Joint degrees in internationaal perspectief

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Joint degrees in internationaal perspectief"

Transcriptie

1 Joint degrees in internationaal perspectief Bijdrage aan de VSNU-Conferentie Joint Degrees, 8 November 2010, Rotterdam Hans de Wit, Lector Internationalisering HvA Vanaf dit jaar is het in Nederland wettelijk mogelijk geworden joint degrees aan te gaan, zowel nationaal als internationaal. Betekent dit nu dat het daarmee ook ineens makkelijk wordt om tot internationale joint degree programma s over te gaan? Hoe staat de ontwikkeling van joint degrees er internationaal voor? Wat zijn de trends en hoe verhouden joint degrees zich tot double degree programma s? Welke zijn de obstakels en wat zijn de mogelijkheden? Joint en double degree programma s zijn de afgelopen jaren een erg populair onderwerp in het internationale hoger onderwijs. Het is de kern van de doelstelling Europese Dimensie in het Bologna proces en daarmee een belangrijk thema op weg naar de Europese Hoger Onderwijs Ruimte. In programma s als Erasmus Mundus wordt de ontwikkeling van joint degrees als een belangrijke vereiste gezien. Ook elders in de wereld staan joint en double degrees, gestimuleerd door deze Europese prioritiet, hoog op de agenda. Volgens de recente Internationalisering Survey van de International Association of Universities (IAU) stelt 41% van de responderende instellingen dat ze samen met internationale partners joint degree programma s aanbieden, en 44% double degrees. Het merendeel van dit aanbod - maar niet uitsluitend - vindt op postgraduate niveau plaats. Interessant is daarbij dat instellingen in Afrika en het Midden-Oosten zeggen meer joint degree programma s aan te bieden, en die in Europa en Noord-Amerika meer double degree programma s. (IAU, 2010, ). Belangrijk is om een onderscheid te maken tussen programma en kwalificatie. In veel teksten (inclusief EUA) en zelfs programma s (EU-US Atlantis bijv. ) worden programma en kwalificatie door elkaar gebruikt, terwijl de verschillen fundamenteel zijn. Dat kan mede een verklaring zijn voor het relatief hoge percentage joint degree programma s dat wordt genoemd door instellingen. De onduidelijkheid wordt mede versterkt doordat er sprake is van veel verwarrende en door elkaar heen gebruikte termen: double, dual, multiple, tri-national, integrated, collaborative, combined, concurrent, consecutive, cojoint, transnational, international, integrative, parallel, two-tiered, simultaneous, common. (Knight, 2008). Definities Voor de helderheid is het zinvol om de volgende termen en daaraan gelieerde programma s te onderscheiden: - Joint of Gemeenschappelijke Programma s: Dit zijn programma s waarbij twee of meer partners samen een onderwijs programma verzorgen, zonder dat er sprake is van een gemeenschappelijke of meervoudige kwalificatie. Of één van de partners verleent namens de partners een graad aan de deelnemers (voorbeeld MSc Occupational therapy HvA), of de student ontvangt een kwalificatie van de instelling waar hij/zij is ingeschreven (meest voorkomend).

2 - Joint Degree Programma s: Een programma dat één gemeenschappelijke kwalificatie toekent op basis van voltooiing van de door de partners vastgestelde programmatische vereisten. Er is niet sprake van extra studiebelasting. Er vindt vaak mobiliteit van studenten en/of docenten, afstandsonderwijs, en/of gemeenschappelijke (afstudeer)projecten plaats, maar dat is op zich geen vereiste. Kernpunt is de complementariteit van expertise en onderwijs en onderzoek cultuur van de partners. Het merendeel van joint degree programma s vindt plaats binnen een en hetzelfde land tussen instellingen, hetgeen mede een verklaring kan zijn voor het grote aantal van dit soort programma s in Afrika en het Midden-Oosten. - Double of Multiple Degree Programma s: Een programma dat twee individuele kwalificaties op gelijk niveau verstrekt na voltooiing van de gemeenschappelijke programma vereisten van de twee partner instellingen. Een Multiple Degree programma is in essentie hetzelfde als een double degree programma maar omvat meer dan twee kwalificaties en partners. Kernpunt is ook hier de complementariteit van expertise en onderwijs en onderzoek cultuur van de partner(s). De duur van de studie zou in principe langer moeten zijn dan die van een programma met een eenvoudige kwalificatie. De werkelijkheid leert dat dit principe nagenoeg nimmer wordt uitgevoerd: daarmee wordt het adagium van de marktkoopman twee voor de prijs van één ten onrechte tot academische standaard verheven. - Combined Degree Programma s: Een programma dat twee verschillende kwalificaties op elkaar opvolgende niveaus verstrekt, gebaseerd op de voltooiing van de vereisten als door de partners gesteld. De periode van studie is over het algemeen langer dan voor een eenvoudige kwalificatie maar korter dan voor de twee kwalificaties bij elkaar opgeteld. Doorstroom programma s HBO-WO kunnen onder deze categorie geplaatst worden. Ook internationaal zijn er voorbeelden van dergelijke combined degree programma s. Wat zien we als internationale trends? Er vinden veel joint maar vooral double degree programma s plaats tussen partners in westerse landen en die in ontwikkelingslanden en Oost-Europa. Deze kennen alleen een éénrichtings verkeer:

3 studenten naar de Westerse partners, docenten en kwaliteitsbewaking vanuit het westen. Dit soort programma s hebben reeds een langere traditie en hebben een andere rationale (capaciteitsontwikkeling) dan die tussen westerse partners. De westerse student heeft geen belangstelling voor de 2e kwalificatie (is vaak zelfs geen onderdeel van de afspraak), alleen de student van de andere partner. Hoewel als gesteld de meeste joint en double degree programma s hetzij binen één land plaatsvinden of het karakter van eenrichtingsverkeer hebben tussen instellingen in ontwikkelingenlanden en Centraal en Oost Europa enerzijds en universiteiten in ontwikkelde landen anderzijds, zien we recentelijk een ontwikkeling van dubbele of gemeenschappelijke kwalificaties op basis van wederkerigheid, vooral gestimuleerd in het kader van Europese programma s (ERASMUS Mundus met name) en onder de noemer Europese dimensie van Bologna. Uit de resultaten van de IAU survey is duidelijk at joint en double degree programma s steeds meer een belangrijk onderdeel van het internationale vocabulaire van universiteiten zijn geworden. Vraag is wel of daarbij intentie en interpretatie niet belangrijker zijn dan de harde werkelijkheid. Gemeenschappelijke Programma s (nationaal en internationaal) en Double en Multiple Degree Programma s (internationaal) komen aanzienlijk vaker voor dan de Joint Degree (nationaal) en Combined Degree programma s (internationaal). Dit heeft meer te maken met wettelijke, financiële en erkenning obstakels dan met intenties. Het is bijna standaard praktijk dat partners die de intentie hebben om een joint degree programma af te sluiten, besluiten dat dat te gecompliceerd is en dus maar een double degree programma aangaan. Dit verklaart het hoge aantal double degree programma s in Europa en Noord Amerika in de IAU survey. Als toch besloten wordt tot een joint degree programma valt het volgende op: - De lengte van de studie lijkt joint en double degree programma s op master niveau makkelijker te maken dan op bachelor of doctoraal niveau. - Doctoral joint programma s komen nog weinig voor, maar lijken geleidelijk aan meer in de belangstelling komen te staan. Het individuele karakter van promoties maakt institutionele afspraken echter lastig, zodat dit soort afspraken vaak een noodzakelijk incidenteel karakter hebben, tenzij er sprake is van een langdurige en intensieve samenwerking tussen onderzoekscentra. - Studie in de partner instelling en dus mobiliteit wordt gezien als een belangrijk element van joint en double degree programma s, als ook uitwisseling van staf. - Recentelijk is er een voorzichtige trend naar stage als onderdeel van dit soort programma s. Joint degree programma s zijn wettelijk reeds in veel landen in Europa mogelijk, maar het gaat dan vooral om joint degrees binnen het eigen land. Internationaal is de ervaring met joint degrees nog beperkt.

4 Er zijn wel een aantal voorbeelden van innovatieve initiatieven, waarbij vaak creatief gepoogd wordt om obstakels heen te lopen. Dit soort initiatieven vereisen een intensievere ervaring en relatie tussen de partners dan de eenrichtingsprogramma s: meerwaarde voor het vakgebied en beroepenveld, de instelling/programma en de student (nadruk op een goede balans van complementariteit en gemeenschappelijkheid). Van dit soort initiatieven is veel te leren hoe om te gaan met wettelijke en andere beperkingen. Obstakels voor Joint Degree programma s In Europa zijn joint degree programma s als gezegd wettelijk mogelijk in veel landen, maar dat is vooral gebaseerd op nationale joint degrees. Internationaal lijkt het daarmee wettelijk ook mogelijk (bijvoorbeeld Vlaanderen), maar andere obstakels belemmeren dat in de praktijk vaak. Italië, Engeland en sinds kort Nederland kennen wettelijke regelingen die (inter)nationale joint degrees mogelijk maken. In de Verenigde Staten verschilt het per staat en zelfs per instelling. Erkenning is nog een belangrijk obstakel. De Lissabon Conventie is de enige van de zes UNESCO conventies die joint degrees van twee bonafide instellingen erkent. Legal aspects regarding both the organisation of joint programmes and the recognition of qualifications awarded by joint programmes are a serious obstacle towards recognition. Most ENIC NARICs do not recognise qualifications awarded by a joint programme if that programme is not established or offered in accordance with the national legislation of one of the participating countries, if one of the involved institutions is not recognised or if one of the awarding institutions is not authorised to award that degree. (Aerden & Reczulska, ECA, 2010) Toch is met een wettelijke regeling van joint degree programma s nog niet alles opgelost. Neem het onderscheid tussen HBO en WO. Een joint degree tussen een Nederlandse universiteit en HBOinstelling mag niet, maar internationaal wordt daar niets over gezegd, dan geldt alleen dat het een samenwerking moet zijn tussen erkende instellingen. Maar wat als een Nederlandse HBO-instelling een joint degree wil afspreken met een buitenlandse universiteit of met een buitenlandse university of applied sciences die een arts of sciences degree mag afgeven? Kan de Nederlandse HBO-instelling dan wel betrokken zijn in een arts of sciences degree programma? En wat als het omgekeerde het geval is, een Nederlandse universiteit met een buitenlandse die geen arts of sciences degree mag afgeven? Nationale accreditaties van joint degree programma s zijn nog steeds een probleem, tenzij er wederzijdse afspraken bestaan voor erkenning van elkaars accreditaties door de nationale accreditatie-organen. A qualification awarded by a joint programme can only be recognised if the programme itself is recognised. In practice this usually means that the programme needs some kind of accreditation. But does that mean that the programme needs to be accredited by the accreditation agencies from all the countries involved or is it enough when it is accredited by only one agency? (ibid) Naast de wettelijke obstakels en die betreffende erkenning spelen vooral obstakels t.a.v. de financiering van programma s en van de bekostiging en collegegelden van studenten. Vanuit de Nederlandse context bijvoorbeeld lijkt het ten aanzien van bekostigde joint degree programma s simpel: de Nederlandse instelling brengt bij de Nederlandse overheid 50% van de Nederlandse

5 bekostiging per bij de instelling ingeschreven student in rekening en de buitenlandse instelling 50% van hun bekostiging. Dat is echter alleen mogelijk als aan twee voorwaarden is voldaan: de lengte aan studiepunten is gelijk bij beide partners en het aantal deelnemende studenten ingeschreven aan de beide instellingen is gelijk. Anders wijzigt de inspanningsverplichting van 50% tussen de partners. Met uitzondering van joint doctorats die individueel zijn, is dat niet bij voorbaat gegarandeerd. De financiële obstakels voor joint degree programma s zijn met name groot tussen publieke en private instellingen en tussen de VS (en in toenemende mate het Verenigd Koninkrijk) en continentaal Europa, zowel wat betreft bekostiging als collegegelden. Vergelijking Europa en de VS. Double Degree programma s zijn in de VS meer populair dan joint degree programma s. In de VS is er meer gerichtheid op bachelor niveau en in Europa op master en phd niveau. ((IIE/FUB, Kuder & Obst, 2009; ECA, 2010) In de VS worden kosten voor joint en double degrees vooral gedragen door collegegelden, in Europa vooral door de instellingen en subsidies. Er lijken minder obstakels voor joint en double degree programma s binnen de regio (met name binnen Europa) dan met de VS of andere transcontinentale partners. Top 5 partner landen voor Europese universiteiten: Verenigde Staten, Frankrijk, Spanje, Duitsland en UK. Top 5 partner landen voor V.S. universiteiten: Duitsland, China, Frankrijk, Mexico, Zuid Korea/Spanje. Meest populaire disciplines: Economie en Management en Techniek. Belangrijkste drijfveren voor Europese en Amerikaanse universiteiten zijn: internationalisering onderwijs, prestige en branding. Belangrijkste obstakels: in de VS vooral duurzaamheid, belangstelling studenten en institutionele steun; in Europa curriculum ontwikkeling, erkenning en credit transfer. Concluderend Wettelijke regeling is een goede stap, maar slechts het begin. Er zijn nog vele andere obstakels (internationale afspraken, erkenning, accreditatie, bekostiging) te overwinnen. Er is nog te veel sprake van een reactieve houding: Europa, de mondiale kenniseconomie, de overheid, willen het. De intentie is groter dan de realisatie. En waar men wil, zijn de obstakels te groot om tot actie over te gaan. Gevaar is dat om redenen van gemakzucht uitgeweken wordt naar double degree programma s, terwijl die een wezenlijk ander karakter (zouden moeten) hebben. Bij het ontwikkelen van joint (degree) programma s is het belangrijk de volgende vragen zelf helder te beantwoorden: Waarom (wat is de meerwaarde voor de instelling, de student, het beroepenveld en/of het vakgebied), met wie, en pas dan hoe.

6 Beginnen als een gemeenschappelijk programma zonder gemeenschappelijke graad, is een beter ontwikkelingspad dan met double degrees. Gemeenschappelijk aanpakken van obstakels en uitwisselen van best practices is in deze fase van groot belang. Documentatie Aerden, A., & Reczulska, H. (2010). The recognition of qualifications awarded by joint programmes: An analysis of current practices by national recognition centres. European Consortium for Accreditation in Higher Education. IAU. Internationalization of Higher Education: global Trends, Regional Perspectives. IAU 3 rd Global Survey Report. Paris, Joint and Double Degree Programs: An Emerging Model for Transatlantic Exchange, 2009, Knight, J. (2008). Joint and double degree programmes: Vexing questions and issues. London: The Observatory on Borderless Higher Education. Kuder, M. & Obst, D. (2009). Joint and double degree programs in the transatlantic context. Institute of International Education & Freie Universitaet Berlin. Maierhofer, R., & Kriebernegg, U. (2009). Joint and dual degree programs: New ventures in academic mobility. In R. Bhandari & S. Laughlin (Eds.), Higher education on the move: New developments in global mobility (pp ). New York: The Institute of International Education. Spinelli, Giancarlo. Measuring the success of internationalisation: the case of joint and double degrees. In Hans de Wit, Measuring success in the internationalisation of higher education. EAIE Occasional Paper , Amsterdam

SEFOTECH.NUT An Erasmus Mundus master

SEFOTECH.NUT An Erasmus Mundus master SEFOTECH.NUT An Erasmus Mundus master SEFOTECH.NUT JOINT DEGREE awarded: M.Sc. Degree in Food Science, Technology and Nutrition SEFOTECH.NUT 2 History of the project -90s : IPs on brewing, wine making,

Nadere informatie

Joint programmes & joint degrees

Joint programmes & joint degrees Joint programmes & joint degrees Kaja Braathen & Mark Frederiks VSNU-Conference on Joint Degrees 8 November 2010 Content ECA Terminology JP/JD TEAM II Accreditation of joint programmes in NL Joint degrees

Nadere informatie

Mobiliteitsvensters en Opportuniteitsvensters. Prof. dr. Patrick Bultinck, Universiteit Gent

Mobiliteitsvensters en Opportuniteitsvensters. Prof. dr. Patrick Bultinck, Universiteit Gent Mobiliteitsvensters en Opportuniteitsvensters Prof. dr. Patrick Bultinck, Universiteit Gent Sense of Urgency: Studenten chemie mobiliseren 1. Missie van Chemie@UGent: Onderzoeksgedreven academisch onderwijs

Nadere informatie

Reflectie. Dr. Mark Frederiks Coördinator internationalisering NVAO. EP-Nuffic Studenten internationaliseren in eigen land 5 februari 2015, Utrecht

Reflectie. Dr. Mark Frederiks Coördinator internationalisering NVAO. EP-Nuffic Studenten internationaliseren in eigen land 5 februari 2015, Utrecht Reflectie Dr. Mark Frederiks Coördinator internationalisering NVAO EP-Nuffic Studenten internationaliseren in eigen land 5 februari 2015, Utrecht Inleiding IaH studies zijn belangrijke bijdrage aan discussie

Nadere informatie

Sportopleidingen in Internationaal perspectief

Sportopleidingen in Internationaal perspectief Sportopleidingen in Internationaal perspectief Platform kader Den Haag, 29 maart 2010 Danny Meuken Jan Minkhorst 967 LONDEN DAGEN Het internationale Speelveld GAISF IOC VN (UNESCO) Internationale Sportfederaties

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Wat Chinese studenten willen

Wat Chinese studenten willen Wat Chinese studenten willen Kansen en uitdagingen voor het Nederlandse HO in China Charles Hoedt Robert van Kan Kees Kouwenaar 2 Openingsvraag: Bent u tevreden over de bestaande relatie van uw instelling

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Nuffic Neso Mexico. Janneke de Geus Director 22 maart 2011

Nuffic Neso Mexico. Janneke de Geus Director 22 maart 2011 Nuffic Neso Mexico Janneke de Geus Director 22 maart 2011 Bienvenidos a Nuffic Neso México! Wie, wat, waar, wanneer Nuffic Neso Mexico 2011 Activiteiten Plannen Marktonderzoek Hoger onderwijs in Mexico

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

DE INTERNATIONALISERING VAN HET HOGER ONDERWIJS

DE INTERNATIONALISERING VAN HET HOGER ONDERWIJS DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING B: STRUCTUUR- EN COHESIEBELEID CULTUUR EN ONDERWIJS DE INTERNATIONALISERING VAN HET HOGER ONDERWIJS STUDIE Inhoud Een studie naar het begrip

Nadere informatie

Erasmus+ onderneem je zelf

Erasmus+ onderneem je zelf Erasmus+ onderneem je zelf Annemarie de Ruiter José Ravenstein NA Erasmus+ Onderwijs &Training/ Nuffic 11 maart 2014 Erasmus+ Film Erasmus+ Uitvoering Erasmus+ Beleidscontext en budget Erasmus+ Programma

Nadere informatie

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree Naam instelling(en) Contactpersoon/contactpersonen Contactgegevens Universiteit

Nadere informatie

ZA4986. Flash Eurobarometer 260 (Students and Higher Education Reform) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish)

ZA4986. Flash Eurobarometer 260 (Students and Higher Education Reform) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish) ZA4986 Flash Eurobarometer 260 (Students and Higher Education Reform) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish) FLASH 260 STUDENTS AND HIGHER EDUCATION REFORM Uw locaal interviewernummer Naam plaats

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Dames en heren, Intro (academische kwartiertje)

Dames en heren, Intro (academische kwartiertje) Openingstoespraak van de Nederlandse staatssecretaris van Onderwijs, Mark Rutte, op de eerste dag van de conferentie Designing policies for mobile students in Noordwijk op 11 oktober 2004, om 9.30 uur

Nadere informatie

Een tien voor transparantie. Workshop een tien voor transparantie 26 mei 2010 Fred Jonker Wageningen University

Een tien voor transparantie. Workshop een tien voor transparantie 26 mei 2010 Fred Jonker Wageningen University Een tien voor transparantie Workshop een tien voor transparantie 26 mei 2010 Fred Jonker Wageningen University Overzicht presentatie/programma Inleiding ECTS Users Guide Learning outcomes Grading table

Nadere informatie

Doorstroming van Nederlandstalige leerlingen uit Singapore naar Nederland

Doorstroming van Nederlandstalige leerlingen uit Singapore naar Nederland Doorstroming van Nederlandstalige leerlingen uit Singapore naar Nederland Voor doorstroming in Nederland zijn er twee opties: Internationaal onderwijs Nederlands onderwijs Doorstromen naar: Primair Onderwijs

Nadere informatie

Sessie 4 (4): Good practices internationale joint master

Sessie 4 (4): Good practices internationale joint master Sessie 4 (4): Good practices internationale joint master Joint master (Msc) degree: Geosciences of Basins and Lithosphere (GBL) Ramon Ellenbroek (Coordinator International Office/ beleidsmedewerker internationalisering

Nadere informatie

Internationale Quick Scan naar wettelijke verankering van joint programmes

Internationale Quick Scan naar wettelijke verankering van joint programmes Internationale Quick Scan naar wettelijke verankering van joint programmes Op zoek naar bevorderende maatregelen Report by Renze Kolster Hans Vossensteyn December 2013 Contact: Renze Kolster Centre for

Nadere informatie

College of Child Development & Education Studeren in het buitenland: Pedagogische Wetenschappen, Onderwijskunde, Lerarenopleiding

College of Child Development & Education Studeren in het buitenland: Pedagogische Wetenschappen, Onderwijskunde, Lerarenopleiding College of Child Development & Education Studeren in het buitenland: Pedagogische Wetenschappen, Onderwijskunde, Lerarenopleiding 14 november 2014 Programma Jelka Driehuis, coördinator Internationalisering

Nadere informatie

JOINT MASTER DEGREES 22 Januari 2014

JOINT MASTER DEGREES 22 Januari 2014 JOINT MASTER DEGREES 22 Januari 2014 Maria Madalena Pereira Nuffic Agenda Context Erasmus + Internationale dimensie Erasmus + Joint Master degrees KA1 Verhaal uit de praktijk Afsluiting Context Erasmus

Nadere informatie

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Naar transparanter hoger onderwijs Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Samenvatting van het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk hoger onderwijs Toegang vanuit [1] Eerste cyclus Tweede

Nadere informatie

adviesnota de 20-20-doelstelling m.b.t. de hogeronderwijsmobiliteit

adviesnota de 20-20-doelstelling m.b.t. de hogeronderwijsmobiliteit adviesnota de 20-20-doelstelling m.b.t. de hogeronderwijsmobiliteit definities en criteria die gebruikt worden om de studentenmobiliteit te meten en te registreren 1/6 Situering Het Leuven / Louvain-la-Neuve

Nadere informatie

Internationale joint programmes bij Nederlandse universiteiten. Eindrapportage project stimulering joint degrees 2014 Vereniging van Universiteiten

Internationale joint programmes bij Nederlandse universiteiten. Eindrapportage project stimulering joint degrees 2014 Vereniging van Universiteiten Internationale joint programmes bij Nederlandse universiteiten Eindrapportage project stimulering joint degrees 2014 Vereniging van Universiteiten Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 1.1 Project stimulering

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Case 1: add on Universiteit van Tilburg Link Class Collaborative Online International Learning

Nadere informatie

Algemene informatie 2012/2013

Algemene informatie 2012/2013 1 Algemene informatie 2012/2013 1. Wat zou je willen doen in het buitenland? 2. Wanneer zou je naar het buitenland willen? 3. Waar zou je naar toe willen? 2 Bilateraal programma Tweezijdige uitwisseling

Nadere informatie

Studeren in België Ilse Van Rompaey België, een federale staat 1 federale staat: buitenlandse zaken, nationale veiligheid en defensie, justitie, financiën, sociale zekerheid 3 regio s: grondgebied-gerelateerde

Nadere informatie

Onderwijssysteem. Ierland. Het Ierse onderwijssysteem beschreven en vergeleken met het Nederlandse

Onderwijssysteem. Ierland. Het Ierse onderwijssysteem beschreven en vergeleken met het Nederlandse Onderwijssysteem Ierland Het Ierse onderwijssysteem beschreven en vergeleken met het Nederlandse Dit document geeft informatie over het onderwijssysteem van Ierland. Ook wordt uitgelegd wat het Nederlandse

Nadere informatie

Windows of Opportunity

Windows of Opportunity Windows of Opportunity VOOR DE INTERNATIONALISERING VAN DE OPLEIDINGEN * EEN UITDAGING Internationalisering van het curriculum door integratie van I@H Het creëren van Mobility Windows en De impact van

Nadere informatie

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting - Feiten en trends 2010-1- Studenten Aantal ingeschreven voltijd studenten in bekostigde HBO- en WO-instellingen in Nederland 2009-2010 2008-2009

Nadere informatie

Pro Dual Improving through Benchmarking. Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010

Pro Dual Improving through Benchmarking. Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010 Pro Dual Improving through Benchmarking Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010 Partners Germany: Stadt München/City of Munich Education Department - Vocational Schools and Further Education Industrie-

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

ERASMUS+ Stages. april 2015

ERASMUS+ Stages. april 2015 ERASMUS+ Stages april 2015 Inhoud Programma landen Erasmus Charter for Higher Education Budget Voorwaarden Pas afgestudeerden Mobiliteitperiodes Stagebeurzen Formulieren Questions & Answers Programma Landen

Nadere informatie

De drietrapsraket internationale stages in de lucht: Academy for Leisure, NHTV Breda

De drietrapsraket internationale stages in de lucht: Academy for Leisure, NHTV Breda COSPA Dag De drietrapsraket internationale stages in de lucht: Academy for Leisure, NHTV Breda Olaf Ernst, Organisatie stages/beleidsverantwoordelijke Praktijkleren Angelique Grippeling, Internationale

Nadere informatie

Het Europese subsidieprogramma Erasmus+ (2014-2020) is de opvolger van onder andere het Leven Lang Leren programma (LLP, 2007-2013).

Het Europese subsidieprogramma Erasmus+ (2014-2020) is de opvolger van onder andere het Leven Lang Leren programma (LLP, 2007-2013). Het Europese subsidieprogramma Erasmus+ (2014-2020) is de opvolger van onder andere het Leven Lang Leren programma (LLP, 2007-2013). Deze FAQ (frequently asked questions) is samengesteld om subsidieontvangers

Nadere informatie

Stages in het flexibel semester. Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester

Stages in het flexibel semester. Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester Initiatiefvoorstel Fractie SAM Stages in het flexibel semester Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester Fractie SAM Aan de universiteitsraad 13 november

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Beste practice bachelor. Delft. Leiden

Beste practice bachelor. Delft. Leiden Beste practice bachelor Delft Leiden Molecular Science & Technology Gezamenlijke BSc Leiden-Delft Peter Hamersma Pieter van Dooren Opleidingsdirecteur Opleidingscoordinator Waarom samen? Bachelor-master

Nadere informatie

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden In het Hoger Onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen wettelijk en instellingscollegegeld. Het wettelijk collegegeld wordt door de minister vastgesteld

Nadere informatie

Ron Bormans Voorzitter CvB Hogeschool Rotterdam. Bestuur Vereniging Hogescholen Lid Commissie Veerman

Ron Bormans Voorzitter CvB Hogeschool Rotterdam. Bestuur Vereniging Hogescholen Lid Commissie Veerman Ron Bormans Voorzitter CvB Hogeschool Rotterdam Bestuur Vereniging Hogescholen Lid Commissie Veerman Hoger beroepsonderwijs Het ongedelfde goud Twitter: @Ronbormans1 Mail: Ron.Bormans@HR.nl Nederland

Nadere informatie

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden In het Hoger Onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen wettelijk en instellingscollegegeld. Het wettelijk collegegeld wordt door de minister vastgesteld

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

HBO5 in Vlaanderen. Toelichting Noël Vercruysse 23 november 2011 Noel.vercruysse@ond.vlaanderen.be

HBO5 in Vlaanderen. Toelichting Noël Vercruysse 23 november 2011 Noel.vercruysse@ond.vlaanderen.be HBO5 in Vlaanderen Toelichting Noël Vercruysse 23 Noel.vercruysse@ond.vlaanderen.be De Feiten Decreet betreffende het secundair na secundair onderwijs en het hoger beroepsonderwijs van 30 april 2009 In

Nadere informatie

Trends in het onderwijs voor projectmanagement IPMA onderwijsdag 2013

Trends in het onderwijs voor projectmanagement IPMA onderwijsdag 2013 Trends in het onderwijs voor projectmanagement IPMA onderwijsdag 2013 A.J.Gilbert Silvius Lector, LOI Hogeschool Trends in het onderwijs voor projectmanagement IPMA onderwijsdag 2013 A.J.Gilbert Silvius

Nadere informatie

Cooperation between Departments of Computer Science and Information technology in the Netherlands, Ethiopia and Ghana

Cooperation between Departments of Computer Science and Information technology in the Netherlands, Ethiopia and Ghana Cooperation between Departments of Computer Science and Information technology in the Netherlands, Ethiopia and Ghana Kees Smit, Centre for International Cooperation, VU Aemro Bizuneh Bahir Dar University

Nadere informatie

ENGINEERING in Leuven. Peter Van Puyvelde programme director

ENGINEERING in Leuven. Peter Van Puyvelde programme director CHEMICAL ENGINEERING in Leuven Peter Van Puyvelde programme director peter.vanpuyvelde@cit.kuleuven.be content presentation (English) master programme presentation Erasmus Mundus programma EURHEO rationale

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Europabreed erkennen. Jolien van der Vegt (OCW) Mark Frederiks (NVAO) Lucie de Bruin, Bas Wegewijs (EP-Nuffic) EP-Nuffic Jaarcongres 12 maart 2015

Europabreed erkennen. Jolien van der Vegt (OCW) Mark Frederiks (NVAO) Lucie de Bruin, Bas Wegewijs (EP-Nuffic) EP-Nuffic Jaarcongres 12 maart 2015 Europabreed erkennen Jolien van der Vegt (OCW) Mark Frederiks (NVAO) Lucie de Bruin, Bas Wegewijs (EP-Nuffic) EP-Nuffic Jaarcongres 12 maart 2015 De EAR projecten: European Area of Recognition Stroomlijnen

Nadere informatie

20. 30 : Vlir-UOS reisbeurzen (grote aula MTC2.00.0010) Vanaf 20.00 : Receptie en infomarkt in de Hallen

20. 30 : Vlir-UOS reisbeurzen (grote aula MTC2.00.0010) Vanaf 20.00 : Receptie en infomarkt in de Hallen 18.30 : algemene infosessie Verwelkoming Studentengetuigenis over Göteborg: Leonie Verberckmoes voorstelling verschillende mogelijkheden voor een buitenlandse ervaring studentengetuigenis: buitenlandse

Nadere informatie

SERVICE-LEARNING ONDERWIJSPROJECT VOOR SINOLOGIE PILOOTPROJECT VOOR EEN UNIVERSITEITSBREED PROGRAMMA OG SINOLOGIE

SERVICE-LEARNING ONDERWIJSPROJECT VOOR SINOLOGIE PILOOTPROJECT VOOR EEN UNIVERSITEITSBREED PROGRAMMA OG SINOLOGIE SERVICE-LEARNING ONDERWIJSPROJECT VOOR SINOLOGIE PILOOTPROJECT VOOR EEN UNIVERSITEITSBREED PROGRAMMA OG SINOLOGIE SERVICE-LEARNING Wat is service-learning? Nieuw of niet? Goodpractices uit Latijns-Amerika,

Nadere informatie

EU-Speak _ leslla docenten

EU-Speak _ leslla docenten EU-Speak _ leslla docenten Wat heeft een docent nodig om de laaggeletterde volwassen immigrant te leren lezen en schrijven? EU-Speak 1 Partners: Engeland, Zweden, Denemarken, Duitsland, Spanje, Nederland

Nadere informatie

Whygoingto Bologna? Opleiding = motor voor verandering. Prof. Dr. Sofie De Kimpe Free University of Brussels

Whygoingto Bologna? Opleiding = motor voor verandering. Prof. Dr. Sofie De Kimpe Free University of Brussels Prof. Dr. Sofie De Kimpe Free University of Brussels 1. De rol van opleiding en vorming in de 1. Betekenis voor het politieonderwijs 2. Kwaliteit? 1. De rol van opleiding en vorming in de 3. Bologna: een

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Studeren in Nederland

Studeren in Nederland Studeren in Nederland Annekee de Jager Kaj Temme Nederlandse Ambassade Brussel Leuven, 27 oktober 2015 Inhoud 1. Nederland 2. Waarom studeren in Nederland? 3. Onderwijs in Nederland 4. Nederlandse studentensteden

Nadere informatie

Profileren met open en online onderwijs

Profileren met open en online onderwijs Profileren met open en online onderwijs Keuze MOOC platform - op weg naar succes Ulrike Wild, WageningenUR If we will speak of MOOCs over 5 years, we don't know. But there will be a legacy and lasting

Nadere informatie

13/10/2014. Erasmus + Waarom exchange?

13/10/2014. Erasmus + Waarom exchange? Erasmus + 2015 2016 Erasmus+ 2015-2016 Erasmus + beleid door IRMO Mobiliteitsproject van de EU 2014 2020 en andere exchange mogelijkheden administratie door SAC 13-10-2014 pag. 1 13-10-2014 pag. 2 Waarom

Nadere informatie

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Samenvatting Elf Japanse top-onderzoeksuniversiteiten spraken tijdens zijn bezoek aan

Nadere informatie

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult)

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Mag ik thuiswerken? Een onderzoek naar de attitudes van managers t.a.v. telewerkverzoeken Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Nederland

Nadere informatie

Oriënteringssessie Op Erasmus gaan: een vlag met vele ladingen. International Days 2015

Oriënteringssessie Op Erasmus gaan: een vlag met vele ladingen. International Days 2015 Oriënteringssessie Op Erasmus gaan: een vlag met vele ladingen International Days 2015 Op Erasmus gaan: wereldwijde mogelijkheden Binnen Europa: 32 landen: 28 EU landen, Turkije, IJsland, Noorwegen, FYROM

Nadere informatie

In de meeste gevallen moet uw kind een taaltest afleggen. Een vrijstelling hiervan is in sommige gevallen mogelijk, wanneer:

In de meeste gevallen moet uw kind een taaltest afleggen. Een vrijstelling hiervan is in sommige gevallen mogelijk, wanneer: Diplomawaardering Met een diploma dat niet-nederlands is, krijgt uw kind soms moeilijk toegang tot het hoger onderwijs in Nederland. Daarvoor verschillen de onderwijssystemen van de diverse landen te veel.

Nadere informatie

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren : Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren Assessment of Counseling Communication Skills by Means of the Webcamtest: A Study of Reliability, Experience and Correlation

Nadere informatie

EP-Nuffic Jaarcongres 2015 Doorlopende leerlijn: Internationale Competenties in het hoger onderwijs. Jos Walenkamp Lector Internationale Samenwerking

EP-Nuffic Jaarcongres 2015 Doorlopende leerlijn: Internationale Competenties in het hoger onderwijs. Jos Walenkamp Lector Internationale Samenwerking EP-Nuffic Jaarcongres 2015 Doorlopende leerlijn: Internationale Competenties in het hoger onderwijs Jos Walenkamp Lector Internationale Samenwerking Samenvatting Wereldburgers, in de 21 ste eeuw, benodigde

Nadere informatie

Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R.

Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R. Tilburg University Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R. Published in: Bedrijfskunde: Tijdschrift voor Modern Management Publication date: 1991 Link to publication Citation

Nadere informatie

Erasmus + 2015 2016. Mobiliteitsproject van de EU 2014 2020 en andere exchange mogelijkheden. 10-12-2014 pag. 1

Erasmus + 2015 2016. Mobiliteitsproject van de EU 2014 2020 en andere exchange mogelijkheden. 10-12-2014 pag. 1 Erasmus + 2015 2016 Mobiliteitsproject van de EU 2014 2020 en andere exchange mogelijkheden 10-12-2014 pag. 1 Erasmus+ 2015-2016 Erasmus + beleid door IRMO administratie door SAC 10-12-2014 pag. 2 Erasmus

Nadere informatie

De TU Delft in de Times Higher Education World University Rankings

De TU Delft in de Times Higher Education World University Rankings De TU Delft in de Times Higher Education World University Rankings SAMENVATTING Tabel 1: Positie van de 3TU s, LDE en IDEA League in algemene THE ranking 2013 (hoe lager, hoe beter) Universiteit World

Nadere informatie

Conferentie Examinering in de bpv 31 mei 2013 Workshop : handboeken BPV en het buitenland

Conferentie Examinering in de bpv 31 mei 2013 Workshop : handboeken BPV en het buitenland Conferentie Examinering in de bpv 31 mei 2013 Workshop : handboeken BPV en het buitenland Andre van Voorst : sr adviseur Kenwerk / Examenwerk Mirjam Hensels : projectleider BPV Handboeken Programma Inleiding

Nadere informatie

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen Intentieverklaring van de Nederlandse minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, dr. Jet Bussemaker en de Vlaamse minister van Onderwijs en viceministerpresident van de Vlaamse Regering, Hilde Crevits,

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

instellingen zijn gezamenlijk verantwoordelijk bevoegdheden moeten ze ook gezamenlijk uitvoeren en ze zijn er elk volledig op

instellingen zijn gezamenlijk verantwoordelijk bevoegdheden moeten ze ook gezamenlijk uitvoeren en ze zijn er elk volledig op TABEL AANDACHTSPUNTEN JOINT DEGREE-OPLEIDINGEN Deze tabel is opgesteld door het ministerie van OCW in overleg met een werkgroep van bestaande uit NVAO, VSNU, HBO-raad, PAEPON en DUO ten behoeve van de

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid

Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid Prof.dr. Gerard van Bussel TU, leerstoel windenergie 11 april 2013 Challenge the future Wind waait. - 200 meer windenergie dan het huidige energiegebruik - meer

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag. Bijlage 8

Samenvatting aanvraag. Bijlage 8 Samenvatting aanvraag Bijlage 8 Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe opleiding Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing

Nadere informatie

UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS. MASTER OF SCIENCE SCIENCE EDUCATION AND COMMUNICATION

UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS. MASTER OF SCIENCE SCIENCE EDUCATION AND COMMUNICATION UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS. MASTER OF SCIENCE SCIENCE EDUCATION AND COMMUNICATION LERARENOPLEIDING NATUURKUNDE, WISKUNDE, SCHEIKUNDE, INFORMATICA EN ONTWERPEN Heb jij een technische bachelor gevolgd

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente Het I*Teach project Innovative Teacher B Nico van Diepen Universiteit Twente Overzicht Het project De doelen De resultaten De plannen Het project Internationaal / EU Leonardo Partners - Sofia University

Nadere informatie

Studiebegeleiding & tutoraat

Studiebegeleiding & tutoraat Studiebegeleiding & tutoraat Patricia Post-Nievelstein, Head Tutor, University College Utrecht Richard van den Doel, Senior Tutor, University College Roosevelt Oscar van den Wijngaard, Coordinator Academic

Nadere informatie

Windstroom en werkgelegenheid

Windstroom en werkgelegenheid Windstroom en werkgelegenheid Prof.dr. Gerard van Bussel TU, leerstoel windenergie 11 april 2013 Challenge the future Wind waait. - 200 x meer windenergie dan het huidige energiegebruik - meer dan 40 x

Nadere informatie

Global Entrepreneurship Monitor 2002

Global Entrepreneurship Monitor 2002 Global Entrepreneurship Monitor 2002 Niels Bosma Zoetermeer, 14 november 2002 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Stand van zaken leven lang leren in Nederland en afspraken over/ aanbevelingen aan O&O-fondsen

Stand van zaken leven lang leren in Nederland en afspraken over/ aanbevelingen aan O&O-fondsen Stand van zaken leven lang leren in Nederland en afspraken over/ aanbevelingen aan O&O-fondsen Stand van zaken leven lang leren in Nederland Om goed mee te kunnen is scholing cruciaal. De snel veranderende

Nadere informatie

Onderwijssysteem. Tanzania. Het Tanzaniaanse onderwijssysteem beschreven en vergeleken met het Nederlandse

Onderwijssysteem. Tanzania. Het Tanzaniaanse onderwijssysteem beschreven en vergeleken met het Nederlandse Onderwijssysteem Tanzania Het Tanzaniaanse onderwijssysteem beschreven en vergeleken met het Nederlandse Dit document geeft informatie over het onderwijssysteem van Tanzania. Ook wordt uitgelegd wat het

Nadere informatie

HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing

HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing International Office Saxion University of Applied Sciences

Nadere informatie

Infosessie LOBW 25/11/2014. Programma infosessie: Erasmus + Waarom exchange?

Infosessie LOBW 25/11/2014. Programma infosessie: Erasmus + Waarom exchange? Erasmus + 2015 2016 Erasmus+ 2015-2016 Infosessie LOBW dinsdag 25 november 2014, 16u Exchange coordinator LOBW: Prof. De Martelaer Sinds 1 september: Internationalisation coordinator faculteit LK Katrijn

Nadere informatie

Studiekeuzetraject. Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland

Studiekeuzetraject. Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland Studiekeuzetraject Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland Opbouw IB-diplomaprogramma Vak Nederlands binnen IB-diploma Higher level Standard level A versus B (B

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021. Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers

Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021. Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021 Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers http://www.maastrichtuniversity.nl/ Christine Majelle (international relations officer) maakt je wegwijs in het

Nadere informatie

Onderwijs en Kennisoverdracht

Onderwijs en Kennisoverdracht Onderwijs en Kennisoverdracht Ontwikkelingen in de duurzame landbouw in Suriname Prof. Tiny van Boekel, Decaan voor Onderwijs/Vice-rector, Wageningen University & Research Centre, NL Inhoud lezing Ontwikkelingen

Nadere informatie

Grensoverschrijdend eid gebruik in Europa

Grensoverschrijdend eid gebruik in Europa Grensoverschrijdend eid gebruik in Europa ECP.nl Hans van der Burght Agenda 1. Aanleiding: EU-verordening eidas 2. Het STORK project 3. Introductie van de crossborder use cases 4. Demo: Nederlandse burger

Nadere informatie

Minor International Entrepreneurship & Development

Minor International Entrepreneurship & Development Minor International Entrepreneurship Het gedachtegoed van de minor International Entrepreneurship is een coproductie van: Esther Blom, projectmanager Duurzaam Ondernemen, Delft Centre for Entrepreneurship

Nadere informatie

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2 2 1.1. WAAROM DIT HANDBOEK? Internationale mobiliteit wordt steeds meer een absolute noodzaak op een arbeidsmarkt waar een sterke vraag heerst naar meer flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Een van de

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Deutsche Telekom Laboratories: T- Labs One of the largest university-industry research centers London Technology Network LTN helps a company define

Nadere informatie

avans Architecture and Construction Engineering Bouwkunde Ivo Grasman geboren op (born) 13-02-1992 te (in) Sneek (NL) hogeschool

avans Architecture and Construction Engineering Bouwkunde Ivo Grasman geboren op (born) 13-02-1992 te (in) Sneek (NL) hogeschool De examencommissie van de opleiding The board of examiners of the department of Architecture and Construction Engineering van Avans Hogeschool behorend tot de Stichting Avans gevestigd te Tilburg, belast

Nadere informatie

European frameworks for VET

European frameworks for VET European frameworks for VET VLOR Brussels, 4 June 2014 Carlo Scatoli Vocational Training and Adult Learning 2002 The Copenhagen Declaration 30 November 2002 Strengthen the European dimension Improve transparency,

Nadere informatie