OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS"

Transcriptie

1 OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS 2011 FACULTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN OPLEIDING PSYCHOLOGIE Wassenaarseweg 52 Postbus RB Leiden Telefoon: Januari 2011

2 Inleiding Psychologie is een wetenschap. Dit houdt onder andere in dat psychologen hun kennis over de mens proberen te vergroten op een systematische manier, namelijk door het doen van onderzoek. Om op verantwoorde wijze onderzoek te kunnen doen zijn een groot aantal methoden en technieken ontwikkeld. Die hebben betrekking op het opzetten van een onderzoek, het verzamelen van gegevens en het analyseren van die gegevens. Deze methoden en technieken vereisen, soms meer en soms minder, een zekere kennis van de wiskunde, bijvoorbeeld wanneer statistiek wordt toegepast. Het onderdeel Methoden en Technieken (waaronder ook statistiek valt) neemt in het psychologieprogramma een belangrijke plaats in. Ongeveer een kwart van het eerstejaarsprogramma wordt er aan besteed. Maar ook later in de studie krijgt iedere student met Methoden en Technieken te maken, bijvoorbeeld in de tweedejaarsvakken psychometrie, psychodiagnostiek' en in het 'bachelorproject'. De ervaring leert dat studenten met onvoldoende wiskundekennis ernstige problemen ervaren met deze studieonderdelen. Daarom is wettelijk vastgesteld dat iedere aankomende student een bepaald niveau van wiskunde moet hebben. Alle aankomende studenten zonder een VWO-diploma oude stijl met wiskunde I, II, A of B of zonder een VWO-diploma nieuwe stijl met een van de profielen CM, EM, NG of NT, hebben een wiskundedeficiëntie. Zij kunnen voorafgaand aan de opleiding deze deficiëntie wegwerken door middel van het slagen voor een wiskundetoets. Cursus Ter voorbereiding op deze toets organiseert de opleiding psychologie een wiskundecursus. Deze wordt gegeven in de periode januari-april. Om voor de wiskundetoets te slagen moet men het cijfer 6 of hoger behalen. Per cursus is er één tentamen en één herkansing. 2

3 Vrijstellingen Op grond van de volgende opleidingen wordt, ook al is men formeel deficiënt, een vrijstelling gegeven voor de wiskundetoets: Havo-profielen EM, NT en NG (eindcijfer wiskunde 6 of hoger), Havo-profiel CM (alleen als wiskunde a1,2 is gedaan via vrije ruimte en eindcijfer 6 of hoger), Havo-wiskunde A of B oude stijl (eindcijfer wiskunde 6 of hoger) VWO-diploma oude stijl, met wiskunde in het eindexamenpakket, Oude stijl gymnasium-beta, Oude stijl HBS-b, Diverse HBO-opleidingen (of propedeuse daarvan): HEAO (div. richtingen; bedrijfseconomie; bestuurskunde) INFORMATICA HTS (niet: MTS) HLO (hogere laboranten opleiding), Nima-opleidingen (voor middenstandsdiploma), Propedeuse psychologie van de Open Universiteit, Relevante opleidingen in het Wetenschappelijk Onderwijs. Deze opsomming betreft de meest voorkomende vooropleidingen en is niet uitputtend. Overige vooropleidingen worden per geval bekeken (dan gaat het bijvoorbeeld om wiskundetoetsen die elders zijn afgelegd, studenten met een buitenlands diploma, of specifieke opleidingen als Hoger Nautisch Onderwijs). Meent u voor een vrijstelling in aanmerking te komen dan kunt u die aanvragen bij de studieadviseur. Colloquium Doctum Voor aankomende studenten die de wiskundetoets doen in het kader van het Colloquium Doctum is het verplicht deze af te leggen vóór 1 september van het studiejaar waarin zij met de opleiding willen beginnen. Dat wil zeggen: als zij de toets, die in april wordt afgenomen, halen, kunnen zij per 1 september daaropvolgend met de opleiding psychologie beginnen (maar, zie opmerking onder Numerus Fixus). De bovengenoemde vrijstellingsregeling geldt niet voor Colloquium Doctum studenten. Omdat het hierbij gaat om toelating tot de universiteit worden strengere eisen gesteld en wordt het gehele pakket van de vooropleiding(en) in de overweging meegenomen. Iedere Colloquium Doctum aanvraag wordt afzonderlijk bekeken, waarbij afwijkingen ten opzichte van de bovengenoemde vrijstellingsregeling mogelijk zijn. 3

4 Numerus Fixus De opleiding psychologie hanteert een numerus fixus. Dit betekent dat er een maximum is vastgesteld aan het aantal studenten dat wordt toegelaten. Dit geldt zowel voor de voltijd- (500 studenten) als voor de deeltijdopleiding (50 studenten). Dit houdt in dat, indien het maximum aantal wordt bereikt, aankomende studenten zullen moeten loten voor een plaats bij psychologie in Leiden. Het is belangrijk dat men zich realiseert dat het behalen van de wiskundetoets niet betekent dat men dan direct voor psychologie geplaatst is; het betekent alleen dat men deel kan nemen aan de loting. NB: bovenstaande geldt ook voor Colloquium Doctum studenten. (zie de website psychologie voor verdere informatie over de inschrijvingsprocedure) Niveau De inhoud van de cursus is enerzijds afgestemd op de lesstof van 4-, 5- en 6- VWO en anderzijds op die kennis die nodig is om later de onderdelen Methoden en Technieken met succes te kunnen volgen. Aan de ene kant heeft de cursus niet de intentie om de wiskundekennis van deelnemers volledig op VWO- niveau te brengen. Aan de andere kant beoogt de cursus meer dan alleen maar bijspijkeren. Hoewel de cursus afgestemd is op deelnemers die weinig kennis op het gebied van wiskunde hebben, worden in de cursus toch in een hoog tempo veel uiteenlopende onderwerpen op redelijk hoog niveau behandeld. De ervaring leert dat studenten met een wiskundedeficiëntie de zwaarte van de cursus soms onderschatten. Kosten De kosten voor de cursus bedragen 261,-- (exclusief literatuur en rekenmachine). Deze kosten beslaan de cursus, de toets en één herkansing. Kosten moeten vooraf voldaan worden middels een machtiging. Na ontvangst van de machtiging ontvangt men een deelnemersbewijs. Restitutie wordt alleen verleend wanneer men zich uiterlijk één week voor aanvang van de cursus schriftelijk heeft afgemeld. 4

5 Docent De cursus wordt gegeven door de heer J.G. van Tilburg, hij is leraar wiskunde aan een middelbare school en is verbonden aan de opleiding psychologie. Contact met de docent (bijvoorbeeld om door te geven dat men een bijeenkomst of een tentamen niet kan bijwonen, informatie over de uitslag van een toets en dergelijke), loopt via de Onderwijsbalie Psychologie (tel: , Locatie De cursus vindt plaats in het Pieter de la Courtgebouw, Wassenaarseweg 52, Leiden. Het gebouw bevindt zich op ongeveer 7 minuten lopen van station Leiden Centraal. Telefoon receptie: Opgave voor de cursus Men kan zich opgeven voor de cursus door gebruik te maken van het opgaveformulier plus de machtiging achter in deze brochure. De onderwijsbalie stuurt na ontvangst van de machtiging een deelnamebewijs toe. Lesmateriaal In de cursus wordt een viertal syllabi gebruikt, die speciaal voor deze cursus geschreven zijn door dhr. Van Tilburg onder de titel Kun je tellen, tel dan mee. Gezien de concentrische opbouw van de leerstof komt in elk deel zowel de analyse als de kansrekening aan bod. Elk deel is bovendien voorzien van de uitwerkingen en de antwoorden van de opgaven die erin voorkomen, terwijl in deel 4 ook een groot aantal voorbeeldopgaven van eerder afgenomen tentamens is opgenomen. (prijsindicatie: ongeveer 15 per deel). De syllabi zijn uitsluitend verkrijgbaar bij de Servicedesk op de eerste verdieping van het Pieter de la Court gebouw (dus niet in de boekhandel!). 5

6 Daarnaast dient een grafische rekenmachine aangeschaft te worden: type TI-83 (plus) of TI-84 (plus), Texas Instruments, (prijsindicatie 120,--) (nb: alleen TI is toegestaan, geen Casio of HP). De rekenmachine kan worden aangeschaft bij de erkende boekhandel (wellicht ook tweedehands te verkrijgen, bijvoorbeeld via marktplaats.nl op internet). Studenten die zich zelfstandig willen voorbereiden op de cursus kunnen dit doen aan de hand van het Basisboek Wiskunde-A van het James Boswell Instituut te Utrecht. Dit boek is verkrijgbaar bij de Servicedesk en kost ongeveer 20,--. (voor de goede orde, het Basisboek dient slechts ter voorbereiding en maakt geen deel uit van de cursus). Een uitgebreider boek is Basisboek wiskunde van J. van de Craats en R. Bosch (Person Education). Dit boek is alleen te verkrijgen in de boekhandel. Openingstijden Servicedesk: Maandag t.m vrijdag: uur (let op: in de zomerperiode gelden beperkte openingstijden) Plaats: Wassenaarseweg 52, Leiden; eerste verdieping (tel.: ). Rooster Alle lessen vinden plaats van uur (Wassenaarseweg 52). Maandag Zaal 1A22 Donderdag Zaal 1A met computerpracticum (1A26, 21:00-22:00 uur) Zaal 1A37 Zaal 1A met computerpracticum (1A26, 21:00-22:00 uur) Toets op donderdag , uur, zaal volgt later. Herkansing op donderdag , uur, zaal volgt later. Op donderdag , uur vindt de nabespreking van de toets plaats in zaal 1A37. 6

7 Onderwerpen die in de cursus aan bod komen: - Getallenverzamelingen en bewerkingen, opbouw, volgorde, - Machtsverheffen, worteltrekken, rekenregels, het gebruik van de Grafische Rekenmachine (GR), - Machten en logaritmen, betekenis en enkele rekenregels, - Rekenen met letters, distributieve eigenschap, algebraïsch manipuleren van formules, - Eerstegraads vergelijkingen, eerstegraads ongelijkheden, oplossingsverzameling, intervallen, bijzondere gevallen: vals en identiek, - Verzamelingen, schrijfwijze, doorsnede, vereniging, verschilverzameling, Venndiagram, aantallen elementen van verzamelingen, niet dubbel tellen, complement, - Sigmateken en matrices, notatie met enkel en dubbel sigmateken, - Coördinaten in een rechthoekig assenstelsel, oppervlaktes van figuren, begrensd door rechte lijnen, lengte van hoogtelijn in een driehoek in relatie tot de oppervlakte van die driehoek, - De stelling van Pythagoras met enkele begrippen uit de vlakke meetkunde, - De rechthoekige driehoek nader bestudeert, het begrip tangens in een rechthoekige driehoek, het berekenen van een hoek met de tangens, het gebruik van de GR, - het getal π, de betekenis, omtrek en oppervlakte van een cirkel, - Relaties en functies, origineel, beeld, domein en bereik, - De richtingscoëfficiënt en de vergelijking (vgl.) van een rechte lijn, het gebruik van de GR, oefenen met het computerprogramma VU-grafiek in het opstellen van de vgl van een rechte lijn, - Twee rechte lijnen loodrecht op elkaar, relatie richtingscoëfficiënten, - Stelsels van eerstegraadse vergelijkingen, oplossingen en grafische betekenis, - grafieken van exponentiële en logaritmische functies, asymptoten, gebruik logaritmisch papier, - het verschil tussen lineaire groei en exponentiële groei, de groeifactor, het groeipercentage, - Herleiden, merkwaardige producten, ontbinden in factoren, - Tweedegraads vergelijkingen, oplossingsmethodes: AB = 0 ; A 2 = B 2 ; AB = AC, abc formule, discriminant, bijzondere gevallen: vals en identiek, - De grafiek van een tweedegraads functie, een dal- of bergparabool, de excentriciteit, - Rechte lijn en parabool: snijden of raken, relatie met discriminant, - De helling van de grafiek van een tweedegraads functie, de vergelijking opstellen van een raaklijn, - Een inleiding in de theorie van de differentiaalrekening, regels voor het differentiëren, het berekenen van de helling en de vergelijking van de raaklijn met en zonder GR, - De afgeleide functie en de relatie met stijgen of dalen en extreme waarden, - Een inleiding in de theorie van de integraalrekening, eenvoudige regels voor het integreren, het berekenen van oppervlaktes, begrensd door willekeurige grafieken, met en zonder GR, - statistiek, verschillende diagrammen, maten voor het midden: modus, mediaan en gemiddelde, - spreidingsmaten, met name de standaardafwijking, tevens het gebruik erbij van de GR, - Combinatoriek, permutaties, variaties en combinaties, faculteiten en binomiaalcoëfficiënten, het begrip even waarschijnlijke mogelijkheden, rooster- en andere diagrammen, - Begrippen frequentie, relatieve frequentie en cumulatieve frequentie, - Kansexperiment, uitkomstenverzameling, gebeurtenis, theoretische kansdefinitie van Laplace, somregel en complementregel, voorwaardelijke kans en stochastische (on)afhankelijkheid, - Samengesteld experiment, vermenigvuldigingsregel, kansexperimenten met en zonder terugleggen, verschillende wijzen van aanpak: productregel, vaasmodel, - Definitie van het begrip stochast, de schrijfwijze en het gebruik ervan, - De gewone en de cumulatieve kansverdeling van een stochast, - Het binomiaal kansexperiment nader bekeken: de parameters gedefinieerd, de kansverdeling, - Een inleiding in het toetsen van hypothesen. Informatie Als u vragen heeft over zaken die in deze brochure behandeld worden kunt u terecht bij de studieadviseur, de heer J. van Rooij (tel ) of bij een van de medewerksters van de Onderwijsbalie Psychologie, via telefoonnummer of 7

8 OPGAVEFORMULIER VOOR DE CURSUS WISKUNDE- PSYCHOLOGIE 2011 NAAM: M/V GEBOORTEDATUM: ADRES: POSTCODE: WOONPLAATS: TELEFOON: ADRES: STUDENTNUMMER: Vooropleiding: O HBS of Gymnasium oude stijl cijfer voor wiskunde: O VWO zonder wiskunde O HAVO oude stijl cijfer voor wiskunde: O HAVO nieuwe stijl: profiel. cijfer voor wiskunde: O Anders, namelijk (graag bereikte wiskundeniveau aangeven, bijvoorbeeld 2 jaar wiskunde op de HAVO): Bovengenoemde opleiding heb ik afgesloten in het jaar. Doel: O O Opheffen wiskundedeficiëntie Voorbereiding Colloquium Doctum Ik verleen éénmalig machtiging aan de Universiteit Leiden, Faculteit der Sociale Wetenschappen, om het bedrag à 261, - af te schrijven van mijn (post)bankrekeningnummer: t.n.v..... Adres:.. Plaats. Datum: Handtekening:.. Zodra wij uw opgave met machtiging ontvangen hebben, zenden wij u een deelnamebewijs toe. Onderwijsbalie Psychologie Faculteit der Sociale Wetenschappen Postbus RB Leiden (tel ) 8

OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDE-CURSUS

OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDE-CURSUS OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDE-CURSUS 2007 FACULTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN OPLEIDING PSYCHOLOGIE Wassenaarseweg 52 Postbus 9555 2300 RB Leiden Telefoon: 071-52730 oktober 200 Inleiding Psychologie

Nadere informatie

OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS

OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS 2012 FACULTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN OPLEIDING PSYCHOLOGIE Wassenaarseweg 52 Postbus 9555 2300 RB Leiden Telefoon: 071-5273606 november 2011 Inleiding Psychologie

Nadere informatie

OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS

OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS 2015 FACULTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN OPLEIDING PSYCHOLOGIE Wassenaarseweg 52 Postbus 9555 2300 RB Leiden Oktober 2014 Inleiding Psychologie is een wetenschap.

Nadere informatie

OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS

OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS 2017 FACULTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN OPLEIDING PSYCHOLOGIE Wassenaarseweg 52 Postbus 9555 2300 RB Leiden oktober 2016 Inleiding Psychologie is een wetenschap.

Nadere informatie

OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS

OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS OPLEIDING PSYCHOLOGIE INFORMATIE WISKUNDECURSUS 2018 FACULTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN OPLEIDING PSYCHOLOGIE Wassenaarseweg 52 Postbus 9555 2300 RB Leiden oktober 2017 Inleiding Psychologie is een wetenschap.

Nadere informatie

Meerkeuzevragen wiskunde psychologie, voorbeeldopgaven juli 2005, blz. 1

Meerkeuzevragen wiskunde psychologie, voorbeeldopgaven juli 2005, blz. 1 Meerkeuzevragen wiskunde psychologie, voorbeeldopgaven juli 005, blz. 1 Eerst even een overzicht van de hieraan verbonden leerstof : - Getallenverzamelingen en bewerkingen, opbouw, volgorde, - Machtsverheffen,

Nadere informatie

Uitwerkingen meerkeuzevragen wiskunde psychologie, voorbeeldopgaven juli 05, blz. 1

Uitwerkingen meerkeuzevragen wiskunde psychologie, voorbeeldopgaven juli 05, blz. 1 Uitwerkingen meerkeuzevragen wiskunde psychologie, voorbeeldopgaven juli 05, blz. Eerst even een overzicht van de hieraan verbonden leerstof : - Getallenverzamelingen en bewerkingen, opbouw, volgorde,

Nadere informatie

10e editie Inhoudsopgave leerjaar 6

10e editie Inhoudsopgave leerjaar 6 10e editie Inhoudsopgave leerjaar 6 Inhoudsopgave Deel 6 vwo A Hoofdstuk 1: Samengestelde functies Voorkennis: Differentiëren 1-1 Machtsfuncties 1-2 Machtsfuncties differentiëren 1-3 Wortelfuncties en

Nadere informatie

vwo A deel 4 13 Mathematische statistiek 14 Algebraïsche vaardigheden 15 Toetsen van hypothesen 16 Toepassingen van de differentiaalrekening

vwo A deel 4 13 Mathematische statistiek 14 Algebraïsche vaardigheden 15 Toetsen van hypothesen 16 Toepassingen van de differentiaalrekening vwo A deel 4 13 Mathematische statistiek 13.1 Kansberekeningen 13.2 Kansmodellen 13.3 De normale verdeling 13.4 De n -wet 13.5 Discrete en continue verdelingen 13.6 Diagnostische toets 14 Algebraïsche

Nadere informatie

Economie en maatschappij(a/b)

Economie en maatschappij(a/b) Natuur en gezondheid(a/b) Economie en maatschappij(a/b) Cultuur en maatschappij(a/c) http://profielkeuze.qompas.nl/ Economische studies Talen Recht Gedrag en maatschappij http://www.connectcollege.nl/download/decanaat/vwo%20doorstroomeisen%20universiteit.pdf

Nadere informatie

Examenprogramma wiskunde A vwo

Examenprogramma wiskunde A vwo Examenprogramma wiskunde A vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein Bg Functies

Nadere informatie

Studiehandleiding Basiswiskunde cursus

Studiehandleiding Basiswiskunde cursus Studiehandleiding Basiswiskunde cursus 2008 2009 Materiaal Bij dit college heb je nodig: Het boek Basisboek wiskunde van Jan van de Craats en Rob Bosch Isbn: 90 430 1156 8 De syllabus Aanvulling basiscursus

Nadere informatie

De 10 e editie havo-vwo OB

De 10 e editie havo-vwo OB De 10 e editie havo-vwo OB Presentatie havo/vwo onderbouw 10 e editie 1 HAVO/VWO 1 VWO 2 HAVO 2 HAVO/VWO 2 VWO De delen 10 e editie onderbouw 3 HAVO deel 1 3 HAVO deel 2 3 VWO deel 1 3 VWO deel 2 Presentatie

Nadere informatie

Docentenhandleiding havo deel 3 CB. Docentenhandleiding Netwerk 3e editie. deel 3B havo

Docentenhandleiding havo deel 3 CB. Docentenhandleiding Netwerk 3e editie. deel 3B havo Docentenhandleiding Netwerk 3e editie deel 3B havo 0 Hoofdstuk 7 Verschillende verbanden Beginniveau Al eerder hebben de leerlingen kennis gemaakt met lineaire, kwadratische en exponentiële verbanden.

Nadere informatie

11 e editie. Inhoudsopgaven VWO 5

11 e editie. Inhoudsopgaven VWO 5 11 e editie Inhoudsopgaven VWO 5 Inhoudsopgave 5 vwo A 1 Formules herleiden 1-1 Lineaire formules 1-2 Gebroken formules 1-3 Wortelformules 1-4 Machtsformules 1-5 Gemengde opdrachten 2 Statistiek (op computer)

Nadere informatie

Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet weten en kunnen. HAVO 4 wiskunde B...

Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet weten en kunnen. HAVO 4 wiskunde B... Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet weten en kunnen. HAVO 4 wiskunde B 0. voorkennis In klas 3 heb je hoofdstuk 10 over algebraische vaardigheden gedaan. Hieronder zie je daarvan een

Nadere informatie

4. een in de context beschreven samenhang vertalen in een functievoorschrift.

4. een in de context beschreven samenhang vertalen in een functievoorschrift. 1 Centrale Commissie Voortentamen Wiskunde Leerstoflijst Wiskunde B1 De leerstof van voortentamen wiskunde B1 van de Centrale Commissie Voortentamen Wiskunde omvat de domeinen Bg, Cg, D, Eg, Bb, Db en

Nadere informatie

Leerstof voortentamen wiskunde A. 1. Het voortentamen wiskunde A

Leerstof voortentamen wiskunde A. 1. Het voortentamen wiskunde A Leerstof voortentamen wiskunde A In dit document wordt de leerstof beschreven van het programma van het voortentamen wiskunde A op havo niveau te beginnen met het voortentamen van juli 2016. Deze specificatie

Nadere informatie

Domein A: Vaardigheden

Domein A: Vaardigheden Examenprogramma Wiskunde A havo Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Algebra en tellen

Nadere informatie

Checklist Wiskunde B HAVO HML

Checklist Wiskunde B HAVO HML Checklist Wiskunde B HAVO 4 2014-2015 HML 1 Hoofdstuk 1 Lineaire vergelijkingen en lineaire ongelijkheden oplossen. Wanneer klapt het teken om? Haakjes en breuken wegwerken. Ontbinden in factoren: x buiten

Nadere informatie

begin van document Eindtermen havo wiskunde A (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie

begin van document Eindtermen havo wiskunde A (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie begin van document Eindtermen havo wiskunde A (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie Domein Subdomein in CE moet in SE A A1: Informatievaardigheden X X Vaardigheden A2:

Nadere informatie

1. Orthogonale Hyperbolen

1. Orthogonale Hyperbolen . Orthogonale Hyperbolen a + b In dit hoofdstuk wordt de grafiek van functies van de vorm y besproken. Functies c + d van deze vorm noemen we gebroken lineaire functies. De grafieken van dit soort functies

Nadere informatie

GETAL& RUIMTE. Verbeteringen havo A 10e editie (2011) t.o.v. editie 2007

GETAL& RUIMTE. Verbeteringen havo A 10e editie (2011) t.o.v. editie 2007 Verbeteringen havo A 10e editie (2011) t.o.v. editie 2007 Havo A deel 1 begint met het niet-examenonderwerp Statistiek (was hoofdstuk 4). Al snel wordt de grafische rekenmachine ingezet en ook bij de andere

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? 2

Inhoudsopgave. 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? 2 Inhoudsopgave 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? 2 2. Algemene informatie 3 3. Toetsen en cursussen bij Psychologie 4 3.1 Voorjaarscursus wiskunde 5 3.2 Zomerstoomcursus wiskunde 6 3.3 Zelfstudievariant

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? Algemene informatie 3

Inhoudsopgave. 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? Algemene informatie 3 Inhoudsopgave 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? 2 2. Algemene informatie 3 3. Toetsen en cursussen bij Psychologie 4 3.1 Voorjaarscursus wiskunde 5 3.2 Zomerstoomcursus wiskunde 6 3.3 Zelfstudievariant

Nadere informatie

10e editie Inhoudsopgave leerjaar 5

10e editie Inhoudsopgave leerjaar 5 10e editie Inhoudsopgave leerjaar 5 2 Inhoud 5 havo A Blok 1 Analyse Hoofdstuk 1 Allerlei formules 10 Voorkennis 12 1-1 Recht evenredig en omgekeerd evenredig 14 1-2 Formules met breuken 16 1-3 Formules

Nadere informatie

klas 3 havo Checklist HAVO klas 3.pdf

klas 3 havo Checklist HAVO klas 3.pdf Checklist 3 HAVO wiskunde klas 3 havo Checklist HAVO klas 3.pdf 1. Hoofdstuk 1 - lineaire problemen Ik weet dat de formule y = a x + b hoort bij de grafiek hiernaast. Ik kan bij een lineaire formule de

Nadere informatie

Voorkennis wiskunde voor Biologie, Chemie, Geografie

Voorkennis wiskunde voor Biologie, Chemie, Geografie Onderstaand overzicht volgt de structuur van het boek Wiskundige basisvaardigheden met bijhorende website. Per hoofdstuk wordt de strikt noodzakelijke voorkennis opgelijst: dit is leerstof die gekend wordt

Nadere informatie

Vaardigheden Algebra en tellen Verbanden Verandering Statistiek en kansrekening Keuzeonderwerpen

Vaardigheden Algebra en tellen Verbanden Verandering Statistiek en kansrekening Keuzeonderwerpen Léon Tolboom Vaardigheden Algebra en tellen Verbanden Verandering Statistiek en kansrekening Keuzeonderwerpen Hier gaat het voornamelijk over het kunnen vertalen van een probleem naar de wiskunde, het

Nadere informatie

ONBETWIST ONderwijs verbeteren met WISkunde Toetsen. Overzicht bestaande content. Deliverable 3.6. Hans Cuypers. ONBETWIST Deliverable 3.

ONBETWIST ONderwijs verbeteren met WISkunde Toetsen. Overzicht bestaande content. Deliverable 3.6. Hans Cuypers. ONBETWIST Deliverable 3. Overzicht bestaande content Deliverable 3.6 Hans Cuypers Inleiding Binnen het ONBETWIST project worden toetsen en items voor verschillende deelgebieden van de wiskunde gemaakt. In voorgaande projecten,

Nadere informatie

WISKUNDE D HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE D HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE D HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

V6 Programma tijdens de laatste weken

V6 Programma tijdens de laatste weken V6 Programma tijdens de laatste weken Datum ma. 18-4-11 di. 19-4-11 ma. 5-4-11 di. 6-4-11 ma. -5-11 di. 3-5-11 ma. 9-5-11 di. 10-5-11 Activiteit 1. Differentiëren. Vergelijkingen oplossen e Paasdag 3.

Nadere informatie

Profielkeuze M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo

Profielkeuze M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo Profielkeuze 2016-2017 M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo 4 havo 4 vwo 5 havo 5 vwo 6 vwo algemeen deel profieldeel vrij deel Nederland Engels Maatschappijleer (alleen 4 havo en 4 vwo) CKV (culturele

Nadere informatie

Het Wiskunde A1,2 examen

Het Wiskunde A1,2 examen 166 NAW 5/3 nr. 2 juni 2002 Het Wiskunde A1,2 examen Bert Zwaneveld Bert Zwaneveld afdeling Natuur- en Technische Wetenschappen Open Universiteit Nederland Postbus 2960, 6401 DL Heerlen bert.zwaneveld@ou.nl

Nadere informatie

Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML

Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML Checklist Wiskunde A HAVO 4 2014-2015 HML 1 Hoofdstuk 1 Ik weet hoe je met procenten moet rekenen: procenten en breuken, percentage berekenen, toename en afname in procenten, rekenen met groeifactoren.

Nadere informatie

PTA VWO wiskunde A 1518

PTA VWO wiskunde A 1518 PTA VWO wiskunde A 1518 Inleiding Wiskunde A is wiskunde waarin vooral gewerkt wordt vanuit realistische contexten. Vaak is het lastig om de wiskundige inhoud uit de context te halen en daar wordt dan

Nadere informatie

begin van document Eindtermen vwo wiskunde A (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie

begin van document Eindtermen vwo wiskunde A (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie begin van document Eindtermen vwo wiskunde A (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie Domein Subdomein in CE moet in SE mag in SE A Vaardigheden A1: Informatievaardigheden

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? Algemene informatie 3

Inhoudsopgave. 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? Algemene informatie 3 Inhoudsopgave 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? 2 2. Algemene informatie 3 3. Toetsen en cursussen bij Psychologie 4 3.1 Voorjaarscursus wiskunde 5 3.2 Zomerstoomcursus wiskunde 6 3.3 Zelfstudievariant

Nadere informatie

Deel 3 vwo. Docentenhandleiding vwo deel 3 TvB

Deel 3 vwo. Docentenhandleiding vwo deel 3 TvB Deel 3 vwo De hoeveelheid leerstof is gebaseerd op drie lesuren per week. Met drie lesuren is het in ieder geval mogelijk om de basisstof van tien hoofdstukken door te werken, eventueel met de verkorte

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? Algemene informatie 3

Inhoudsopgave. 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? Algemene informatie 3 Inhoudsopgave 1. Voor wie is deze brochure bedoeld? 2 2. Algemene informatie 3 3. Toetsen en cursussen bij Psychologie 4 3.1 Voorjaarscursus wiskunde 5 3.2 Zomerstoomcursus wiskunde 6 3.3 Zelfstudievariant

Nadere informatie

Wiskunde in de profielen

Wiskunde in de profielen Wiskunde in de profielen Wiskunde in de profielen Wiskunde staat los van de rekentoets Alle leerlingen doen de rekentoets deze telt voor VWO mee in zak-slaag-regeling C&M Wiskunde C (of A) E&M Wiskunde

Nadere informatie

Voorkennis wiskunde voor Bio-ingenieurswetenschappen

Voorkennis wiskunde voor Bio-ingenieurswetenschappen Onderstaand overzicht volgt de structuur van het boek Wiskundige basisvaardigheden met bijhorende website. Per hoofdstuk wordt de strikt noodzakelijke voorkennis opgelijst: dit is leerstof die gekend wordt

Nadere informatie

Tussendoelen in MathPlus

Tussendoelen in MathPlus MALMBERG UITGEVERIJ B.V. Tussendoelen in MathPlus Versie 1 Inhoud Tussendoelen onderbouw in MathPlus... 2 Tabel tussendoelen... 2 1HVG... 7 Domein Rekenen... 7 Domein Meten en tekenen... 9 Domein Grafieken

Nadere informatie

Leerstof voortentamen wiskunde B. 1. Het voortentamen wiskunde B

Leerstof voortentamen wiskunde B. 1. Het voortentamen wiskunde B Leerstof voortentamen wiskunde B In dit document wordt de leerstof beschreven van het programma van het voortentamen wiskunde B op havo niveau te beginnen met het voortentamen van december 2017. Deze specificatie

Nadere informatie

klas 3 havo Checklist HAVO klas 3.pdf

klas 3 havo Checklist HAVO klas 3.pdf Checklist 3 HAVO wiskunde klas 3 havo Checklist HAVO klas 3.pdf 1. Hoofdstuk 1 - lineaire problemen Ik weet dat de formule y = a x + b hoort bij de grafiek hiernaast. Ik kan bij een lineaire formule de

Nadere informatie

Deel 3 havo. Docentenhandleiding havo deel 3 CB

Deel 3 havo. Docentenhandleiding havo deel 3 CB Deel 3 havo De hoeveelheid leerstof is gebaseerd op drie lesuren per week. Met drie lesuren is het in ieder geval mogelijk om de basisstof van tien hoofdstukken door te werken, eventueel met de verkorte

Nadere informatie

T o e t s p r o g r a m m a w i s k u n d e e e r s t e f a s e s c h o o l j a a r

T o e t s p r o g r a m m a w i s k u n d e e e r s t e f a s e s c h o o l j a a r T o e t s p r o g r a m m a w i s k u n d e e e r s t e f a s e s c h o o l j a a r 0 7-0 8 AFDELING EN LEERJAAR: B T/H 07 08 Aantal proefwerken: 8 (+ 3 in toetsweken) Aantal werkstukken: 0 of I Proefwerk

Nadere informatie

PTA wiskunde TL en GL Bohemen, Houtrust, Kijkduin, Statenkwartier cohort

PTA wiskunde TL en GL Bohemen, Houtrust, Kijkduin, Statenkwartier cohort Eindtermen wiskunde TL en GL WI/K/1 Oriëntatie op leren en werken WI/K/2 Basisvaardigheden WI/K/3 Leervaardigheden in het vak wiskunde Algebraïsche verbanden Rekenen, meten en schatten Meetkunde WI/K/7

Nadere informatie

Algemene informatie. Inhoudelijke informatie

Algemene informatie. Inhoudelijke informatie Informatie over Colloquium doctum Wiskunde niveau 2 voor Bedrijfskunde, Economie, Fiscale Economie en Mr.-Drs. Programma Economie en Recht ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM Algemene informatie Tijdsduur:

Nadere informatie

3 Pythagoras 90. 4 Statistiek 128

3 Pythagoras 90. 4 Statistiek 128 2BK1 2KGT1 Voorkennis 1 Meetkunde 6 1 Vlakke figuren 8 1.1 Namen van vlakke figuren 10 1.2 Driehoeken 15 1.3 Driehoeken tekenen 19 1.4 Vierhoeken 24 1.5 Hoeken berekenen in een vierhoek 30 1.6 Gemengde

Nadere informatie

PTA wiskunde KBL Bohemen, Kijkduin, Statenkwartier, Waldeck cohort

PTA wiskunde KBL Bohemen, Kijkduin, Statenkwartier, Waldeck cohort Eindtermen wiskunde BBL WI/K/1 Oriëntatie op leren en werken WI/K/2 Basisvaardigheden WI/K/3 Leervaardigheden in het vak wiskunde Algebraïsche verbanden Rekenen, meten en Meetkunde WI/K/7 Informatieverwerking,

Nadere informatie

Startrekenen Wiskit. Leerwerkboek deel 1 Functies. Basisvaardigheden wiskunde SANDER HEEBELS ROB LAGENDIJK JELTE FOLKERTSMA

Startrekenen Wiskit. Leerwerkboek deel 1 Functies. Basisvaardigheden wiskunde SANDER HEEBELS ROB LAGENDIJK JELTE FOLKERTSMA Startrekenen Wiskit Leerwerkboek deel 1 Functies Basisvaardigheden wiskunde SANDER HEEBELS ROB LAGENDIJK JELE FOLKERSMA JASPER VAN ABSWOUDE CYRIEL KLUIERS RIEKE WYNIA Inhoudsopgave evagposduohni Deel 1

Nadere informatie

In havo 4&5 kun je kiezen uit wiskunde A, B of D. Wiskunde C wordt alleen op het VWO aangeboden.

In havo 4&5 kun je kiezen uit wiskunde A, B of D. Wiskunde C wordt alleen op het VWO aangeboden. In havo 4&5 kun je kiezen uit wiskunde A, B of D. Wiskunde C wordt alleen op het VWO aangeboden. Wiskunde is een verplicht vak bij de profielen EM, NG en NT. Als je CM kiest hoef je wiskunde niet verplicht

Nadere informatie

PTA wiskunde KBL Bohemen, Kijkduin, Statenkwartier, Waldeck cohort

PTA wiskunde KBL Bohemen, Kijkduin, Statenkwartier, Waldeck cohort Schoolexamen leerjaar 3, schooljaar 2015-2016 Moderne wiskunde 9e editie deel 3 code eenheid vorm duur kansen kader 1 SE 1 De volgende onderdelen worden getoetst: PCS Schriftelijk 90 min ja 2,0 Hoofdstuk

Nadere informatie

INLEIDING FUNCTIES 1. COÖRDINATEN

INLEIDING FUNCTIES 1. COÖRDINATEN INLEIDING FUNCTIES 1. COÖRDINATEN...1 2. FUNCTIES...2 3. ARGUMENT EN BEELD...3 4. HET FUNCTIEVOORSCHRIFT...4 5. DE FUNCTIEWAARDETABEL...5 6. DE GRAFIEK...6 7. FUNCTIES HERKENNEN...7 8. OPLOSSINGEN...9

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 7228 14 maart 2014 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 22 februari 2014, nr. VO/599178,

Nadere informatie

Examenprogramma wiskunde D vwo

Examenprogramma wiskunde D vwo Examenprogramma wiskunde D vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Kansrekening en statistiek

Nadere informatie

Domein A: Inzicht en handelen

Domein A: Inzicht en handelen Tussendoelen wiskunde onderbouw vo vmbo Preambule Domein A is een overkoepeld domein dat altijd in combinatie met de andere domeinen wordt toegepast (of getoetst). In domein A wordt benoemd: Vaktaal: het

Nadere informatie

Bijlage bij Eindverslag van de Nomenclatuurcommissie Wiskunde september 2007

Bijlage bij Eindverslag van de Nomenclatuurcommissie Wiskunde september 2007 Bijlage bij Eindverslag van de Nomenclatuurcommissie Wiskunde september 2007 zie havo vwo aantonen 1 aanzicht absolute waarde afgeleide (functie) notatie met accent: bijvoorbeeld f'(x), f' notatie met

Nadere informatie

PTA wiskunde TL en GL Bohemen, Houtrust, Kijkduin, Statenkwartier cohort

PTA wiskunde TL en GL Bohemen, Houtrust, Kijkduin, Statenkwartier cohort Schoolexamen leerjaar 3, schooljaar 2015-2016 code eenheid vorm duur kansen Moderne wiskunde 9e editie deel 3 GT 90 1 SE 1 De volgende onderdelen worden getoetst: PCS Schriftelijk min ja 2,0 Hoofdstuk

Nadere informatie

WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

Analytische Meetkunde

Analytische Meetkunde Analytische Meetkunde Meetkunde met Geogebra en vergelijkingen van lijnen 2 Inhoudsopgave Achtergrondinformatie... 4 Meetkunde met Geogebra... 6 Stelling van Thales...... 7 3 Achtergrondinformatie Auteurs

Nadere informatie

klas 3 vwo Checklist VWO klas 3.pdf

klas 3 vwo Checklist VWO klas 3.pdf Checklist 3 VWO wiskunde klas 3 vwo Checklist VWO klas 3.pdf 1. Hoofdstuk 1 - lineaire problemen Ik weet dat de formule y = a x + b hoort bij de grafiek hiernaast. Ik kan bij een lineaire formule de grafiek

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 Inleiding 7 2 Voorkennis 7 3 Het cursusmateriaal 7 4 Structuur, symbolen en taalgebruik 8 5 De cursus bestuderen 9 6 Studiebegeleiding 10 7 Huiswerkopgaven 10 8 Het tentamen

Nadere informatie

Kennemer College Beroepsgericht Programma van Toetsing en Afsluiting schooljaar Proefwerk 60 min 3 Ja Schriftelijk.

Kennemer College Beroepsgericht Programma van Toetsing en Afsluiting schooljaar Proefwerk 60 min 3 Ja Schriftelijk. Kennemer College Beroepsgericht Programma van Toetsing en Afsluiting schooljaar 2017 2018 Wiskunde 4 Basis Periode Wat moet je kennen en kunnen? (deel)taken Toets-vorm Duur Weging Herkan sing Wijze van

Nadere informatie

begin van document Eindtermen vwo wiskunde C (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie

begin van document Eindtermen vwo wiskunde C (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie begin van document Eindtermen vwo wiskunde C (CE) gekoppeld aan delen en hoofdstukken uit Moderne wiskunde 9e editie Domein subdomein in CE moet in SE A Vaardigheden A1: Informatievaardigheden A2: Onderzoeksvaardigheden

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 30735 6 november 2013 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 28 oktober 2013, nr. VO/541608,

Nadere informatie

voorkennis wiskunde voor Farmaceutische wetenschappen en Biomedische wetenschappen

voorkennis wiskunde voor Farmaceutische wetenschappen en Biomedische wetenschappen Onderstaand overzicht volgt de structuur van het boek Wiskundige basisvaardigheden met bijhorende website. Per hoofdstuk wordt de strikt noodzakelijke voorkennis opgelijst: dit is leerstof die gekend wordt

Nadere informatie

Paper 2 Bijlage 1: Lesplan (volgens MDA); Wil Baars

Paper 2 Bijlage 1: Lesplan (volgens MDA); Wil Baars Paper 2 Bijlage 1: Lesplan (volgens MDA); Wil Baars-10630996. Docent: Wil Baars Les: 1 Klas:4VWO Aantal leerlingen:21 Lesonderwerp Het vaasmodel: introductie Beginsituatie De leerling weet dat het aantal

Nadere informatie

Samenvatting Wiskunde A

Samenvatting Wiskunde A Bereken: Bereken algebraisch: Bereken exact: De opgave mag berekend worden met de hand of met de GR. Geef bij GR gebruik de ingevoerde formules en gebruikte opties. Kies op een examen in dit geval voor

Nadere informatie

Leerstofplanning. 3 vmbo-k

Leerstofplanning. 3 vmbo-k Leerstofplanning 3 vmbo-k Inhoud 3 vmbo-k deel 1 1 Kijken in ruimtefiguren Bij kaart: schaal, hemelsbreed en werkelijke afstand(vuistregels), hoogtelijnen op kaart, verticale doorsnede bij hoogtekaart,

Nadere informatie

Inhoud. 1 Ruimtefiguren 8. 4 Lijnen en hoeken 148. 2 Plaats bepalen 60. 5 Negatieve getallen 198. 3 Rekenen 100

Inhoud. 1 Ruimtefiguren 8. 4 Lijnen en hoeken 148. 2 Plaats bepalen 60. 5 Negatieve getallen 198. 3 Rekenen 100 1 BK deel 1 Voorkennis 1 Aan de slag met wiskunde 6 1 Ruimtefiguren 8 1.1 Wiskundige ruimte guren 10 1.2 Vlakken, ribben en hoekpunten 14 1.3 Kubus en vierkant 17 1.4 Balk en rechthoek 24 1.5 Cilinder

Nadere informatie

Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica Decentrale selectie Psychobiologie Procedure en selectiecriteria 2014-2015 Voor het studiejaar 2014-2015 zal de opleiding Psychobiologie 100%

Nadere informatie

COLLOQUIUM DOCTUM REGELING FACULTY OF PSYCHOLOGY AND NEUROSCIENCE

COLLOQUIUM DOCTUM REGELING FACULTY OF PSYCHOLOGY AND NEUROSCIENCE COLLOQUIUM DOCTUM REGELING FACULTY OF PSYCHOLOGY AND NEUROSCIENCE 2017-2018 Regeling voor het toelatingsonderzoek ex art. 7.29 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) voor

Nadere informatie

Voorbereidende cursus 2014 (instroom ) Voorbereidende cursus Wiskunde B

Voorbereidende cursus 2014 (instroom ) Voorbereidende cursus Wiskunde B Voorbereidende cursus 2014 (instroom 2014-2015) Voorbereidende cursus Wiskunde B april 2014 Voorbereidende cursus Wiskunde B 2014 Doelgroep Aspirant-studenten van de Hogeschool van Amsterdam. Havo/vwo-diploma

Nadere informatie

HAVO 4 wiskunde A. Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen....

HAVO 4 wiskunde A. Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen.... HAVO 4 wiskunde A Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet kennen en kunnen.... 1. rekenregels en verhoudingen Ik kan breuken vermenigvuldigen en delen. Ik ken de rekenregel breuk Ik kan

Nadere informatie

ctwo CONCEPTEXAMENPROGRAMMA 2011 havo wiskunde A

ctwo CONCEPTEXAMENPROGRAMMA 2011 havo wiskunde A 3 september 2007 Dit conceptexamenprogramma bestaat uit 1. Inleiding 2. Examenprogramma 3. Toelichting op eindtermen 1. Inleiding Voor u ligt het examenprogramma voor. Dit programma is gericht op de leerlingen

Nadere informatie

Tussendoelen wiskunde onderbouw vo vmbo

Tussendoelen wiskunde onderbouw vo vmbo Tussendoelen wiskunde onderbouw vo vmbo Domein A: Inzicht en handelen Subdomein A1: Vaktaal wiskunde 1. vmbo passende vaktaal voor wiskunde herkennen en gebruiken voor het ordenen van het eigen denken

Nadere informatie

HAVO wiskunde B checklist 5 HAVO wiskunde B

HAVO wiskunde B checklist 5 HAVO wiskunde B Een checklist is een opsomming van de dingen die je moet weten en kunnen. HAVO wiskunde B checklist 5 HAVO wiskunde B 0. voorkennis In klas 3 heb je hoofdstuk 10 over algebraische vaardigheden gedaan.

Nadere informatie

VB: De hoeveelheid neemt nu met 12% af. Hoeveel was de oorspronkelijke hoeveelheid? = 1655 oud = 1655 nieuw = 0,88 x 1655 = 1456

VB: De hoeveelheid neemt nu met 12% af. Hoeveel was de oorspronkelijke hoeveelheid? = 1655 oud = 1655 nieuw = 0,88 x 1655 = 1456 Formules, grafieken en tabellen Procenten - altijd afronden op 1 decimaal tenzij anders vermeld VB: Een hoeveelheid neemt met 12% toe to 1456. Hoeveel was de oorspronkelijke hoeveelheid? Oud =? Nieuw =

Nadere informatie

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x.

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x. 1.0 Voorkennis Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x. 6x + 28 = 30 10x +10x +10x 16x + 28 = 30-28 -28 16x = 2 :16 :16 x = 2 1 16 8 Stappenplan: 1) Zorg dat alles met x links van het = teken komt te staan;

Nadere informatie

Tentamen Wiskunde A. Het gebruik van een mobiele telefoon of andere telecommunicatieapparatuur tijdens het tentamen

Tentamen Wiskunde A. Het gebruik van een mobiele telefoon of andere telecommunicatieapparatuur tijdens het tentamen CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN WISKUNDE Tentamen Wiskunde A Datum: 11 juni 2012 Tijd: 19.00-22.00 uur Aantal opgaven: 8 Zet uw naam op alle in te leveren blaadjes. Laat bij elke opgave door middel van

Nadere informatie

Voorlichting overstap vmbo-t/g naar 4 havo 2015-2016

Voorlichting overstap vmbo-t/g naar 4 havo 2015-2016 Voorlichting overstap vmbo-t/g naar 4 havo 2015-2016 1 Waarom wil je naar 4 havo? ha vo 1 het; o hoger algemeen voortgezet onderwijs 2 de; v(m) - s school daarvoor (bron: van Dale) Opdracht 1. Schrijf

Nadere informatie

Wiskunde B voor Techniek

Wiskunde B voor Techniek Wiskunde B voor Techniek Wanneer is deze cursus voor jou van toepassing? Als je een opleiding wilt volgen waarvoor Wiskunde B vereist is, maar je hebt niet het juiste profiel. Met deze cursus kun je een

Nadere informatie

10.0 Voorkennis. Herhaling van rekenregels voor machten: a als a a 1 0[5] [6] Voorbeeld 1: Schrijf als macht van a:

10.0 Voorkennis. Herhaling van rekenregels voor machten: a als a a 1 0[5] [6] Voorbeeld 1: Schrijf als macht van a: 10.0 Voorkennis Herhaling van rekenregels voor machten: p p q pq a pq a a a [1] a [2] q a q p pq p p p a a [3] ( ab) a b [4] Voorbeeld 1: Schrijf als macht van a: 1 8 : a a : a a a a 3 8 3 83 5 Voorbeeld

Nadere informatie

HANDREIKINGEN VANUIT WISKUNDIG- DIDACTISCH ONDERZOEK: LOGARITMEN EN HET INPRODUCT TOM COENEN EN MARK TIMMER

HANDREIKINGEN VANUIT WISKUNDIG- DIDACTISCH ONDERZOEK: LOGARITMEN EN HET INPRODUCT TOM COENEN EN MARK TIMMER HANDREIKINGEN VANUIT WISKUNDIG- DIDACTISCH ONDERZOEK: LOGARITMEN EN HET INPRODUCT TOM COENEN EN MARK TIMMER INHOUDSOPGAVE WAT GAAN WE VANDAAG ALLEMAAL DOEN? Logaritmen De setting Geschiedenis van de logaritme

Nadere informatie

7 Hoeken. Kern 3 Hoeken. 1 Tekenen in roosters. Kern 2 Hoeken meten Kern 3 Hoeken tekenen Kern 4 Kijkhoeken. Kern 1 Tegelvloeren. Kern 3 Oppervlakte

7 Hoeken. Kern 3 Hoeken. 1 Tekenen in roosters. Kern 2 Hoeken meten Kern 3 Hoeken tekenen Kern 4 Kijkhoeken. Kern 1 Tegelvloeren. Kern 3 Oppervlakte 1 Tekenen in roosters Kern 1 Tegelvloeren Kern 2 Oppervlakte Kern 3 Het assenstelsel Kern 4 Rechthoeken 2 Rekenen Kern 1 De rekenmachine Kern 2 Voorrangsregels Kern 3 Afronden Kern 4 Afronden 3 Grafieken

Nadere informatie

Kennemer College Beroepsgericht Programma van Toetsing en Afsluiting schooljaar Proefwerk 60 min 3 Ja Schriftelijk.

Kennemer College Beroepsgericht Programma van Toetsing en Afsluiting schooljaar Proefwerk 60 min 3 Ja Schriftelijk. Kennemer College Beroepsgericht Programma van Toetsing en Afsluiting schooljaar 2017 2018 Wiskunde 3 Basis Periode Wat moet je kennen en kunnen? (deel)taken Toets-vorm Duur Weging Herkan sing Wijze van

Nadere informatie

Handleiding. ict pilot Getal & Ruimte havo B algebraïsche vaardigheden

Handleiding. ict pilot Getal & Ruimte havo B algebraïsche vaardigheden Handleiding ict pilot Getal & Ruimte havo B algebraïsche vaardigheden Inhoud: 1. Aanmelden 2. Hoe werk je met de applets? a. Navigatie b. Soorten applets c. Tips bij het gebruik 3. Hoe werkt het leerlingvolgsysteem?

Nadere informatie

PTA VWO wiskunde B 1518

PTA VWO wiskunde B 1518 PTA VWO wiskunde B 1518 Inleiding Bij het vak wiskunde B leren leerlingen parate kennis en vaardigheden aan om daarmee wiskundige denkactiviteiten te ontplooien en te ontwikkelen. Met dit wiskundig denkvermogen

Nadere informatie

20 De leerling leert alleen en in samenwerking met anderen in praktische situaties wiskunde te herkennen en te gebruiken om problemen op te lossen

20 De leerling leert alleen en in samenwerking met anderen in praktische situaties wiskunde te herkennen en te gebruiken om problemen op te lossen Onderwerp: Kwadraten en Wortels H1 19 De leerling leert passende wiskundetaal te gebruiken voor het ordenen van het eigen denken en voor uitleg aan anderen, en leert de wiskundetaal van anderen te begrijpen.

Nadere informatie

Differentiaalrekening. Elementaire techniek van het differentieren.

Differentiaalrekening. Elementaire techniek van het differentieren. Differentiaalrekening Elementaire techniek van het differentieren. Saxion Hogescholen Oktober 2008 Differentiaalrekening Een van de belangrijkste technieken in de wiskunde is differentiaalrekening. Deze

Nadere informatie

Examenprogramma wiskunde D havo

Examenprogramma wiskunde D havo Examenprogramma wiskunde D havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Kansrekening en statistiek

Nadere informatie

METACOGNITIEVE VRAGEN-kaart V4WA MW 10 H3: Telproblemen

METACOGNITIEVE VRAGEN-kaart V4WA MW 10 H3: Telproblemen METACOGNITIEVE VRAGEN-kaart V4WA MW 10 H3: Telproblemen Beschrijf in eigen woorden: Waar gaat de opdracht over? Welke signaalwoorden staan in de tekst? Wijst een signaalwoord naar een strategie? Welke

Nadere informatie

Samenvatting Wiskunde B

Samenvatting Wiskunde B Bereken: Bereken algebraisch: Bereken eact: De opgave mag berekend worden met de hand of met de GR. Geef bij GR gebruik de ingevoerde formules en gebruikte opties. Kies op een eamen in dit geval voor berekenen

Nadere informatie

10 log sin 20. Naam:

10 log sin 20. Naam: 10 log 10 80 24sin 20 Naam: 1 Inhoud Voorbereiding op het examen 3 Onderwerpen in grote lijnen 4-9 LOC-methode 9 Tips voor het examen 10 Vergelijkingen van parabolen 11 Planning opgaven examenbundel 12-15

Nadere informatie

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen Referentieniveaus uitgelegd De beschrijvingen zijn gebaseerd op het Referentiekader taal en rekenen'. In 'Referentieniveaus uitgelegd' zijn de niveaus voor de verschillende sectoren goed zichtbaar. Door

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 1 donderdag 19 mei uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 1 donderdag 19 mei uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 011 tijdvak 1 donderdag 19 mei 13.30-16.30 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 19 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 80 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE. INFORMATIE OVER HET COLLOQUIUM DOCTUM Datum: juli 2006

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE. INFORMATIE OVER HET COLLOQUIUM DOCTUM Datum: juli 2006 1 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE INFORMATIE OVER HET COLLOQUIUM DOCTUM Datum: juli 2006 De faculteit heeft vier opleidingen: 1. Economie en bedrijfskunde 2. Fiscale economie

Nadere informatie