuring door SNPS. In onderstaande tabel zijn de (wegingen van de) administratieve Life cycle portefeuilles opgenomen. Deze zijn afzonderlijk weergegeven voor deelnemers die zowel bruto als netto pensioen opbouwen binnen SNPS (deelnemers A) en deelnemers die enkel netto pensioen opbouwen binnen SNPS en bruto pensioen opbouwen binnen Stichting Shell Pensioenfonds (SSPF) (deelnemers B) Deelnemers A: wegingen administratieve Life cycle portefeuilles voor zowel de opbouw van het bruto pensioen als de opbouw van het netto pensioen. Neutraal Defensief Offensief Leeftijd A. Totaal van Life cycle portefeuille 1 en 2 30% 30% 85% 50% 50% 85% 15% 15% 70% B. Life cycle portefeuille 3 70% 70% 15% 50% 50% 15% 85% 85% 30% A. Totaal van Life cycle portefeuille 1 en 2 A1. Staatsobligaties en Staatsobligaties - Lange Duratie 60% 60% 85% 60% 60% 85% 60% 60% 85% A2. Niet-Staatsobligaties en Staatsobligaties niet-euro 30% 30% 10% 30% 30% 10% 30% 30% 10% A3. Indexleningen 10% 10% 5% 10% 10% 5% 10% 10% 5% Vaste duratie doelstelling B. Life cycle portefeuille 3 B1. Aandelen Wereld 40% 40% 40% 40% 40% 40% 40% 40% 40% B2. Aandelen Opkomende Markten 20% 20% 20% 20% 20% 20% 20% 20% 20% B3.High yield 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% B4. Obligaties Opkomende Markten - HC 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% B5. Indirect Vastgoed 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% A2. Niet-Staatsobligaties en Staatsobligaties niet-euro Niet-Staatsobligaties euro 50% 50% 100% 50% 50% 100% 50% 50% 100% Niet-Staatsobligaties niet-euro 25% 25% 0% 25% 25% 0% 25% 25% 0% Staatsobligaties niet-euro 25% 25% 0% 25% 25% 0% 25% 25% 0% B1. Aandelen Wereld Aandelen Wereld 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% Aandelen Wereld Low volatility 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% Vanaf de 50-jarige leeftijd wordt veelal op jaarbasis lineair van het doelgewicht op leeftijd 50 naar het doelgewicht op leeftijd 67 gegroeid. SNPS beoordeelt periodiek de samenstelling van de Life cycle profielen en Life cycle portefeuilles (doelwegingen en de verscheidene asset categorieën die worden gebruikt), en kan deze van tijd tot tijd aanpassen. Deelnemers zullen daarover dan worden geïnformeerd Deelnemers B: wegingen administratieve Life cycle portefeuilles voor de opbouw van het netto pensioen Shell Nederland Pensioenfonds Stichting Pagina 5 van 9

6 Neutraal Defensief Offensief Leeftijd A. Totaal van Life cycle portefeuille 1 en 2 15% 15% 70% 30% 30% 85% 0% 0% 70% B. Life cycle portefeuille 3 85% 85% 30% 70% 70% 15% 100% 100% 30% A. Totaal van Life cycle portefeuille 1 en 2 A1. Staatsobligaties en Staatsobligaties - Lange Duratie 60% 60% 85% 60% 60% 85% 60% 60% 85% A2. Niet-Staatsobligaties en Staatsobligaties niet-euro 30% 30% 10% 30% 30% 10% 30% 30% 10% A3. Indexleningen 10% 10% 5% 10% 10% 5% 10% 10% 5% Vaste duratie doelstelling B. Life cycle portefeuille 3 B1. Aandelen Wereld 40% 40% 40% 40% 40% 40% 40% 40% 40% B2. Aandelen Opkomende Markten 20% 20% 20% 20% 20% 20% 20% 20% 20% B3.High yield 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% B4. Obligaties Opkomende Markten - HC 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% 16,25% B5. Indirect Vastgoed 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% 7,5% A2. Niet-Staatsobligaties en Staatsobligaties niet-euro Niet-Staatsobligaties euro 50% 50% 100% 50% 50% 100% 50% 50% 100% Niet-Staatsobligaties niet-euro 25% 25% 0% 25% 25% 0% 25% 25% 0% Staatsobligaties niet-euro 25% 25% 0% 25% 25% 0% 25% 25% 0% B1. Aandelen Wereld Aandelen Wereld 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% Aandelen Wereld Low volatility 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% 50% Vanaf de 57-jarige leeftijd wordt veelal op jaarbasis lineair van het doelgewicht op leeftijd 57 naar het doelgewicht op leeftijd 67 gegroeid. SNPS beoordeelt periodiek de samenstelling van de Life cycle profielen en Life cycle portefeuilles (doelwegingen en de verscheidene asset categorieën die worden gebruikt), en kan deze van tijd tot tijd aanpassen. Deelnemers zullen daarover dan worden geïnformeerd. 3.6 Age styling Als een deelnemer A heeft gekozen om te beleggen volgens Life cycle Defensief of Life cycle Offensief, biedt SNPS aanvullend nog de mogelijkheid tot age styling. Age styling houdt voor deelnemers A in dat binnen door het Bestuur te bepalen grenzen (i) een deelnemer A die belegt volgens Life cycle Defensief zich maximaal 10 jaar ouder mag maken (en daarmee defensiever belegt) en (ii) een deelnemer A die belegt volgens Life cycle Offensief zich maximaal 10 jaar jonger mag maken (en daarmee offensiever belegt). In praktijk betekent dit dat een deelnemer A in de Life cycle Defensief vanaf leeftijd 41, en een deelnemer A in de Life cycle Offensief vanaf leeftijd 51 gebruik kan maken van de optie age styling. Deelnemer B heeft in alle Life Cycles de mogelijkheid om te kiezen voor age styling. Age styling houdt voor deelnemers B in dat binnen door het Bestuur te bepalen grenzen (i) een deelnemer B die belegt volgens Life cycle Defensief zich maximaal 10 jaar ouder mag maken (en daarmee defensiever belegt) en (ii) een deelnemer B die belegt volgens Life cycle Neutraal, Offensief of Defensief zich maximaal 10 jaar jonger mag maken (en daarmee offensiever belegt). In de praktijk betekent dit dat een deelnemer B in de Life cycle Defensief vanaf leeftijd 47 gebruik kan maken van de mogelijkheid om defensiever te beleggen dan de Defensieve Life Shell Nederland Pensioenfonds Stichting Pagina 6 van 9

7 cycle en dat een Deelnemer B in alle Life cycles vanaf leeftijd 58 de mogelijkheid heeft om offensiever te beleggen dan de Life cycle. 3.7 Rebalancing Per kwartaal vindt rebalancing van de Life cycle profielen plaats; de verhouding tussen de Life cycle portefeuilles wordt dan zonodig (weer) naar de doelwegingen zoals opgenomen in de jaarlijkse Beleggingsnota aangepast. De in de tabel in paragraaf 3.5 opgenomen wegingen van de Life cycle portefeuilles zijn doelwegingen. Als gevolg van (bijvoorbeeld) marktontwikkelingen kunnen de actuele wegingen (gaan) afwijken van de doelwegingen. Bij afwijkingen buiten bepaalde bandbreedtes die zijn vastgelegd in de jaarlijkse Beleggingsnota zullen de Life cycle portefeuilles worden teruggebracht binnen de bandbreedte. Er wordt gestreefd naar een rentegevoeligheid (duratie) van de Life cycle portefeuilles 2 en 3 van 11. Door ontwikkelingen op de financiële markten kan de actuele duratie (gaan) afwijken van de streefduratie. Bij afwijkingen buiten een bepaalde bandbreedte die is vastgelegd in de jaarlijkse Beleggingsnota zal de duratie worden teruggebracht binnen de bandbreedte. 3.8 Verantwoord beleggen Op SNPS is specifieke wet- en regelgeving omtrent het beleggen in clustermunitie van toepassing. SNPS is geen directe aandeelhouder in beursgenoteerde ondernemingen maar belegt in aandelen via participaties in beleggingsinstellingen van externe vermogensbeheerders. De aandelen waarin door deze beleggingsinstellingen wordt belegd zijn juridisch geen eigendom van het pensioenfonds, waardoor het formeel geen stemrecht kan uitoefenen. Wel bespreekt het Bestuur periodiek met Syntrus Achmea het door de externe vermogensbeheerders uitgevoerde beleid ten aanzien van verantwoord beleggen: op welke wijze wordt rekening gehouden met milieu en klimaat, mensenrechten en sociale verhoudingen. Op grond van artikel 135 lid 4 PW vermeldt SNPS in zijn jaarverslag op welke wijze in het beleggingsbeleid rekening wordt gehouden met milieu en klimaat, mensenrechten en sociale verhoudingen. 3.9 Selectie(criteria) beleggingsinstellingen SNPS heeft de selectie van beleggingsinstellingen waarin de deelnemers uiteindelijk beleggen (indirect via drie administratieve Life cycle portefeuilles) uitbesteed aan Syntrus Achmea Vermogensbeheer B.V. Onderdeel van deze uitbesteding is dat er een aantal selectiecriteria is afgesproken. Daarnaast is de uiteindelijke selectie van een beleggingsinstelling onderworpen aan voorafgaande goedkeuring door SNPS. Vanuit kostenoptiek is ervoor gekozen om (zoveel mogelijk) institutionele beleggingsinstellingen te gebruiken. Dit betekent echter wel dat er niet (altijd) sprake zal zijn van dagelijkse verhandelbaarheid. De beleggingen van deelnemers kunnen dan ook gedurende een bepaalde periode niet (volledig) in lijn zijn met de door hen gemaakte keuze voor een bepaald Life cycle profiel. De kostenbesparing van institutioneel beleggen wordt (in vergelijking met retail fondsen/share classes die dagelijks verhandelbaar zijn) geacht hier ruimschoots tegenop te wegen. Shell Nederland Pensioenfonds Stichting Pagina 7 van 9

8 3.10 Prudent person en zorgplicht SNPS draagt ervoor zorg dat de beleggingen voldoen aan het bepaalde bij of krachtens de Pensioenwet, in het bijzonder aan de prudent person regel en (nu de pensioenregeling deelnemers de mogelijkheid biedt om af te wijken van Life cycle Neutraal ) aan de eisen van zorgplicht. Het Bestuur is van mening dat met het strategische beleggingsbeleid zoals vastgelegd in deze verklaring inzake beleggingsbeginselen en nader uitgewerkt in de jaarlijkse Beleggingsnota, de beleggingsportefeuille op zodanige wijze wordt belegd dat de veiligheid, de kwaliteit, de liquiditeit en het rendement van de portefeuille als geheel zijn gewaarborgd. De portefeuille en het beleid stellen de deelnemers naar verwachting in staat om een adequaat en als zodanig houdbaar pensioeninkomen te kunnen verwerven. Tevens wordt met de portefeuille en het beleid beoogd om de deelnemers te beschermen tegen het verlies van significante bedragen relatief kort voor pensioendatum. Er is sprake van een brede gediversifiseerde portefeuille, waarvan de waarden hoofdzakelijk op gereglementeerde markten worden belegd. Er wordt op strategisch beleggingsniveau geen gebruik gemaakt van derivaten. Er wordt zeer beperkt belegd in de Shell Groep. De onderliggende beleggingsinstellingen worden gewaardeerd op marktwaarde. SNPS gaat geen leningen aan, tenzij tijdelijk voor liquiditeitsdoelstellingen en treedt niet namens derde partijen op als garant Investeringen in de Shell Groep In de onderliggende beleggingsinstellingen kunnen er posities zijn in effecten Royal Dutch Shell plc. SNPS is niet in staat om het beleggingsbeleid van de beleggingsinstellingen waarin wordt belegd op dit punt te beïnvloeden. Beleggingen door SNPS in effecten Royal Dutch Shell zijn wettelijk begrensd tot maximaal 10% van de totale portefeuille Gebruik van derivaten Er wordt door SNPS geen gebruik gemaakt van derivaten, zoals bijvoorbeeld voor afdekking van valutarisico s. In de onderliggende beleggingsinstellingen kunnen wel derivaten worden gebruikt Bewaarneming van effecten en securities lending SNPS heeft een onafhankelijk bewaarinstelling ( custodian ) benoemd en ziet er tevens op toe dat de beleggingen in de onderliggende beleggingsinstellingen bankruptcy remote worden bewaard. Securities lending kan onderdeel uitmaken van het beleggingsbeleid van de onderliggende beleggingsinstellingen Waarderingsgrondslag De beleggingen in de onderliggende beleggingsinstellingen worden (zoveel mogelijk) op actuele waarde gewaardeerd. 4. (Potentiële) risico s Risico s zijn inherent aan pensioenbeleggen. De waarde van de onderliggende beleggingsinstellingen zullen fluctueren, bijvoorbeeld als gevolg van ontwikkelingen op de (financiële) markten. De kans bestaat dat er - op pensioendatum - een annuïteit moet worden ingekocht op een relatief ongunstig moment, bijvoorbeeld omdat de waarde van het saldo op de pensioenbeleggingsrekening is afgenomen door marktontwikkelingen of omdat de inkoop van een annuïteit duurder is dan verwacht op grond van de stand van de rente. Daarnaast kan de waarde van het saldo op de pensioenbeleggingsrekening worden aangetast door inflatie. Ook bestaat het risico dat de waarde van het saldo op de pensioenbeleggingsrekening niet volledig kan worden gerealiseerd omdat de liquiditeit van een deel van de betreffende beleggingen in de Shell Nederland Pensioenfonds Stichting Pagina 8 van 9

9 onderliggende beleggingsinstellingen (al dan niet tijdelijk) is opgedroogd. SNPS heeft getracht deze en andere risico s te mitigeren. De administratieve Life cycle portefeuilles beleggen grotendeels in onderliggende beleggingsinstellingen die gedenomineerd zijn in of volledig worden gehedged naar euro s. Daarnaast wordt belegd in enkele onderliggende beleggingsinstellingen die in andere valuta zijn gedenomineerd. Van deze laatste categorie wordt het valutarisico niet afgedekt. 5. Fees en (andere) kosten Het rendement van de onderliggende beleggingsinstellingen wordt beïnvloed door de kosten die door de betreffende vermogensbeheerders aan deze beleggingsinstellingen worden onttrokken. Het gros van deze kosten komt tot uitdrukking in de maatstaf Total Expense Ratio die in het jaarverslag van de onderliggende beleggingsinstelling wordt gerapporteerd. Een andere maatstaf hiervoor kan zijn Total Cost of Ownership. Het betreft altijd een look back en kan afwijken van de actuele kosten in het lopende jaar. Eventuele aan- en verkoopkosten worden verdisconteerd in de waarde van de beleggingen. 6. Maximale pensioenen De opbouw van het pensioenbeleggingssaldo is fiscaal begrensd. Op een aantal momenten toetst het Pensioenfonds of het ouderdoms- en partnerpensioen dat uit het pensioenbeleggingssaldo kan worden aangekocht binnen de fiscale grenzen blijven. Als uit de fiscale toetsing blijkt dat het saldo fiscaal bovenmatig is, zal het deel van het pensioenbeleggingssaldo dat deze overschrijding veroorzaakt onherroepelijk vervallen aan SNPS. 7. Monitoring en evaluatie Het Bestuur ontvangt ieder kwartaal rapportages over het risico en de performance van de Life cycle portefeuilles en de onderliggende beleggingsinstellingen en bespreekt deze in de bestuursvergadering. Tevens ontvangt het Bestuur periodiek kostenanalyses en jaarlijks ISAE 3402 type 2 rapportages. Ieder jaar in het vierde kwartaal stelt het Bestuur de Beleggingsnota voor het komende kalenderjaar vast. Verder wordt jaarlijks geëvalueerd of de economische omstandigheden zodanig zijn gewijzigd ten opzichte van de aannames die ten grondslag liggen aan de laatst uitgevoerde ALM-studie, dat het opportuun is om eerder dan na het verstrijken van de gebruikelijke driejaars ALM-cyclus een nieuwe ALM-studie te doen. Shell Nederland Pensioenfonds Stichting Pagina 9 van 9

OP NAAR EEN NOG BETER ONTWERP EN UITVOERING VAN DC REGELINGEN! ONTWIKKELING, UITDAGINGEN EN TOEKOMST VAN DC VANUIT HET UITVOERINGSPERSPECTIEF VAN SNPS

OP NAAR EEN NOG BETER ONTWERP EN UITVOERING VAN DC REGELINGEN! ONTWIKKELING, UITDAGINGEN EN TOEKOMST VAN DC VANUIT HET UITVOERINGSPERSPECTIEF VAN SNPS OP NAAR EEN NOG BETER ONTWERP EN UITVOERING VAN DC REGELINGEN! ONTWIKKELING, UITDAGINGEN EN TOEKOMST VAN DC VANUIT HET UITVOERINGSPERSPECTIEF VAN SNPS VBA Bijeenkomst Amsterdam, 20 november 2015 Shell

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

UW SNPS PENSIOEN als u na 30 juni 2013 in dienst bent gekomen

UW SNPS PENSIOEN als u na 30 juni 2013 in dienst bent gekomen UW SNPS PENSIOEN als u na 30 juni 2013 in dienst bent gekomen Welkom! U neemt deel aan de bruto pensioenregeling van SNPS. Deze regeling geldt voor het pensioengevend salaris tot het fiscale maximum. De

Nadere informatie

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten UW MENSEN, UW KAPITAAL Beleggingsinformatie 2 Life Cycle beleggen Vrij beleggen Rendement en risico s 4 6 8 Kosten 9 Beleggingsinformatie Hoe werkt het beleggingspensioen van Cappital? In de pensioenregeling

Nadere informatie

WELKOM. bij Shell Nederland Pensioenfonds Stichting

WELKOM. bij Shell Nederland Pensioenfonds Stichting WELKOM bij Shell Nederland Pensioenfonds Stichting Welkom! U neemt deel aan de pensioenregeling van SNPS. Dit is een Individueel Beschikbare Premieregeling. In deze regeling bouwt u een eigen pensioenkapitaal

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

VERKORT JAARVERSLAG 2014: SOLIDE GROEI

VERKORT JAARVERSLAG 2014: SOLIDE GROEI VERKORT JAARVERSLAG : SOLIDE GROEI Welkom bij deze eerste nieuwsbrief van SNPS. De belangrijkste zaken van zijn voor u verzameld in deze speciale editie: het verkorte verslag. Later dit volgen nog twee

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS Protector

STICHTING PENSIOENFONDS Protector STICHTING PENSIOENFONDS Protector Verklaring Beleggi ngsbeginselen december 2011 beleggingsbeginselen 1/8 Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Profiel van het pensioenfonds 2.1 Organisatie 2.2 Geen nevenactiviteiten

Nadere informatie

DC in een Notendop. Versie 17 januari 2015

DC in een Notendop. Versie 17 januari 2015 DC in een Notendop Versie 17 januari 2015 DC voor beginners Denified Contributions/ Beschikbare premie: Niet de aanspraken, maar de premie is de toezegging, premie staat vast, uitkering onzeker. Beschikbare

Nadere informatie

UW SHELL NETTO PENSIOEN

UW SHELL NETTO PENSIOEN UW SHELL NETTO PENSIOEN als u een jaarinkomen hebt boven het fiscale maximum Welkom bij de Shell netto pensioenregeling. De overheid heeft een fiscale grens gesteld aan het jaarinkomen waarover vanuit

Nadere informatie

Beleggen. voor uw pensioen

Beleggen. voor uw pensioen Beleggen voor uw pensioen In deze brochure over beleggen staat algemene informatie. Deze brochure is bedoeld om werknemers van KPN Contact een algemeen beeld te geven. We besteden veel aandacht aan de

Nadere informatie

Persoonlijk Pensioen Plan

Persoonlijk Pensioen Plan Persoonlijk Pensioen Plan Verstandig beleggen voor een goed pensioen Zorgvuldig uw pensioen opbouwen Natuurlijk denkt u wel eens aan uw financiële situatie na uw pensionering. Misschien wilt u minder werken,

Nadere informatie

beschikbare premieregeling

beschikbare premieregeling Brochure voor deelnemers beschikbare premieregeling via ABN AMRO Bank N.V. Afdeling Pension Services Stichting Pensioenfonds SCA Ring P Oktober 2013, versie 2.3 INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE...2 INDIVIDUELE

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST

ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST In aanvulling op de eerder tussen de werkgever en diens werknemers gesloten pensioenovereenkomst maken met ingang van 1 januari 2008 de hierna vermelde bepalingen deel

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Deelnemersbrochure Mijn Pensioen 2014 Stichting Pensioenfonds Gasunie Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Een unieke pensioenoplossing: Pensioenopbouw op maat; Altijd online inzage in uw vermogensopbouw.

Nadere informatie

ONDERDEEL VAN EEN GEOLIEDE MACHINE

ONDERDEEL VAN EEN GEOLIEDE MACHINE ONDERDEEL VAN EEN GEOLIEDE MACHINE PENSIOENMANTEL BESCHIKBARE PREMIE 1 november 2013 UW KAPITAAL ZIJN UW MENSEN SPECIAAL VOOR WTG Cappital: een unieke pensioenregeling voor WTG De pensioenregeling bij

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

LifeCycle Mix via Mijn pensioen. Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal

LifeCycle Mix via Mijn pensioen. Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal via Mijn pensioen Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal LifeCycle Mix via Mijn pensioen Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal Een persoonlijke

Nadere informatie

Wijziging beleggingsmogelijkheden

Wijziging beleggingsmogelijkheden Wijziging beleggingsmogelijkheden Aanvullende PensioenRekening & Pre-pensioen Rekening (SPJNL) Ed Vermeulen Robeco Accountmanager Institutional Clients Leiden, mei 2010 1 Agenda Doelstelling Pensioenregeling

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen

Beleggingsbeginselen Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Versie april 2015 Deze Verklaring beleggingsbeginselen maakt onderdeel uit van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds en is aangepast

Nadere informatie

De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen. LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak

De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen. LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak Gespecialiseerd team onderhoudt en ontwikkelt LCM WWW.INGIM.COM 2 ING INVESTMENT MANAGEMENT

Nadere informatie

Netto pensioenregeling De netto pensioenregeling voor het pensioengevende salaris boven 96.544

Netto pensioenregeling De netto pensioenregeling voor het pensioengevende salaris boven 96.544 ABN AMRO Pensioenen Netto pensioenregeling De netto pensioenregeling voor het pensioengevende salaris boven 96.544 Sinds 1 januari 2015 is de fiscale regelgeving voor pensioenregelingen veranderd. Een

Nadere informatie

Een nieuwe keuze in pensioenoplossingen. ICK Beschikbare Premieregeling

Een nieuwe keuze in pensioenoplossingen. ICK Beschikbare Premieregeling Een nieuwe keuze in pensioenoplossingen voor de ICK-branche ICK Beschikbare Premieregeling ICK Beschikbare Premieregeling 2 De ICK-branche verbreedt het aanbod op het gebied van pensioen. Naast de bestaande

Nadere informatie

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen 1. Algemene informatie over dit document Waarom krijgt u dit document U krijgt deze informatie omdat u via uw werkgever deelneemt aan een pensioenregeling bij Generali. In uw pensioenregeling staat hoe

Nadere informatie

Deelnemersbrochure Stichting Pensioenfonds Jacobs Nederland

Deelnemersbrochure Stichting Pensioenfonds Jacobs Nederland Deelnemersbrochure Stichting Pensioenfonds Jacobs Nederland Robeco Deelnemersbrochure Stichting Pensioenfonds Jacobs Nederland Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Pensioenregeling... 4 3. Flexioen Stichting Pensioenfonds

Nadere informatie

beschikbare premieregeling

beschikbare premieregeling Brochure voor deelnemers beschikbare premieregeling via ABN AMRO Bank N.V. Afdeling Pension Services Stichting Pensioenfonds SCA februari 2015, versie 2.4 INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 2 INDIVIDUELE BELEGGINGSREKENING...

Nadere informatie

1. De Consumentenbrief moet uiterlijk 1 juli aanstaande op uw website staan; en

1. De Consumentenbrief moet uiterlijk 1 juli aanstaande op uw website staan; en TOELICHTING VOORAF In dit stuk hebben wij geprobeerd de vragen de beantwoorden die volgens de Consumentenbrief door een potentiele cliënt gesteld zouden moeten worden aan zijn beoogde vermogensbeheerder.

Nadere informatie

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van SPA.

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS)

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Beschikbarepremieregeling

Beschikbarepremieregeling Beschikbarepremieregeling Beleggen voor uw pensioen Meer weten? Hoe werkt beleggen? 4 Hoeveel pensioen krijgt u? Beleggingsmogelijkheden 5 Hoeveel beleggingsrisico wilt u lopen? 7 8 Geef uw keuze door

Nadere informatie

Verklaring van beleggingsbeginselen

Verklaring van beleggingsbeginselen Verklaring van beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds van de KAS BANK Juni 2014 Inleiding Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten

Nadere informatie

MIJN HEINZ PENSIOEN Werking Beschikbare premie

MIJN HEINZ PENSIOEN Werking Beschikbare premie MIJN HEINZ PENSIOEN Werking Beschikbare premie Deze slides zijn in juni 2010 gepresenteerd aan deelnemers aan de informatiesessies. De inhoud heeft een puur informatief karakter. Aan de informatie in deze

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012 VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN 18 JUNI 2012 INHOUD 1. Inleiding... 1 2. Organisatie... 2 2.1 Het fonds... 2 2.2 Organisatie... 2 2.3 Toeslagenbeleid... 3 3. Beleggingsbeleid... 4 3.1 Doel van het

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer Inhoudsopgave Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen op

Nadere informatie

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Inleiding Onze risicoprofielen 1. Wat is een risicoprofiel? 2. Wat zijn vermogenscategorieën? 3. Welke risicoprofielen gebruiken wij? Uw risicoprofiel 4.

Nadere informatie

Individueel pensioensparen

Individueel pensioensparen Individueel pensioensparen Sparen voor extra pensioen Meer weten? Hoeveel extra pensioen krijgt u? 8 Hoe werkt beleggen? 5 Uw keuzemogelijkheden 6 Hoeveel risico wilt u lopen? 7 Wat is Individueel Pensioensparen

Nadere informatie

Individueel pensioensparen

Individueel pensioensparen Individueel pensioensparen Sparen voor extra pensioen Meer weten? Hoeveel extra pensioen krijgt u? 8 Hoe werkt beleggen? 5 Uw keuzemogelijkheden 6 Hoeveel beleggingsrisico wilt u lopen? 7 Wat is Individueel

Nadere informatie

Pensioen. Beleggen voor uw p ensioen

Pensioen. Beleggen voor uw p ensioen Uw Pensioen Beleggen voor uw p ensioen In deze brochure over beleggen staat algemene informatie en is bedoeld om deelnemers aan de Stichting Pensioenfonds SNT (STPS) een algemeen beeld te geven. We besteden

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Goedgekeurd door het Bestuur op 18-09-2014 Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate Bezoekadres: Brugstraat 2, Almelo Correspondentieadres: Postbus 126, 7600

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Inhoudsopgave 1 Beleggingsovertuigingen bpfbouw 1.1 Inleiding 1.2 Beleggingsovertuigingen t.a.v. Financiële Markten 1.3 Beleggingsovertuigingen t.a.v. de portefeuille en instrumenten

Nadere informatie

Beschikbare premieregeling De premie

Beschikbare premieregeling De premie Uw werknemers bouwen op bij bpfbouw in de Pensioenregeling Bouwnijverheid. De regeling kent een maximum salaris. Dit maximum wordt jaarlijks vastgesteld en bedraagt op 1 januari 2013 55.348,13 (inclusief

Nadere informatie

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen U bouwt een pensioeninkomen op via uw werkgever. Dit pensioeninkomen ontvangt u nadat u gepensioneerd bent, naast uw AOW-uitkering.

Nadere informatie

Beschikbarepremieregeling

Beschikbarepremieregeling Beschikbarepremieregeling Beleggen voor uw pensioen Meer weten? Hoe werkt beleggen? 4 Hoeveel pensioen krijgt u? Beleggingsmogelijkheden 5 Hoeveel beleggingsrisico wilt u lopen? 7 8 Geef uw keuze door

Nadere informatie

Wat verandert voor u in de TOP-regeling. Lees meer over de mogelijkheden en de wijzigingen die per 1 januari 2012 van

Wat verandert voor u in de TOP-regeling. Lees meer over de mogelijkheden en de wijzigingen die per 1 januari 2012 van Wat verandert voor u in de TOP-regeling Lees meer over de mogelijkheden en de wijzigingen die per 1 januari 2012 van kracht worden ten aanzien van uw pensioenbeleggingen bij ING IM. 1 Introductie Naast

Nadere informatie

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen U bouwt een pensioeninkomen op via uw werkgever. Dit pensioeninkomen ontvangt u nadat u gepensioneerd bent, naast uw AOW-uitkering.

Nadere informatie

Beleggingsinformatie over

Beleggingsinformatie over Beleggingsinformatie over LifeCycle Beleggen van Bewust Pensioen LifeCycle Beleggen van Bewust Pensioen Visie van vermogensopbouw met LifeCycle Beleggen Over het onderwerp pensioen bestaan veel misverstanden.

Nadere informatie

Beschikbarepremieregeling

Beschikbarepremieregeling Beschikbarepremieregeling Beleggen voor uw pensioen Meer weten? Hoe werkt beleggen? 4 Hoeveel pensioen krijgt u? Beleggingsmogelijkheden 5 Hoeveel risico wilt u lopen? 7 8 Geef uw keuze door Goed om te

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie oktober 2015 1 Inhoudsopgave Waarom belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Einddatumgericht Beleggen

Einddatumgericht Beleggen Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Einddatumgericht Beleggen Een goede balans tussen rendement en risico Einddatumgericht Beleggen Bouwen aan een goed pensioen betekent voor u een afweging maken

Nadere informatie

Pensioen voor de toekomst

Pensioen voor de toekomst Pensioen voor de toekomst KlikPensioen als ideale synthese van premie- en uitkeringsovereenkomsten Inhoud - Inleiding 1. Heldere uitgangspunten voor een goed pensioen 2. Pensioenoplossing voor vandaag

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7 pagina 1 van 7 *Stichting Pensioenfonds Unilever Nederland Progress is een ondernemingspensioenfonds als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet. Inleiding Dit document ( Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever Inhoudsopgave Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen op

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding Verklaring Beleggingsbeginselen 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: de verklaring ). Hierin kunt u lezen wat het beleggingsbeleid is van het pensioenfonds Wonen

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen

Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen informatie voor de deelnemer INHOUDSOPGAVE Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG 1. Introductie 1.1. Inleiding De Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft

Nadere informatie

uw pensioen, onze zorg informatie voor de werknemer

uw pensioen, onze zorg informatie voor de werknemer uw pensioen, onze zorg informatie voor de werknemer inhoud De zorgplicht van de pensioenuitvoerder 4 Pensioenregeling met beleggingsvrijheid 4 De standaardoptie 6 Het opting-outrecht 7 De Avéro Achmea

Nadere informatie

Individueel pensioensparen

Individueel pensioensparen Individueel pensioensparen Sparen voor extra pensioen Meer weten? Hoeveel extra pensioen krijgt u? 8 Hoe werkt beleggen? 5 Uw keuzemogelijkheden 6 Hoeveel beleggingsrisico wilt u lopen? 7 Wat is Individueel

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN SEPTEMBER 2015 1. Introductie 1.1 Inleiding Dit document ( de Verklaring ) beschrijft beknopt de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds

Nadere informatie

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 1.1 Het beleggingsproces Het beleggingsproces vormt de randvoorwaarden

Nadere informatie

De beleggingsmogelijkheden. op een rij. Waardewijs Pensioen en Waardewijs Pensioen Compact

De beleggingsmogelijkheden. op een rij. Waardewijs Pensioen en Waardewijs Pensioen Compact Waardewijs Pensioen en Waardewijs Pensioen Compact De beleggingsmogelijkheden op een rij Let op: deze brochure geldt alleen voor collectieve pensioenregelingen met een ingangsdatum voor 1 januari 2013.

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

de besloten vennootschap Paerel Vermogensbeheer B.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

de besloten vennootschap Paerel Vermogensbeheer B.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-267 d.d. 14 juli 2014 (mr. J.S.W. Holtrop, voorzitter, drs. L.B. Lauwaars RA en J.C. Buiter, leden, mr. I.M.M. Vermeer, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

Pensioenfonds Metaal en Techniek PENSIOENBELEGGEN

Pensioenfonds Metaal en Techniek PENSIOENBELEGGEN Pensioenfonds Metaal en Techniek PENSIOENBELEGGEN Nieuwe pensioenregeling per 1 januari 2006 PENSIOENBELEGGEN Wie een dienstverband heeft, bouwt onder voorwaarden vanaf zijn 18 e pensioen op. Elke maand

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Reglement Beleggingscommissie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Reglement Beleggingscommissie Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland Reglement Beleggingscommissie In werking 4 september 2013 Artikel 1. Samenstelling en benoeming 1. De beleggingscommissie bestaat uit twee leden van het

Nadere informatie

Zelf Beleggen en Sparen

Zelf Beleggen en Sparen de vrijheid van Zelf Beleggen en Sparen 1 inhoud Omschrijving Pagina 1. Wat is Zelf Beleggen en Sparen? 2 2. Hoe werkt Zelf Beleggen en Sparen bij ABN AMRO Pensioenen? 2 3. Hoeveel rendement kunt u behalen?

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen in beeld

Achmea life cycle beleggingen in beeld Achmea life cycle beleggingen in beeld Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Achmea life cycle beleggingen in beeld Voor het beleggen van pensioen bent

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen per 1 januari 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Inhoudsopgave Verklaring inzake Beleggingsbeginselen van Stichting ING CDC Pensioenfonds 3 De pensioendoelstellingen,

Nadere informatie

Aan. Datum 21 december 2007 Referentie 0712-790m Pagina 1 van 11 Betreft Visie op open norm zorgplicht bij

Aan. Datum 21 december 2007 Referentie 0712-790m Pagina 1 van 11 Betreft Visie op open norm zorgplicht bij Aan Belangstellenden Datum 21 december 2007 Referentie 0712-790m Pagina 1 van 11 Betreft Visie op open norm zorgplicht bij premieovereenkomsten 1. Inleiding Een van de meest in het oog springende aspecten

Nadere informatie

Hoe bouwt u pensioen op? Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Wat krijgt u in onze pensioenregeling niet?

Hoe bouwt u pensioen op? Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Wat krijgt u in onze pensioenregeling niet? U kunt vanaf 1 januari 2015 nettopensioen bij ons opbouwen. In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in deze nettopensioenregeling. Dat is belangrijk om te weten, bijvoorbeeld als u van baan

Nadere informatie

Shell Nederland Pensioenfonds Stichting JAARVERSLAG 2014 2DE BOEKJAAR

Shell Nederland Pensioenfonds Stichting JAARVERSLAG 2014 2DE BOEKJAAR Shell Nederland Pensioenfonds Stichting JAARVERSLAG 2014 2DE BOEKJAAR INHOUDSOPGAVE Pagina A Kerncijfers 4 B Voorwoord 6 C Verslag van het Bestuur 8 1) Ontwikkelingen; wet- en regelgeving en financiële

Nadere informatie

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord:

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord: Om beleggingsondernemingen goed met elkaar te vergelijken is o.a. inzicht in het beleggingsproces een belangrijke maatstaf. Door vragen te stellen over het beleggingsbeleid krijgt u een goed beeld van

Nadere informatie

Keuzeformulier beleggingsfondsen Pensioenen

Keuzeformulier beleggingsfondsen Pensioenen De Verzekeringen Stadsring 15, postbus 42 3800 AA Amersfoort Tel. (033) 464 29 11 Fax (033) 464 29 30 Keuzeformulier beleggingsfondsen Pensioenen (is alleen te gebruiken voor pensioencontracten ingegaan

Nadere informatie

Verklaring beleggingsbeginselen

Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft een samenvatting van de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds Hoogovens (het fonds). Deze

Nadere informatie

ICK Beschikbare Premieregeling

ICK Beschikbare Premieregeling ICK Beschikbare Premieregeling Uitleg over een nieuwe de regeling van bedrijfstakpensioenfonds ICK 30 mei 2013 Diede Panneman Rutger van Asselt ' Copyright 2012 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie

Nadere informatie

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid publiceerde op vrijdag 12 juli 2013 het lang verwachte consultatiedocument over de uitwerking

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf De Meern, 18 maart 2013 1 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen

ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen Samenhang en voorbeelden Ronald Janssen, Ortec Finance 1 Klant centraal stellen: Doelstelling Managen van de verwachtingen van onze cliënten Hoe kunnen we dat doen?

Nadere informatie

Beleggen bij BeFrank. Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612

Beleggen bij BeFrank. Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612 Beleggen bij BeFrank Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612 Eindelijk een helder en eenvoudig pensioen tegen lage kosten. Binnen de pensioenwereld groeit de behoefte naar transparantie en eenvoud.

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

beschikbare premieregeling

beschikbare premieregeling Brochure voor deelnemers beschikbare premieregeling via ABN AMRO Bank N.V. Afdeling Pension Services Stichting Pensioenfonds SCA augustus 2016, versie 2.5 INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE...2 INDIVIDUELE BELEGGINGSREKENING...2

Nadere informatie

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Deelnemersbrochure Mijn Pensioen 2014 Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Een unieke pensioenoplossing: Pensioenopbouw op maat; Zelf beleggen of uitbesteden aan professionals; In plaats van beleggen kunt

Nadere informatie

1. Doelstelling en basis voor dit document. 1.1 Doelstelling

1. Doelstelling en basis voor dit document. 1.1 Doelstelling Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB), (vastgesteld door het bestuur op 19 juni 2014) 1. Doelstelling en basis voor dit document 1.1 Doelstelling

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

Informatiedocument Noordam Vermogensbeheer B.V.

Informatiedocument Noordam Vermogensbeheer B.V. Informatiedocument Noordam Vermogensbeheer B.V. INLEIDING U wilt een deel van uw vermogen beleggen, maar mist de kennis en ervaring, zin of tijd om dat zelf te doen. Wij helpen u graag. Bij Noordam Vermogensbeheer

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Schuitema Deelnemersbrochure Life Cycle Service

Stichting Pensioenfonds Schuitema Deelnemersbrochure Life Cycle Service Stichting Pensioenfonds Schuitema Deelnemersbrochure Life Cycle Service Inhoud 1. Uw pensioenregeling... 3 2. Life Cycle Service... 4 3. Beleggen bij Robeco... 5 4. Hoe werkt Life Cycle Service?... 8 5.

Nadere informatie

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen 1 Introductie 1.1 Inleiding Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen ( de Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland 1. Inleiding Op grond van de Europese pensioenfondsenrichtlijn zijn Nederlandse pensioenfondsen sinds 8 februari 2006 verplicht om een verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Fondskeuze Zelf Beleggen Pensioen Continu Plan

Fondskeuze Zelf Beleggen Pensioen Continu Plan Fondskeuze Zelf Beleggen Pensioen Continu Plan Toelichting Binnen het Pensioen Continu Plan belegt Delta Lloyd standaard voor u in de Neutrale Lifecycle. U kunt ook zelf uw Lifecycle samenstellen door

Nadere informatie

het instrument om premiepensioenproducten te beoordelen en onderling met elkaar te vergelijken

het instrument om premiepensioenproducten te beoordelen en onderling met elkaar te vergelijken het instrument om premiepensioenproducten te beoordelen en onderling met elkaar te vergelijken Bij de keuze voor een product voor de premiepensioenregeling van medewerkers is de effectiviteit van de life

Nadere informatie