HET JANE GOODALL INSTITUTE VIERT JANE GOODALL S BAANBREKENDE ONDERZOEK NAAR CHIMPANSEES EN HAAR INSPIRERENDE VISIE VOOR DE TOEKOMST

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HET JANE GOODALL INSTITUTE VIERT JANE GOODALL S BAANBREKENDE ONDERZOEK NAAR CHIMPANSEES EN HAAR INSPIRERENDE VISIE VOOR DE TOEKOMST"

Transcriptie

1 HET JANE GOODALL INSTITUTE VIERT JANE GOODALL S BAANBREKENDE ONDERZOEK NAAR CHIMPANSEES EN HAAR INSPIRERENDE VISIE VOOR DE TOEKOMST Het jaar 2010 markeert een mnumentale mijlpaal vr het Jane Gdall Institute (JGI) en vr de prichtster, Dr. Jane Gdall, DBE. Vijftig jaar geleden zette Gdall nu een wereldberemde primatlge, milieuactiviste en UN Messenger f Peace vr het eerst vet aan de evers van het Tanganyika-meer, p de plek waar nu Tanzania s natinale park van Gmbe zich bevindt. Het nderzek naar het gedrag van chimpansees dat zij daar in gang heeft gezet, zrgde vr tal van wetenschappelijke ntdekkingen. Haar visie is tt internatinale missie gewrden m mensen ver de hele wereld er te aan te zetten het verschil te maken vr al wat leeft. Het is meilijk te gelven dat het al 50 jaar geleden is dat ik mijn studie naar de chimpansees in Gmbe begn, zei Dr. Gdall. Een halve eeuw aan fantastische ntdekkingen heeft ns gehlpen nze plek in de natuur te herzien. En het meest geweldige is ng dat we weten dat wij ng veel meer kunnen leren van de chimpansees. Ik verheug me al p de vlgende 50 jaar. Ten de 26-jarige Jane Gdall p 14 juli 1960 in Gmbe arriveerde, had de beremde antrplg en palentlg Dr. Luis Leakey haar geïnstrueerd het gedrag van de inwnende chimpansees te bserveren m zdende de mens zelf beter te kunnen begrijpen. Haar eerste bevindingen dat chimpansees gereedschappen maken en gebruiken, vlees eten en p een bepaalde manier k rlg veren met elkaar hebben nze pvattingen ver het mens-zijn drastisch veranderd. Het hgtepunt van de eerste 20 jaar van nderzek in Gmbe is Dr. Gdalls bek getiteld The Chimpanzees f Gmbe: Patterns f Behavir, dat wrdt gezien als een mijlpaal in nze pvattingen ver het gedrag van chimpansees in het wild. Als resultaat van haar rsprnkelijke studies blijven nderzekers in veel andere instellingen met baanbrekende analyses kmen betreffende het gedrag van chimpansees, en wrden er steeds weer nieuwe ntdekkingen gedaan p dit gebied. Vandaag de dag vrmt het nderzek in Gmbe een van de langst lpende studies naar dieren in het wild; we krijgen z steeds meer inzicht in de emties, het gedrag en de sciale structuur van de dieren die het meest p ns lijken. Maar Gmbe staat vr ng veel meer. Het vrtdurende nderzek en de uitverige

2 inspanningen van het instituut vr natuurbehud in Gmbe bieden steun bij het plssen van essentiële vraagstukken, zals he bepaalde ziekten zich verspreiden, he we het verwesten van bssen tegen kunnen gaan, welke zaken bijdragen aan de verandering van het klimaat, en he wij de rechten van vruwen in ntwikkelingslanden kunnen bevrderen. De invled van het nderzek in Gmbe is wereldwijd waarneembaar en verspant een grt aantal wetenschappelijke disciplines, zals de evlutie van de mens, antrplgie, ethlgie, gedragspsychlgie, scilgie, natuurbehud, ziekteverspreiding (waarnder HIV-AIDS), het veruderingsprces en geruimtelijke rdening. Dr. Gdall en haar nderzek in Gmbe hebben een generatie van wetenschappers ver de hele wereld waarvan velen k vruwen geïnspireerd m zich niet alleen bezig te huden met het gedrag van chimpansees, maar k met natuurbehud en andere gerelateerde vakgebieden. Alleen al in de Verenigde Staten bekleden de studenten die in Gmbe zijn getraind academische functies p andere universiteiten dr het hele land, waarnder de Harvard University, de University f Minnesta, de University f Suthern Califrnia, de University f Califrnia in Berkeley, en de Duke University. Sinds 1960 was Gmbe de inspiratiebrn vr: Meer dan 200 wetenschappelijke stukken; 35 prefschriften vr Dctrandus; Meer dan 30 beken (waarnder de bestsellers van Dr. Gdall In the Shadw f Man in 1971, Thrugh a Windw in 1990, Reasn fr Hpe in 1999, en verschillende kinderbeken); 9 films (waarnder degene die geprduceerd zijn dr de Natinal Gegraphic Sciety en Animal Planet, en een IMAX-film in 2002 in samenwerking met Science Nrth); Hnderden ppulaire artikelen, secundaire geschriften, radi- en televisie-interviews; en Hnderden lezingen en cnferenties. De gegevens die in Gmbe allemaal zijn verzameld, zijn gebruikt vr de prgramma s van JGI vr het behud van diersrten en hun leefgebied. De initiatieven vr natuurbehud die het instituut neemt, zijn gericht p de leefgemeenschap en bieden de verschillende leefgemeenschappen in de mgeving de gereedschappen die zij ndig hebben m in hun basisbeheften te vrzien en zdende ecnmisch sterk te wrden en langer plezier te hebben van de natuurlijke grndstffen. De geïntegreerde aanpak van JGI ndersteunt prjecten die gericht zijn p alles van water- en gezndheidskwesties tt een duurzaam leven en nderwijs. Tevens draagt deze aanpak mgelijkheden vr natuurbehud aan. Iets recenter geleden werd Gmbe tt een vrbeeld van he mderne technlgie een aanwinst vr natuurbehud kan zijn. Als nderdeel van dit actieplan vr natuurbehud maakt JGI gebruik van de mdernste satellietbeelden met hge reslutie, evenals Gegraphic Infrmatin Systems vr het in kaart brengen van de leefgebieden van chimpansees. Samen met de leefgemeenschappen in de mgeving wrdt gekeken he land kan wrden ingedeeld en gebruikt, waarbij k ntbste gebieden wrden uitgekzen vr regeneratie. Tt slt is Gmbe dé plek waar Jane Gdalls Rts & Shts( JGI s internatinale jeugdprgramma vr milieu en mens) tt stand kwam. Dit prgramma inspireert nu jeugd van alle leeftijden in meer dan 120 landen m psitieve veranderingen te weeg te brengen vr mens, dier en milieu. Vijftig jaar later heeft Gmbe een enrme invled p de nieuwe generatie.

3 Over het Jane Gdall Instituut Het Jane Gdall Instituut werd in 1977 pgericht en zet het baanbrekende nderzek van Dr. Gdall naar het gedrag van chimpansees vrt, een nderzek dat wetenschappelijke vertuigingen ver de relatie tussen mens en dier heeft veranderd. Vandaag de dag is het instituut een wereldleider als het gaat m de inspanningen vr de bescherming van chimpansees en hun leefgebied. Het wrdt k wereldwijd erkend vr de innvatieve prgramma s vr ntwikkeling en natuurbehud rndm leefgemeenschappen in Afrika, en vr Jane Gdalls Rts & Sht s (JGI s internatinale jeugdprgramma vr milieu en mens) dat al aanhangers in meer dan 120 landen heeft. Vr meer infrmatie kunt u een kijkje nemen p

4 Vaak Gestelde Vragen Waar ligt het natinale park van Gmbe? Het natinale park van Gmbe ligt aan de stelijke evers van het Tanganyika-meer, in wat nu Tanzania is. Ten Gdall hier vr het eerst vet zette, maakte dit gebied deel uit van het Britse prtectraat van Tanganyika en stnd bekend als het Gmbe Stream Chimpanzee Reserve. Het is het kleinste natinale park van het land (35 vierkante kilmeter). Wanneer arriveerde Jane Gdall vr het eerst in Gmbe? Jane Gdall arriveerde p 14 juli 1960 in Gmbe. Van de Britse autriteiten mcht Jane niet in haar eentje daar verblijven, dus ging haar meder Vanne met haar mee. He ud was Jane Gdall ten ze in Gmbe arriveerde? Ze was 26. Waarm ging zij überhaupt naar Gmbe? In 1960 reisde Jane Gdall naar wat ten ng het Gmbe Stream Chimpanzee Reserve heette m het gedrag van wilde chimpansees te bestuderen nder begeleiding van de beremde antrplg en palentlg Dr. Luis Leakey. Het was haar del het gedrag van chimpansees te bestuderen m z de menselijke evlutie beter te kunnen begrijpen. Dr. Leakey had deze plek

5 uitgekzen mdat hij aan een meer ligt en er aan de evers van dit meer veel fssielen van de ermens zijn gevnden Wat was haar belangrijkste wetenschappelijke ntdekking? In het begin vluchtten de chimpansees in Gmbe zdra ze Jane zagen. Ze bleef echter vlhuden en bekeek ze p afstand met een verrekijker, en langzaamaan lieten de chimpansees haar dichterbij kmen. Op een dag in de herfst in 1960 zag ze he de chimpansee David Greybeard bladeren van een tak af haalde m z een gereedschap te maken m termieten mee uit een nest te vissen. Tt p dat mment waren wetenschappers in de vertuiging geweest dat de mens de enige srt is die gereedschappen maakt en gebruikt, waardr de mens als Gereedschapmaker werd bestempeld. Ten Dr. Leakey hrde wat Gdall had gezien, zei hij: Nu meten we gereedschap herdefiniëren, de mens herdefiniëren, en chimpansees als mensen accepteren. Dit was een van Gdalls belangrijkste ntdekkingen. Gedurende haar eerste jaar in Gmbe was Gdall er k getuige van dat chimpansees jaagden p jnge bsvarkens en jnge franjeaapjes, deze paten en de pri k met elkaar deelden. Deze ntdekking weerlegde de algemene vertuiging dat chimpansees vegetariërs zijn. Het is meilijk in een hkje te plaatsen tt p welke hgte Dr. Gdall het vakgebied primatlgie heeft veranderd en verrijkt. Ze ging vlledig tegen de wetenschap in dr de chimpansees van Gmbe namen te geven in plaats van nummers, en zij legde er dr middel van haar bservaties de nadruk p dat dieren een persnlijkheid, een geest en emties hebben. Ze was getuige van vrtdurende, liefdevlle en ndersteunende relaties tussen chimpanseefamilieleden, die wel 60 jaar lang stand kn huden. Dr de jaren heen zrgde haar werk vr verrassende inzichten, zals de ntdekking dat chimpansees p primitieve en brutale wijze rlg met elkaar kunnen veren. In het begin van 1974 begn er een vierjarige rlg in Gmbe, de eerste vastgelegde, langdurige rlgvering tussen niet-menselijke primaten. Leden van de Kasekelagrep reiden p systematische wijze leden van de vertakte grep de Kahama uit, met uitzndering van vlwassen vruwtjes, die in de leefgemeenschap van de verwinnaars werden pgenmen. Gdall ntdekte k dat chimpansees heel zrgzaam vr elkaar kunnen zijn en altruïsme vertnen. In 1987 bserveerden Dr. Gdall en haar veldteam bijvrbeeld he het adlescente mannetje Spindle het driejarige weesje Mel adpteerde, k al was het jng niet eens een naast familielid. Spindle redde hiermee Mels leven.

6 Dr. Gdalls baanbrekende werk vrmde de grndlegging van nderzek naar het gedrag van chimpansees en heeft het vakgebied ethlgie (de studie naar het gedrag van dieren) drastisch veranderd. Het hgtepunt van de eerste 20 jaar van nderzek in Gmbe is Dr. Gdalls bek getiteld The Chimpanzees f Gmbe: Patterns f Behavir, dat wrdt gezien als een mijlpaal in nze pvattingen ver het gedrag van chimpansees in het wild. Als resultaat van haar rsprnkelijke studies blijven nderzekers in veel andere instellingen met baanbrekende analyses kmen betreffende het gedrag van chimpansees, en wrden er steeds weer nieuwe ntdekkingen gedaan p dit gebied. Wat is de grtere betekenis van het nderzek in Gmbe? Vandaag de dag vrmt het nderzek dat Jane Gdall in 1960 in Gmbe startte een van de langst lpende studies naar dieren in het wild; we krijgen z steeds meer inzicht in de emties, het gedrag en de sciale structuur van de dieren die het meest p ns lijken. Maar Gmbe staat vr ng veel meer. Het vrtdurende nderzek en de uitverige inspanningen van het instituut vr natuurbehud in Gmbe bieden steun bij het plssen van essentiële vraagstukken, waarnder: Wat het mens-zijn precies inhudt; He bepaalde ziekten zich verspreiden; He we de beheften van mens en natuur in evenwicht kunnen huden; He we de verwesting van trpische bssen tegen kunnen gaan (een grte factr in klimaatsverandering); He we de rechten van vruwen in ntwikkelingslanden kunnen bevrderen; He wij de mensen in deze landen kunnen helpen met het pbuwen van slimme, ecnmisch duurzame leefgemeenschappen He wij de jeugd kunnen verhalen de prblemen aan te kaarten die van invled zijn p nze planeet, en p hun tekmst. De invled van het nderzek in Gmbe is wereldwijd waarneembaar en verspant een grt aantal wetenschappelijke disciplines, zals de evlutie van de mens, antrplgie, ethlgie, gedragspsychlgie, scilgie, natuurbehud, ziekteverspreiding (waarnder HIV-AIDS), het veruderingsprces en geruimtelijke rdening. He heeft het nderzeksprgramma zich ntwikkeld? In 1964 werd het Gmbe Stream Research Center pgericht, en in 1977 stichtte Dr. Gdall het Jane Gdall Institute. De waardevlle gegevens die p de lange termijn in Gmbe wrden verzameld, wrden nu allemaal pgeslagen in een database en beheerd en geanalyseerd in het Jane Gdall Institute s Center fr Primate Research.

7 Op welke manier heeft Gmbe bijgedragen aan de wetenschappelijke literatuur en aan de algemene kennis? Sinds 1960 was Gmbe de inspiratiebrn vr: Meer dan 200 wetenschappelijke stukken; 35 prefschriften; Meer dan 30 beken (waarnder de bestsellers van Dr. Gdall In the Shadw f Man in 1971, Thrugh a Windw in 1990, Reasn fr Hpe in 1999, en verschillende kinderbeken); 9 films (waarnder degenen die geprduceerd zijn dr de Natinal Gegraphic Sciety en Animal Planet, en een IMAX-film in 2002 in samenwerking met Science Nrth); Hnderden ppulaire artikelen, secundaire geschriften, radi- en televisie-interviews; en Hnderden lezingen en cnferenties. Wat vr invled heeft Gmbe gehad p verschillende generaties van wetenschappers? Dr. Gdall en haar nderzek in Gmbe hebben een generatie van wetenschappers ver de hele wereld waarvan velen k vruwen geïnspireerd m zich niet alleen bezig te huden met het gedrag van chimpansees, maar k met natuurbehud en andere gerelateerde vakgebieden. Alleen al in de Verenigde Staten bekleden de studenten die in Gmbe zijn getraind academische functies p andere universiteiten dr het hele land, waarnder de Harvard University, de University f Minnesta, de University f Suthern Califrnia, de University f Califrnia in Berkeley, en de Duke University. Wat heeft Gmbe ns geleerd ver het gedrag van chimpansees en andere dieren? Ten de 26-jarige Jane Gdall p 14 juli 1960 in Gmbe arriveerde, had de beremde antrplg en palentlg Dr. Luis Leakey haar geïnstrueerd het gedrag van de inwnende chimpansees te bserveren m zdende het gedrag van de mensen uit het Stenen Tijdperk beter te kunnen begrijpen. Ze ging vlledig tegen de wetenschap in dr de chimpansees namen te geven in plaats van nummers, en praatte ver hun persnlijkheid, geest en emties. Haar werk leerde ns dingen ver de chimpansees die we nit vr mgelijk hadden gehuden. Haar publicaties met een gedetailleerde beschrijving van het gedrag van chimpansees behren tt de basisbeginselen vr nderzekers van nu. Deze studies waren k revlutinair vr het vakgebied ethlgie (gedrag van dieren), met name wat betreft het leven van dieren in cmplexe sciale grepen. Verder buwend p het prille nderzek van Dr. Gdall blijven veel wetenschappers waarvan er smmigen zijn nderwezen dr Dr. Gdall zelf drgaan met het uitbreiden van de kennis ver deze wnderbaarlijke wezens en alles wat ze ns ver zichzelf vertellen.

8 Wat heeft Gmbe ns geleerd ver de menselijke evlutie? De baanbrekende ntdekkingen van Dr. Gdall ver de chimpansees van Gmbe rnd de jaren 60 van de vrige eeuw herdefinieerden de relatie tussen mens en dier. Met andere wrden: het werd duidelijk dat er geen heldere lijn is die mens en dier van elkaar scheidt, en dat wij deel uitmaken van en niet gescheiden zijn van de rest van het dierenrijk. Haar bevindingen dat chimpansees gereedschappen maken en gebruiken, cultureel gedrag vertnen, p andere dieren jagen, hun pri met elkaar delen, rlg veren met elkaar, en k zrgzaamheid en altruïsme kunnen vertnen markeerden het begin van een hele reeks srtgelijke ntdekkingen bij andere diersrten en in andere delen van de wereld. Dr de jaren heen heeft het bserveren en het vastleggen van het leven van de chimpansees in Gmbe vr belangrijke inzichten gezrgd in de sciale structuur, de intellectuele kwaliteiten, de emties en het variërende gedrag van deze dieren die zveel p ns lijken. En er wrden elke dag weer nieuwe ntdekkingen gedaan. Deze ntdekkingen wierpen een nieuw licht p veel aspecten van het gedrag van de mens. Drdat we zijn gaan begrijpen he chimpansees zich hebben aangepast aan hun mgeving en he ziekten zich verspreiden dr hun leefgemeenschappen heeft ns k gehlpen de aspecten van de menselijke evlutie beter te begrijpen. Wat wij in Gmbe hebben geleerd ver het gedrag van mens en chimpansee dr middel van nderzek dat uitsluitend p die plek is uitgeverd, weerspiegelt niet-aanverwant nderzek naar de anatmie van chimpansees p andere plekken in de wereld. Wij weten nu dat: De DNA-structuur in chimpansees en mensen minder dan 2 prcent van elkaar verschilt. Het immuunsysteem van mens en chimpansee p een zdanige manier gelijkwaardig is dat chimpansees aangestken kunnen wrden dr menselijke, verdraagbare ziekten f deze zelf kunnen plpen. De anatmie van het brein van mens en chimpansee vertnt veel vereenkmsten, alleen is het brein van de chimpansee kleiner. Het zu daarm niet verwnderlijk meten zijn als chimpansees intellectuele trekjes zuden kunnen hebben waarvan men tt vr krt dacht dat alleen de mens die heeft. Wat heeft Gmbe ns geleerd ver de verspreiding van ziekten? Onderzek dat uitsluitend in Gmbe is gedaan naar de rsprng van de verdracht van ziekten tussen chimpansees heeft aanwijzingen prijsgegeven ver de verspreiding van gerelateerde ziekten bij mensen. Het nderzek naar simian immundeficiency viruses (SIV) bij chimpansees in Gmbe leidt bijvrbeeld tt nieuwe inzichten in de verspreiding en ntwikkeling van HIV bij de mens. Dit kan weer leiden tt nieuwe behandelingen en nieuwe vrzrgsmaatregelen.

9 Wat heeft Gmbe ns geleerd ver het cnflict mens-natuur? Gmbe heeft ns geleerd dat duurzaam natuurbehud niet mgelijk is znder dat wij leefgemeenschappen hier bij betrekken en helpen in hun basisbeheften te vrzien. Tegelijkertijd heeft Gmbe ns laten zien dat de tekmst van de welvaart van de mens p den duur afhankelijk is van de bescherming van natuurlijke grndstffen. In de decennia die vlgden na de start van nderzek in Gmbe zrgde het hge gebrtepercentage en peridieke tevled van mensen die rlgen in Burundi en in Demcratische Republiek Kng ntvluchtten vr een hg bevlkingspercentage rnd het park. Dit leidde weer tt ntbssing mdat mensen brandhut ndig hadden en plekken vr landbuw. Z ntstnd er ntzettend veel ersie en kwam er een gebrek aan vruchtbare grnd dr de vervled aan landbuw. In 1992 zag Dr. Gdall heveel bs er aan het verdwijnen was ten ze in een vliegtuig ver Gmbe vlg, en ze vreg ze af he de chimpansees nder deze mstandigheden mesten verleven. Ze begreep dat de prblemen van de drpelingen, zals armede, gebrek aan schn water, nderwijs, gezndheidszrg, en verdadig gebruik van landbuwgrnd direct in verbinding stnden met de milieuprblemen. Ze cncludeerde dat er meer mensen rnd het park leefden dan het land aankn. Naar aanleiding hiervan stichtte Dr. Gdall in 1994 een van de meeste uitgebreide natuurbehudsprgramma s in Afrika it: TACARE (uitgesprken als het Engelse Take Care) 1. Dit prgramma integreert traditinele maatregelen vr natuurbehud met een grt aantal ntwikkelingsprjecten in leefgemeenschappen. Oplssingen Die De Mens Helpen, Helpen het Milieu en Henzelf: TACARE was een directe vertakking van het nderzeksprgramma in Gmbe, ntwrpen m samen te werken met de plaatselijke leefgemeenschappen m plssingen te vinden vr de milieuprblemen in het park die de mensen daar aan gaan. Het del van dit prgramma was het leven van de drpelingen in het gebied te verbeteren en kleinschalige ntwikkelingsprjecten vr natuurbehud tt stand te brengen, in de hp dat de bewners mee gingen helpen met het beschermen van het milieu. In eerste instantie was TACARE gericht p het prichten van 3 bmplantages in alle drpen in Gmbe, en het planten van snel greiende bmsrten vr brandhut, zdat er minder bmen in de buurt van het park zuden wrden gekapt. Met behulp van tegepaste, innvatieve agrculturele bsbuwkunde leert TACARE verzrgers in de bmplantages en bswachters uit de drpen m bmen te planten m nieuwe bssen te kweken, en he zij vr een natuurlijke regeneratie van bssen 1 The name TACARE cmes frm the prgram s riginal acrnym, which reflected the lcatin f the varius prjects. Tday we say TACARE, r Take Care, t refer t ur cmmunity-centered cnservatin prgram, which integrates a wide range f cnservatin and develpment appraches.

10 kunnen zrgen. Landbuwkundigen cncentreren zich p duurzame landbuwtechnieken, het kweken van marktgewassen, het gebruik van stukjes grnd vr het prmten van bsbuwkunde, en het tegengaan van grndersie dr het planten van Vetiveria-gras. De inspanningen van TACARE breidden zich later uit tt een meer geïntegreerd en verreikend ntwikkelingsnderzek in leefgemeenschappen. Een micrkredietprgramma gebaseerd p de Grameen Bank 2 stelt vruwen in staat kleine leningen af te sluiten vr prjecten die duurzaam zijn vr het milieu, een aanpak die zeer succesvl is gebleken. 3 Waterbuwkundigen assisteren bij het aanleggen van watertever 4 en latrines met een betere ventilatie, en bieden training in de bevrdering van de vlksgezndheid en in hygiëne. Gezndheidsspecialisten trainen een netwerk van vrijwilligers in de drpen; deze mensen bieden infrmatie ver en assistentie vr gezinsplanning, en bieden infrmatie en advies ver HIV-AIDS, aanverwante ingrepen en thuiszrg, in samenwerking met medici uit de buurt. Het prgramma rganiseert tevens de buw van klaslkalen, aptheken en andere bendigde gemeenschappelijke gebuwen. Getrainde functinarissen in gemeentelijke ntwikkeling in de mgeving prmten het gebruik van energiezuinige vens. Ok helpen zij met het financieren van studiebeurzen vr kinderen die verweesd zijn dr HIV-AIDS en vr meisjes die arm zijn maar wel cnstant gede prestaties hebben geleverd tijdens hun studie. TACARE legt de nadruk p werken met vruwen, want ver de hele wereld is gebleken dat de mvang van gezinnen slinkt naarmate het nderwijs vr vruwen wrdt verbeterd. In 2006 startte JGI een samenwerking met de plaatselijke kffieprducent. Aangezien kffiebnen het beste gedijen nder een schaduwrijk bladerdak en chimpansees de bnen niet lekker vinden, gaan deze gewassen en chimpansees uitstekend samen, wat dus een duurzaam alternatief vr landbuw plevert. JGI heeft directe markthandel vergemakkelijkt dr de kffieprducent in verbinding te stellen met verzeese kpers en slaagde er in uitstekende prijzen vast te leggen de hgste it in Tanzania vr de eersteklas kffie uit het gebied. In 2007 en 2008 werd ngeveer 15 prcent van de Kigma-kffie p de markt gebracht met de hulp van JGI. De prijzen lagen tussen $3,50 en $4,20 per kil, waardr de inkmens van de kffieverbuwers van Kigma stegen met ngeveer $ per jaar. De vraag naar de eersteklas kffie uit Kigma die in verbinding kan wrden gebracht met JGI s inspanningen vr natuurbehud en ntwikkeling blijft vrtdurend hg, zelfs hger dan de vrraad strekt. Sinds 2003 hebben JGI en de plaatselijke en internatinale partners met de steun van de U.S. Agency fr Internatinal Develpment (USAID) en andere grte geldschieters geïnvesteerd in meer dan 7 miljen dllar aan natuurbehudsprjecten vr landbuw 2 The Grameen Bank is a micr-finance rganizatin and cmmunity develpment bank that was started in Bangladesh by Muhammad Yunus. It makes small lans (knwn as micr-credit r grameencredit ) t the impverished withut requiring cllateral. 3 There are currently mre than 1,100 active participants in JGI s micr-credit prgram, mre than half f whm are wmen. 4 Mre than 43,000 peple nw have access t clean water as a result f this initiative.

11 en leefgemeenschappen, met de fcus p het Greater Gmbe Ecsystem (GGE) in het natinale park van Gmbe en het Masit-Ugalla Ecsystem (MUE) in het zuiden. Een Unieke Aanpak: Om gede cntacten met de leefgemeenschappen p te buwen, werkt het persneel van JGI samen met plaatselijke gezagshebbers in elk drp m z gezamenlijk prblemen aan het licht te brengen en te zeken naar mgelijke plssingen. Vr een ng betere cmmunicatie en relatie zijn de veldwerkers van JGI bijna uitsluitend inheems. Het Zekerstellen van Succes Op De Lange Termijn: De plaatselijke medewerkers van JGI medigen de jeugd aan m actief mee te den met het zeken naar plssingen vr milieuprblemen dr middel van activiteiten met betrekking tt herbebssing, het tegengaan van ersie, duurzame landbuw, verantwrde veeteelt, het terugdringen van het gebruik van bushmeat, en ng veel meer. Deze activiteiten zijn tt stand gekmen dr Jane Gdalls Rts & Shts, het internatinale humanitaire jeugdprgramma van JGI. State f the Art: Via TACARE gebruikt het Jane Gdall Institute multidisciplinaire wetenschappelijk mgelijkheden vr natuurbehud, zals Cnservatin Actin Planning en de nieuwste geruimtelijke technlgieën. Z wrdt er een link gelegd tussen de bescherming van chimpansees en het verlichten van de armede van de mens, met bijbehrende vrdelen gerelateerd aan kwesties zals klimaatsverandering, de verspreiding van ziekten, en de ndzaak vr stabielere leefgemeenschappen in de ntwikkelingslanden. Building Mmentum: USAID heeft TACARE erkend als mdelaanpak vr natuurbehud en de ntwikkeling van leefgemeenschappen en stuurt medewerkers van ver de hele wereld m het prgramma te bserveren. JGI vert het TACARE-prgramma uit in 24 drpen in de mgeving van het natinale park van Gmbe en breidt uit tt in het Masit-Ugalla Ecsystem in het zuiden en k naar andere landen in Afrika, waarnder de Demcratische Republiek Kng en Oeganda.

12 Wat heeft Gmbe ns geleerd ver het tegengaan van de vernietiging van trpische bssen, een van de bsdeners van de klimaatsverandering? Gmbe heeft ns geleerd dat de langetermijnbescherming van trpische bssen zelden mgelijk is znder de steun van de mensen die in de buurt van het bs wnen, met name als zij in armede leven. Veel van de maatregelen die wrden gebruikt en de technieken die vrtvleien uit het werk van TACARE zijn essentieel vr de bescherming en wederpbuw van het bs. Het del is in eerste instantie het behud van het leefgebied van chimpansees, maar de aanpak van TACARE helpt plaatselijke leefgemeenschappen k met de wederpbuw van hun bssen, wat de uitstt van carbndixide zal terugdringen en de klimaatsverandering zal matigen. De methden van TACARE helpen de mensen zich aan de passen aan een drger klimaat. Op welke manier heeft Gmbe gehlpen met het verbeteren van de rechten van vruwen in ntwikkelingslanden? Vanwege de rl die vruwen spelen in de plaatselijke leefgemeenschappen is hun welzijn een kritieke factr van het TACARE-prgramma in de mgeving van het natinale park van Gmbe. JGI rganiseert micrkredietprgramma s die drpelingen rndm het natinale park van Gmbe met name vruwen - in staat stellen kapitaal te ntvangen vr kleine ndernemingen vr natuurbehud met geld van fndsen van het instituut. Het rati vr het terugbetalen van het geld is indrukwekkend: meer dan 85 prcent. Het instituut legt de nadruk p nderwijs vr meisjes en biedt studiebeurzen die meisjes in Tanzania hebben gehlpen de middelbare schl af te maken en verder te leren. De veldmedewerkers van JGI bieden k ndersteuning in het aanleggen van latrines p schlen zdat de meisjes privacy hebben en k na het ntluiken van de puberteit p schl kunnen blijven. Onderzek heeft meer en meer uitgewezen dat naarmate nderwijs vr vruwen beter wrdt, de mvang van gezinnen slinkt. Als resultaat van de inspanningen van JGI hebben veel vruwen nu schn water in uw eigen drp en heven geen lange afstanden meer af te leggen m dit te gaan halen. Dankzij hutschuren in het drp en energiezuinige vens cmpnenten JGI s TACARE-prgramma heven vruwen niet meer een grt deel van de dag dr te brengen met het zeken naar brandhut. Vruwen hebben nu meer tijd m vr zichzelf en hun kinderen te zrgen, en m meer betrkken te zijn bij de leefgemeenschap. Dit is wederm gunstig vr Gmbe en de chimpansees, want vruwen hebben nu k zeggenschap in beslissingen mtrent natuurbehud in hun mgeving.

13 Op welke manier heeft Gmbe mensen in ntwikkelingslanden gehlpen een slimme, duurzame ecnmie p te buwen? JGI gebruikt mderne technlgieën in haar werk rndm Gmbe vr de bescherming van chimpansees en het milieu. In samenwerking met ESRI en DigitalGlbe maakt het instituut gebruik van QuickBird-satellietbeelden van 60 cm met hge reslutie, en navigatietechnlgie m het leefgebied van chimpansees en het landgebruik van de mens in kaart te brengen. Dankzij de nauwe samenwerking met leefgemeenschappen p het terrein is JGI in een unieke psitie m de infrmatie die wrdt verzameld te delen en m leefgemeenschappen als partners te betrekken bij de missie m de chimpandees van Gmbe van uitsterving te redden. Bvendien werkt het instituut samen met Ggle Earth Outreach aan een piltplan tegen klimaatsverandering dat de plaatselijke leefgemeenschappen in staat stelt een leidersrl p zich te nemen in de bescherming van wederpgebuwde bssen rndm Gmbe en van de grtere ecsystemen in de buurt waar ng meer chimpanseeppulaties wnen. Met behulp van de technlgieën van Ggle, zals mbiele Andrid-telefns en een internatinaal cntrlesysteem vr de bssen via internet zullen speciaal pgeleide bswachters de gegevens verzamelen die ndig zijn m aan te tnen dat hun inspanningen de bssen beschermen, wat essentieel is als het gebied mee wil den aan het internatinale prgramma vr het terugdringen van uitsttgassen dr ntbssing en degradatie (REDD). Dit zal vr de ndige financiële ndersteuning zrgen vr de ntwikkelingsplannen vr natuurbehud. Wat heeft Gmbe ns geleerd ver het vrbereiden van de jeugd p het aankaarten van de prblemen die nze planeet en hun eigen tekmst bedreigen? Jane Gdall stichtte Rts & Shts, het internatinal humanitaire jeugdprgramma, in 1991 in Dar es Salaam, Tanzania. Rts & Shts gedijde in Gmbe en werd een centraal nderdeel van de inspanningen daar vr natuurbehud rndm leefgemeenschappen. Vandaag de dag heeft Rts & Shts al bijna leden in meer dan 120 landen ver de hele wereld. Het prgramma inspireert de jeugd van alle leeftijden m psitieve veranderingen teweeg te brengen vr mensen, dieren, en het milieu dat wij allemaal met elkaar delen. Jnge mensen identificeren prblemen die hen in hun leefmgeving en in de rest van de wereld aangaan, en ndernemen acties. Vijftig jaar nadat Jane Gdall in Gmbe arriveerde heeft haar visie de nieuwe generatie bereikt en bereidt haar vr m de prblemen aan te pakken die invled hebben p nze planeet en p hun eigen tekmst.

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

O.a. in deze nieuwsbrief: Hoe is het om te leven met Hiv of Aids in Tanzania?

O.a. in deze nieuwsbrief: Hoe is het om te leven met Hiv of Aids in Tanzania? Nummer 3 april 2006 He is het m te leven met Hiv f Aids in Tanzania? Aids is een ziekte die helaas ng niet te genezen is. Ok is Aids een ziekte met veel sciale cnsequenties met name in Afrika. Vaak raken

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen.

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen. 1 Leefbaarheid is een belangrijk, z niet hét thema van de laatste jaren. De wnmgeving wrdt vr mensen steeds belangrijker vr de ervaren wn. Ok vanuit het perspectief van sciale chesie, veiligheid en sciaal-ecnmische

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

Dieter Telemans. Laat meer na. door Protos op te nemen in uw testament

Dieter Telemans. Laat meer na. door Protos op te nemen in uw testament Dieter Telemans Laat meer na dr Prts p te nemen in uw testament Vrwrd Geachte mevruw, geachte heer, Vr ns is drinkwater iets heel nrmaal, net als een prper tilet. Over drinkwater en sanitaire vrzieningen

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

Teamtrainingen en teamdagen

Teamtrainingen en teamdagen Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Teamtrainingen en teamdagen Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek Cntact: 06 155 77

Nadere informatie

Yut-Nol-E 1 (Uit: Kinderrechtenspelen)

Yut-Nol-E 1 (Uit: Kinderrechtenspelen) Yut-Nl-E 1 (Uit: Kinderrechtenspelen) Yut-Nl-E is een eeuwenud Kreaans gezelschapsspel dat traditineel p udejaarsavnd gespeeld wrdt. Typisch zijn het specifieke spelbrd en de "dbbelsteen" die uit 4 huten,

Nadere informatie

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas.

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas. Onderzek Ouderbetrkkenheid V.U. : Lieve Van Daele, Grte Markt 1, 9100 Sint-Niklaas Succesvl samenwerken met uders Bundel in te kijken in de leraarskamer http://flb.sint-niklaas.be ONDERZOEK GOK-PROJECT

Nadere informatie

Transportbedrijf J. Wessels & Z.N. B.V. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Transportbedrijf J. Wessels & Z.N. B.V. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Transprtbedrijf J. Wessels & Z.N. B.V. Maatschappelijk Verantwrd Ondernemen 2014 2015 1 MVO Maatschappelijk Verantwrd Ondernemen is de laatste jaren meer een vanzelfsprekendheid dan uitzndering gewrden.

Nadere informatie

Resultaten openbare marktconsultatie. Verkoop klooster Groot Bijstervelt Gemeente Oirschot. BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012

Resultaten openbare marktconsultatie. Verkoop klooster Groot Bijstervelt Gemeente Oirschot. BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012 Resultaten penbare marktcnsultatie Verkp klster Grt Bijstervelt Gemeente Oirscht BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012 1. Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Oirscht is sinds nvember 2009 eigenaar

Nadere informatie

Transmuraal Programma Management

Transmuraal Programma Management Transmuraal Prgramma Management Een prpsitie van Vitha versie 1 Inhudspgave 1 Inleiding... 3 2 Transmurale behandelpraktijken... 3 2.1 Transmurale zrg nader gedefinieerd... 3 2.2 Transmurale zrg in de

Nadere informatie

Stap 1 : Oriënteren op jongerenparticipatie en maatschappelijke stage

Stap 1 : Oriënteren op jongerenparticipatie en maatschappelijke stage >> Stappenplan vr stagebieders Wilt u als rganisatie aan de slag met MaS? Neem dan het stappenplan stapsgewijs dr, zdat u weet f u er echt klaar vr bent m met jngeren te werken en maatschappelijke stage

Nadere informatie

Beleidsplan 2014 tot en met 2016

Beleidsplan 2014 tot en met 2016 Blessed Generatin Nederland Falkejacht 25 9254 EJ Hurdegaryp Beleidsplan 2014 tt en met 2016 Blessed Generatin Nederland (0511) 47 21 37 - www.blessedgeneratin.nl - inf@blessedgeneratin.nl KvK 01100560

Nadere informatie

Informatiebrief over deelname aan het onderzoek Food2Learn

Informatiebrief over deelname aan het onderzoek Food2Learn Infrmatiebrief ver deelname aan het nderzek Fd2Learn Beste leerlingen, uders en/f wettelijk vertegenwrdigers, Dat het eten van vis (rijk aan mega- 3 vetzuren) ged is vr het functineren van de hersenen

Nadere informatie

Openbare raadpleging over de evaluatie van de Europese strategie inzake handicaps 2010/2020

Openbare raadpleging over de evaluatie van de Europese strategie inzake handicaps 2010/2020 Openbare raadpleging ver de evaluatie van de Eurpese strategie inzake handicaps 2010/2020 Er zijn in de EU ngeveer 80 miljen mensen met een handicap. Vr deze mensen is het, dr allerlei belemmeringen, vaak

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015 Beleidsregels vrziening jbcaching Participatiewet 2015 1-7-2015 Jbcaching Reginale beleidsregels jbcaching Participatiewet regi Achterhek Inleiding Jbcaching gaat ver het ndersteunen van mensen bij het

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WALLABY ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WALLABY ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WALLABY ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE WALLABY BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Stichting River of Life

Jaarverslag 2013. Stichting River of Life Jaarverslag 2013 Stichting River f Life Inhud 1. Stichting River f Life 3 2. Jaarverzicht 2013: activiteiten en resultaten 4 3. Tekmstplannen vr 2014 7 4. Fndsenwerving en cmmunicatie 8 2 1. Inleiding:

Nadere informatie

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD Sinds 1 september 2004 kan elke schl een uderraad prichten vlgens het participatiedecreet. Het schlbestuur is verplicht m een uderraad p te richten als 10% van de uders er

Nadere informatie

Chic, zo n gedragspatroongrafiek!

Chic, zo n gedragspatroongrafiek! Chic, z n gedragspatrngrafiek! Leerdelen: De leerlingen kunnen nder begeleiding de verwevenheid tussen ecnmische, sciale en eclgische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen. De leerlingen krijgen

Nadere informatie

3D Printers en Techniek op de basisschool

3D Printers en Techniek op de basisschool 3D Printers en Techniek p de basisschl Waarm 3D printen met leerlingen p de basisschl? Aanleiding van 3Dkanjers m met 3D printen vr leerlingen p de basisschl te starten is de, breed gedeelde, cnstatering

Nadere informatie

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg MedewerkerMnitr Benchmark in de Zrg Telichting pzet vragenlijst en invulinstructies U heeft een inlgcde ntvangen per brief f per e-mail. Mcht u geen inlgcde ntvangen hebben, dan kunt u terecht bij de benchmarkcördinatr

Nadere informatie

Aan de hand van deze 3 lessen ontdekken de leerlingen dat er techniek in en om de Schelde, dus in onze regio, een erg belangrijke rol speelt.

Aan de hand van deze 3 lessen ontdekken de leerlingen dat er techniek in en om de Schelde, dus in onze regio, een erg belangrijke rol speelt. Techniek & de Schelde Aan de hand van deze 3 lessen ntdekken de leerlingen dat er techniek in en m de Schelde, dus in nze regi, een erg belangrijke rl speelt. Gerelateerde kerndelen Vlaanderen, Primair

Nadere informatie

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009]

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1 Algemeen Meldcde bij een vermeden van kindermishandeling vr scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1.1 Iedere ScS Scheidingsspecialist, ScS Zandkasteelcach, ScS OKEE-cach, hierna te nemen scheidingsbegeleider,

Nadere informatie

SPREEKBEURT KERKUIL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KERKUIL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KERKUIL l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KERKUIL BIJ ELKAAR

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

Presenteren met Impact:

Presenteren met Impact: Presenteren met Impact: Gelven Presenteren is geweldig! Ik geef te, de eerste keer dat ik vr een grep stnd had ik zweethanden en een rd hfd, maar de afgelpen jaren heb ik tientallen keren vr grepen gestaan

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 Versie Februari 2012

Beleidsplan 2012 Versie Februari 2012 Beleidsplan 2012 Versie Februari 2012 Pagina 1 van 5 Beleidsplan 2012 Supprt t Cnnect Vraf Vr u ligt het beleidsplan van de Stichting SUPPORT TO CONNECT. Het plan mvat een verzicht van de delstellingen,

Nadere informatie

Lesbeschrijving. Havens aan de Schelde. Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en om de Schelde leven

Lesbeschrijving. Havens aan de Schelde. Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en om de Schelde leven Lesbeschrijving Havens aan de Schelde Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en m de Schelde leven Relatie met kerndelen: Vlaanderen: Vlaanderen Nederland Primair

Nadere informatie

Meer koopkracht door echte banen

Meer koopkracht door echte banen Meer kpkracht dr echte banen Centen en prcenten vr een gelijkwaardige samenleving Arbeidsvrwaardenagenda FNV in Beweging 2015 Een gelijkwaardige samenleving werkt beter. Een samenleving waarin de verschillen

Nadere informatie

SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KALKOEN BIJ ELKAAR

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

Beleidsplan 2014 Versie Zomer 2014

Beleidsplan 2014 Versie Zomer 2014 Beleidsplan 2014 Versie Zmer 2014 Pagina 1 van 6 Beleidsplan 2014 Supprt t Cnnect Vraf Vr u ligt het beleidsplan van de Stichting SUPPORT TO CONNECT. Het plan mvat een verzicht van de delstellingen, activiteiten

Nadere informatie

LEERVRAAG 2. - Informatie: - informeren. - observeren. - middelen zoeken. - actie ondernemen. - evalueren

LEERVRAAG 2. - Informatie: - informeren. - observeren. - middelen zoeken. - actie ondernemen. - evalueren LEERVRAAG 2 Leervraag (wat is /he kan ik vraag) He krijg ik een vllediger beeld van de hulp die Daan krijgt? Activiteiten uit stappenpla n - infrmeren - bserveren - middelen zeken - actie ndernemen - evalueren

Nadere informatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie Duurzaam inzetbaar in een vitale rganisatie Vitaliteit en bevlgenheid vrmen sleutelbegrippen vr het ptimaal en duurzaam inzetten van medewerkers. Vitale medewerkers bruisen van energie, velen zich fit

Nadere informatie

Lokale subsidies voor energiebesparing en duurzame energie

Lokale subsidies voor energiebesparing en duurzame energie RETS RESpedia Lkale subsidie vr energieprjecten Ec Centre Wales Jake Hllyfield Lkale subsidies vr energiebesparing en duurzame energie Diverse lkale verheden in Wales hebben uiteenlpende maatregelen genmen

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V.

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V. Vrijwilligersbeleid vetbalvereniging N.B.S.V.V. Waarm deze richtlijn? Geen enkele amateur-sprtvereniging kan tegenwrdig ng bestaan znder de inzet en bijdrage van (veel) vrijwilligers. Ok binnen nze vereniging

Nadere informatie

Onze aarde in gevaar!

Onze aarde in gevaar! Auteur: Jeren Defauw Genieten, genieten, genieten De gevaren vr nze planeet Onze blauwe planeet is in grt gevaar. Onze planeet wrdt warmer en warmer. De temperatuur stijgt. Ga jij sms in het bs wandelen

Nadere informatie

E. Mondiale verantwoordelijkheid

E. Mondiale verantwoordelijkheid E. Mndiale verantwrdelijkheid Interesse Kerk in Actie gaat in het bijznder uit naar Mensenrechten 1 Maatschappelijk verantwrd ndernemen met integrale aandacht vr sciale & eclgische waarden en vr transparante

Nadere informatie

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN ACTIVITEITENPLAN 2014 Activiteitenplan 2014 : INLEIDING In 1997 werd de in Zetermeer pgericht met als del het behartigen van de belangen van huurders van de cmplexen van R.K. Wningbuwstichting De Gede

Nadere informatie

Godsdienstige stellingname collega

Godsdienstige stellingname collega Gdsdienstige stellingname cllega Je werkt p een penbare basisschl en hebt kinderen van verschillende natinaliteiten in je grep. Een van je cllega's draagt een hfddek. De kinderen uit haar grep scren ged

Nadere informatie

Presenteren met Impact:

Presenteren met Impact: Presenteren met Impact: Gelven Presenteren is geweldig! Ik geef te, de eerste keer dat ik vr een grep stnd had ik zweethanden en een rd hfd, maar de afgelpen jaren heb ik tientallen keren vr grepen gestaan

Nadere informatie

OVER-gemeenten Afdeling Beleid en regie M. ten Brink Juni 2012 CULTUURNOTA GEMEENTE WORMERLAND 2013-2016

OVER-gemeenten Afdeling Beleid en regie M. ten Brink Juni 2012 CULTUURNOTA GEMEENTE WORMERLAND 2013-2016 OVER-gemeenten Afdeling Beleid en regie M. ten Brink Juni 2012 CULTUURNOTA GEMEENTE WORMERLAND 2013-2016 INHOUDSOPGAVE Inhudspgave...pag. 1 1. Inleiding...pag. 2 1.1 Kernachtig cultuurbeleid.pag. 2 1.2

Nadere informatie

Start duurzame inzetbaarheid

Start duurzame inzetbaarheid Start duurzame inzetbaarheid Een praktijkcasus Dr: Rlf Weijers, Pauline Miedema Hewel duurzame inzetbaarheid een veelbesprken thema is, blijft het lastig m het cncreet te maken en er handen aan veten aan

Nadere informatie

Subsidieregeling economie en innovatie Noord-Brabant - provincie Noord-Brabant -

Subsidieregeling economie en innovatie Noord-Brabant - provincie Noord-Brabant - Subsidieregeling ecnmie en innvatie Nrd-Brabant - prvincie Nrd-Brabant - Het del van de Subsidieregeling ecnmie en innvatie Nrd-Brabant (ECOINNONB) is het realiseren van een aantal delstellingen uit het

Nadere informatie

AGE Algemene Vergadering 2013 Declaratie 17 May 2013

AGE Algemene Vergadering 2013 Declaratie 17 May 2013 AGE Algemene Vergadering 2013 Declaratie 17 May 2013 De Eurpese Unie is p een cruciaal mment gekmen en nderzekt de hervrming van haar visie en haar bij vrrang belangrijkste dmeinen, in het licht van de

Nadere informatie

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 Inhud Respns... 1 Samenvatting van de resultaten... 1 Vragen ver de pleiding... 2 Vragen ver de stagiair... 3 Wat ziet u als sterke punten van de pleiding CMD?... 4 Wat

Nadere informatie

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode samen beslist beter besluiten Training Faciliteren dr middel van de mderatiemethde Training Techniek Resultaat Tepasbaar. Dynamisch. Interactief. Visueel. Zelfdcumenterend. Overzichtelijk. Betrkkenheid.

Nadere informatie

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563 Inspectie Werk en Inkmen Tezicht Gemeentelijk Dmein De Gemeenteraad Pstbus 11563 2502 AN Den Haag Prinses Beatrixlaan 82 2595 AL Den Haag Telefn (070) 304 44 44 Fax (070) 304 44 45 www.lwiweb.nl Cntactpersn

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

Statenvoorstel nr. PS/2014/341

Statenvoorstel nr. PS/2014/341 Statenvrstel nr. PS/2014/341 Initiatiefvrstel Cde Maatschappelijke Participatie Datum Inlichtingen bij 23 april 2014 mevruw G.J. Overmeen-Bakhuis Aan Prvinciale Staten Onderwerp Initiatiefvrstel Cde Maatschappelijke

Nadere informatie

Themadag 'Agrocomplex Scheldemond: samen een wereld te winnen?!' Verslag

Themadag 'Agrocomplex Scheldemond: samen een wereld te winnen?!' Verslag Themadag 'Agrcmplex Scheldemnd: samen een wereld te winnen?!' 27 nvember 2009, IJzendijke Vr inleidingen zie handuts. Verslag Vragenrnde na inleidingen Langs beide kanten van de grens zijn verschillende

Nadere informatie

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba.

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba. Agressiemanagement Bedrijven, rganisaties en schlen krijgen steeds vaker met agressie te maken. Wanneer je met mensen werkt, bestaat er immers de kans p cnflicten. Z n cnflict kan escaleren in bedreigingen,

Nadere informatie

Groundbreaking Innovative Financing of Training in a European Dimension. D2.1 GIFTED MODEL November 2012

Groundbreaking Innovative Financing of Training in a European Dimension. D2.1 GIFTED MODEL November 2012 Grundbreaking Innvative Financing f Training in a Eurpean Dimensin D2.1 GIFTED MODEL Nvember 2012 Prject Reference n. 517624-LLP-1-2011-1-AT-GRUNDTVIG-GMP Wrkpackage n. WP 2 Mdelling Deliverable n. D 2.1

Nadere informatie

Planning. Week Les Thuis Af. Uitleg nieuwe opdracht Reclame en Campagnes Onderzoek Orange Baby s - NEE - -

Planning. Week Les Thuis Af. Uitleg nieuwe opdracht Reclame en Campagnes Onderzoek Orange Baby s - NEE - - Planning Week Les Thuis Af 4 Uitleg nieuwe pdracht Reclame en Campagnes Onderzek Orange Baby s - - - NEE 5 Afmaken nderzek Orange Babys Beginnen nderzek Plus supermarkten Afmaken nderzek Plus supermarkten

Nadere informatie

Beleidsnotitie 2013-2016. 100, uw welzijns- en zorgnetwerk. Vastgesteld op 26 april 2013

Beleidsnotitie 2013-2016. 100, uw welzijns- en zorgnetwerk. Vastgesteld op 26 april 2013 Beleidsntitie 2013-2016 100, uw welzijns- en zrgnetwerk Vastgesteld p 26 april 2013 1 1 Inleiding Begin 2012 maakte 100, uw welzijns- en zrgnetwerk een drstart, na vier jaar nder de naam Zwel NN vanuit

Nadere informatie

Een natuurlijk proces

Een natuurlijk proces Ik vel het weer. Het is er weer. Sms even, dan de hele tijd. Ik wil je niet kwetsen. Ik wil het niet weer zeggen, maar het is er weer. (Gijs Hrvers) Overprikkeling Veel mensen met autisme hebben gede intellectuele

Nadere informatie

Subsidies waar weidegang als voorwaarde kan worden gesteld

Subsidies waar weidegang als voorwaarde kan worden gesteld Bijlage 1 Weidegang stimuleren dr middel van subsidies Het is ged mgelijk m weidegang in de melkveehuderij te stimuleren met behulp van bestaande subsidies. Dit is een verzicht van de agr- en landbuwsubsidies

Nadere informatie

Aanvraagformulier Uitvoeringsverordening EBU - NOMMIF. 1 van 9. 1.1. Gegevens van de hoofdaanvrager

Aanvraagformulier Uitvoeringsverordening EBU - NOMMIF. 1 van 9. 1.1. Gegevens van de hoofdaanvrager Let p: Alleen de aanvragen die vlden aan strategische agenda van de Ecnmic Bard Utrecht (EBU) en het tpsectrenbeleid in de regi kmen in aanmerking vr subsidie. Alleen vlledig ingevulde en ndertekende frmulieren

Nadere informatie

Ouders die heftig strijden hebben vaak te weinig inzicht in het effect van hun strijd op hun kinderen.

Ouders die heftig strijden hebben vaak te weinig inzicht in het effect van hun strijd op hun kinderen. Bijlage 10: SEMINARIE VECHTSCHEIDING VAN HET VLAAMS FORUM KINDERMISHANDELING (11.12.2012). Presentatie signalen uit de werkgrep hgcnflictueuze scheiding IJH Deinze-Eekl-Gent en de bezekruimten. Werktekst

Nadere informatie

Ekelmans & Meijer Advocaten (Rechten)

Ekelmans & Meijer Advocaten (Rechten) Evaluatie-rapprt STEP In-husedag bij Ekelmans & Meijer Advcaten (Rechten) -- INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE. WOORD VOORAF. RESULTATEN VAN DE ATTITUDE-METING VÓÓR DE IN-HOUSEDAG. RESULTATEN VAN DE ATTITUDE-METING

Nadere informatie

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen.

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen. VRAGENLIJST Beste mantelzrger, Deze vragenlijst is bedeld vr u. Dr het invullen van bijgaande vragenlijst krijgt u inzicht in de rzaken van uw belasting. Het maakt u bewust van uw situatie. In de vragenlijst

Nadere informatie

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost Bijlage 4 Tetsingskader ntwerp levenslpbestendig Zeist-Ost 1. Opzet Het tetsingskader Levenslpbestendig Zeist-Ost bestaat uit een aantel nderdelen. Een algemeen deel gaat ver de levenslpbestendige wijk:

Nadere informatie

SPEURTOCHT THEMA OCEAN. voor groep 5 t/m 8

SPEURTOCHT THEMA OCEAN. voor groep 5 t/m 8 SPEURTOCHT THEMA OCEAN vr grep 5 t/m 8 Welkm in Burgers Ocean! Met deze nderwater-speurtcht leer je van alles ver de dieren die in de zee leven. De speurtcht begint al zdra je vanuit de Bush p het strand

Nadere informatie

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Rapprt Bekend maakt bemind Onderzek naar de bekendheid van en waardering vr het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Over het CAOP Het CAOP is hét kennis- en dienstencentrum p het gebied van arbeidszaken

Nadere informatie

Huisregelement opvang Kiddyzz

Huisregelement opvang Kiddyzz Huisregelement pvang Kiddyzz Deze huisregels gelden in cmbinatie met de vereenkmst van pdracht tussen uders/verzrgers en gastuder, welke dr beide partijen ndertekend zijn. Alle vraaguders dienen van deze

Nadere informatie

bijlage 1 (voor het steekproefsgewijs verzamelen van borstvoedingscijfers)

bijlage 1 (voor het steekproefsgewijs verzamelen van borstvoedingscijfers) Bijlagen bij het mdel Plan van Aanpak vr de kraamtijd bijlage 1 (vr het steekprefsgewijs verzamelen van brstvedingscijfers) Zrg vr brstveding certificering vraagt bij (re) certificering naar de brstvedingscijfers.

Nadere informatie

Dienstverlening in Dampoort en Sint-Amandsberg

Dienstverlening in Dampoort en Sint-Amandsberg Dienstverlening in Damprt en Sint-Amandsberg 14 nvember 2013 Activiteit Tijdens een lunchgesprek ging schepen en OCMW-vrzitter Rudy Cddens in gesprek met bewners ver de zrg en dienstverlening in Damprt

Nadere informatie

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen:

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen: Graaf Jan van Mntfrtschl Beleid ter vrkming en/f regulering van pestgedrag 1. 1 Inleiding: Iedere schl heeft een veilig schlklimaat ndig. Op de Graaf Jan van Mntfrtschl zijn wij ns ervan bewust dat veiligheid

Nadere informatie

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State EVALUATIE TER STATE Marin Matthijssen, Marn van Rhee Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) juli 2005 In pdracht van Raad van State Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) Auteur: Marin Matthijssen en

Nadere informatie

Saxionstudent.nl CE 1

Saxionstudent.nl CE 1 Thema: Marktanalyse (semester 1) Prject: Desk en Fieldresearch 56357 Vrwrd Vr u ligt het plan van aanpak vr het prject Desk en Fieldresearch, vr het thema marktanalyse van semester 1. Het is de bedeling

Nadere informatie

Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz. Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden

Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz. Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en vrbeelden Clfn Opdrachtgevers Stuurgrep Tlkit Antistigma-interventies: Kenniscentrum Phrens, Stichting Samen

Nadere informatie

De huidige wijze waarop de subsidiegelden worden uitgegeven is een verdeling van de subsidie ten behoeve van:

De huidige wijze waarop de subsidiegelden worden uitgegeven is een verdeling van de subsidie ten behoeve van: Stichting Ontwikkelingssamenwerking Lingewaard Inhudelijk en financieel jaarverslag ver 2012 Was het jaar 2011 een jaar van nzekerheid en verleg met de gemeente he in de tekmst met ntwikkelingssamenwerking

Nadere informatie

Actieplan leeftijdsbewust personeelsbeleid 2013-2023

Actieplan leeftijdsbewust personeelsbeleid 2013-2023 Nvember 2013 Actieplan leeftijdsbewust persneelsbeleid 2013-2023 Actie 1: Ontwikkelen van een stagebeleid. Stagiaires zijn ptentiële nieuwe cllega s. Een stageperide kunnen we aanzien als een inwerkperide.

Nadere informatie

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 Vr- en Vregschlse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 1. Inleiding Vr- en Vregschlse Educatie, als nderdeel van het bredere beleidsterrein nderwijsachterstandbeleid, wrdt sinds 2002 in Winterswijk vrmgegeven.

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KWARTEL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KWARTEL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN SPREEKBEURT KWARTEL l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KWARTEL BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Meerjaren beleidsplan 2015-2020

Meerjaren beleidsplan 2015-2020 Meerjaren beleidsplan 2015-2020 Inhudspgave Visie 1 Missie 1 Uitvering 1 Meer bijen in Nederland 2 Franchisefrmule 2 Educatie 3 Oppervlak drachtplanten vergrten 3 Kansen vr mensen afstand tt de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Brandpreventie en veiligheid van gebouwen in Bangladesh

Brandpreventie en veiligheid van gebouwen in Bangladesh Fair Wear Fundatin Brandpreventie & veiligheid van gebuwen Bangladesh Brandpreventie en veiligheid van gebuwen in Bangladesh Op 24 april 2013 strtte het Rana Plaza Building in Savar, Bangladesh in. Aan

Nadere informatie

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica Prgramma Welzijn en Zrg Nieuwe Zrg en Dmtica Aanleiding De mgelijkheden vr het langer zelfstandig thuis blijven wnen, meten wrden verbreed. Technlgische ntwikkelingen die zrg p afstand en het participeren

Nadere informatie

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019 Bschveld n Tur Herijking Sciale Visie Bschveld 2015-2019 Inleiding Vr u ligt het verslag van de herijking van de sciale visie van Bschveld vr de peride 2015 2019. In 2007 is de sciale visie van Bschveld

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

SPREEKBEURT GEWONE DOOSSCHILDPAD

SPREEKBEURT GEWONE DOOSSCHILDPAD SPREEKBEURT GEWONE DOOSSCHILDPAD l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE GEWONE

Nadere informatie

Kenneth Smit Consulting -1-

Kenneth Smit Consulting -1- Versneld en cntinu verbeteren van de perfrmance en de resultaten van uw medewerkers en rganisatie. Perfrmance en rendementsverbetering van uw rganisatie is de fcus waarp de activiteiten van Kenneth Smit

Nadere informatie

Eenzaamheid. 1. Ter inleiding 2. 2. Wat is eenzaamheid? 2

Eenzaamheid. 1. Ter inleiding 2. 2. Wat is eenzaamheid? 2 Eenzaamheid Idske de Haan- de Jng> 1. Ter inleiding 2 2. Wat is eenzaamheid? 2 3. He ntstaat eenzaamheid 3 a. Externe factren 3 b. Persnlijkheidskenmerken f karakter 4 c. Gedragspatrnen

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Alterim Arbeidsmarktindex Publicatie voorjaar 2015

Alterim Arbeidsmarktindex Publicatie voorjaar 2015 Alterim Arbeidsmarktindex Publicatie vrjaar 2015 1 Publicatie vrjaar 2015 Alterim presenteert de uitkmsten van nze peridieke Alterim Arbeidsmarkt Index. Gericht nderzek nder 716 hg pgeleide financiële

Nadere informatie

Jaarverslag Stichting Boys Industrial Home

Jaarverslag Stichting Boys Industrial Home Jaarverslag Stichting Bys Industrial Hme 2013 Barneveld, februari 2014 1. Verslag van het bestuur Terugblik Heeft 2013 datgene pgeleverd wat we ervan verwacht hadden? Niets menselijks is ns vreemd, dus

Nadere informatie

De leerling thuis en niet naar school!?!?

De leerling thuis en niet naar school!?!? De leerling thuis en niet naar schl!?!? Oriënterend nderzek naar prblematiek en begeleidingsmgelijkheden van leerlingen, die niet f deels naar schl gaan. Kansen en mgelijkheden. IDT-SSONML Venl Renée van

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling Prtcl bij het verlijden van een gezinslid van een leerling Algemeen: Er wrden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het lcatie aanspreekpunt f de directeur meldt alleen dat nze 1 ste zrg de nabestaanden

Nadere informatie

Beleid Luisvrije School

Beleid Luisvrije School Beleid Luisvrije Schl Inleiding De Klankhf heeft de bestrijding van luizen mschreven in een beleidsstuk. Het wrd luizen en het hebben ervan betekent niet smerig en nverzrgd, maar is wel knap lastig en

Nadere informatie

BETER IN BEDRIJF. Voel je Beter in Bedrijf! Uw organisatie Beter in Bedrijf. Verzuimbegeleiding & Arboadvies

BETER IN BEDRIJF. Voel je Beter in Bedrijf! Uw organisatie Beter in Bedrijf. Verzuimbegeleiding & Arboadvies BETER IN BEDRIJF Vel je Beter in Bedrijf! Uw rganisatie Beter in Bedrijf Verzuimbegeleiding & Arbadvies Beter in Bedrijf levert, naast reguliere arbdienstverlening, vral maatwerk in verzuimbegeleiding

Nadere informatie

Notulen OR vergadering 7 september 2015

Notulen OR vergadering 7 september 2015 Ntulen OR vergadering 7 september 2015 Aan- en afwezigen Ouders Aanwezig Afwezig Ouders Aanwezig Afwezig E. Ackermans X M. Huijnen X F. Bakkers X C. Kneppen X M. Bsjes X M van der Laan X R. Brauer X F.

Nadere informatie

Samenvatting mediapartners Shopping2020

Samenvatting mediapartners Shopping2020 Samenvatting mediapartners Shpping2020 Samenvatting eindrapprt expertgrep Supply Chain De supply chain van de tekmst wrdt gekenmerkt dr cntinue verandering en vraagt m flexibiliteit. De veranderende retailmgeving

Nadere informatie