Klimaatverandering & fysieke opgaven

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Klimaatverandering & fysieke opgaven"

Transcriptie

1 Klimaatverandering & fysieke opgaven Klimaatadaptatie en EU-fondsen 15 december 2016 Joke Schalk

2 Weten, willen werken 2 RWS ONGECLASSIFICEERD

3 Inhoud Weten, willen werken klimaatverandering Aspecten Effecten en Fysieke opgaven Voorbeelden 3 RWS ONGECLASSIFICEERD

4 Klimaatverandering Intermediair dec 2007

5 Scenario's

6 4 ASPECTEN overstromingen droogte 6 hittestress wateroverlast

7 1 aspect: Overstroming 7 RWS ONGECLASSIFICEERD

8 8 RWS ONGECLASSIFICEERD

9 Wateroverlast Gevolgen door water dat niet komt vanuit het hoofdwatersysteem (neerslag of grondwater) 9 RWS ONGECLASSIFICEERD

10 Wateroverlast 10 RWS ONGECLASSIFICEERD

11 Wateroverlast 11 RWS ONGECLASSIFICEERD

12 Wateroverlast 12 RWS ONGECLASSIFICEERD

13 13 RWS ONGECLASSIFICEERD Rob de Voogd

14 14 RWS ONGECLASSIFICEERD

15 Droogte Gevolgen door Watertekort 15 RWS ONGECLASSIFICEERD

16 Droogte Gevolgen door Watertekort 16 RWS ONGECLASSIFICEERD

17 Droogte Gevolgen door Watertekort: uitdroging 17 RWS ONGECLASSIFICEERD

18 Droogte Gevolgen door Watertekort: waterkwaliteit 18 RWS ONGECLASSIFICEERD

19 Hittestress Hitte-eilanden 19 RWS ONGECLASSIFICEERD

20 Hittestress Hitte-eilanden 20 RWS ONGECLASSIFICEERD

21 Hittestress Gevolgen door stijgende temperatuur; verkoeling, Vrije tijd 21 RWS ONGECLASSIFICEERD

22 Hittestress Gevolgen door stijgende temperatuur; verkoeling, werk 22 RWS ONGECLASSIFICEERD

23 Hittestress Gevolgen door stijgende temperatuur, verkoeling 23 RWS ONGECLASSIFICEERD

24 Hittestress Gevolgen door stijgende temperatuur 24 RWS ONGECLASSIFICEERD

25 Hittestress 25 RWS ONGECLASSIFICEERD

26 (Hittestress) stijgende temperatuur -> leefgebieden 26 RWS ONGECLASSIFICEERD

27 27 RWS ONGECLASSIFICEERD

28 Hulpmiddelen: Klimaateffectatlas Handreiking Stresstest MLV verkenner Groenblauwe netwerken (maatregelen en voorbeelden) Gidsmodellen Handboek proeftuinen 28 RWS ONGECLASSIFICEERD

29 Voorbeelden: Groene daken waterberging Wadi s Fonteinen en bomen regentonnen halfverharding 29 RWS ONGECLASSIFICEERD

30 Klimaatbestendige stad 30 RWS ONGECLASSIFICEERD

31 Van een dijk Naar een landschap 31 RWS ONGECLASSIFICEERD

32 32 RWS ONGECLASSIFICEERD

33 33 RWS ONGECLASSIFICEERD

34 MeerLaagsVeiligheid: IJssel-Vecht Delta Vooral ruimtelijke adaptatie, gericht op wateroverlast uit het regionale systeem; Diverse compartimenteringsmaatregelen bekeken (o.a. geluidswal); Slimme Combinatie in een polder beschermd door een regionale kering. 34 RWS ONGECLASSIFICEERD

35 Waterberging Nieuwe Driemanspolder Regionale Calamiteitenberging Robuuste natuur Recreatie 35 RWS ONGECLASSIFICEERD

36 Waterberging Twente 36 RWS ONGECLASSIFICEERD

37 Waterberging Twente 37 RWS ONGECLASSIFICEERD

38 Waterberging Rotterdam Bentheimplein 38 RWS ONGECLASSIFICEERD

39 Wadi s 39 RWS ONGECLASSIFICEERD

40 Wadi s 40 RWS ONGECLASSIFICEERD

41 Groene daken 41 RWS ONGECLASSIFICEERD

42 Groene daken 42 RWS ONGECLASSIFICEERD

43 Groene daken 43 RWS ONGECLASSIFICEERD

44 Wateroverlast 44 RWS ONGECLASSIFICEERD

45 Kennisportaal: 45 RWS ONGECLASSIFICEERD

Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. Bouw mee aan de stad van de toekomst

Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. Bouw mee aan de stad van de toekomst Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie Bouw mee aan de stad van de toekomst Wateroverlast Wateroverlast is waarschijnlijk het meest zichtbare probleem. Steeds vaker staan winkels en kelders vol water. Zo

Nadere informatie

Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00

Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00 Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00 Thema: Leven met water in de stad Speech: - Geweldig om zoveel professionals bezig te zien met groen en water in stedelijk gebied! - In het Deltaprogramma

Nadere informatie

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces Betreft Verslag klimaatatelier Goirle Project Klimaatateliers Hart van Brabant Van ORG-ID / HydroLogic Aan Gemeente Goirle Datum 7 juni 2016 Inleiding In opdracht van de werkgroep Afvalwaterketen van de

Nadere informatie

Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie

Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie Het Deltaprogramma: een nieuwe aanpak Een goede kwaliteit van de leefomgeving is een basisvoorwaarde voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Klimaatbestendige stad

Klimaatbestendige stad Klimaatbestendige stad Joke van Wensem Samenwerken aan water en klimaat Programmaplan en kennisagenda Algemeen en programmering: Deltaprogramma RA/IenM, STOWA, RWS, CAS, Deltares Projectentournee: Deltaprogramma

Nadere informatie

Ruimtelijke Adaptatie in de praktijk

Ruimtelijke Adaptatie in de praktijk Ruimtelijke Adaptatie in de praktijk Robert de Graaff (ORG-ID) Tbv breakoutsessie op Deltacongres 6 november 2014 Gebaseerd op presentatie van Frans van de Ven op Festival ruimtelijke adaptatie 9 oktober

Nadere informatie

De klimaatateliers focussen zich in principe op de vier thema s uit de klimaateffectatlas: waterveiligheid, wateroverlast, droogte en hitte.

De klimaatateliers focussen zich in principe op de vier thema s uit de klimaateffectatlas: waterveiligheid, wateroverlast, droogte en hitte. Betreft Verslag klimaatatelier Loon op Zand Project Klimaatateliers Hart van Brabant Van ORG-ID / HydroLogic Aan Gemeente Loon op Zand Datum 2 juni 2016 Inleiding In opdracht van de werkgroep Afvalwaterketen

Nadere informatie

Klimaatatelier Harderwijk Werken aan een klimaatbestendig Drielanden-West. Verslag van de workshop op 14 maart 2012

Klimaatatelier Harderwijk Werken aan een klimaatbestendig Drielanden-West. Verslag van de workshop op 14 maart 2012 Klimaatatelier Harderwijk Werken aan een klimaatbestendig Drielanden-West Verslag van de workshop op 14 maart 2012 Klimaatatelier Harderwijk Werken aan een klimaatbestendig Drielanden-West Verslag van

Nadere informatie

Kennisportaal ruimtelijke adaptatie en de relevantie voor de MER

Kennisportaal ruimtelijke adaptatie en de relevantie voor de MER Kennisportaal ruimtelijke adaptatie en de relevantie voor de MER Dr. Hasse Goosen Alterra Wageningen UR Stichting Climate Adaptation Services De urgentie is hoog: zelfs wanneer de opwarming beperkt blijft

Nadere informatie

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA

LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA LEVEN MET WATER STRATEGIE WATERVEILIGHEID EN KLIMAATBESTENDIGHEID IN DE IJSSEL-VECHTDELTA STRATEGIE KLIMAATBESTENDIGHEID & MEERLAAGSVEILIGHEID IJSSEL-VECHTDELTA De IJssel-Vechtdelta is een gebied dat onderdeel

Nadere informatie

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces

Inleiding. Waarom Ruimtelijke adaptatie? Doel en afbakening van het klimaatatelier. Proces Betreft Verslag klimaatatelier Hilvarenbeek Project Klimaatateliers Hart van Brabant Van ORG-ID / HydroLogic Aan Gemeente Hilvarenbeek Datum 9 juni 2016 Inleiding In opdracht van de werkgroep Afvalwaterketen

Nadere informatie

(Regionale) gebiedsinformatie over huidig watersysteem

(Regionale) gebiedsinformatie over huidig watersysteem Memo DM 1013497 Aan: Marktpartijen uitwerking plannen het Burgje, gemeente Bunnik Van: Beke Romp, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Datum: 13 januari 2016 Onderwerp: Notitie gebiedskenmerken (waterthema

Nadere informatie

KLIMAATADAPTATIE IN DE STAD. Proeftuinen Den Haag en Arnhem

KLIMAATADAPTATIE IN DE STAD. Proeftuinen Den Haag en Arnhem KLIMAATADAPTATIE IN DE STAD Proeftuinen Den Haag en Arnhem BOSCH SLABBERS Klimaatadaptatie in de stad Proeftuinen Den Haag en Arnhem Opdrachtgever Ministerie van VROM In samenwerking met Gemeenten Den

Nadere informatie

Kennisagenda NKWK- KBS. Groeidocument versie 0.1

Kennisagenda NKWK- KBS. Groeidocument versie 0.1 Kennisagenda NKWK- KBS Groeidocument versie 0.1 November 2015 Voorwoord Dit is de eerste versie (versie 0.1) van het Groeidocument van de Kennisagenda NKWK- KBS. Dit document is een eerste aanzet voor

Nadere informatie

INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS. Zwolle - IJssel-Vechtdelta

INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS. Zwolle - IJssel-Vechtdelta INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS Zwolle - IJssel-Vechtdelta Definitief 16 juni 2017 INTENTIEVERKLARING CLIMATE CAMPUS Zwolle IJssel-Vechtdelta De partijen 3Dimensies Aeres Hogeschool Agri&Food Innovatiecluster

Nadere informatie

Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering. MT 22 maart 2012 Arno Lammers

Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering. MT 22 maart 2012 Arno Lammers Regionale Adaptatie Strategie vanwege klimaatverandering MT 22 maart 2012 Arno Lammers Voorgeschiedenis RAS - Proces Waterkader Haaglanden gestart febr. 2003 na opdracht AB - Regionaal Bestuursakkoord

Nadere informatie

toekomst veenweide Inspiratieboek

toekomst veenweide Inspiratieboek toekomst veenweide Inspiratieboek BOSCH SLABBERS toekomst veenweide Inspiratieboek Opdrachtgever Kennis voor Klimaat In samenwerking met Alterra, DHV, Gemeente Midden-Delfland, Provincie Zuid-Holland,

Nadere informatie

Groenblauwe netwerken voor duurzame en dynamische steden

Groenblauwe netwerken voor duurzame en dynamische steden Groenblauwe netwerken voor duurzame en dynamische steden 5 maart 2013 Hiltrud Pötz Toenemende Verstedelijking Uitdaging Klimaatverandering Vaker heftige neerslag Meer dagen met tropische temperaturen Langere

Nadere informatie

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof John Jacobs Afdeling Water Rotterdam Climate Proof Adaptatie is niet nieuw! Effecten klimaatverandering Rotterdam: er is urgentie om te handelen Strategie gericht op functioneren van de stad Bebouwing

Nadere informatie

Nieuw Waterveiligheidsbeleid

Nieuw Waterveiligheidsbeleid 07-09-2015 Nieuw Waterveiligheidsbeleid Annemiek Roeling (DGRW) Inhoud De aanloop Aanleiding Doelen nieuwe waterveiligheidsbeleid Meerlaagsveiligheid en normen voor de kering Verankering van het beleid

Nadere informatie

DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK. Hittestress in de stad: Over urgentie, metingen en maatregelen

DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK. Hittestress in de stad: Over urgentie, metingen en maatregelen DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK Hittestress in de stad: Over urgentie, metingen en maatregelen Dr. Ir. Lisette Klok november 2015 1 HITTEGOLF 30 JUNI 5 JULI, 2015 2 TOUR DE FRANCE,

Nadere informatie

Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker

Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker De klimaatbestendige stad, inrichting in de praktijk Raak onderzoek 2015, 2016 Wiebe Bakker Een hot item Aandacht voor klimaatadaptatie Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering Klimaatbestendige Stad

Nadere informatie

Rapportage gidsmodellensessie van 26 maart 2013

Rapportage gidsmodellensessie van 26 maart 2013 Rapportage gidsmodellensessie van 26 maart 2013 Colofon Mei 2013 Deze rapportage is geschreven door Anne Helbig, Sander Dijk en Vincent Grond, op basis van de gidsmodellensessie van 26 maart 2013. Op

Nadere informatie

Versneld aan de slag met klimaatadaptatie

Versneld aan de slag met klimaatadaptatie Uitnodiging Versneld aan de slag met klimaatadaptatie Wij ervaren klimaatverandering in Zuid-Nederland als urgent én acuut. Droogte, hitte, hagel of wateroverlast zijn haast aan de orde van de dag. Wij

Nadere informatie

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Programmabureau Duurzaam Rotterdam Climate Proof

Rotterdamse adaptatiestrategie. John Jacobs Programmabureau Duurzaam Rotterdam Climate Proof John Jacobs Programmabureau Duurzaam Rotterdam Climate Proof Adaptatie? Effecten klimaatverandering Rotterdam: er is urgentie om te handelen Strategie gericht op functioneren van de stad Bebouwing Nutsnetwerken

Nadere informatie

tuinweek 2015 Water(overlast) in de tuin Lara de Graaf Landschapsarchitect Groei & Bloei Houten 16 juni 2015

tuinweek 2015 Water(overlast) in de tuin Lara de Graaf Landschapsarchitect Groei & Bloei Houten 16 juni 2015 tuinweek 2015 Water(overlast) in de tuin Lara de Graaf Landschapsarchitect Groei & Bloei Houten 16 juni 2015 Voorstellen multifunctionele landbouw functieverandering landschappelijke inpassing gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Voortgangsrapportage doel 1.1 Duurzaam beschermd tegen overstromingen en wateroverlast

Voortgangsrapportage doel 1.1 Duurzaam beschermd tegen overstromingen en wateroverlast Voortgangsrapportage doel 1.1 Duurzaam beschermd tegen overstromingen en wateroverlast 1. Inleiding De kans op overstromingen, wateroverlast, hitte en droogte neemt toe door het veranderende klimaat. In

Nadere informatie

WATERPROEF. De casus Antwerpen. Naar een klimaatbestendig Antwerpen

WATERPROEF. De casus Antwerpen. Naar een klimaatbestendig Antwerpen WATERPROEF Naar een klimaatbestendig Antwerpen De casus Antwerpen Griet Lambrechts Projectleider klimaatadaptatie Afdeling Energie en Milieu Stad Antwerpen klimaatadaptatie 2014: Burgemeestercovenant Mayors

Nadere informatie

Waterschap Hollandse Delta. dynamiek in de delta

Waterschap Hollandse Delta. dynamiek in de delta Waterschap Hollandse Delta dynamiek in de delta Inhoud De dynamiek in de tijd Een dynamische ruimte De opgaven nu en voor de toekomst Water besturen Functionele overheid Algemeen belang en specifiek belang

Nadere informatie

Natuurlijke Klimaatbuffer Ooijen-Wanssum. Natte natuur voor droge voeten

Natuurlijke Klimaatbuffer Ooijen-Wanssum. Natte natuur voor droge voeten Natuurlijke Klimaatbuffer Ooijen-Wanssum Natte natuur voor droge voeten Marcel Vermeulen projectleider / projectcoördinator Staatsbosbeheer regio Zuid Projectenbureau initiëren, begeleiden, uitvoeren extern

Nadere informatie

Programma Water en klimaatveranderingen

Programma Water en klimaatveranderingen Programma Water en klimaatveranderingen Ger Renkens / Luuk Postmes 7 juni 2016 Doel Beschermen van de volksgezondheid en het milieu en het leveren van een bijdrage aan het in stand houden en verbeteren

Nadere informatie

Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering. Bijlage Deltaprogramma 2013

Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering. Bijlage Deltaprogramma 2013 Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering Bijlage Deltaprogramma 2013 Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering Bijlage Deltaprogramma 2013 Datum Juni 2012 4 Deltaprogramma Nieuwbouw en herstructurering

Nadere informatie

ONTWERPEN MET AANDACHT VOOR GROENBLAUWE NETWERKEN

ONTWERPEN MET AANDACHT VOOR GROENBLAUWE NETWERKEN ONTWERPEN MET AANDACHT VOOR GROENBLAUWE NETWERKEN 28 oktober 2014 Hiltrud Pötz Toenemende verstedelijking en bevolkingskrimp Uitdaging Maatregel Klimaatverandering Sponswerking vergroten - Vaker heftige

Nadere informatie

Het klimaat past ook in uw straatje

Het klimaat past ook in uw straatje DE KLIMAATBESTENDIGE STAD: INRICHTING IN DE PRAKTIJK Het klimaat past ook in uw straatje Voorbeeldenboek Ronald Loeve 5 april 2017 1 2 VOOR DE PRAKTIJK EN MET DE PRAKTIJK Samenwerking: Consortium: gemeenten

Nadere informatie

Voetje voor voetje. Op weg naar een klimaatbestendig Nederland

Voetje voor voetje. Op weg naar een klimaatbestendig Nederland Voetje voor voetje Op weg naar een klimaatbestendig Nederland Resultaten van een onderzoek door Klimaatverbond Nederland naar klimaatadaptatie-activiteiten van haar gemeenteleden. Voetje voor voetje Op

Nadere informatie

Klimaat in de stad. Anticiperen op extremen & case Beverwijk. Water in de openbare ruimte Houten, 15-10-2015

Klimaat in de stad. Anticiperen op extremen & case Beverwijk. Water in de openbare ruimte Houten, 15-10-2015 1222412 Klimaat in de stad Anticiperen op extremen & case Beverwijk Water in de openbare ruimte Houten, 15-10-2015 Erik Warns, Gemeente Beverwijk Jeroen Kluck, Tauw bv & Lector Water in en om de stad,

Nadere informatie

Naar een klimaatbestendig Eindhoven. Luuk Postmes 19 mei 2015

Naar een klimaatbestendig Eindhoven. Luuk Postmes 19 mei 2015 Naar een klimaatbestendig Eindhoven Luuk Postmes Speerpunten Eindhoven op watergebied Klimaatverandering Wateroverlast zomerse buien Hittestress Droogtestress Duurzame stad: Energie neutraal Grondstoffen

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR Aandachtsveldhouder drs. H.Th.M. Pieper Vergadering : 11 maart 2014 Agendapunt : 6. Bijlagen : Conceptbrief Onderwerp : Consultatie Deltaprogramma 2015 Klik hier voor

Nadere informatie

Duurzame Stad Nijmegen klimaatbestendig in 2050

Duurzame Stad Nijmegen klimaatbestendig in 2050 Duurzame Stad Nijmegen klimaatbestendig in 2050 Ton Verhoeven Adviseur Klimaatadaptatie Gemeente Nijmegen 1 Amsterdam Nijmegen Presentatie Nijmegen Klimaatbestendig in 2050 Eerste Waterplan in Nijmegen-Zuid

Nadere informatie

Klimaatverandering in Utrecht. Erwin Rebergen Beheerder/Beleidsadviseur stedelijk water gemeente Utrecht Groenmoetjedoen!

Klimaatverandering in Utrecht. Erwin Rebergen Beheerder/Beleidsadviseur stedelijk water gemeente Utrecht Groenmoetjedoen! Klimaatverandering in Utrecht Erwin Rebergen Beheerder/Beleidsadviseur stedelijk water gemeente Utrecht Groenmoetjedoen!-dag,12 juni 2016 De klimaatopgave, omgaan met 1. Intensievere neerslag 2. Stijging

Nadere informatie

voorontwerp bestemmingsplan locatie Zuilenstein

voorontwerp bestemmingsplan locatie Zuilenstein NOTITIE Onderwerp Waterparagraaf Project voorontwerp bestemmingsplan locatie Zuilenstein Opdrachtgever Mitros Projectcode NGN155-1 Status Definitief Datum 4 mei 2016 Referentie NGN155-1/16-008.001 Auteur(s)

Nadere informatie

Omgevingswijzer. De Omgevingswijzer maakt duurzaamheid inzichtelijk in het MIRT

Omgevingswijzer. De Omgevingswijzer maakt duurzaamheid inzichtelijk in het MIRT Omgevingswijzer De Omgevingswijzer maakt duurzaamheid inzichtelijk in het MIRT 2 3 4 De benadering: Integrale duurzaamheid 5 Wat is de Omgevingswijzer? Operationaliseert duurzaamheid ten behoeve van het

Nadere informatie

AANLEIDING. In deze notitie wordt de volgende indeling aangehouden:

AANLEIDING. In deze notitie wordt de volgende indeling aangehouden: AANLEIDING De zeven Westfriese gemeenten stellen op dit moment een structuurschets voor de regio op. Dit proces is gestart in het najaar van 2015. Eén van de doelen is het ruimtelijk vertalen van bestaand

Nadere informatie

De Peilstok Inspirerende projecten voor droge voeten en een koel hoofd

De Peilstok Inspirerende projecten voor droge voeten en een koel hoofd De Peilstok 2014 Inspirerende projecten voor droge voeten en een koel hoofd De Peilstok 2014 Inspirerende projecten voor droge voeten en een koel hoofd Colofon 2015 Oplage: 750 exemplaren Dit is een uitgave

Nadere informatie

De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch

De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch De Klimaatbestendige Stad s-hertogenbosch Christiaan W allet Deltaprogramm a Nieuwbouw en Herstructurering Programma van vanmiddag 12.30 u. Opening met pitches 12.45 u. Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering

Nadere informatie

Floris Boogaard (Hanzehogeschool Groningen/Tauw), Thomas Klomp (gemeente Hoogeveen), Marthijn Manenschijn (waterschap Drents Overijsselse Delta)

Floris Boogaard (Hanzehogeschool Groningen/Tauw), Thomas Klomp (gemeente Hoogeveen), Marthijn Manenschijn (waterschap Drents Overijsselse Delta) Masterclasses klimaatbestendig inrichten Floris Boogaard (Hanzehogeschool Groningen/Tauw), Thomas Klomp (gemeente Hoogeveen), Marthijn Manenschijn (waterschap Drents Overijsselse Delta) Diverse steden

Nadere informatie

Proeftuin klimaat in de stad. werkschrift WATERgraafsmeer Amsterdam

Proeftuin klimaat in de stad. werkschrift WATERgraafsmeer Amsterdam P r o e f t u i n K l i m a a t i n d e s t a d, W A T E R G R A A F S M E E R A M S T E R D A M Proeftuin klimaat in de stad werkschrift WATERgraafsmeer Amsterdam R o b b e r t d e K o n i n g l a n d

Nadere informatie

De Klimaatbestendige Stad Zwolle

De Klimaatbestendige Stad Zwolle De Klimaatbestendige Stad Zwolle Welkom! Christiaan W allet Programmamanager Deltaprogr am ma Nieuwbouw en Herstructurering Programma van vanmiddag 12.40 u. Opening met pitches 12.55 u. Deltaprogramma

Nadere informatie

Water in gemeentelijke verkiezingsprogramma s

Water in gemeentelijke verkiezingsprogramma s Water inspiratiedocument in Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden Water in gemeentelijke verkiezingsprogramma s Schoon, gezond, aantrekkelijk water. Dat willen we allemaal: niet te veel en niet te weinig

Nadere informatie

dklimaat Zwolle Actief aan klimaat werken in Zwolle Praktijkvoorbeelden Zwolle

dklimaat Zwolle Actief aan klimaat werken in Zwolle Praktijkvoorbeelden Zwolle Zwolle Actief aan klimaat werken in Zwolle Praktijkvoorbeelden Zwolle Hoe bladert u door deze uitgave? Door met uw vingers over het scherm te vegen (swipen). Dit kan zowel van links naar rechts. Verder

Nadere informatie

Stresstest voor Klimaatbestendige Ruimte PWVE

Stresstest voor Klimaatbestendige Ruimte PWVE Stresstest voor Klimaatbestendige Ruimte PWVE Resultaten klim aatstresstest light Albert Elshof en Matthijs van den Brink.. december 2015 Colofon Dit rapport is tot stand gekomen dankzij de inbreng van..

Nadere informatie

De Klimaatbestendige Stad Hoofddorp

De Klimaatbestendige Stad Hoofddorp De Klimaatbestendige Stad Hoofddorp David van Zelm van Eldik Programmadir ect eur Deltaprogramm a Nieuwbouw en Herstructurer ing Programma van vanmiddag 12.30 u. Opening door W ethouder Jeroen Nobel 12.40

Nadere informatie

Nederland boven water!

Nederland boven water! Nederland boven water! Risicobewust ruimtelijk ontwerpen Netwerkdag Ruimtelijke Adaptatie 19 januari 2017 Welkom! Welke organisatie vertegenwoordig je? Ben je al bekend met het concept meerlaagsveiligheid?

Nadere informatie

Klimaat kwetsbaarhedenkaart Haaglanden. Kans op hittestress. Kans op overstroming. Kans op wateroverlast. Kans op blauwalg

Klimaat kwetsbaarhedenkaart Haaglanden. Kans op hittestress. Kans op overstroming. Kans op wateroverlast. Kans op blauwalg Klimaat kwetsbaarhedenkaart Haaglanden Kans op hittestress Kans op overstroming Hittestress komt voor bij een periode van uitzonderlijk warm weer en wordt versterkt door het hitte-in-de-stad of urban heat

Nadere informatie

Met oog op de toekomst

Met oog op de toekomst Met oog op de toekomst Inhoudsopgave Voorwoord. Aan de slag met de regionale adaptatiestrategie haaglanden 5 Samen keuzes maken voor de toekomst 5 Koploperspositie 5 Opgaven en kansen voor glas, stad en

Nadere informatie

Regionale Klimaateffectatlas

Regionale Klimaateffectatlas Regionale Klimaateffectatlas Projectcode MR12039 Datum Regionale Klimaateffectatlas Versie 1.0 Opdrachtgever stadsregio Rotterdam Opdrachtnemer IGWR Inleiding De stadsregio Rotterdam werkt sinds 2008 aan

Nadere informatie

Water (groep) Water algemeen (45)

Water (groep) Water algemeen (45) Water (groep) Water algemeen (45) Samen voor ons eigen ; er is onvoldoende samenwerking en interactie tussen gemeente, landeigenaren, bewoners en ondernemers om de kwaliteit van het drinkwater hoog te

Nadere informatie

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Bodem & Klimaat Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Jaartemperaturen en warmterecords in De Bilt sinds het begin van de metingen in 1706 Klimaatverandering KNMI scenarios Zomerse dagen Co de Naam

Nadere informatie

Wat betekent klimaatonderzoek voor de praktijk? Urgentie, impact en kosten van wel of niet inspelen op de klimaatverandering.

Wat betekent klimaatonderzoek voor de praktijk? Urgentie, impact en kosten van wel of niet inspelen op de klimaatverandering. Wat betekent klimaatonderzoek voor de praktijk? Urgentie, impact en kosten van wel of niet inspelen op de klimaatverandering Ronald Albers Het klimaat verandert Zeker is dat het klimaat verandert Hoe snel

Nadere informatie

NEE. Akkoord, portefeuillehouder ook weth. Schreurs. Van: W. Visser Tel.nr. : Datum: 16 september Nummer: 14A Team: Realisatie en Beheer

NEE. Akkoord, portefeuillehouder ook weth. Schreurs. Van: W. Visser Tel.nr. : Datum: 16 september Nummer: 14A Team: Realisatie en Beheer VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Van: W. Visser Tel.nr. : Datum: 16 september 2014 8635 Tekenstukken: Nee Bijlagen: 3 Team: Realisatie en Beheer Afschrift aan: M. Bekkers, W. van Bodegraven, M.

Nadere informatie

Waterveiligheid in Westpoort

Waterveiligheid in Westpoort Pilotstudie 2012 / 2013 Atlas samengesteld 15 interviews 3 workshops Opbrengst Ketenafhankelijkheden Handelingsperspectieven Deltaprogramma Nieuwe normen voor Waterveilighied Zoetwatervoorziening voorspelbaarder

Nadere informatie

Helder over Water en Klimaat

Helder over Water en Klimaat Helder over Water en Klimaat 2017-2020 Waterklimaatplan Pijnacker-Nootdorp en het Hoogheemraadschap van Delfland Samenvatting De gemeente Pijnacker-Nootdorp en het Hoogheemraadschap van Delfland zien de

Nadere informatie

# 4. Noord. Special: Bijeenkomst van Leergemeenschap Noord-Nederland Water- en Ruimteberichten. Deze uitgave is mogelijk gemaakt door:

# 4. Noord. Special: Bijeenkomst van Leergemeenschap Noord-Nederland Water- en Ruimteberichten. Deze uitgave is mogelijk gemaakt door: Noord # 4 Special: Bijeenkomst van Leergemeenschap Noord-Nederland Water- en Ruimteberichten Deze uitgave is mogelijk gemaakt door: Met medewerking van: Februari 2016 wvl0515lv054 Foto: Harry van Reeken

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Antwerpen

Klimaatadaptatie in Antwerpen Klimaatadaptatie in Antwerpen 1 Inhoud Antwerpen, cijfers en ambities Klimaatadaptatiestrategie, beleidsmatig Algemeen Hitte Neerslag Functioneel groen Klimaatadaptatiestrategie, toegepast Overzicht acties

Nadere informatie

Overleg Infrastructuur en Milieu Voorziter mevrouw I.R. Adema p/a Plesmanweg JG Den Haag

Overleg Infrastructuur en Milieu Voorziter mevrouw I.R. Adema p/a Plesmanweg JG Den Haag > Retouradres Postbus 90653 2509 LR Den Haag Overleg Infrastructuur en Milieu Voorziter mevrouw I.R. Adema p/a Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Herengracht 17-19 Den Haag Postbus 90653 2509 LR Den Haag

Nadere informatie

hfst 1 Impuls Ruimtelijke Adaptatie Breda Impuls Ruimtelijke Adaptatie Breda 1

hfst 1 Impuls Ruimtelijke Adaptatie Breda Impuls Ruimtelijke Adaptatie Breda 1 hfst 1 Impuls Ruimtelijke Adaptatie Breda Impuls Ruimtelijke Adaptatie Breda 1 BN DeStem d.d. 2 september 2015 Impuls Ruimtelijke Adaptatie Breda Niet normeren of reguleren; ik voel veel meer voor de weg

Nadere informatie

Klimaatatelier Rheden

Klimaatatelier Rheden Klimaatatelier Rheden Auteurs: Monique van Merrebach (gemeente Rheden), Menno van Bijsterveldt (CAS) en Vincent Grond (GrondRR)/ januari 2014 De volgende personen waren aanwezig bij het klimaatatelier

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma CDA Schieland en de Krimpenerwaard

Verkiezingsprogramma CDA Schieland en de Krimpenerwaard Verkiezingsprogramma CDA Schieland en de Krimpenerwaard 2015-2019 Inleiding Samen leven met water, want zonder water geen samenleving. Water is essentieel voor leven. Voor inwoners en ondernemers, maar

Nadere informatie

Ontwerp Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

Ontwerp Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte ONS KENMERK / ONDERWERP 967644 / SVIR De Minister van Infrastructuur en Milieu Mevrouw M.H. Schultz van Haegen Centrum Publieksparticipatie Ontwerp Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte Postbus 30316

Nadere informatie

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek Scheldemondraad: Actieplan Grensoverschrijdende klimaatbeleid, 11 september 2009 Interregproject

Nadere informatie

Ambities bodem en grondwater

Ambities bodem en grondwater Ambities bodem en grondwater Ambitie Basis Comfort Excellent Samenvatting Veilig, gezond en te exploreren binnen wettelijke regels Multifunctioneel gebruik van de bodem Voor alle functies blijft bodem

Nadere informatie

- Notitie van de Stuurgroep Zuidwestelijke Delta, t.b.v. regionale consultatieronde feb-mrt 2013

- Notitie van de Stuurgroep Zuidwestelijke Delta, t.b.v. regionale consultatieronde feb-mrt 2013 Kenmerk:PZWD2013014 Kiezen voor veilig, veerkrachtig en vitaal Strategieën voor veiligheid en zoet water Veilig wonen, een veerkrachtige natuur en een vitale economie. Dat is het ideaal dat provincies,

Nadere informatie

Klimaatadaptatie. De gemeente Renkum Manon Wille Projectmanager Water

Klimaatadaptatie. De gemeente Renkum Manon Wille Projectmanager Water 31-5-2016 Klimaatadaptatie Manon Wille Projectmanager Water De gemeente Renkum Ligt aan de Rijn, op de zuidflank van de Veluwe Ligt tussen Wageningen en Arnhem 32.000 inwoners 6 dorpen Veel natuur Weinig

Nadere informatie

Actieprogramma Klimaatbestendige stad 2015/2016

Actieprogramma Klimaatbestendige stad 2015/2016 Actieprogramma Klimaatbestendige stad 2015/2016 Introductie Als gevolg van klimaatverandering krijgt Den Haag te maken met grotere extremen in neerslag, zeespiegelstijging en meer hete zomerse dagen. Dat

Nadere informatie

Klimaatverandering gevolgen voor weginfrastructuur

Klimaatverandering gevolgen voor weginfrastructuur Klimaatverandering gevolgen voor weginfrastructuur Thomas Bles In Nederland veelal gerelateerd aan water Maar ook Niet alleen uitdaging voor de toekomst Belang Rijkswaterstaat Waarom inzicht krijgen in

Nadere informatie

Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland. Is het rijk aan zet? Willem Ligtvoet, 19 april 2011

Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland. Is het rijk aan zet? Willem Ligtvoet, 19 april 2011 Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland Is het rijk aan zet? 1 Voorstudie PBL (2009) Speerpunten klimaatbestendige ruimtelijke ontwikkeling: 1. Waterveiligheid 2. Zoetwatervoorziening 3. Klimaatbestendige

Nadere informatie

Agenda Groen voor de Stad

Agenda Groen voor de Stad Agenda Groen voor de Stad Een nieuw Haags groenbeleid Derde stadsgesprek, 19 april 2016 Programma 1. Opening 2. Presentatie: resultaten gesprek met de stad 3. Deelsessies 4. Vervolg 5. Afronding en borrel

Nadere informatie

Van de regen in de drup

Van de regen in de drup Doelen Kerndoel 43: De leerlingen leren hoe je weer en klimaat kunt beschrijven met behulp van temperatuur, neerslag en wind. De leerlingen leren de waterkringloop. Kerndoel 47: De leerlingen leren de

Nadere informatie

Welkom! Wateravond Noord. 27 juni 2017

Welkom! Wateravond Noord. 27 juni 2017 Welkom! 27 juni 2017 Wateravond Noord 19.00 Inloop 19.30 Opening avondvoorzitter 19.35 Inleiding gebiedscommissie 19.45 Presentatie wateropgave Rotterdam 19.55 Presentatie Aanpak Buitenruimte Agniesebuurt

Nadere informatie

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland Gastcollege door Sander Brinkman Haagse Hogeschool Climate & Environment 4 september 2008 Introductie Studie Bodem, Water en Atmosfeer, Wageningen Universiteit Beroepsvoorbereidendblok UNFCCC CoP 6, Den

Nadere informatie

MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie. Rotterdam, januari 2014

MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie. Rotterdam, januari 2014 MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie Rotterdam, januari 2014 Overzicht Page 2 1. MKBA denken 2. Casus Kop van Feijenoord 3. Casus Bergpolder Zuid Page 3 1 MKBA- denken Doel van de MKBA Page 4 Beantwoorden

Nadere informatie

Gevolgen van watertekorten voor stedelijk gebied. Marco Hoogvliet Projectmanager Stedelijk water en bodembeheer. Opdrachtgever: het Deltaprogramma

Gevolgen van watertekorten voor stedelijk gebied. Marco Hoogvliet Projectmanager Stedelijk water en bodembeheer. Opdrachtgever: het Deltaprogramma Gevolgen van watertekorten voor stedelijk gebied Focus op funderingsschade Marco Hoogvliet Projectmanager Stedelijk water en bodembeheer Opdrachtgever: het Deltaprogramma Doel Deltaprogramma Garanderen

Nadere informatie

Regionale klimaatadaptatietoolbox

Regionale klimaatadaptatietoolbox Regionale klimaatadaptatietoolbox Projectcode MR12039 Datum 18 mei 2012 versie 1.0 Opdrachtgever stadsregio Rotterdam Opdrachtnemer IGWR Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1 stadsregio Rotterdam en Klimaat

Nadere informatie

Klimaatbestendige stad Noodzaak én kans

Klimaatbestendige stad Noodzaak én kans Klimaatbestendige stad Noodzaak én kans dr ir Frans H M van de Ven W203 - KIVI Jaarcongres Delta Cities 11 november 2014 Overzicht Inleiding: Waarom? Stresstest Klimaatbestendigheid DPNH Tools voor de

Nadere informatie

Plan van Aanpak Ruimtelijke Adaptatie

Plan van Aanpak Ruimtelijke Adaptatie Wij werken aan een waterrobuuste en klimaatbestendige regio Utrecht Plan van Aanpak Ruimtelijke Adaptatie Coalitie Regio Utrecht Versie: maart 2016, na ondertekening Kenmerk: DM#922695 Auteurs: Marco van

Nadere informatie

Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden. Resultaten van de samenwerking

Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden. Resultaten van de samenwerking Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden Resultaten van de samenwerking 2014-2016 Pagina 2 van 20 Deltaprogramma: samenwerken als succesfactor Deltaprogramma: samenwerken als succesfactor Het werk aan het

Nadere informatie

Stad van de Zon, Heerhugowaard

Stad van de Zon, Heerhugowaard Voorbeeldprojecten Stad van de Zon, Heerhugowaard Stad van de Zon, Heerhugowaard Jan Tuijp Data Locatie: De Stad van de Zon, Heerhugowaard Contact: Gemeente Heerhugowaard Opdrachtgever: Gemeente Heerhugowaard,

Nadere informatie

Klimaatadaptatie. Programmaplan duurzame en gezonde stad

Klimaatadaptatie. Programmaplan duurzame en gezonde stad Klimaatadaptatie Programmaplan duurzame en gezonde stad Inhoud Ons klimaat verandert Wat betekent het voor Nederland? De uitdagingen voor onze regio Wat doen we al in Helmond en waar dragen we aan bij?

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2017

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2017 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2017 Titel van de opdracht (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Klimaatbestendige stad: stresstesten in grote steden zoals Groningen, Leeuwarden, Bergen (Noorwegen),

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Waterloop Bosschenhoofd. 12 september 2017

Informatiebijeenkomst Waterloop Bosschenhoofd. 12 september 2017 Informatiebijeenkomst Waterloop Bosschenhoofd 12 september 2017 Inhoud 1. Voorstellen 2. Doel bijeenkomst (aanleiding/opgave) 3. Huidige situatie 4. Gezamenlijke opgave 5. Onderhoud aan sloot 6. Verstevigen

Nadere informatie

Downstream Roadmaps. Jasper van Loon. Netherlands Space Office

Downstream Roadmaps. Jasper van Loon. Netherlands Space Office Downstream Roadmaps Jasper van Loon Netherlands Space Office Downstream roadmaps Inzicht verkrijgen in (potentiële) commerciële activiteiten tussen publieke en private partijen Private: ingenieursbureaus,

Nadere informatie

Welkom door Joop Spijker dagvoorzitter, werkzaam bij Alterra, Wageningen UR, als senior-onderzoeker. Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie

Welkom door Joop Spijker dagvoorzitter, werkzaam bij Alterra, Wageningen UR, als senior-onderzoeker. Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie Programma 13.10 In het Deltaprogramma zijn voorstellen opgenomen om de ruimtelijke inrichting van Nederland klimaatbestendig en waterrobuust te maken. Daar maakt de particuliere tuin ook een belangrijk

Nadere informatie

Water en Natuur: Een mooi koppel!

Water en Natuur: Een mooi koppel! Water en Natuur: Een mooi koppel! Onderzoek naar de succesfactoren, belemmeringen en kansen voor het meekoppelen van water en natuur Tim van Hattum (Alterra Wageningen UR) Aanleiding Deltaprogramma gaat

Nadere informatie

Proeftuin meerlaagsveiligheid Walcheren Zuid Beveland eindpresentatie

Proeftuin meerlaagsveiligheid Walcheren Zuid Beveland eindpresentatie Proeftuin meerlaagsveiligheid Walcheren Zuid Beveland eindpresentatie Proeftuin Meerlaagsveiligheid: Hoe kunnen we overstromingsrisico s minimaliseren door toepassing van het concept meerlaagsveiligheid?

Nadere informatie

Waar zijn we eigenlijk mee bezig?

Waar zijn we eigenlijk mee bezig? Waar zijn we eigenlijk mee bezig? Tegel eruit, groen erin Biodiversiteit Toenemende verstedelijking en bevolkingskrimp Uitdaging Klimaatverandering - Vaker heftige neerslag - Meer dagen met tropische

Nadere informatie

RAPPORT. Klimaatstress in de test. Een studie naar de vorm van de Klimaatstresstest Light en wat deze kan bieden voor gemeenten

RAPPORT. Klimaatstress in de test. Een studie naar de vorm van de Klimaatstresstest Light en wat deze kan bieden voor gemeenten RAPPORT Klimaatstress in de test Een studie naar de vorm van de Klimaatstresstest Light en wat deze kan bieden voor gemeenten Versie: 01/Finale versie Datum: 5 oktober 2015 HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

Nadere informatie

Functie volgt peil. maaiveldverloop. Grutto s, jongvee, ruwvoer, veensafari. Grutto s, jongvee, ruwvoer, veensafari. Huiskavel en gebouwen

Functie volgt peil. maaiveldverloop. Grutto s, jongvee, ruwvoer, veensafari. Grutto s, jongvee, ruwvoer, veensafari. Huiskavel en gebouwen zones Functie volgt peil 70-50 cm 50-30 cm 0-30 cm 50-30 cm 70-50 cm maaiveldverloop gebruik waterpeil Huiskavel en gebouwen Gemiddeld 50 cm Grutto s, jongvee, ruwvoer, veensafari Natte Natuur, Piekberging

Nadere informatie

1. Inleiding. AcW-2015/250771 WERKPROGRAMMA 2016

1. Inleiding. AcW-2015/250771 WERKPROGRAMMA 2016 WERKPROGRAMMA 2016 1. Inleiding De Adviescommissie Water 1 adviseert, gevraagd en ongevraagd over het nationale waterbeleid aan de bewindspersoon verantwoordelijk voor het waterbeleid. In het huidige kabinet

Nadere informatie