VOORWOORD. Ik hoop dat u net als ik overtuigd raakt en het avontuur aandurft. Michiel van Haersma Buma, voorzitter stuurgroep 3Di waterbeheer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VOORWOORD. Ik hoop dat u net als ik overtuigd raakt en het avontuur aandurft. Michiel van Haersma Buma, voorzitter stuurgroep 3Di waterbeheer"

Transcriptie

1

2 VOORWOORD Ruim vier jaar geleden werd ik gebeld door Ron Thiemann. Hij had twee heren aan zijn bureau met een onwaarschijnlijk verhaal en vroeg of ik belangstelling had. Die twee heren, Guus Stelling en Wytze Schuurmans, beweerden dat ze waterberekeningen honderd keer sneller konden maken. Een buitengewone bewering, die om buitengewoon bewijs vraagt. Maar dan moeten er wel mensen zijn die dat avontuur aandurven. Na het verhaal te hebben aangehoord, zocht ik contact met mijn collega Luc Kohsiek en we besloten samen op weg te gaan. Spoedig kwamen Pier Vellinga en Bas Verkerk ons te hulp en zo zijn we begonnen. We konden misschien niet altijd alles volgen wat Guus ons vertelde, maar het enthousiasme was aanstekelijk en de resultaten spectaculair. Vorig jaar besloten de gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en OAS-project (Optimalisering AfvalwaterSysteem) De Groote Lucht dat afvalwater ook een plek in 3Di verdient. Het valorisatieprogramma deltatechnologie ondersteunde 3Di als een schoolvoorbeeld van een innovatie waaruit een toepasbaar marktproduct is gekomen. Nu ronden we een uniek innovatieproject af dat wetenschappelijk en op veel andere fronten vernieuwend is. Bovenal ligt er nu iets wat bruikbaar voor alle (afval) waterbeheerders. Ik hoop dat u net als ik overtuigd raakt en het avontuur aandurft. Michiel van Haersma Buma, voorzitter stuurgroep 3Di waterbeheer Delft, 20 maart

3 COLOFON Deze brochure is samengesteld in het kader van de afsluiting van het vierjarige project 3Di waterbeheer INHOUDSOPGAVE DE STUURGROEP 3Di BESTOND UIT: Michiel van Haersma Buma, dijkgraaf Hoogheemraadschap van Delfland Luc Kohsiek, dijkgraaf Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Ron Thiemann, directeur Deltares Pier Vellinga, directeur Kennis voor Klimaat Peter Weesendorp, directeur Waternet Guus Stelling, hoogleraar TU-Delft Elmar Eisemann, hoogleraar TU-Delft Bas Verkerk, burgemeester Delft Wytze Schuurmans, directeur Nelen & Schuurmans DE PROJECTGROEP 3Di BESTOND UIT: MODELLEREN VOOR ALTIJD ANDERS MODELLEREN AUTOMATISEREN VEELGESTELDE VRAGEN 3Di ONDER DE MOTORKAP BEHEER EN GEBRUIK VAN 3Di GEBIEDSMODELLEN 3Di IN DE PRAKTIJK WAT MOET DAT KOSTEN? Jan Strijker, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Peter Hollanders, Hoogheemraadschap van Delfland Marcel Boomgaard, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Carl Paauwe, Hoogheemraadschap van Delfland Daniel Goedbloed, Gemeente Rotterdam, Waternet Arthur van Dam, Deltares Elgard van Leeuwen, Deltares Kim van Nieuwaal, Kennis voor Klimaat Olga Pleumeekers, Nelen & Schuurmans Wytze Schuurmans, Nelen & Schuurmans Een uitgave van het consortium 3Di Waterbeheer Aan de inhoud van deze brochure kunnen geen rechten worden ontleend. Ontwerp: Theo Horstink 2 3

4 MODELLEREN, VOOR ALTIJD ANDERS Kunt u zich nog uw platenverzameling herinneren? Of, voor de jongere generatie, uw CD-collectie? Mogelijk heeft u alles nog bewaard, maar waarschijnlijk heeft u uw muziek nu digitaal opgeslagen en beluistert u deze in de kamer, maar als het uitkomt ook onderweg in de auto of tijdens het sporten. Uw muziekcollectie is minder tastbaar, maar u kunt er vaker van genieten. En hoe zit het met uw watersysteemmodellen? Heeft u modellen van uw watersysteem? Zo ja, waar bewaart u deze modellen? En als u ermee wilt rekenen, moet u dan een afdeling of een adviesbureau inschakelen? Na hoeveel dagen of weken krijgt u vervolgens antwoord? Eenvoudig modelleren, makkelijk toegang tot uw data en vrijwel meteen de uitkomsten van uw berekeningen zien. Misschien klinkt dit als toekomstmuziek, maar dankzij 3Di is het al werkelijkheid. 3Di modellen worden centraal in the cloud beheerd en raken nooit meer zoek. Dankzij een geavanceerd versiebeheersysteem worden uw eerdere versies ook bewaard. Berekeningen maken kan eenvoudig via uw internetbrowser. Binnen enkele minuten heeft u antwoord op uw vragen. Niet alleen waterspecialisten, maar ook planvormers en ruimtelijke ordenaars kunnen met 3Di ingrepen in water en ruimtelijke ordening inzichtelijk maken en de effecten van plannen op het waterbeheer letterlijk in kaart brengen. U heeft al uw platen of cd s nog maar luistert naar uw muziek in digitale bestanden, thuis, in de auto of tijdens het sporten. Uw muziekcollectie is minder tastbaar, maar u kunt er vaker van genieten. 4 5

5 MODELLEREN AUTOMATISEREN In modelleren is 2014 een keerpunt, zoals 1908 dat was in de autoproductie. Hoewel auto s al langer bestonden werd de auto toen ook beschikbaar voor de massa dankzij de lopende bandproductie van de beroemde T-Ford. Met 3Di waterbeheer wordt niet alleen snel gerekend; ook de gebiedsmodellen worden snel gemaakt dankzij een geautomatiseerde productietechniek. Een grote groep deskundigen met achtergronden in database technieken, GIS-expertise, (grondwater)hydrologie en hydraulica werken nauw samen aan een geautomatiseerde omgeving. Hiermee worden de 3Di gebiedsmodellen beter van kwaliteit, beter te onderhouden en natuurlijk goedkoper. Daardoor kan ieder waterschap en iedere gemeente zich nu 3Di gebiedsmodellen veroorloven. In modelleren is 2014 een keerpunt, zoals 1908 dat was in de autoproductie. 6 7

6 VEELGESTELDE VRAGEN In dit hoofdstukje worden een aantal vragen besproken die vaak tijdens workshops en presentaties worden gesteld. Wat is 3Di? Wat kan het precies? Hoe verhoudt het zich tot modelleerpakketten? Is 3Di een open systeem? En wat is de Stichting 3Di? Wat is 3Di? 3Di omvat innovatieve, met elkaar samenhangende ontwikkelingen. Daardoor kan 3Di interactief en integraal rekenen aan water, rekenen in the cloud, resultaten realistisch visualiseren op de ipad en touch table, en gebruik maken van 3d stereo visualisatie. De zogenaamde gebiedsmodellen vormen in 3Di een onderlegger, opgebouwd uit diverse kaartlagen van geografische informatie, zoals de bodemkaart, maaiveldhoogte, grondgebruik. Op deze onderlegger kunnen waterberekeningen worden uitgevoerd met de 3Di rekenkern. 3Di genereert deze gebiedsmodellen zoveel mogelijk automatisch uit de bronbestanden. De gebiedsmodellen zijn door het hoge detailniveau, de supersnelle rekentijden en het interactief gebruik via een webbrowser geschikt voor een brede doelgroep, variërend van waterspecialist, ruimtelijke ontwerper, operationeel beheerder en communicatieadviseur tot calamiteitencoördinator. Wat kan 3Di? Dankzij de 3Di subgrid techniek kunnen overstromingen en wateroverlast heel gedetailleerd worden berekend. Een realistische visualisatie van de rekenresultaten in het digitale hoogtemodel maakt de berekeningen vervolgens begrijpelijk voor de leek. 3Di gebiedsmodellen kunnen waterstromen en de effecten van overstromingen, hevige neerslag en droogte letterlijk in kaart brengen, zowel voor de huidige situatie, bijvoorbeeld tijdens hevige regenbuien, als ook voor klimaatscenario s in stedelijke en landelijke omgeving. Met 3Di kan de gebruiker interactief spelen door de kaart waarop wordt gerekend aan te passen. Dat kunnen aanpassingen zijn in de buitenruimte, bijvoorbeeld maaiveldhoogte, stedelijke uitbreiding, doorlatendheid, type verharding et cetera. Ook de 8 9

7 lay-out en de afvoercapaciteit van water-, riool- en grondwater systemen kan worden gewijzigd, bijvoorbeeld door het aanpassen van doorstroomprofielen en kunstwerken. 3Di is door de combinatie van de hoge rekensnelheid en het hoge detailniveau van de buitenruimte in het model, bij uitstek geschikt voor beslissingsondersteuning bij crisisbeheersing, interactieve planvormingsprocessen en investeringsbeslissingen. Het effect van mogelijke ingrepen kan in een handomdraai in beeld worden gebracht en de afwegingen waar het om gaat maximaal ondersteunen. In het hoge detailniveau herkennen ook leken de situatie en kan ook de niet-specialistische gebruiker ideeën naar voren brengen en uitproberen. Daarnaast heeft de specialist door de geavanceerde GISomgeving de mogelijkheid om achter de schermen een veel groter aantal aanpassingen door te voeren. Hoe verhoudt 3Di zich tot modelleerpakketten? 3Di is een instrument voor het verkennen van verbeteringsmaatregelen in de buitenruimte. Het is bij uitstek geschikt voor vraagstukken op het gebied van de ruimtelijke inpassing water, crisisbeheersing en de lokale aanpak van wateroverlast. Het is niet bedoeld als vervanging van modelleerpakketten voor het ontwerp en de toetsing van (afval)watersystemen. 3Di richt zich primair op beleidsmedewerkers van waterschappen, regisseurs van de buitenruimte, planologen, stedenbouwers, calamiteitencoördinatoren en andere waterveiligheidsprofessionals. Anders dan specialistische modelleerpakketten, werkt 3Di met vooraf gedefinieerde gebiedsmodellen waarin de gebruiker onder andere via een gebruiksvriendelijke interface maatregelen in de buitenruimte of het watersysteem kan doorvoeren, om de effecten in beeld te brengen. Wat is de Stichting 3Di? 3Di is de afgelopen vier jaar ontwikkeld door een consortium van Deltares, TU Delft en Nelen & Schuurmans. Financieel is de ontwikkeling mogelijk gemaakt door de volgende waterschappen, gemeenten en subsidiegevers: Hoogheemraadschap van Delfland, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, gemeente Rotterdam, gemeente Den Haag, Waternet, OAS de Groote Lucht, Kennis voor Klimaat en Waterkader Haaglanden. 3Di gebiedsmodellen zijn integraal op het niveau van het rekenhart. Dat betekent geen tijdrovende uitwisseling van data via files met als gevolg zeer snelle rekentijden. En de modellen nemen alle interacties mee, waardoor effecten van maatregelen zeer nauwkeurig in kaart worden gebracht. 3Di is een zeer succesvolle samenwerking in de zogenaamde gouden driehoek. Specialisten en ontwikkelaars van topniveau op het gebied van informatica, hydraulica en GIS werken binnen 3Di samen in een klein team. De geïnspireerde en efficiënte wijze waarop dit gebeurt en de bijzonder goede samenwerking met het werkveld is daarbij essentieel. Om deze aanpak in de toekomst voort te zetten en een succesvolle door

8 ontwikkeling mogelijk te maken, is Stichting 3Di opgericht. De stichting beheert 3Di en werkt aan de verdere ontwikkeling van 3Di. Concreet ontwikkelt en beheert Stichting de 3Di gebiedsmodellen en ondersteunt zij de doorontwikkeling van 3Di. Het bestuur van de stichting bestaat uit vertegenwoordigers van de consortiumpartijen en waterbeheerders. Het bestuur stelt een overkoepelende visie vast en een jaarlijks ontwikkelplan, in samenspraak met de Programmaraad. In de Raad van Toezicht, die het bestuur en het reilen en zeilen van de stichting controleert, kunnen de financiers van de doorontwikkeling toetreden. Ook is er een programmaraad met inhoudelijke deskundigen, die het ontwikkelplan opstellen. Daarnaast is er een Gebruikerscommunity. De hieraan deelnemende gebruikers formuleren hun ervaringen met 3Di en stellen wensen op met betrekking tot doorontwikkeling. 3Di is open en transparant. Als gebruiker van 3Di heeft u te maken met de Stichting 3Di voor de eenmalige aanmaak van een of meerdere gebiedsmodellen en de hosting en het beheer van de gebiedsmodellen en 3Di rekenservers. Hiervoor wordt een vergoeding in rekening gebracht, helder gekoppeld aan watersysteemkenmerken (zie overzicht achterin). Met de inkomsten die de Stichting van de gebruikers ontvangt, worden de kosten voor de gebiedsmodellen en cloud services zoals hosting en opslag gedekt. Verder wordt actief gezocht naar subsidies om nieuwe 3Di ontwikkelingen te steunen. Hoe kan ik meedoen? U kunt 3Di gaan gebruiken en de doorontwikkeling ondersteunen. Als u 3Di gaat gebruiken, steunt u de Stichting 3Di en kunt u deelnemen aan de 3Di gebruikers community. Deze komt tweemaal per jaar bijeen en adviseert over gewenste aanpassingen en uitbreidingen vanuit de praktijkervaringen met 3Di. De pilotfase van 3Di is afgerond en de implementatie van 3Di is in het beheersgebied van het hoogheemraadschap van Delfland en het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier gestart. Natuurlijk worden ook nieuwe toepassingsgebieden verkend, zoals de integratie van bijvoorbeeld waterkwaliteit en dijksterkte. Partijen die eventuele nieuwe ontwikkelingen financieel ondersteunen of beschikken over interessante kennis of technologieën kunnen zich aansluiten bij 3Di en mede sturing geven aan ontwikkelkoers. Ook daarin is 3Di een open ontwikkeling. In de ruimtelijke ordening is water slechts een van de ruimtelijke structuren. Waterinformatie moet daarom juist in combinatie met andere relevante informatie kunnen worden getoond. 3Di biedt deze mogelijkheid en is daarom bij uitstek geschikt voor het ontwikkelen van structuurvisies en klimaatadaptatie strategieën

9 Is 3Di open? 3Di is een volledig open ontwikkeling. De inhoudelijke achtergronden (hoe werkt 3Di?) zijn gepubliceerd in wetenschappelijke publicaties, artikelen in vakbladen en via de colleges op de website De afgelopen jaren is de voortgang uitputtend getest in workshops en praktijkgerichte studies, een aanpak die de kwaliteit van 3Di sterk ten goede is gekomen. Verder zijn meerdere promovendi actief bezig met elementen uit 3Di. Geïnteresseerden zijn altijd welkom om het 3Di lab aan de Drieharingstraat 6 in Utrecht te bezoeken, om daar met de programmeurs en modelleurs te spreken over inhoudelijke kwesties. De formats en structuur van de in- en uitvoerbestanden van de rekenkern zijn volledig open en toegankelijk; de interface is gepubliceerd. Een gebiedsmodel wordt eenmalig door de Stichting 3Di ontwikkeld en in the cloud gebracht. Zo kan de kwaliteit en probleemloze werking in the cloud worden gegarandeerd. Daarna kan de gebruiker via open GIS modellen naar believen aanpassen. De band met universiteiten en hogescholen komt tot uitdrukking in gezamenlijke projecten. Binnen de 3Di Academy wordt middels de toepassing van 3Di in promotie- en afstudeeronderzoek, contact gehouden met de wetenschappelijke staf, promovendi en studenten aan universiteiten. De 3Di partners willen de 3Di software snel open source maken. Daarvoor zijn nog wel een aantal ontwikkel- en validatiestappen nodig. De software onderdelen die zijn ontwikkeld zullen onder GPLv3 licentie worden uitgebracht (open source). Daarmee stellen we andere partijen in staat om nieuwe functies te ontwikkelen en aan 3Di toe te voegen. Nieuwe functies worden beoordeeld en bij geschiktheid en na grondig testen meegenomen in nieuwe releases. De rekenkern voor overstromingen zal naar verwachting binnen een jaar onder GPLv3 worden uitgebracht. Deel van het gedetailleerde maaiveld hoogtemodel van Amsterdam, een van de informatielagen van 3Di gebiedsmodellen. De selectie geeft een langsdoorsnede van de Arena. Het dak is open

10 3Di ONDER DE MOTORKAP Algemeen 3Di is een dynamisch watermodel. De waterbeweging in 3Di wordt beschreven met twee behoudswetten, te weten behoud van massa en behoud van momentum (beweging). Een bijzonder kenmerk van 3Di is dat behoud van massa extreem strikt is tot op machineprecisie. De momentum vergelijking beschrijft de waterbeweging volgens de De Saint Venant vergelijking in 1d en 2d stroming. De grondwaterstroming in 3Di wordt beschreven met de Darcy vergelijking. Het bodemvocht wordt beschreven volgens capsim. Alle vergelijkingen worden in een matrix ondergebracht en deze wordt efficient impliciet opgelost zodat met grotere tijdstappen kan worden gerekend zonder stabiliteitsproblemen. Dit betekent tevens een volledige interactie tussen 1d, 2d, grondwater en riolering. Een 3Di gebiedsmodel kan uit een of meer modellagen bestaan, te weten: Raster terreinlaag (voor overstromingen, neerslag) Raster ondergrondlaag (voor bodemvocht en grondwater) 1d open water netwerklaag (voor het kanalenstelsel) 1d rioolnetwerklaag (voor het rioolstelsel) Raster terreinlaag, voor overstromingen en neerslag De 2d stroming in 3Di is geschikt voor overstromingen en de stroming in meren en estuaria. De 2d stroming is volledig hydrodynamisch en geschikt voor dry bed flow. In de berekening wordt nauwkeurig rekening gehouden met detail hoogteverschillen in het landschap (of bodem) dankzij de subgridtechniek met onregelmatige quadtrees. Op deze wijze kunnen ook rivieren en kanalen in het subgrid raster worden uitgegraven. Een 3Di gebiedsmodel kan uit meerdere lagen bestaan. Hier een voorbeeld van een model met drie lagen: raster ondergrondlaag, raster terreinlaag en een 1d open water netwerklaag. Het is mogelijk om 1d levees in de schematisatie op te nemen voor een nauwkeuriger beeld. De 1d levees kunnen in de tijd worden aangepast om bijvoorbeeld bresgroei te 16 17

11 simuleren. Naast een overstroming kunnen ook neerslag en verdamping worden ingevoerd. Voor de neerslag wordt in principe gewerkt met de regenradarbeelden, maar het is ook mogelijk om een neerslagstations toe te voegen. Het rekenhart kan rekenen met meer dan 1 miljard subgridcellen en rekent dan circa 1000 maal sneller dan vergelijkbare modellen op dezelfde hardware configuratie. Windeffecten zullen nog worden toegevoegd. Raster ondergrondlaag, voor bodemvocht en grondwater De grondwaterstroming is beperkt tot het ondiepe grondwater met de onverzadigde zone. De onverzadigde zone beschrijft verschillende processen zoals (gewas)verdamping, infiltratie, percolatie, bodemberging, uitdroging en capilaire opstijging. De bodem eigenschappen worden per subgrid opgegeven en per subgrid wordt het bodemvocht berekend. De grondwaterstroming tussen rekencellen wordt in 2d beschreven met de Darcy vergelijking. Kwel/wegzijging wordt ruimtelijk opgegeven. Hoge grondwaterstanden leiden tot water op land. De grondwaterstroming gaat dan over in 2d oppervlaktestroming. De diepe grondwaterstroming over meerdere horizontale en verticale lagen wordt niet meegenomen in 3Di. 1d open water netwerklaag De 1d stroming door kanalen wordt volledig hydrodynamisch berekend. In de kanalen kan een profiel worden opgegeven met weerstand en bodemhoogte. In de kanalen kunnen kunstwerken worden gemodelleerd waaronder gemalen, stuwen, onderlaten, duikers en bruggen. Bij de kunstwerkstroming wordt rekening gehouden met de stroomrichting en verschillende stromingscondities, zoals vrije en verdronken stroming. De kunstwerken kunnen real time control worden aangestuurd, maar dit is momenteel nog maatwerk. Ten opzichte van andere 1d modellen is 3Di volledig massabehoudend en ook bij droogvallende kanalen en schietend water wordt tijdstapreductie voorkomen. Voorbeeld van een testberekening waarin het het verloop van de grondwaterstand wordt berekend. De connectie tussen 1d en 2d stroming kent drie varianten: embedded, connected en isolated. De 1d kanalen kunnen op drie manieren met het grondwater worden gekoppeld. Zo kan ieder systeem goed worden beschreven. Het afvoerproces van neerslag wordt in 3Di beschreven via deze koppelingen, een langzame afvoer via het grondwater en een snelle afvoer via de oppervlaktestroming

12 1d riool netwerklaag Het rekenhart is binnenkort in staat om het rioolstelsel volledig hydrodynamisch door te rekenen op put- en strengniveau. Ondergrondse constructies kunnen in detail worden beschreven via bergingshoogte functies. In het rioolnetwerk kunnen kunstwerken voorkomen, zoals gemalen, stuwen en onderlaten. Net als het 1d open water kan het rioolnetwerk worden verbonden met het 2d rasternetwerk en 2d grondwaternetwerk. Daarbij gelden dezelfde type verbindingen als voor het 1d oppervlaktewater, te weten embedded, connected en isolated. De rioolberekening is volledig massabehoudend, rekent zonder tijdstapreductie en is geschikt voor subkritische en superkritische stroming. Het rioleringsnetwerk van de gemeenten binnen het gebied van OAS De Groote Lucht in 3Di. Ook de riolering wordt geïntegreerd in het 3Di rekenhart. Berekeningen tot op het niveau van de straatkolk komen dan binnen bereik. Het zoomniveau bepaald welke details in beeld worden gebracht

13 BEHEER EN GEBRUIK VAN 3Di GEBIEDSMODELLEN Algemeen Bij de opzet van 3Di is veel aandacht besteed aan het aanmaken en beheren van de modelschematisaties, ook wel gebiedsmodellen genoemd. Centraal staan: aansluiting op de bron beheerbestanden van de waterbeheerder flexibel updaten van gebiedsmodellen met nieuwe gegevens controleren, corrigeren of aanvullen van de noodzakelijke gegevens bewerken en aanpassen van gebiedsmodellen door de modelleur of adviseur versiebeheer van de gebiedsmodellen en modelscenario s interactief gebruik van de gebiedsmodellen Beheer bij de bron Elke waterbeheerder beschikt over brondata en bijbehorende software voor het beheren van de gegevens van waterlopen, rioolleidingen en kunstwerken. Bij het maken van een gebiedsmodel wordt aangesloten op de gegevensstandaarden en de standaard beheersoftware. De gegevens die nodig zijn voor het gebiedsmodel worden ingelezen in een objectendatabase en een rasterdatabase. Wijzigingen in de bronbestanden kunnen opnieuw worden ingelezen in deze databases. Controle, correctie en aanvullingen Het detailniveau van 3Di maakt het mogelijk wateroverlast in detail te berekenen en met maatwerk op te lossen. De objectendatabase wordt gecontroleerd en waar nodig gecorrigeerd en aangevuld. Deze controle is volledig automatisch en daarmee uitermate flexibel voor updates. De correcties en aanvullingen zijn noodzakelijk voor het maken van het gebiedsmodel. De aangevulde en gecorrigeerde waarden worden ook teruggemeld aan de beheerder van 22 23

14 de bronbestanden. De beheerder kan dan zelf besluiten om de wijzigingen al dan niet door te voeren in de bronbestanden. Datamining De controles worden uitgevoerd op twee niveaus. De basiscontrole zorgt voor een volledig model. Een intensieve controle is optioneel en gebaseerd op (big) datamining. Hierbij worden ontbrekende profielen, verbindingen, duikers, stuwen en peilgrenzen gecorrigeerd en aangevuld op basis van talrijke bronbestanden. Datamining blijkt vooral waardevol voor het secundaire en tertaire watersysteem en zorgt voor een betere kwaliteit van de gebiedsmodellen. Aanmaken gebiedsmodel De gebiedsmodellen worden geautomatiseerd gegenereerd vanuit de objecten en rasterdatabase door een 3Di specialist. De objectendatabase en de gebiedsmodellen worden opgeslagen in the cloud. Alle varianten van een gebiedsmodel worden automatisch in de cloud beheerd en eerdere varianten kunnen worden teruggehaald. Bewerken gebiedsmodel Een gebiedsmodel wordt opgeslagen in een SpatiaLite database. De gebruiker kan een gebiedsmodel downloaden, bewerken en vervolgens weer uploaden. Voor het bewerken wordt gebruik gemaakt van QGIS v2.2. Alle raster- en objectdata van het gebiedsmodel zijn met standaard GIS tools benaderbaar en bewerkbaar. 3Di gebiedsmodellen kunnen door de specialist tot op het kleinste detailniveau worden aangepast met QGIS, een open source GIS pakket

15 Interactief gebruik Voor het uitvoeren van een berekening kiest de gebruiker via de 3Di webinterface een gebiedsmodel en een scenario. De gebruiker kan een berekening starten met de play knop en op de kaart het verloop van de berekening volgen. De gebruiker kan tijdens de berekening informatie opvragen en wijzigingen doorvoeren. Wijzigingen kunnen betrekking hebben op de ruimtelijke ordening of het (afval)watersysteem en kunstwerken. 3Di en FEWS Om de gebiedsmodellen te valideren en het gebiedsmodel te gebruiken in een hoogwatervoorspelsysteem is voorzien in een koppeling met FEWS en ControlNext. In deze combinatie wordt het 3Di gebiedsmodel elk kwartier of uur aangestuurd met de actuele radargegevens en voorspellingen. Afwijkingen tussen de gemeten en de berekende waarden worden gelogd en desgewenst bijgesteld. Binnen 3Di gebiedsmodellen zijn de 1d waterlopen volledig geïntegreerd in het 2d stromingsmodel. Door visualisatie van de duikers, stuwen, gemalen (draaiende propellers bij afvoerend gemaal) en de waterstroming (stromende witte balletjes ) ontstaat snel inzicht in de werking van het watersysteem

16 3Di IN DE PRAKTIJK 3Di gebiedsmodellen zijn voor veel toepassingen inzetbaar. In de afgelopen jaren zijn er verschillende praktijkcases uitgevoerd. Een 3Di gebiedsmodel is te gebruiken voor een bureaustudie, als interactief instrument in workshops en als onderdeel van een BOS of hoogwatervoorspelsysteem. Alternatieven kunnen tijdens een werksessies direct worden ingevoerd en doorgerekend. Op deze wijze ontstaat veel sneller consensus over nut en noodzaak van maatregelen en een scheiding tussen zinvolle en zinloze maatregelen. Ter illustratie presenteren we hieronder een aantal toepassingen. Voor een goede inbedding van 3Di in uw organisatie is vanzelfsprekend meer nodig dan een goed werkend model. Dankzij de 3Di cloud oplossing is de technische implementatie in elk geval zo makkelijk mogelijk gemaakt. Calamiteitenbeheer Een 3Di gebiedsmodel is bij uitstek geschikt om te gebruiken bij een calamiteit of bij een calamiteitenoefening. Wanneer een (dreigende) doorbraak wordt gesignaleerd dan kan deze instantaan in het gebiedsmodel worden ingevoerd. Binnen enkele minuten is er een realistisch beeld van de overstroming beschikbaar. Een 3Di gebiedsmodel kan ook worden ingezet voor wateroverlast door extreme neerslag. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van neerslagradarbeelden voor een nauwkeurig ruimtelijk beeld. Noodmaatregelen kunt u eerst uitproberen in het gebiedsmodel. Zo kan het effect van dijkverhogingen, noodpompen of het afsluiten watergangen, fietstunnels en viaducten binnen enkele minuten in beeld worden gebracht. Daarmee is 3Di bij uitstek geschikt om in noodgevallen de juiste maatregelen te kunnen treffen. Het beeld kan worden gedeeld via de meekijkfunctie van de internet interface. De beelden kunnen ook worden verzonden naar het Calamiteiten Management Systeem. Bij (dreigende) calamiteiten is een goed beeld van de actuele situatie van groot belang, net als de consequenties van mogelijke ingrepen. Met een 3Di gebiedsmodel kan worden ingeschat welke wegen bij een bepaalde kadebreuk nog kunnen worden gebruikt voor evacuatie

17 Normering kaden De boezem en regionale kaden worden genormeerd in een zogenaamde IPO klasse (1 t/m 5). De IPO-klasse is gerelateerd aan de schade die ontstaat bij een breuk van de kade. Gebleken is dat de berekening van de schade veel nauwkeurig kan dankzij het hoge detail van de gebiedsmodellen in 3Di. Met 3Di is het mogelijk om in korte tijd tienduizenden doorbraakscenario s door te rekenen en de juiste IPO-klasse per kadevak te bepalen. Het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier heeft op deze wijze ruim honderdmiljoen euro bespaard op voorgenomen dijkversterkingen. Dankzij de scherpere normering zijn onnodige dijkversterkingen door een te hoge normering voorkomen. Rivieren en estuaria 2d modellen van rivieren en estuaria bestaan al lang, maar zijn te traag of te groot voor veel toepassingen. Met het nieuwe 3Di rekenhart is het nu wel mogelijk om in 2d te rekenen. Het onderlopen en droogvallen van uiterwaarden en de effecten op de rivierafvoer wordt met een 3Di gebiedsmodel bijzonder goed beschreven. Met het 3Di gebiedsmodel kunnen de effecten van verdiepingen, havenuitbreidingen en bypasses worden onderzocht. Ook het effect van natuurontwikkeling in de uiterwaarden, of de inzet van overloopgebieden wordt voor iedereen zichtbaar. In het buitenland zijn met 3Di 2d modellen gemaakt van Jamaica Bay in New York en San Francisco Bay. De rekentijd van deze modellen bedraagt slechts enkele minuten terwijl de modellen een miljard cellen bevatten. Aanpak wateroverlast De wateroverlast die ontstaat bij hevige neerslag is voor veel waterschappen aanleiding geweest om hun watersystemen te toetsen. De NBW normen geven aan dat kwetsbare gebieden, zoals stedelijke gebieden, een betere bescherming nodig hebben dan de minder kwetsbare gebieden, zoals grasland. Het 3Di rekenschema is geschikt voor het berekenen van het 2d stromingspatroon in rivieren omdat de werking van uiterwaarden goed wordt verdisconteerd. Met een 3Di gebiedsmodel kan heel nauwkeurig en gedetailleerd de impact van extreme neerslag in kaart worden gebracht. Uit een 3Di case studie uitgevoerd in Delfland bleek 30 31

18 dat de wateropgave in een kwetsbare polder met 80 procent kon worden gereduceerd. Dat is een enorm verschil en heeft navenant veel besparingen opgeleverd. In plaats van de aankoop van grond voor open waterberging wordt nu samen met de gemeente een oplossing op maatwerk gerealiseerd die ruimtelijk inpasbaar is. Het bepalen van de wateropgave en het zoeken naar maatwerkoplossingen is met 3Di gebiedsmodellen vele malen sneller en nauwkeuriger dan voorheen. Stedelijk omgevingsplan Vooruitlopend op de nieuwe omgevingswet is er behoefte aan een integrale ruimtelijke analyse van het watergedrag. Bij extreme neerslag gaat om veel meer neerslag dan de bui08 voor water op straat. Bent u benieuwd wat er in uw gemeente gebeurt als er 100 millimeter neerslag valt? Met een 3Di gebiedsmodel kan een waterscan worden uitgevoerd. Voor Amsterdam is bijvoorbeeld een 3Di gebiedsmodel gemaakt op het detailniveau van een stoeptegel. Met dit gebiedsmodel zijn de kwetsbare gebieden in de stad nauwkeurig in kaart gebracht. Optimalisering afvalwaterketen Voor een afvalwaterketen kan een optimalisatie studie worden uitgevoerd, oftewel een OAS. Om het daadwerkelijk functioneren van de afvalwaterketen goed in kaart te brengen is een 3Di gebiedsmodel bijzonder geschikt. Een dergelijk model bevat de gehele riolering op strengniveau van alle gemeenten, gecombineerd met een 3Di oppervlaktemodel. Voor de OAS de Groote Lucht is een 3Di gebiedsmodel ontwikkeld. Zo wordt het functioneren van de afvalwaterketen nauwkeurig in beeld gebracht en kunnen optimalisatiemaatregelen worden onderzocht, zoals het afkoppelen van woongebieden, real time control en aanpassingen aan het rioolstelsel of de zuivering. De klimaatrobuustheid van een (stedelijk) gebied kan worden onderzocht, ook voor zeer extreme neerslag al dan niet in combinatie met een kadebreuk. Met 3Di komt een klimaatscan binnen bereik van ieder waterschap of gemeente

19 WAT MOET DAT KOSTEN? U weet wat 3Di waard is, maar wat kost het om 3Di te gebruiken? In dit hoofdstuk vindt u het kostenplaatje, met aan het eind enkele rekenvoorbeelden. De kosten zijn onder te verdelen in: De jaarlijkse gebruikskosten voor het rekenen met een 3Di gebiedsmodel. De eenmalige kosten om een of meerdere 3Di gebiedsmodellen te maken. De kosten voor 3d realistische stereo visualisatie. De hierna genoemde prijzen zijn exclusief btw. Medewerkers of derden kunnen een gebiedsmodel volledig aanpassen en scenario- en maatregelenanalyses uitvoeren. Daarbij gebruiken ze het basisgebiedsmodel en uw rekenabonnement. 3Di gebruikskosten U hoeft geen licentie te kopen en zelf ook bijna niets aan software te installeren om met 3Di te rekenen. De 3Di rekenkern wordt gehost op rekenservers in een professioneel datacentrum. Om met een 3Di gebiedsmodel te rekenen heeft u een moderne internet browser nodig zoals Chrome en een 3Di abonnement. Vergelijkbaar met een belbundel voor uw mobiele telefoon, koopt u met een 3Di bundel een jaarlijkse hoeveelheid rekentijd en data-opslag. TYPE OPSLAG REKENTIJD PRIJS BASIS 5 GB 10 UUR L MEDIUM 50 GB 100 UUR L LARGE 500 GB 1000 UUR L Het 3Di rekenhart kan op subgrid niveau stroomsnelheden weergeven. Hierdoor ontstaat bijvoorbeeld een gedetailleerd beeld van het veranderende stromingspatroon tijdens eb en vloed in de San Francisco Bay. Waar zijn de ontsnapte gevangen uit Alcatraz aan land gegaan? 3Di geeft het antwoord. PREMIUM 2 TB 2000 UUR L

20 Voor af en toe gebruik is basis voldoende, gelet op de snelle rekentijden. Voor een middelgrote gemeente is medium geschikt. Een waterschap met veel 3Di gebiedsmodellen kan met large goed uit de voeten. Voor intensief grootschalig gebruik is de premium de beste optie. Op een account kunnen meerdere gebruikers werken. Ook kunt u externe adviseurs toegang geven tot uw account. Elke gebruiker wordt geregistreerd en kan meer of minder rechten toegewezen krijgen. Als meerdere gebruikers tegelijk willen rekenen dan dient u uw abonnement uit te breiden. Dat kan een kleinere abonnementsvorm zijn. Op een gelijkwaardig abonnement zijn de kortingsregels van toepassing die ook gelden voor meerdere modellen. Voor bedrijfskritische toepassingen, zoals bij gebruik in de calamiteitenorganisatie of als onderdeel van een beslissingsondersteunend systeem kan een hoger servicelevel agreement nodig zijn. Deze wordt op aanvraag toegezonden. 3Di gebiedsmodel Om met 3Di te rekenen heeft u een 3Di gebiedsmodel nodig. Een 3Di gebiedsmodel kan uit een of meer modellagen bestaan, te weten: Raster terreinlaag (voor overstromingen, neerslag). Raster ondergrondlaag (voor bodemvocht en grondwater). 1d open water netwerklaag (voor het kanalenstelsel). 1d rioolnetwerklaag (voor het rioolstelsel). Een basisgebiedsmodel kan alleen door Stichting 3Di worden gemaakt. Een eenmaal aangemaakt gebiedsmodel kan door iedereen, die daar de rechten toe krijgt, worden aangepast. De eenmalige kosten van een gebiedsmodel worden bepaald door het aantal modellagen en het aantal schematisatie-elementen per modellaag. De kosten kunnen worden afgeleid uit de tabel op pagina 37. RASTERS PRIJS 1D ELEMENTEN PRIJS 1 MILJOEN L L MILJOEN L L MILJOEN L L MILJOEN L L MILJOEN L L MILJARD L L MILJARD L L MILJARD L L Kortingen, samenwerken loont Wanneer meerdere modellen tegelijk worden gemaakt, kan een aanzienlijk efficiency voordeel worden behaald. De korting die dan wordt gegeven, kan oplopen tot 90%. AANTAL 3Di MODELLEN KORTING 1 0% 2 50% 3 60% 4 70% % 11 EN MEER 90% Kortingen gelden alleen bij gelijktijdige opdrachtverlening. De hoogste kortingen worden gegeven op de goedkoopste modellen. De kosten van een gebiedsmodel zijn inclusief het inlezen van de data uit het beheersysteem volgens de standaard uitwisselingsformaten en protocollen. Ontbrekende of inconsistente data in de aangeleverde datasets worden gecorrigeerd en uitgevoerde correcties worden teruggemeld

21 Wanneer er naast de rasterterreinlaag, ook een rasterondergrondlaag in het gebiedsmodel wordt opgenomen, wordt een korting van 50% op de tweede rasterlaag verstrekt. 3Di visualisatie De resultaten van een 3Di berekening kunnen in een realistische omgeving worden gevisualiseerd met de zogenaamde point cloud. Deze point cloud data moeten eerst eenmalig met luchtfoto s worden verwerkt. De eenmalige kosten voor het verwerken van de point cloud data voor visualisatie bedragen per hectare: Het rioolstelsel van de gemeente bevat elementen (putten, overstorten, gemalen, et cetera). De kosten voor het 1d rioolnetwerk komen hiermee uit op J ,-. De totale kosten voor een 3Di gebiedsmodel voor de gemeente bedragen hiermee J ,- (terreinmodel, ondergrondmodel en rioolmodel), of J ,- (terreinmodel met rioolmodel). POLDER In dit voorbeeld wordt uitgegaan van een polderoppervlak van 1500 ha. Wanneer voor de terreinlaag een resolutie van 0,25 m 2 wordt gehanteerd, bestaat deze laag uit 60 miljoen subgrids. De kosten voor het maken van deze laag zijn J ,-. GEBIED KOSTEN De ondergrondlaag voor deze polder bedraagt eveneens 60 miljoen subgrids. Het gelijktijdig meenemen van de ondergrondlaag kost 50% x = J , HA L 5000, HA L 1,- PER HA > HA. L ,- + L 0,50 PER HA Voor het tonen van 3d beelden zijn een stereobeamer en een laptop nodig. De apparatuur kan worden gehuurd of zelf worden aangeschaft. De huur van de apparatuur is: J 1500,- per dag. De aanschaf van de apparatuur is J ,- inclusief installatie van de software. Voorbeelden kostenberekening MIDDELGROTE GEMEENTE Neem een gemeente met inwoners en een bebouwde kom van 1570 hectare. De terreinlaag, met een resolutie van 0,25m 2, bedraagt voor dit gebied 63 miljoen subgrids. De kosten voor het maken van een gebiedsmodel met alleen deze terreinmodellaag zijn J ,-. De ondergrondlaag bedraagt eveneens 63 miljoen subgrids. Als deze gelijktijdig wordt meegenomen, wordt een korting van 50% gegeven. Dit komt uit op een extra bedrag van J ,-. Het aantal 1d elementen in het open water netwerk van de polder is 4000 elementen, waarvan 1500 stuwen, duikers, gemalen en bruggen. De kosten voor het 1d open water netwerk bedragen hiermee J ,-. De schematisatie van een 3Di gebiedsmodel met 3 lagen voor deze polder komt daarmee uit op J ,- + J ,- + J ,- = J ,-. KORTING Wanneer besloten wordt om gelijktijdig meerdere modellen te maken dan worden de kosten voor het volgende model: Kosten model 1: J ,- Kosten model 2: J ,- (50% korting) > > Kosten model 6: J ,- (80% korting) De totale kosten voor het maken van de poldermodellen voor uw hele beheersgebied zijn hiermee eenvoudig te bepalen. Voor gemeenten is het mogelijk om een flinke korting te krijgen door gelijktijdig meerdere 3Di gebiedsmodellen te laten maken, eventueel tezamen met andere gemeenten

22 AAN HET ONDERZOEKSPROGRAMMA 3Di WATERBEHEER WERKTEN MEE: DELTARES Jorik Chen Onno van den Akker Fritz van Deventer Fedor Baart Wouter van Esse Ruben Dahm Jack Ha Arthur van Dam Olivier Hoes Klaas-Jan van Heeringen Alexander Hoff Olga Kleptsova Ernst Kuilder Robert Leander Anne Leskens Elgard van Leeuwen Coen Nengerman Arnejan van Loenen Gijs Nijholt Jan Noort Olga Pleumeekers Daniël Twigt Jan-Maarten Verbree Govert Verhoeven Bram de Vries Toine Vergroesen Bastiaan Roos Jarno Verkaik Reinout van Rees Wytze Schuurmans TU DELFT Jonas van Schrojenstein Lantman Elmar Eisemann Martijn Siemerink Gerwin de Haan Sander Smits Christian Kehl Arjan Verkerk Frits Post Arjen Vrielink Guus Stelling Daniël Zijderveld Tim Tutenel Nicolette Volp 3Di ACADEMY Lars Wijtemans Louise Klingen (Hogeschool Van Hall Larensteijn) Tessa van Rosmalen (Universiteit Utrecht) NELEN & SCHUURMANS Anna Cruijsen (TU Delft) Ber Albers Benno Fakkert (Universiteit Twente) Thomas Berends Frank Tibben (Universiteit Twente) Berto Booijink Kelly van der Elst (Radboud Universiteit) Dimitri van Breemen Yasmin Faraji (Universiteit Utrecht) Pieter Buijs Floor Speet (Universiteit Twente) Carsten Byrman Arnold van t Veld (TU Delft) 40

23

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Stedelijke Wateropgave

Stedelijke Wateropgave Stedelijke Wateropgave Vergelijking normen voor water op straat en inundatie Stichting RIONED Voorwoord Er is een norm voor het optreden van water op straat in relatie tot de capaciteit van de riolering

Nadere informatie

Projectvoorstel. sneller - beter - doelmatiger

Projectvoorstel. sneller - beter - doelmatiger Projectvoorstel 3Di-waterbeheer sneller - beter - doelmatiger Waterkader Haaglanden Postbus 66 2501 CB Den Haag Waterkader Haaglanden is een initiatief van het Stadsgewest Haaglanden, het Hoogheemraadschap

Nadere informatie

Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement.

Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement. Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement. OVERHEID & PUBLIEKE DIENSTEN www.hydrorock.com Overheden en watermanagement Watermanagement in stedelijke gebieden is zeer actueel. Klimaatverandering

Nadere informatie

i-view 2.0: The Next Level in Telemetrie

i-view 2.0: The Next Level in Telemetrie i-view 2.0: The Next Level in Telemetrie i-view 2.0: The Next Level in Telemetrie Watermanagement is onontbeerlijk in een waterrijk land als Nederland. In het belang van veiligheid en milieubescherming

Nadere informatie

DSI regenwater infiltratie.

DSI regenwater infiltratie. DSI regenwater infiltratie. De adequate oplossing van een actueel probleem. Klimaatverandering. Het klimaat verandert. Met als gevolg een toename van de duur en frequentie van wateroverlast, verkeersonveiligheid

Nadere informatie

DESIGN BY PERFORMANCE IS EEN SOFTWARE GEDREVEN METHODE OM DE GEBOUWDE OMGEVING TE OPTIMALISEREN. INZENDING ARC-AWARDS INNOVATIE

DESIGN BY PERFORMANCE IS EEN SOFTWARE GEDREVEN METHODE OM DE GEBOUWDE OMGEVING TE OPTIMALISEREN. INZENDING ARC-AWARDS INNOVATIE DESIGN BY PERFORMANCE IS EEN SOFTWARE GEDREVEN METHODE OM DE GEBOUWDE OMGEVING TE OPTIMALISEREN. INZENDING ARC-AWARDS INNOVATIE IN EXTREEM KORTE TIJD BESLISSINGEN NEMEN OP BASIS VAN FEITEN ARCHITECTONISCH

Nadere informatie

IBRAHYM: de digitale waterpartner in Limburg

IBRAHYM: de digitale waterpartner in Limburg IBRAHYM: de digitale waterpartner in Limburg Samenwerken in de waterketen 17 juni 2015 Nila Taminiau Senior hydroloog Waterschap Peel en Maasvallei IBRAHYM (concreet) Statisch: Afmetingen beek Locatie

Nadere informatie

BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN

BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN BESTUURLIJKE SAMENVATTING AFSTEMMEN INVESTERINGEN Aanpak De opdracht Afstemmen investeringen is voortvarend opgepakt door de werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de Gelderse waterschappen en

Nadere informatie

Impacttest extreme buien. Harry van Luijtelaar (Stichting RIONED) Amersfoort, 11 september 2014

Impacttest extreme buien. Harry van Luijtelaar (Stichting RIONED) Amersfoort, 11 september 2014 Impacttest extreme buien Harry van Luijtelaar (Stichting RIONED) Amersfoort, 11 september 2014 Wat willen we? Effecten extreme buien en maatregelen zo realistisch nauwkeurig en gedetailleerd mogelijk simuleren

Nadere informatie

Beschikken over actuele gegevens van elkaars deel van de (afval)waterketen

Beschikken over actuele gegevens van elkaars deel van de (afval)waterketen Beschikken over actuele gegevens van elkaars deel van de (afval)waterketen Wijnand Turkensteen Waterschap Rijn en IJssel Rutger Traag Gemeente Duiven Waar gaan we het over hebben? Inleiding Ons probleem

Nadere informatie

Samenvatting leerpunten uit online-enquête werksessie

Samenvatting leerpunten uit online-enquête werksessie 24 Resultaten peiling Samenvatting leerpunten uit online-enquête werksessie De 32 auteurs en redactieleden die aan dit boek hebben meegewerkt, hadden als voorbereiding op de werksessie van 7 november 2013

Nadere informatie

3NELåKANåOOKåBETROUWBAAR METå!CCEPTå&INANCIEEL

3NELåKANåOOKåBETROUWBAAR METå!CCEPTå&INANCIEEL !CCEPTå!UTOMATISERING 3NELåKANåOOKåBETROUWBAAR METå!CCEPTå&INANCIEEL - / / ) %æ#) * & %2 3 De boeken bijhouden in een mooie, moderne en snelle omgeving? Accept Financieel is dé complete software voor iedere

Nadere informatie

Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00

Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00 Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00 Thema: Leven met water in de stad Speech: - Geweldig om zoveel professionals bezig te zien met groen en water in stedelijk gebied! - In het Deltaprogramma

Nadere informatie

Bergingsberekeningen en controle afvoercapaciteit Plangebied Haatland

Bergingsberekeningen en controle afvoercapaciteit Plangebied Haatland Bergingsberekeningen en controle afvoercapaciteit Plangebied Haatland Definitief Gemeente Kampen Grontmij Nederland bv Zwolle, 29 november 2005 @ Grontmij 11/99014943, rev. d1 Verantwoording Titel : Bergingsberekeningen

Nadere informatie

het vakblad over de openbare ruimte 2015 jaargang 12

het vakblad over de openbare ruimte 2015 jaargang 12 het vakblad over de openbare ruimte 2015 jaargang 12 BINNENSTAD Met deze tips houdt u ook tijdens extreme regenbuien droge voeten. SMART CITY Monitoring op z n New Yorks: zo interacteren gebruikers met

Nadere informatie

Integraal waterbeheer

Integraal waterbeheer lesdag onderwerp docent(en) Ochtend module 1: Waterkwantiteit & Middag module 2: Waterkwaliteit Lesdag 1 Ochtend - Integraal waterbeheer - Historisch perspectief - Modern waterbeheer, WB21 en KRW - Integrale

Nadere informatie

Bijlage 1. Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek

Bijlage 1. Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek Bijlage 1 Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek Bijlagel Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek Bodemopbouw en Geohydrologie Inleiding In deze bijlage wordt

Nadere informatie

U heeft een watertoets uitgevoerd op de website http://www.dewatertoets.nl//. Op basis van deze toets volgt u de normale procedure.

U heeft een watertoets uitgevoerd op de website http://www.dewatertoets.nl//. Op basis van deze toets volgt u de normale procedure. datum 31-3-2014 dossiercode 20140331-63-8729 Geachte heer/mevrouw Jeroen Overbeek, U heeft een watertoets uitgevoerd op de website http://www.dewatertoets.nl//. Op basis van deze toets volgt u de normale

Nadere informatie

Berekening hwa-riool Oranjebuurt te Riel

Berekening hwa-riool Oranjebuurt te Riel Berekening hwa-riool Oranjebuurt te Riel Gemeente Goirle projectnr. 219713 revisie 3.0 12 juli 2010 Opdrachtgever Gemeente Goirle Afdeling Realisatie en beheer Postbus 17 5050 AA Goirle datum vrijgave

Nadere informatie

FAQ Taxatool. Versie 1.2 Page 1 of 5 Uitgiftedatum: 14-01-2013. Frequently Asked Questions/Veelgestelde vragen

FAQ Taxatool. Versie 1.2 Page 1 of 5 Uitgiftedatum: 14-01-2013. Frequently Asked Questions/Veelgestelde vragen FAQ Taxatool Versie 1.2 Page 1 of 5 Uitgiftedatum: 14-01-2013 Inhoud: Wie heeft Taxatool ontwikkeld? 3 Wanneer kan ik gebruik maken van Taxatool? 3 Wat kost het gebruik van Taxatool? 3 Moet ik een programma

Nadere informatie

Propositie City/Regio MAEXchange

Propositie City/Regio MAEXchange Maakt de waarde van maatschappelijke initiatieven inzichtelijk en bevordert investeren en participeren daarin Propositie City/Regio MAEXchange Achtergrond City/Regio MAEXchange De MAEXchange is een landelijk

Nadere informatie

datum 2 februari 2012

datum 2 februari 2012 WAT Cr,. NO. 2012.03543,NGEK - 9 - FEB 2012 ij Ê Stichting RIONED Postbus 133, 6710 BC Ede Galvanistraat 1, 6716 AE Ede Waterschap Peel en Maasvallei het Algemeen Bestuur Postbus 3390 5902 RJ VENLO t 0318

Nadere informatie

Dakbedekking en waterhuishouding - Hoe blauw zijn groene daken?

Dakbedekking en waterhuishouding - Hoe blauw zijn groene daken? Dakbedekking en waterhuishouding - Hoe blauw zijn groene daken? Kees Broks (STOWA), Harry van Luijtelaar (Stichting RIONED) Groene daken zijn hot, ook vanuit het oogpunt van stedelijk waterbeheer. Ze vangen

Nadere informatie

Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens

Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens Ir. Emil Hartman Senior adviseur duurzaam stedelijk waterbeheer Ede, 10 april 2014 Inhoud presentatie Wat en hoe van afkoppelen Wat zegt de wet over hemelwater

Nadere informatie

Integraal Waterplan Haarlem. Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014

Integraal Waterplan Haarlem. Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014 Integraal Waterplan Haarlem Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014 Inhoud presentatie 1. Enkele begrippen 2. Waterplan Haarlem Aanleiding en doel Gerealiseerde maatregelen Actualisatie Geplande maatregelen

Nadere informatie

Het WC². Riolering in de niet zo verre toekomst. Marije Stronks

Het WC². Riolering in de niet zo verre toekomst. Marije Stronks Het WC² Riolering in de niet zo verre toekomst Marije Stronks Ergens in Nederland in de niet zo verre toekomst in een Water Controle Centre (WC² ) verschijnt een venster voor één van de dienstdoende tacerators

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

HoogheemraadschapvanDelfland

HoogheemraadschapvanDelfland -E*«*' HoogheemraadschapvanDelfland stand van zaken dossier grondwateronttrekking DSM Beleidsveld: Aard voorstel: Grondwater Besluitvormend Vergaderdatum: 27 september 2007 Kenmerk VV: 654066 Aantal bijlagen:

Nadere informatie

Probeer nu GRATIS. Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap

Probeer nu GRATIS. Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap Probeer nu GRATIS Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap Opensignage eenvoudig uw doelgroep informeren Zoekt u een eenvoudige manier om uw doelgroep te informeren via een beeldschermennetwerk?

Nadere informatie

Factsheet Vertex - Pilot Slim Waterbeheer ten behoeve van de Waterinfodag.

Factsheet Vertex - Pilot Slim Waterbeheer ten behoeve van de Waterinfodag. Factsheet Vertex - Pilot Slim Waterbeheer ten behoeve van de Waterinfodag. Tijdens de bijeenkomst voor de Fysieke Digitale Delta bij onze samenwerkingspartner het Hoogheemraadschap van Delfland zijn de

Nadere informatie

KRW-VSS en (UM)-Aquo. data standaarden in Delft-FEWS. Amersfoort, 23 April 2012. Marc van Dijk Deltares

KRW-VSS en (UM)-Aquo. data standaarden in Delft-FEWS. Amersfoort, 23 April 2012. Marc van Dijk Deltares KRW-VSS en (UM)-Aquo data standaarden in Delft-FEWS Amersfoort, 23 April 2012 Marc van Dijk Deltares Inhoud Inleiding tot Delft-FEWS Filosofie & integratie van data en modellen Delft-FEWS & data standaarden:

Nadere informatie

HAMERSTUK. Beslispunt 1 is aangepast in die zin dat in te stemmen met gewijzigd is in kennis te nemen van.

HAMERSTUK. Beslispunt 1 is aangepast in die zin dat in te stemmen met gewijzigd is in kennis te nemen van. HAMERSTUK VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 10 Onderwerp: Realisatie uitbreiding afvalwatertransportsysteem Houten Nummer: 515150 In D&H: 16 oktober 2012 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ

Nadere informatie

Hoogheemraadschap van Delfland, Waterkader Haaglanden

Hoogheemraadschap van Delfland, Waterkader Haaglanden Hoogheemraadschap van Delfland, Waterkader Haaglanden Hoogheemraadschap van Delfland, Waterkader Haaglanden Gemeenlandshuis Delft Postbus 3061 2601 DB Delft Deltares TU-Delft Nelen & Schuurmans Postbus

Nadere informatie

DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK. Kosten en baten van inrichting. Wiebe Bakker november 2015

DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK. Kosten en baten van inrichting. Wiebe Bakker november 2015 DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK Kosten en baten van inrichting Wiebe Bakker november 2015 Waar is nog behoefte aan? Keuze bij inrichting openbare ruimte + riolering: traditioneel of

Nadere informatie

Interactief lesgeven / presenteren met Shakespeak

Interactief lesgeven / presenteren met Shakespeak Interactief lesgeven / presenteren met Shakespeak Disclaimer: Ik ben niet verbonden aan Shakespeak of het bedrijf dat Shakespeak produceert. Deze handleiding is geschreven op basis van mijn eigen ervaringen

Nadere informatie

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken De business organisatie heeft altijd stijgende verwachtingen van uw IT organisatie. Meer dan ooit is het van

Nadere informatie

Toetsing waterhuishouding

Toetsing waterhuishouding Toetsing waterhuishouding Bedrijventerrein Hattemerbroek - deelgebied Hattem Quickscan waterhuishouding - nieuwe stedenbouwkundige opzet Ontwikkelingsmaatschappij Hattemerbroek B.V. december 2009 concept

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud FileLinx Cloud FileLinx Cloud Vrijheid van vinden FileLinx en Lancom automatisering hebben de handen ineen geslagen. Met trots presenteren wij u FileLinx Cloud! Geen maatwerk software, maar een Out Of

Nadere informatie

Nieuw in versie 3. 2005 P&A Group

Nieuw in versie 3. 2005 P&A Group Nieuw in versie 3 I Nieuw in versie 3 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Nieuw in Versie 3 1 1.1 Algemeen... 1 Nieuwe... opzet 1 Beveiliging... 1 Systeem... opties 2 Scherm... openen 2 1.2 Het pakket... 4 Aangehechte...

Nadere informatie

1 Deelproject Spraakherkenning: SHoUT Audio Indexering Service

1 Deelproject Spraakherkenning: SHoUT Audio Indexering Service 1 Deelproject Spraakherkenning: SHoUT Audio Indexering Service De in het CHoral project ontwikkelde audio-indexeringstechnologie op basis van automatische spraakherkenning (SHoUT) wordt beschikbaar gemaakt

Nadere informatie

FAQ Taxatool. Versie 1.1 Page 1 of 5 Uitgiftedatum: 10-1-2012. Frequently Asked Questions/Veelgestelde vragen

FAQ Taxatool. Versie 1.1 Page 1 of 5 Uitgiftedatum: 10-1-2012. Frequently Asked Questions/Veelgestelde vragen FAQ Taxatool Versie 1.1 Page 1 of 5 Uitgiftedatum: 10-1-2012 Inhoud: Wie heeft Taxatool ontwikkeld? 3 Wanneer kan ik gebruik maken van Taxatool? 3 Wat kost het gebruik van Taxatool? 3 Moet ik een programma

Nadere informatie

Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012

Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012 Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012 BEOORDELINGSGRONDSLAG VOOR AFVALWATERSYSTEMEN Hans Korving Witteveen+Bos Waar gaan we het over hebben? Motivatie Context Aanpak Zelf aan de slag Uitwerking grondslag

Nadere informatie

Module A3000 Samenwerking tussen gemeente en waterschap. Inhoud

Module A3000 Samenwerking tussen gemeente en waterschap. Inhoud Module A3000 Samenwerking tussen gemeente en waterschap Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Opsteller en begeleidingscommissie 4 1.3 Leeswijzer 4 2 Aspecten van een goede samenwerking 5 2.1 Inleiding

Nadere informatie

Datamanagement in de vierde toetsronde: naar een efficiënte koppeling tussen dagelijks gegevensbeheer en de toetsing

Datamanagement in de vierde toetsronde: naar een efficiënte koppeling tussen dagelijks gegevensbeheer en de toetsing Datamanagement in de vierde toetsronde: naar een efficiënte koppeling tussen dagelijks gegevensbeheer en de toetsing Huibert-Jan Lekkerkerk (IHW) Kin Sun Lam (Deltares) Beter informatiemanagement kan!

Nadere informatie

INFILTRATIE, DROOG & NAT. Verticaal infiltreren in de onverzadigde en verzadigde zone

INFILTRATIE, DROOG & NAT. Verticaal infiltreren in de onverzadigde en verzadigde zone INFILTRATIE, DROOG & NAT Verticaal infiltreren in de onverzadigde en verzadigde zone Afkoppelen en verticaal infiltreren Sijpelende buis als wapen. Het klimaat verandert. Hevige regenval komt steeds vaker

Nadere informatie

Ervaar het Beste van Online. In-Store.

Ervaar het Beste van Online. In-Store. Ervaar het Beste van Online. In-Store. AOPEN maakt gebruik van de laatste ontwikkelingen op het gebied van IT met als doel de digitale communicatie binnen een winkelomgeving te versterken. Door samen te

Nadere informatie

Drainage. Horizontaal en Verticaal. www.infiltratie.com. Ontdek de mogelijkheden van regenwater. Regenwater. Woningbouw. Regenwater.

Drainage. Horizontaal en Verticaal. www.infiltratie.com. Ontdek de mogelijkheden van regenwater. Regenwater. Woningbouw. Regenwater. Drainage Horizontaal en Verticaal Woningbouw Drinkwater utiliteitsbouw Grijswater Afkoppelen & infiltratie Afvalwater Breaktanks DEHOUST Tanks www.infiltratie.com Ontdek de mogelijkheden van regenwater

Nadere informatie

Zakelijk Office 365 Snel aan de slag met Zakelijk Office 365 Professional Plus

Zakelijk Office 365 Snel aan de slag met Zakelijk Office 365 Professional Plus Zakelijk Office 365 Snel aan de slag met Zakelijk Office 365 Professional Plus Versie 1.2 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Zakelijk Office 365 voor het eerst gebruiken... 4 2.1 Inloggen op Zelfservice

Nadere informatie

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3)

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3) Bouwlokalen INFRA Innovatie onder het maaiveld / renovatie van rioolstelsels Het riool in Veghel Jos Bongers Beleidsmedewerker water- en riolering Gemeente Veghel 21 juni 2006 Veghel in cijfers en beeld

Nadere informatie

Deltares. Enabling Delta Life

Deltares. Enabling Delta Life Profiel Deltares Deltares is een kennisinstituut met hoogwaardige kennis over water, bodem en ondergrond. Deltares draagt wereldwijd bij aan een veilig, schoon en duurzaam leven in delta s, kust- en riviergebieden.

Nadere informatie

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Opgericht 2010 Ervaring >10 jaar Expertise Forensisch gegevensonderzoek Anomalie detectie Behavioral profiling SBIR Partners TNO Texar Data

Nadere informatie

www.invallersonline.nl

www.invallersonline.nl Speciaal ontwikkeld voor scholenverenigingen! Geen verouderde, onoverzichtelijke en tijdrovende papieren lijsten met invallers meer, maar alles digitaal en altijd up-to-date. www.invallersonline.nl Informatiebrochure

Nadere informatie

E richard.wilbrink@mwhglobal.com Van. Advies toekomstige hemelwaterberging en afvoer

E richard.wilbrink@mwhglobal.com Van. Advies toekomstige hemelwaterberging en afvoer Aan Gemeente Maassluis Behandeld door Richard Wilbrink T.a.v. De heer E. Zeeman E richard.wilbrink@mwhglobal.com Van Richard Wilbrink MSc. T 015-7511854 Betreft Voorbereidende onderzoeken winkelcentrum

Nadere informatie

Stage- en/of afstudeeronderwerpen

Stage- en/of afstudeeronderwerpen Stage- en/of afstudeeronderwerpen Afdeling Basisinformatie Van Rob Poll-van Dasselaar Datum 10 juli 2015 Inhoudsopgave 1 De afdeling 3 2 Stage lopen of afstuderen 4 3 De opdrachten 5 4 Geïnteresseerd?

Nadere informatie

Regenwater leid je niet om de tuin!

Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater is te waardevol om direct het riool in te laten lopen. Vang het op en gebruik het goed. Kijk voor tips op www.denhaag.nl/water Regenwater leid je niet om

Nadere informatie

Vragenlijst leveranciers software

Vragenlijst leveranciers software Vragenlijst leveranciers software Deze inventarisatielijst voor softwareprogramma s voor ledenadministratie, financiële administratie, en content management systemen (CMS) is samengesteld door Bureau Berenschot.

Nadere informatie

Naar een klimaatbestendig Eindhoven. Luuk Postmes 19 mei 2015

Naar een klimaatbestendig Eindhoven. Luuk Postmes 19 mei 2015 Naar een klimaatbestendig Eindhoven Luuk Postmes Speerpunten Eindhoven op watergebied Klimaatverandering Wateroverlast zomerse buien Hittestress Droogtestress Duurzame stad: Energie neutraal Grondstoffen

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Uitleg Eigenaren & Eigenarenafrekening

Uitleg Eigenaren & Eigenarenafrekening Uitleg Eigenaren & Eigenarenafrekening Eigenaar (Gebruiker ) Huis 1 (Object) Huis 2 (Object) Reservering voor n Object, met n gekoppelde Reserveringsoort Reserveringsoort(en) bevat voorwaarden voor de

Nadere informatie

Het Hoogtebestand Rotterdam. Joris Goos Gemeente Rotterdam

Het Hoogtebestand Rotterdam. Joris Goos Gemeente Rotterdam Het Hoogtebestand Rotterdam Joris Goos Gemeente Rotterdam Het Hoogtebestand Rotterdam? Joris Goos Gemeente Rotterdam Laseraltimetrische dataset Hoognauwkeurig 5+5 of 2+2 Maaiveld in beeld dekking maaiveld

Nadere informatie

Controleberekening riolering (DEFINITIEF)

Controleberekening riolering (DEFINITIEF) Titel: Omschrijving: Projectnr: Rapportnr: Datum: Controleberekening riolering (DEFINITIEF) Boschkens-west Goirle 09JV10090 09-10486-JV 08-12-09 RAPPORT Grotestraat 143 5141 JP Waalwijk tel: 0416-560381

Nadere informatie

Programma van de avond: vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst. Positie vgrp5 gemeentebeleid. Even voorstellen. Relaties met beleid / plannen

Programma van de avond: vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst. Positie vgrp5 gemeentebeleid. Even voorstellen. Relaties met beleid / plannen vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst 8 Januari 2015 19:45 20:00 20:05 20:15 22:00 Programma van de avond: Welkom en voorstelronde Toelichting doel bijeenkomst Wat is een vgrp? Gesprek met de inwoners adv

Nadere informatie

Welke informatie wordt bij het risico-oordeel getoond?

Welke informatie wordt bij het risico-oordeel getoond? Welke informatie wordt bij het risico-oordeel getoond? Het risico-oordeel richt zich op primaire en regionale waterkeringen. Primaire waterkeringen beschermen tegen een overstroming uit zee, de grote meren

Nadere informatie

Op pad met een digitale kaart. Martijn Oolman en Jack Schoenmakers, Hogeschool VHL KNAG presentatie 19B op 13-11-2016

Op pad met een digitale kaart. Martijn Oolman en Jack Schoenmakers, Hogeschool VHL KNAG presentatie 19B op 13-11-2016 Op pad met een digitale kaart Martijn Oolman en Jack Schoenmakers, Hogeschool VHL KNAG presentatie 19B op 13-11-2016 Inhoud Introductie Routes met stoppunten en opdrachten Online te gebruiken Waarbij allerlei

Nadere informatie

Nationaal modelinstrumentarium voor integraal waterbeheer. Jan van Bakel Alterra

Nationaal modelinstrumentarium voor integraal waterbeheer. Jan van Bakel Alterra Nationaal modelinstrumentarium voor integraal waterbeheer Jan van Bakel Alterra Inhoud Inleiding Enige historische achtergronden Modellering hydrologie op nationale schaal Vervolg Advies aan OWO Relaties

Nadere informatie

Prijzen RIVOS. RIVOS Prijzen Pagina 1

Prijzen RIVOS. RIVOS Prijzen Pagina 1 Prijzen RIVOS De totale investering voor RIVOS bestaat uit de basis aanschafprijs, optionele modules, bijkomende kosten en jaarlijks terugkerende kosten. De basis aanschafprijs wordt bepaald door het aantal

Nadere informatie

Groep. StrateGis. Groep Gebiedsontwikkeling. Rekenmodellen. StrateGis Groep BV Herenstraat 122 2271 CL Voorburg www.strategis.nl

Groep. StrateGis. Groep Gebiedsontwikkeling. Rekenmodellen. StrateGis Groep BV Herenstraat 122 2271 CL Voorburg www.strategis.nl StrateGis Groep Groep Gebiedsontwikkeling Rekenmodellen StrateGis Groep BV Herenstraat 122 2271 CL Voorburg www.strategis.nl 1 Inleiding StrateGis is een jong en innovatief spin-off bedrijf van TNO Gebouw

Nadere informatie

Praktijkcursus Doorlatende verharding

Praktijkcursus Doorlatende verharding Praktijkcursus Doorlatende verharding 12.00 Welkomstlunch 12.30 SKINT Arjen Grent (HNK) 12.45 Doorlatende verharding in Nederland - Floris Boogaard (Tauw / TU Delft) Introductie: diverse manieren om invulling

Nadere informatie

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit Microsoft Office 365 voor bedrijven Remcoh legt uit Beter samenwerken, ook onderweg Starten met Office 365 is starten met het nieuwe werken. Met Office 365 heeft u namelijk de mogelijkheid om altijd en

Nadere informatie

ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT

ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT De energiemarkt in Nederland is continu in beweging. Nieuwe toetreders veroveren marktaandeel en slimme meters, sectorwijzigingen en splitsing zorgen voor veranderingen. Energiebedrijven

Nadere informatie

Exact Online. Uw financiële cockpit op internet

Exact Online. Uw financiële cockpit op internet Exact Online Uw financiële cockpit op internet Eenvoudig online boekhouden Een onderneming staat of valt met haar financiële beleid. Met inzicht in de omzet, winst en cashflow nu en in de toekomst. Een

Nadere informatie

1 Pagina. Referentie Case

1 Pagina. Referentie Case Referentie Case ICreative bv Oortlaan 2, Ede info@icreative.nl +31 (0) 318 493 150 De Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is sinds april 2013 een nieuwe regionale uitvoeringsdienst in Zuid-Holland. De organisatie,

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Pipingonderzoek WTI2017

Pipingonderzoek WTI2017 Pipingonderzoek WTI2017 Ulrich Förster (Deltares) Peter Blommaart (RWS-VWL) Inhoud Inleiding programma WTI 2017 Doel van de toetsing Verschillende toetslagen Planning cluster toetsen piping Ulrich Förster

Nadere informatie

STOWA dag Operationele Sturing

STOWA dag Operationele Sturing STOWA dag Operationele Sturing 30 september 2014 Resultaten sessie 2: wensput, klaagmuur, ideeënboom A. De Wensput: 1. Beter waterbeheer Een doel: juist peilbeheer in alle omstandigheden (Wim V.) Flexibel

Nadere informatie

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD 2014 Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD Inhoud Inleiding... 2 Aanmelden bij office 365 via het portaal.... 2 Het portaal en gebruikers:...

Nadere informatie

Delft-FEWS, HYMOS & MATROOS Gebruikersdag 2011 dagvoorzitter: Marc van Dijk

Delft-FEWS, HYMOS & MATROOS Gebruikersdag 2011 dagvoorzitter: Marc van Dijk Delft-FEWS, HYMOS & MATROOS Gebruikersdag 2011 dagvoorzitter: Marc van Dijk Presentaties Gebruikersdag 2011 Presentaties Gebruikersdag 2011 Delft-FEWS, HYMOS & MATROOS Gebruikersdag 2011 Highlights projecten

Nadere informatie

"Nieuw softwarepakket maakt gegevens rioolnetwerk snel zichtbaar.

Nieuw softwarepakket maakt gegevens rioolnetwerk snel zichtbaar. "Nieuw softwarepakket maakt gegevens rioolnetwerk snel zichtbaar. Met medewerking van: Martin Nederlof bedrijfsleider Leitec Infrascan, Montfoort Gemeenten maken steeds vaker gebruik van inspecties en

Nadere informatie

HEXAGON GEOSPATIAL BENELUX 2015

HEXAGON GEOSPATIAL BENELUX 2015 HEXAGON GEOSPATIAL BENELUX 2015 Assetmanagement met ruimtelijke modellen Antea Group Emiel Huizinga & Cesar Blaauwgeers 2D en 3D mutatiesignalering Asset Management met ruimtelijke modellen Agenda Intermezzo

Nadere informatie

Project Portfolio Management Altijd en overal inzicht PMO

Project Portfolio Management Altijd en overal inzicht PMO Project Portfolio Management Altijd en overal inzicht PMO Een eenvoudige en toegankelijke oplossing Thinking Portfolio is een snel te implementeren software applicatie. Een krachtig web-based hulpmiddel

Nadere informatie

Unicomedia biedt een totaal oplossing voor narrowcasting en adviseert over hardware, implementatie en beheer van deze netwerken.

Unicomedia biedt een totaal oplossing voor narrowcasting en adviseert over hardware, implementatie en beheer van deze netwerken. Retail Digital Signage heeft zich in verschillende vormen effectief bewezen om doelgericht met consumenten te communiceren. Digitale media wordt ingezet om merkenherkenning te ondersteunen, winkel promoties

Nadere informatie

cbox UW BESTANDEN GAAN MOBIEL! WEBINTERFACE GEBRUIKERSHANDLEIDING

cbox UW BESTANDEN GAAN MOBIEL! WEBINTERFACE GEBRUIKERSHANDLEIDING cbox UW BESTANDEN GAAN MOBIEL! WEBINTERFACE GEBRUIKERSHANDLEIDING BV Inleiding cbox is een applicatie die u eenvoudig op uw computer kunt installeren. Na installatie wordt in de bestandsstructuur van uw

Nadere informatie

Notitie. 1. Beleidskader Water

Notitie. 1. Beleidskader Water Notitie Ingenieursbureau Bezoekadres: Galvanistraat 15 Postadres: Postbus 6633 3002 AP Rotterdam Website: www.gw.rotterdam.nl Van: ir. A.H. Markus Kamer: 06.40 Europoint III Telefoon: (010) 4893361 Fax:

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Samenvatting 203 Klimaatverandering leidt volgens de voorspellingen tot een toename van de mondiale temperatuur en tot veranderingen in de mondiale waterkringloop. Deze veranderingen in de waterkringloop

Nadere informatie

Nederlands Hydrologisch Instrumentarium (NHI) een overzicht van de ontwikkeling van het Landelijk Hydrologisch Model 2004 2014

Nederlands Hydrologisch Instrumentarium (NHI) een overzicht van de ontwikkeling van het Landelijk Hydrologisch Model 2004 2014 Nederlands Hydrologisch Instrumentarium (NHI) een overzicht van de ontwikkeling van het Landelijk Hydrologisch Model 2004 2014 Timo Kroon, RWS WVL stuurgroep NHI, jan 2014 Inhoud Eerste schets; wat is

Nadere informatie

Omschrijving enquête module VervangingsManager webapplicatie

Omschrijving enquête module VervangingsManager webapplicatie Omschrijving enquête module VervangingsManager webapplicatie OnderwijsApps B.V. Innovatieweg 26-03 7007 CD DOETINCHEM Tel. 0314-368250 Postbus 704 7000 AS DOETINCHEM KvK 51377888 www.onderwijsapps.nl info@onderwijsapps.nl

Nadere informatie

Watertoets De Cuyp, Enkhuizen

Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Definitief Bouwfonds Ontwikkeling Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 6 april 2009 Verantwoording Titel : Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Subtitel : Projectnummer : 275039 Referentienummer

Nadere informatie

Beleidsregels 'Compensatie verhardingstoename' en 'Alternatieve vormen van waterberging'

Beleidsregels 'Compensatie verhardingstoename' en 'Alternatieve vormen van waterberging' Beleidsregels 'Compensatie verhardingstoename' en 'Alternatieve vormen van waterberging' Auteurs K.S. Bruin-Baerts Registratienummer 14.38137 Versie 9 Status Ontwerp Afdeling Watersystemen Beleidsregels

Nadere informatie

EEN BODEM VOOR WATER

EEN BODEM VOOR WATER EEN BODEM VOOR WATER Hemel en grondwaterbeleid Breda 2011 RWZI De gemeente is verantwoordelijk voor de afvoer van afvalwater naar de rioolwaterzuivering (RWZI: een soort wasmachine voor water). RWZI De

Nadere informatie

Handleiding GBO Helpdesk voor aanmelders

Handleiding GBO Helpdesk voor aanmelders Inhoud 1 Inleiding... 2 2 In- en uitloggen... 3 2.1 Webadres GBO Helpdesk... 3 2.2 Inloggen... 3 2.3 Wachtwoord wijzigen... 4 2.4 Uitloggen... 4 3 Incidenten... 5 3.1 Incident aanmelden... 5 3.2 Bijlage

Nadere informatie

Waterschap en bluswatervoorziening. Presentatie door Niels Robbemont, beleidsadviseur calamiteitenzorg

Waterschap en bluswatervoorziening. Presentatie door Niels Robbemont, beleidsadviseur calamiteitenzorg 1 Presentatie door Niels Robbemont, beleidsadviseur calamiteitenzorg 2 waterschap Hollandse Delta is, naast Rijkswaterstaat en de waterbedrijven, één van de mogelijke leveranciers van bluswater op de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Voorstelnr. : R 6837 Onderwerp : Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Stadskanaal, 1 juni 2011 Beslispunten 1. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2010-2015

Nadere informatie

Waterschap Hunze en Aa s Ontvangen d.d.: Documentnummer: Raakvlak waterbeheer: ja/nee. gemeente Assen Verbouwing woning Venestraat 175 9402GM ASSEN

Waterschap Hunze en Aa s Ontvangen d.d.: Documentnummer: Raakvlak waterbeheer: ja/nee. gemeente Assen Verbouwing woning Venestraat 175 9402GM ASSEN Waterschap Hunze en Aa s Ontvangen d.d.: Documentnummer: Raakvlak waterbeheer: ja/nee gemeente Assen Verbouwing woning 9402GM ASSEN Algemeen Betrokkenheid waterschap Voor de verdere procedurele afhandeling

Nadere informatie

Samen een half uurtje delen met Roer en Overmaas. Harry Pergens

Samen een half uurtje delen met Roer en Overmaas. Harry Pergens Samen een half uurtje delen met Roer en Overmaas Harry Pergens Waarom sta ik hier Ervaringen bij de vervanging van IRIS bij Roer en Overmaas samen met jullie te delen Daarmee een bijdrage te leveren aan

Nadere informatie

Case: Oxyma en Solvinity delen hetzelfde DNA

Case: Oxyma en Solvinity delen hetzelfde DNA Case: Oxyma en Solvinity delen hetzelfde DNA Oxyma helpt organisaties bij het optimaliseren van marketing- en salesprocessen en verzorgt de uitvoering daarvan. Om een brede groep klanten complete dienstverlening

Nadere informatie

PRESTATIESITE WEBPAKKET

PRESTATIESITE WEBPAKKET PRESTATIESITE WEBPAKKET PRESTATIESITE Wij hebben al onze ervaring gebruikt om een gestandaardiseerd webpakket te ontwikkelen met een lay-out welke de focus heeft op leads en new business. Op deze wijze

Nadere informatie

TO CLOUD OR NOT TO CLOUD

TO CLOUD OR NOT TO CLOUD TO CLOUD OR NOT TO CLOUD DE VOOR- EN NADELEN VAN DIGITALE FACTUURVERWERKING IN DE CLOUD Organisatie Easy Systems B.V. Telefoon +31 (0)318 648 748 E-mail info@easysystems.nl Website www.easysystems.nl Auteur

Nadere informatie