Projectverslag. Plezierige Activiteiten Methode

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Projectverslag. Plezierige Activiteiten Methode"

Transcriptie

1 Projectverslag Plezierige Activiteiten Methode De weg naar langer thuis wonen Studenten: Jasmijn Oostveen Selene Fabry Opleiding: HBO-V Hogeschool Rotterdam Leerjaar: vier Datum: te Rotterdam Minor: Oud in eigen huis (MINIVGOEH) Opdrachtgever (docent HRO): Netta van t Leven Inhoudelijk begeleidende docenten: Laura Daeter / Connie Klingeman 1

2 Voorwoord De afgelopen maanden hebben we gewerkt aan het project: Plezierige Activiteiten Methode, als opdracht vanuit Kenniscentrum Zorginnovatie. We hebben hier met veel plezier aan gewerkt, mede omdat we er van overtuigd zijn dat langer zelfstandig wonen in de eigen thuissituatie het beste voor de mens is. We hebben al eerder opdrachten uitgevoerd met ouderen, omdat ouderenzorg onze passie heeft. De meeste ouderen zijn zo dankbaar voor wat je voor hen doet, dat bijna het ontroerend is. We realiseren ons goed dat dit project niet tot stand zou zijn gekomen zonder de actieve begeleiding van Netta van t Leven. Netta van t Leven is docent ergotherapie en daarnaast onderzoeker van het Kenniscentrum Zorginnovatie. Wij maken een onderdeel uit van haar promotieonderzoek. Ze heeft naast ons gestaan gedurende het gehele project, ons supervisie gegeven gedurende de huisbezoeken en trainingen gegeven ter voorbereiding van de huisbezoeken. We willen haar daarom danken voor haar actieve begeleiding gedurende ons project. Daarnaast willen we Laura Daeter bedanken. Laura Daeter is kerndocent in het hoger beroepsonderwijs, opleiding: Verpleegkunde (HBO-V). Bij de start van ons project heeft ze veel voor ons betekend. Helaas heeft ze dit werk door omstandigheden ter zijde moeten leggen, waarna Connie Klingeman deze taak heeft overgenomen. Connie Klingeman is projectleider Zorg voor Beter dementieonderwijs en houdt zich tevens bezig met het uitstroomprofiel hbo en Verpleegkundige Gerontologie Geriatrie (VGG). Zij is degene die de werkzaamheden van Laura Daeter heeft opgepakt. Bedankt hiervoor. De opgedane bevindingen in dit project hebben ons laten zien dat het nog niet zo eenvoudig is om samen te leven met een dementerende partner. Zonder ondersteuning vanuit familie en/of zorginstanties lukt dit nauwelijks, omdat de nietdementerende partner anders te weinig lucht heeft voor zichzelf. Als laatste gaat onze dank uit naar de casemanagers van dit project en de bezochte echtparen. Zonder bovenstaande personen hadden wij niet de bevindingen kunnen geven die in de projectverslag zijn vermeld. Rotterdam 7 januari 2013 Jasmijn Oostveen Selene Fabry 2

3 Inhoudsopgave Samenvatting... 4 Summary... 5 Hoofdstuk 1 Inleiding... 6 Hoofdstuk 2 Theoretisch raamwerk... 9 Hoofdstuk 3 Methode/Werkwijze Hoofdstuk 4 Resultaten Hoofdstuk 5 Conclusie (s) Hoofdstuk 6 Eindproduct (lijst met aanbevelingen) Hoofdstuk 7 Beschouwing/Discussie Literatuurlijst Bijlage Bijlage

4 Samenvatting Doelstelling: De doelstelling van het onderzoek is, om in kaart te brengen of dementerende ouderen en de mantelzorgers via de Plezierige Activiteiten Methode hun welzijn kunnen verbeteren. Dit is bij twee cliëntenparen aan huis onderzocht. Vervolgens is de aandacht verlegt naar de manier waarop de casemanagers echtparen hebben geworven, om zo aanknopingspunten te vinden om meer echtparen te activeren voor deelname aan de Plezierige Activiteiten Methode. Met als doel onze hoofdvraag te kunnen beantwoorden. Methode/werkwijze: Aan de hand van drie semi-gestructureerde interviews zijn gegevens verzameld bij drie casemanagers, om te achterhalen hoe de werving is gegaan en wat de aanknopingspunten zijn om mensen te activeren tot deelname aan de Plezierige Activiteiten Methode. Door middel van negen huisbezoeken zijn de observaties van de onderzoekers verzamelt. Tijdens deze observaties werd er gekeken welke mogelijkheden de Plezierige Activiteiten Methode biedt voor dementerende ouderen en hun mantelzorgers. Na elk huisbezoek hebben de onderzoekers onafhankelijk van elkaar een reflectie geschreven. De reflecties gingen over de inhoud van de huisbezoeken en het gevoel wat de onderzoekers daarbij hadden. Resultaten: In totaal hebben er negen huisbezoeken plaatsgevonden bij twee echtparen. Er hebben drie interviews plaatsgevonden met drie verschillende casemanagers. Uit de interviews met de casemanagers is gebleken dat zij tijdens de werving opliepen tegen obstakels waardoor zij niet voldoende echtparen hebben geworven. Deze obstakels waren: te weinig tijd, de Plezierige Activiteiten Methode zit niet in het systeem van de casemanagers, de manier van aanbieden van de interventie, onvoldoende informatie over de Plezierige Activiteiten Methode, de Plezierige Activiteiten Methode is nog niet geïmplementeerd hier zit het nog niet in het systeem van de casemanagers en het was onduidelijk naar wie ze moesten werven. Het probleem van de moeizame werving ligt niet zo zeer bij het aantal potentiële cliëntparen. Het probleem ligt bij het enthousiasme van de casemanagers. Conclusie: De resultaten laten weten dat de stemming van zowel de mantelzorger als de dementerende verbetert. Of daarmee ook het welzijn verbetert weten de onderzoekers niet. Welzijn is een breed begrip. Het is duidelijk dat op het moment dat de onderzoekers over de vloer kwamen bij de twee echtparen, de somberheid verdween. Dit was voornamelijk bij echtpaar één het geval. Omdat welzijn ook gaat over een goede lichamelijke toestand kunnen de onderzoekers niet zeggen dat de Plezierige Activiteiten Methode het welzijn volledig verbetert. Wel biedt de Plezierige Activiteiten Methode meer bezigheden, plezier en minder somberheid. De casemanagers kunnen meer cliëntparen motiveren als zij zelf ook gemotiveerd zijn. Sleutelwoorden: Plezierige Activiteiten Methode, dementie, mantelzorgers, ouderen, thuissituatie, casemanagers, interventies. 4

5 Summary Objective: The objective of this research is to establish that people with dementia and their carers are able to improve their well-being through the Pleasant Activities Program. This has been researched by means of visiting 2 client couples in their homes. Subsequently, attention has been given to the way case managers acquired their clients, in order to establish connecting factors to encourage more clients to participate in the Pleasant Activities Program, with the purpose of finding the answer to the research question. Method: Data have been collected by three case managers through semi-structured interviews, in order to determine the acquisition method, as well as the reasons for people to take part in the Pleasant Activities Program. Researchers collected observations of nine family visits. During this observations the researchers look to the opportunities of the Pleasant Activities Program for people with dementia and their carers. After each visit, the individual researchers drafted a report. These reports reflected the content of the visits, as well as the thoughts of the researchers. Results: Two couples were visited nine times, during which three case managers conducted three interviews. Interviews with the case managers showed that they encountered obstacles during the acquisition period, as a result of which they were unable to find enough couples. These obstacles were: lack of time, the Pleasant Activities Program is not part of the case managers system, the way of offering intervention, insufficient information about the Pleasant Activities Program. The Pleasant Activities Program has not yet been implemented, as a result of which it has not been included in the case managers system, causing the method of acquisition to be unclear. The challenge of finding clients does not lie with potential clients as much as with the case managers motivation. Conclusion: Results indicate that the mood of both carers and patients improve with the Pleasant Activities Program. Whether this means their well-being improves as well has not been established by the researchers. Well-being is an abstract/broad concept. It was proven, however, that moods improved/lightened during researchers visits, especially with couple number one. As well-being includes good physical health, researchers cannot establish that the Pleasant Activities Program improves wellbeing completely. However, the Pleasant Activities Program does encourage activities, enhance joy and dispels gloominess. Case managers would be able to motivate more couples when they would be motivated themselves. Key words: Pleasant Activities Program, dementia, carers, elderly people, home situation, case managers, interventions. 5

6 Hoofdstuk 1 Inleiding Motivatie Op drie september 2012 zijn we gestart met de minor: Oud in eigen huis. Deze minor is, erop gericht ouderen zo lang mogelijk thuis te laten wonen. Dit is ook beleid vanuit de overheid. De overheid wil onder druk van de overheidsbezuinigingen een lagere druk op de collectieve kosten. Momenteel hebben ruim mensen in Nederland dementie (Peeters et al, 2012). Dit leidt tot het beleid om mensen langer thuis te laten wonen. Immers thuis wonen, met zorg aan huis, is collectief gezien goedkoper dan de ouderen in verpleeghuizen op te nemen. Zeker niet op de laatste plaats is dit ook wat ouderen zelf graag willen. We hebben er voor gekozen om aan de slag te gaan met het project: Plezierige Activiteiten Methode, waarmee de dementerende partner geprikkeld wordt tot leuke activiteiten, zodat de niet-dementerende partner ontlast wordt en lucht voor zichzelf krijgt.. Het project trok onze aandacht omdat het zowel theoretisch als praktijkgericht is. Wij vonden het leuk om met een praktijkopdracht aan de slag te gaan waarin we onze handen hebben mogen gebruiken, cliëntgericht mochten bezig zijn en als doelgroep ouderen. Een voor ons geliefde doelgroep. Project Voor ons is het doel om inzicht te krijgen in de problematiek rondom ouderen en vermindering van zorg, waarbij de welzijnsproblematiek ouderen toch op peil blijft, zodat we als toekomstige verpleegkundigen op dit terrein goed kunnen functioneren. Dit is onder andere belangrijk omdat uit onderzoek van Turner (1999) is gebleken dat mantelzorgers van mensen met dementie ernstig belast zijn en meer kans hebben op stress, depressie en een slechte fysieke gezondheid. Maar ook omdat het aantal mensen met dementie de komende 25 jaar zal verdubbelen (Ward-Griffin et al, 2011). Meer achtergrondinformatie over dementie en mantelzorgers is te vinden in hoofstuk twee. Interventie Plezierige Activiteiten Methode De Plezierige Activiteiten Methode is een methode die oorspronkelijk komt uit de Verenigde Staten. Nu heeft ook het Nederlands instituut voor onderzoek van de eerstelijnszorg, de Academische Werkplaats Dementie, een samenwerkingsverband tussen Thuiszorgorganisatie de Zellingen te Capelle aan den IJssel, het Kenniscentrum Zorginnovatie van de Hogeschool Rotterdam en het Van Kleef Instituut te Rotterdam de interventie geïntroduceerd en omgezet naar de Nederlandse situatie. Het Van Kleef Instituut dient als implementatiewerkplaats en kennisnetwerk. De interventie is bedoeld voor mensen met dementie en hun mantelzorger. De interventie bestaat uit zes huisbezoeken uitgevoerd door de onderzoekers. Tijdens de huisbezoeken wordt gezocht naar activiteiten die zowel de mantelzorger als de dementerende partner met plezier kunnen doen, samen maar ook alleen. Na deze zes huisbezoeken is het de bedoeling dat de mantelzorger en de persoon met dementie deze activiteiten zelf gaat voortzetten in de thuissituatie. Observatie onderzoekers De onderzoekers geven tijdens de huisbezoeken tevens aandacht aan onderwerpen als: welke invloed dementie heeft op de stemming van zowel de mantelzorger als de dementerende. Om zo de kennis van de mantelzorger te verbreden maar ook meer begrip te krijgen voor het ziekteproces (Van t Leven 2012 persoonlijke communicatie). 6

7 Probleemstelling De bevolking vergrijst in hoog tempo en de overheid moet bezuinigenen, waardoor taken nu bij de mantelzorgers van dementerende ouderen terecht komen. Als de mantelzorger vaak de niet-dementerende partner overbelast raakt, moet de dementerende eerder worden opgenomen in een verpleeghuis. Dit heeft tot gevolg dat de zorgkosten voor ouderen stijgen. Dit in combinatie met het toegenomen aantal ouderen, maakt dat er een serieus probleem ligt (Swann, 2012). Mantelzorgers zijn belangrijk, omdat zij de kosten voor de vergrijzing beheersbaar houden. Met dit in het oog zou de Plezierige Activiteiten Methode mogelijk een uitstekende interventie zijn om ouderen zo lang mogelijk thuis te laten wonen. Het project wat wij hebben gekozen gaat over de Plezierige Activiteiten Methode voor dementerende ouderen en hun mantelzorger in de thuissituatie. Het lezen van kranten, het maken van kruiswoordpuzzels of het doen van andere spelletjes kan het geheugen van de mens verbeteren. Dit heeft als gevolg dat er een grotere hersencapaciteit ontstaat waardoor het geheugen minder snel achteruit gaat (Katherina e.a., 2011). Bijkomend voordeel is dat echtlieden samen (sociaal) actief zijn. Doelstelling De doelstelling van ons onderzoek is om in kaart te brengen of dementerende ouderen en de mantelzorgers via de Plezierige Activiteiten Methode hun welzijn kunnen verbeteren. Vervolgens hebben we onze aandacht verlegt naar de manier waarop de casemanagers echtparen hebben geworven, om zo aanknopingspunten te vinden om meer mensen te activeren. Vraagstelling In het gesprek met de opdrachtgever en onze begeleidende docent zijn we te weten gekomen in welke informatie de opdrachtgever geïnteresseerd is. Tijdens het onderzoek is de opdrachtgever zeer actief betrokken geweest bij het proces. Bewijs van de actieve samenwerken per mail, is te vinden in bijlage één. Daar is tevens de bevestiging te vinden dat zij ons document heeft ontvangen. In eerste instantie kregen we de opdracht bij zes echtparen op huisbezoek te gaan om hen in de thuissituatie te observeren. Wij konden de onderzoeksmethode niet kiezen. De opdrachtgever wilde observatie in de thuissituatie (huisbezoeken) om te kunnen bepalen in welke mate de niet-dementerende partner de dementerende partner kan stimuleren en in hoeverre de dementerende partner deze methode kan toepassen zonder ondersteuning van de niet-dementerende partner. Maar in verband met de moeizame werving is dit niet gelukt. Dit heeft de opdrachtgever tot een tweede vraag gebracht: Hoe verliep de werving?. Er zijn dus vragen naar voren gekomen en hierdoor hebben we een hoofdvraag kunnen opstellen. Deze luidt: Welke mogelijkheden heeft de Plezierige Activiteiten Methode, voor dementerende ouderen en hun mantelzorgers thuis, om hun welzijn te verbeteren en op welke manier kunnen casemanagers cliëntparen motiveren voor deelname aan de Plezierige Activiteiten Methode? Kaders Het project is uitgevoerd binnen de volgende kaders. het project liep van maandag 3 september 2012 tot 24 januari 2013; het onderzoek heeft zich gericht dementerende ouderen en hun mantelzorgers in de thuissituatie; 7

8 het projectverslag is tot stand gekomen in overleg en samenwerking met de opdrachtgever; er is kwalitatief onderzoek verricht; gegevens van geïnterviewde zijn geanonimiseerd; gegevens van de echtparen zijn geanonimiseerd; het eindproduct zal bestaan uit een lijst met aanbevelingen, een verslaglegging van de activiteiten en een transscript van de interviews met de casemanagers; er is samengewerkt met opdrachtgever en docentbegeleider; verslagen zijn uitgewerkt volgens de beoordelingscriteria in de handleiding Minorproject ; bronvermelding is gedaan volgens de Chicago-richtlijnen; producten zijn opgesteld in correct Nederlands. Opbouw van het verslag De opbouw van het verslag zal er als volgt uit zien: hoofstuk 1 Inleiding; hoofdstuk 2 Theoretisch raamwerk; hoofdstuk 3 Methode/Werkwijze; hoofstuk 4 Resultaten; hoofstuk 5 Conclusie(s); hoofstuk 6 Eindproduct; hoofstuk 7 Beschouwing/Discussie; literatuurlijst. 8

9 Hoofdstuk 2 Theoretisch raamwerk Dementie wordt ook wel gezien als ouderdomsziekte. Dit wil zeggen dat dementie vaker geconstateerd wordt bij ouderen boven de 65 jaar, dan bij mensen onder de 65 jaar. De term dementie komt uit het Latijn en betekent letterlijk ontgeesting (Dirkse e.a., 2011:12). Bij dementie ziet men, naarmate de tijd voordert, een verslechtering van de geest. Elke dag die voorbij gaat moet de mantelzorger stukje bij beetje, afscheid nemen van de geest van de dementerende oudere. Doordat de zenuwcellen in de hersenen kapot gaan ontstaat er verlies van het geheugen. Maar niet alleen het geheugen wordt aangetast door dementie. Ook zien we verandering van het karakter, problemen met denken en taal, het verliezen van de autonomie/regie en oriëntatieproblemen. Dementie is onder te verdelen in verschillende vormen, te zien in figuur 1. Het is belangrijk om te weten dat dementie een progressief verloop kent. Dit houdt in dat de symptomen, naarmate de tijd vordert, in ernst toenemen (Dirkse e.a., 2011). Er is nog altijd geen geneesmiddel voor de ziekte van Alzheimer en de andere vormen van dementie. Er zijn wel medicijnen die het ziekteproces kunnen vertragen. Over de hele wereld wordt onderzoek gedaan naar de oorzaken, mogelijke preventie en behandeling van dementie (Alzheimer Nederland, 2012). Helaas zijn de kosten rondom dementie hoog. In een onderzoek van 2007 werden de kosten, wereldwijd, op meer dan 315 miljard dollar geschat. Figuur 1 Deze kosten zullen alleen maar toenemen vanwege de dubbele vergrijzing (Shagam, 2009). Mensen die voor hun zieke of gehandicapte familieleden of vrienden zorgen. Deze verleners van informele zorg, ook wel mantelzorgers genoemd, geven hulp aan familieleden of vrienden met een chronische of tijdelijke hulpbehoefte. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om mensen met een chronische ziekte of handicap, terminale zieken, kinderen met een verstandelijke beperking, mensen met een psychiatrische aandoening of degenen die na een operatie uit het ziekenhuis zijn ontslagen (Peeters e.a., 2012:63). Er zijn in Nederland bijna één miljoen mantelzorgers die de zorg dragen voor een dementerend familielid. Gelukkig is er bij het ziektebeeld dementie vaak een mantelzorger in beeld. Deze mantelzorger is vaak een partner of familielid, waardoor deze in nauw contact met de dementerende oudere staat (Dirkse e.a., 2011). Gemiddeld geven mantelzorgers 20 uur per week zorg, gedurende gemiddeld vijf jaar. De meeste van deze mantelzorgers zijn vrouw (Peeters e.a., 2012:64). Doordat het aantal dementerenden toeneemt naarmate de jaren verstrijken (in 2012 nog dementerende maar in 2050 is dat aantal verdubbeld) is het waarschijnlijk dat het aantal dementerende niet gelijk is met het aantal mantelzorgers. Hierdoor zullen mantelzorgers nog meer belast worden dan ze nu al zijn. Uit onderzoek is gebleken dat die belasting voornamelijk zit in de volgende veranderingen de mantelzorger heeft moeite met de: 9

10 1. gedragsverandering van de dementerende partner; 2. stemmingswisselingen (bang, boos, verward); 3. tegenwerking van de dementerende partner (Peeters e.a., 2012). Zoals in figuur één te zien is bestaan er verschillende vormen van dementie. Deze verschillende vormen zorgen ook voor verschillende ervaringen van de mantelzorgers. Zo is gebleken dat mantelzorgers die een partner hebben met fronto-temporaal dementie last hebben van een verhoogde depressie en een slechte gezondheid. Deze klachten hoeven niet bij elke mantelzorger voor te komen omdat dit afhangt van de vorm van dementie. Mantelzorgers van fronto-temporale dementerenden lijken meer psychisch belast dan mantelzorgers van andere soorten van dementie (Bristow e.a., 2008). Figuur 2 Wat houdt de Plezierige Activiteiten Methode in? De Plezierige Activiteiten Methode is, zoals eerder genoemd, ontstaan in de Verenigde Staten. Mevrouw Verkaik is de methode gaan toepassen in negen verpleeghuizen in Nederland. Om zo depressie bij bewoners met dementie te verminderen. Met succes. Meer informatie over het onderzoek van mevrouw Verkaik is te vinden in het artikel: Depression in dementia, te vinden op de website van het Nivel (Verkaik, 2009). Teri heeft in 1997 hier ook onderzoek naar gedaan, waarnaar mevrouw Verkaik ook verwijst. Maar omdat dit onderzoek al 15 jaar geleden is uitgevoerd, hebben de onderzoekers met dit onderzoek verder niets gedaan (Teri et al, 1997) De Plezierige Activiteiten Methode is een methode die bedoeld is voor dementerende ouderen en hun mantelzorgers in de thuissituatie. Door het aanbieden van de Plezierige Activiteiten Methode wil men de negatieve spiraal doorbreken. Het doel van de Plezierige Activiteiten Methode is het ervaren van ontspanning en plezier voor zowel de mantelzorger als de dementerende oudere. In het geval van het onderzoek van Peeters gaat het over mantelzorgers van dementerende ouderen. Dat het project ook op de mantelzorgers is gericht is belangrijk, zij worden tijdens het project niet vergeten. Mantelzorgers zijn namelijk ontzettend belangrijk. Zo blijkt uit onderzoek in Groot-Brittannië dat de meerderheid van de mensen met dementie verzorgd wordt door een mantelzorger. Hieruit mag er geconcludeerd worden dat mantelzorgers onmisbaar zijn in deze maatschappij (Armstrong e.a., 2002). Door ook een stuk informatie te geven aan de mantelzorger tijdens de Plezierige Activiteiten Methode ontstaat er meer begrip bij de mantelzorger over de ziekte dementie. Het behouden van de eigen regie tijdens de Plezierige Activiteiten Methode is van belang. Het doen van activiteiten kan alleen maar ook samen. Welke activiteiten de echtparen gaan doen ligt in de hand van de echtparen. Zij beslissen wat ze leuk vinden om te doen. Uit onderzoek van Linda Buettner blijkt namelijk dat in vijf verzorgingshuizen in de Verenigde Staten, de meeste activiteiten niet aansluiten bij de wensen van de ouderen. Met als gevolg dat slechts 12% van de bewoners dagelijks aan activiteiten deelneemt. (Buettner & Fitzsimmons 2003). Het is om, onder andere, deze reden belangrijk om de keuze van de activiteit in de hand te houden van de mantelzorger en de dementerende. Gedurende zes huisbezoeken krijgen de echtparen hulp van studenten van de Hogeschool Rotterdam. Het is de bedoeling dat na zes weken de echtparen de plezierige activiteiten zelf gaan voortzetten (van t Leven, 2011) 10

11 Wat wordt er verstaan onder verbetering van welzijn? Er bestaan vele definities over het begrip welzijn. De onderzoekers hanteren de volgende definitie van welzijn: Goede lichamelijke en geestelijke gezondheid, thans m.n. op het zich welbevinden in onstoffelijk opzicht (Geerts e.a., 2010:3568). Verbetering van welzijn is er dus op gericht om de lichamelijke en geestelijke gezondheid te verbeteren. In het geval van het onderzoek die van de dementerende oudere en de mantelzorger. Door het verslag heen hebben de onderzoekers gebruik gemaakt van verschillende definities. Om deze te concretiseren zullen de onderzoekers de gebruikte begrippen definiëren. De definities hiervan zijn te vinden in bijlage twee. 11

12 Hoofdstuk 3 Methode/Werkwijze Kwalitatief onderzoek De vraag van de opdrachtgever gaat uit naar een kwalitatief onderzoek. Er worden twee soorten data verzameld. De eerste data worden tijdens de huisbezoeken bij de echtparen verzameld. Hierbij gaat het om de mening van de onderzoekers ten aanzien van de Plezierige Activiteiten Methode. De tweede data worden verzameld tijdens de interviews met de casemanagers, hierbij gaat het om de mening van de casemanagers. Meningen zijn kwalitatief. Werving Voor het project is met vier casemanagers contact gelegd. Zij hebben geprobeerd om cliëntenparen te werven voor de Plezierige Activiteiten Methode. De opdrachtgever heeft ervoor gekozen om zelf contact op te nemen met de casemanagers. Vanaf de eerste week in december tot de derde week in december zijn er, maar bij drie van hen, interviews afgelegd door de onderzoekers. De casemanagers zullen in het verslag benoemd worden als casemanager één, casemanager twee en casemanager drie. Interventie Plezierige Activiteiten Methode/observatie Vanaf de tweede week in oktober tot eind november 2012 zijn er door de onderzoekers twee echtparen bezocht voor het uitvoeren van de Plezierige Activiteiten Methode. In het verslag zullen de echtparen benoemd worden als echtpaar één (familie van G.) en twee (familie H.). Voorafgaand hebben de onderzoekers vanuit de Hogeschool Rotterdam trainingen gevolgd. Hier hebben zij de volgende onderwerpen behandeld: communicatie tussen een demente ouderen, het omgaan van probleemgedrag bij deze demente ouderen en het aanpassen van activiteiten. Na deze drie trainingen zijn de onderzoekers aan de slag gegaan met de huisbezoeken, waar zij de Plezierige Activiteiten Methode zijn gaan toepassen. Gedurende het project hadden de onderzoekers een belangrijke rol. Namelijk het observeren van de thuiswonende mantelzorger en dementerende oudere. Daarnaast was de taak van de onderzoekers om de Plezierige Activiteiten Methode toe te passen in de thuissituatie. Communiceren, elkaar aanvoelen en vertrouwen hebben was hierbij van belang. Om dit te creëren is tijd nodig. De onderzoekers en de echtparen kende elkaar niet voorafgaand aan het onderzoek. Bij de huisbezoeken hebben de onderzoekers zich gehouden aan de opzet van de Plezierige Activiteiten Methode volgens het handboek, zie bijlage drie. De eerste huisbezoeken bestonden voornamelijk uit het opbouwen van een vertrouwensrelatie. Hierbij kwamen de competenties en vaardigheden van de onderzoekers, die beiden de hbo-v doen, goed van pas. De competentie om de kwaliteit van zorg te bewaken is tijdens één van de huisbezoeken aan het bod gekomen. De overige competenties die met de huisbezoeken worden afgedekt, zijn te vinden in bijlage vier. Tijdens de eerste twee huisbezoeken is er gepraat over het verleden en heden. Ook de diagnose dementie werd besproken. Na het eerste huisbezoek hebben de onderzoekers gevraagd aan beide echtparen het handboek: Plezierige Activiteiten Methode door te nemen. En alvast samen, de mantelzorger en de dementerende oudere, te kijken naar lijst met de plezierige activiteiten. Er is door de onderzoekers continue benadrukt dat niks moet en alles mag. Dit is een werkwijze geweest van de onderzoekers. Een belangrijk werkwijze omdat de Plezierige Activiteiten Methode 12

13 een interventie is waar je plezier uit moet halen. Het volgende bezoek hebben de onderzoekers samen de echtparen de lijst met activiteiten besproken. Hieruit is gebleken dat de echtparen goed konden benoemen wat ze leuk vonden en wat niet. Voor echtpaar twee bleek de Plezierige Activiteiten Methode te vroeg te komen; daarover later meer in hoofdstuk vier. Bij echtpaar één zijn de activiteiten wel van start gegaan, hierin hebben de onderzoekers gecoacht, geobserveerd en gestuurd. Na de eerste huisbezoeken is er door de onderzoekers geëvalueerd met de opdrachtgever. Hierin werden de onderzoekers bemoedigd en kregen ze tips en feedback. Deze werden vervolgens door de onderzoekers toepast tijdens de huisbezoeken. Na elk huisbezoek hebben de onderzoekers onafhankelijk van elkaar een reflectie geschreven. De reflecties gingen over de inhoud van de huisbezoeken en het gevoel wat de onderzoekers daarbij hadden. Op de vraag van de opdrachtgever zijn de reflecties tussentijds verzonden naar de opdrachtgever. De reflectieverslagen zijn te vinden in bijlage vijf. Interviews casemanagers Aan de hand van een semi-gestructureerd interview zijn gegevens verzameld bij de casemanagers, om te achterhalen hoe de werving is gegaan en wat de aanknopingspunten zijn om mensen te activeren tot deelname aan de Plezierige Activiteiten Methode. Er is gekozen voor een semi-gestructureerd interview omdat er al een aantal vragen vooraf vast lagen, maar er ook door gevraagd kon worden op de antwoorden die de casemanager gaf. De interviews zijn afgenomen aan de hand van een topiclijst, deze is te vinden in bijlage zes. Op de vraag van de opdrachtgever is zij ook bij het opstellen van deze lijst betrokken geweest. De interviews zijn opgenomen met een voice recorder, zodat deze uitgewerkt konden worden tot een transcript. Geen van de drie casemanagers had bezwaar tegen het opnemen van het gesprek. Dataverzameling - het gedrag wat ontstaat bij de Plezierige Activiteiten Methode, bij de dementerende oudere en mantelzorger in de thuissituatie, het gaat hierbij om de observatie van de onderzoekers (dit is fieldresearch); - theorieën en modellen uit de literatuur over mantelzorgers, dementie, ouderen, Plezierige Activiteiten Methode en de casemanagers (dit is deskresearch) zie literatuurstudie van de onderzoekers; - informatie over de casemanagers en hun werving (dit is via de methode van interview verzameld. Populatie/doelgroep Aan het begin van het project is er vanuit het Kenniscentrum een vraag uit gegaan naar de casemanagers om de populatie in kaart te brengen. De populatie waar de casemangers naar op zoek gingen, bevatten de volgende kenmerken: 1. cliëntparen ouder dan > 65 jaar; 2. een dementerende oudere; 3. een mantelzorger van bovengenoemde dementerende oudere; 4. de situatie speelt zich af in de thuissituatie in Nederland. Sinds 2011 zijn het Kenniscentrum en de casemangers bezig geweest met de selectie van de populatie. Kortom: in het onderzoek worden de echtparen en de casemanagers bevraagd. 13

14 Wanneer worden de gegevens verzameld? In tabel 1 is te vinden wanneer welke gegevens zijn verzameld. In totaal zijn er door de onderzoekers acht huisbezoeken afgelegd. Week 40 (van 1 oktober 2012 tot 7 oktober 2012) Taak Voorbereidingen (Trainingen volgen bij Netta van t leven) 41 (vanaf 8 oktober 2012 ) Interventie Plezierige Activiteiten Methode (Start huisbezoeken) 42 tot en met 47 (van 15 oktober 2012 tot 25 november 2012) Observatie (Huisbezoeken) 48 (van 26 oktober 2012 tot 2 december 2012) 49 (van 3 december 2012 tot 9 december 2012) 50 (van 10 december 2012 tot 17 december 2012) Laatste observatie (Laatste huisbezoek) Interviews casemanagers (twee) Interview casemanager Tabel 1 Data-analyse De onderzoekers zijn gaan kijken naar de mogelijkheden van de Plezierige Activiteiten Methode, om het welzijn van de echtparen te verbeteren. De onderzoekers hebben tevens gekeken naar de casemanagers met als vraag hoe zij cliëntparen kunnen motiveren voor deelname aan de Plezierige Activiteiten Methode. Er is gebruik gemaakt van de observaties van de onderzoekers,topiclijst en literatuuronderzoek. Aan de hand van deze gegevens is gezocht naar verbanden. Bij de interviews met de casemanagers is ingegaan op de vraag: hoe verliep de werving? Hierbij is gebruik gemaakt van de ervaringen die de onderzoekers hebben opgedaan tijdens de huisbezoeken. Voor het analyseren van de interviews hebben de onderzoekers het volgende stappenplan (methode) gebruikt: 1. Lees de gegevens goed door. Verdeel de gegevens in kleine fragmenten die in een woord kunnen worden samengevat. Denk hier niet te licht over; ga na waarom je precies dat fragment selecteert. 2. Je evalueert de gebruikte termen. Welke waarde kennen de onderzoekseenheden aan de gebruikte termen toe? De onderzoeker interpreteert de betekenis ervan. Zijn deze termen van toonzetting negatief of juist positief? 3. Dan bedenkt de onderzoeker met welk woord het fragment het beste kunt omschrijven. 4. Vervolgens worden termen gegroepeerd. Wat hoort bij elkaar? 5. De gecodeerde begrippen worden gesorteerd. 6. Er worden verbanden gezocht tussen de begrippen, naar associaties en/of combinaties. Ook worden er hoofdgroepen en subgroepen gemaakt door te kijken welke codes bij elkaar horen en op welke wijze ze kunnen worden geordend. 14

15 7. Breng de structuur aan in de begrippen, zoek naar relaties tussen begrippen en beantwoord de vraag waarom er bepaalde begrippen en bepaalde volgordes van begrippen zijn aangetroffen. Plaats deze verbanden in een diagram. 8. Breng het gevonden model in verband met de probleemstelling van het onderzoek. - Kan er een antwoord op de vraag gegeven worden? - Zijn er aanvullende vragen? - Ontbreekt er nog informatie? Zo ja, dan ga je opnieuw gegevens verzamelen, totdat je een volledig antwoord op de probleemstelling kunt formuleren (Verhoeven, 2007:254). Gegevensverwerking De interviews zijn door beide onderzoekers uitgewerkt aan de hand van het bovenstaande stappenplan. Door middel van opname apparatuur was het mogelijk de interviews compleet uit te werken. Vervolgens hebben de onderzoekers, willekeurig, het eerste interview gecodeerd. Zo was het mogelijk om codes door te geven aan het tweede en derde interview. In totaal zijn er 36 verschillende codes ontstaan. Er zijn verbanden gelegd tussen de verschillende codes. Zo was de ene casemanager positief over het concept dagbehandeling terwijl de andere casemanager hier negatief over was. Het verband hierin is: dagbehandeling. Hierin hebben de onderzoekers verschillende thema s gemaakt aan de hand van verschillende kleuren. De verschillende thema s zij: 1. kennismaking; 2. skype; 3. welzijn; 4. dagbehandeling; 5. dementie; 6. plezierige activiteiten methode; 7. casemanager; 8. werving; 9. financiering; 10. afronding. Dit is tevens te vinden in bijlage zeven. De volledige gecodeerde interviews zijn op te vragen bij de onderzoekers. Figuur 3 15

16 Hoofdstuk 4 Resultaten De onderzoekers hebben, om antwoord te geven op de hoofdvraag, een viertal deelvragen opgesteld. Hiervoor is gebruik gemaakt van quotes uit de afgenomen interviews en de ervaringen van de onderzoekers opgedaan tijdens de huisbezoeken. Deelvraag 1: Op welke manier is, voor de onderzoekers de Plezierige Activiteiten Methode anders dan de zorg die reeds wordt geboden? Observatie onderzoekers De onderzoekers hebben bij echtpaar één gemerkt dat er duidelijk sprake was van somberheid. Dit uitte zich in het gedrag van de dementerende. De dementerende had de activiteiten die hij vroeger dolgraag deed, en waarvan hij dacht deze niet meer te kunnen, aan de kant gezet. Denk hierbij aan het bouwen van een model schip of tuinieren. Doordat de dementerende geen activiteiten meer had heeft hij aangegeven zich somber en nutteloos te voelen. Ook de mantelzorger heeft tijdens de huisbezoeken aangegeven haar partner somber is. In de eerste twee huisbezoeken hebben de onderzoekers onder andere de volgende kernwoorden beschreven: - somberheid; - weinig sociale contacten; - negatief; - inactief gedrag bij dementeerde. Wat duidelijk naar voren kwam was dat de dementerende in dit geval weinig zelf vertrouwen had in het doen van activiteiten. Door fysieke en mentale beperkingen is zijn dag invulling grotendeels weggevallen. De mantelzorger leek de ziekteverschijnselen van haar partner niet altijd als zodanig te herkennen. De mantelzorger gaf zelf aan meer informatie te willen over het ziektebeeld dementie en de rol als mantelzorger. De onderzoekers hebben hierop ingespeeld door zowel schriftelijke als mondelinge toelichting te geven. Interventie Plezierige Activiteiten Methode/Observatie De plezierige activiteiten methode is een makkelijke uitvoerbare methode voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Het heeft een duidelijk doel namelijk ongedwongen plezier beleven door het doen van activiteiten. Een belangrijk onderdeel hierbij is dat de activiteiten afgestemd zijn op de dementerende en de mantelzorger. Het doen van plezierige activiteiten zorgt tevens voor het doorbreken van de negatieve spiraal die vaak gezien wordt bij dementerende en mantelzorgers. Interview casemanagers Casemanager één zegt het volgende over de door de onderzoekers uitgevoerde methode: Weet je wat jullie kracht is? A. denk ik dat het heel erg leuk is dat er jongen mensen over de vloer komen. Dat is toch anders. Ik denk dat het leuk is, het prikkelt. Jullie zijn fris, en hebben er zin in. Dat soort mensen komen mensen op leeftijd vaak niet meer tegen. Wat ik ook heel krachtig vind is dat jullie verschillende keren achter elkaar komen. En eh... dat je uiteindelijk echt vind wat past bij in dit geval het echtpaar van G. Dat is super want ze zijn er wel echt heel erg blij mee. Jullie hebben echt iets toegevoegd aan hun leven nu, zeg maar. En daar zie ik wel voordelen van. 16

17 Casemanager drie ziet ook voordelen in de uitgevoerde methode, zij zegt het volgende: En ik denk zeker dat een dementerende gericht is op plezier, zeker als het gericht is op zijn interesses. Dat vind ik ook zo mooi om te horen dat het maatwerk is. Dat stukje relatie wat tussen de mantelzorger en de dementerende zit kan weer een stukje versterkt worden en niet alleen maar tobben maar ook een stukje plezier. Casemanager drie gaf in het interview ook aan dat ze intensief ambulante hulpverleners inzet. Deze hulpverleners gaan, na indicatie, naar de dementerende toe en ondernemen samen een activiteit zoals samen eten koken of tuinieren. Dit is een vergelijkbare interventie, echter loopt deze interventie net zo lang door als gewenst is. Dit is een voordeel. De Plezierige Activiteiten Methode is gericht op het samen (de mantelzorger en de dementerende) doen van activiteiten en hieraan plezier beleven. De focus ligt dus ook op de mantelzorger. En dat is bij de intensief ambulante hulpverleners niet het geval. Daar ligt de focus op de dementerende. De andere twee casemanagers hebben aangegeven vrijwilligers in te zetten ook hierbij ligt de focus op de dementerende en indirect op de mantelzorger. Op deze manier onderscheid de Plezierige Activiteiten Methode zich van de reeds geboden zorg. Deelvraag 2: Hoe open staan mensen met dementie en hun mantelzorgers ten aanzien van de hulp van buitenaf? Observatie onderzoekers De onderzoekers hebben gemerkt dat je niet direct een vertrouwensrelatie hebt. Het opbouwen van een relatie heeft tijd nodig. Bij beide echtparen hebben de onderzoekers ondervonden dat ze van het begin af aan erg welkom waren. Maar, vooral bij echtpaar één, merkte de onderzoekers dat het echtpaar meer persoonlijke informatie los liet naarmate de tijd vorderde. Echtpaar twee was duidelijk nog bezig met het verwerken van de diagnose dementie. De onderzoekers merkte hierdoor dat ze nog niet open stonden voor hulp en de problemen nog niet volledig erkende. Aan de andere kant stond dit echtpaar nog vol in het leven. De onderzoekers kregen bijna geen mogelijkheid om een afspraak te maken met hen vanwege een volle agenda voor hen beide. Hierdoor was het niet mogelijk om de Plezierige Activiteiten Methode toe te passen. Interview casemanagers Casemanager één heeft tijdens het interview aangegeven dat het ontvangen van hulp afhangt van verschillende factoren. Namelijk: 1. de vorm van dementie; 2. de relatie die de mantelzorger heeft met de dementerende; 3. het karakter van zowel de mantelzorger als de dementerende; 4. de ervaring die de mantelzorger en de dementerende eerder hebben opgedaan met hulpverlening. Volgens de casemanager is het zo dat als bovenstaande factoren positief uitpakken dit in het voordeel werkt voor de openheid van mensen met dementie en hun mantelzorgers ten aanzien van het ontvangen van hulp. 17

18 Observatie onderzoekers De onderzoekers herkennen de genoemde factoren die casemanager één opnoemt. Tussen de twee echtparen zijn duidelijke verschillen die zich vervolgens weer uitte in het ontvangen van hulp. Interview casemanagers Casemanager twee geeft aan dat er een taboe ligt op het vragen van hulp: Ja heel erg. Er heerst een groot taboe. Eén van de dingen die ik bijna altijd tegen mijn cliënt met dementie zeg als ze erover praten over uw gevoel van: ja maar ik weet wel dat mensen met dementie niet gek zijn. En dat is vaak heel troostend. Als ze dat horen: o gelukkig, iemand die weet dat ik er als persoon gewoon nog bent. We gaan eigenlijk niets uit de weg. Maar er is nog zeker een taboe! Observatie onderzoekers De onderzoekers hebben het tijdens de huisbezoeken gehad over dagbehandeling. Zowel echtpaar één als twee waren hier niet over te spreken. Bij echtpaar één was de dementerende eenmalig naar de dagbehandeling geweest maar hij had hierbij geen succes ervaren. Bij echtpaar twee viel het bij de onderzoekers op dat de casemanager hier een druk heeft uitgeoefend op de dementerende om naar de dagbehandeling te gaan. De dementerende gaf duidelijk aan dat ze hier geen behoefte aan had. Toch werd dagbehandeling opnieuw aangeboden. De dementerende heeft een ervaring met een dementerend familielid, dit is voor haar een schrikbeeld. De onderzoekers denken dat zij hierdoor huiverig is tegenover dagbehandeling. Interview casemanagers Casemanager één lijkt te begrijpen waarom er zo n taboe heerst op dagbehandeling. Volgens haar komt het voor een groot deel door de setting. Dagbehandeling bevindt zich bijna altijd in een verpleeghuis. Volgens casemanager één is dat wel het laatste waar iemand mee geconfronteerd wilt worden. Daarnaast vind zij het een nadeel dat dagbehandeling gericht is op groepsverband. Omdat we, vandaag de dag, leven in een maatschappij waarbij mensen liever individualistisch leven. Casemanager twee zegt over dagbehandeling het volgende: Mensen hebben de wens om zo lang mogelijk samen te blijven wonen, op het huidige adres. Dat kan, maar dan moet je wel ook activiteiten gaan doen. Die je misschien liever niet had gewild. Maar om dat voor elkaar te krijgen betekent dat wel dat de dementerende oudere voor één of twee dagen naar de dagbehandeling moet. Om zo de mantelzorger te ontlasten. Anders gaat zij het niet volhouden, en als zij het niet vol kan houden dan kunt u hier niet blijven wonen. Het is een spel waarmee je Om terug te komen op de deelvraag. De onderzoekers zijn van mening dat mensen in staat zijn om hulp van buitenaf te ontvangen. Dit hangt wel af van de verschillende factoren die casemanager één noemt. Het behouden van de eigen regie is van belang. Hierdoor heeft zowel de mantelzorger als de dementerende het gevoel om zijn eigen weg uit te stippelen. Waardoor het ontvangen van hulp gemakkelijker is voor de mantelzorger en dementerende. Casemanager één is het hier mee eens. Zij vindt het belangrijk dat iemand in zijn eigen krach blijft staan. Hierdoor blijven ze zo lang mogelijk zelfredzaam. De casemanager geeft wel sturing en bevestiging tijdens het proces van dementie. Maar uiteindelijk liggen de beslissingen altijd bij de familie. 18

19 Deelvraag 3: Wat wordt er, door de casemanagers, verstaan onder welzijn? Interview casemanagers Dat welzijn een breed begrip is kunnen de onderzoekers concluderen uit de definities van de casemanagers die hieronder staan weergegeven. Zo zegt casemanager één: Ja, welzijn heeft alles, het is eigenlijk heel erg breed, daar kun je niet één definitie van geven. Maar ik zie welzijn als, in dat mensen prettig kunnen leven. Met de dingen die zij doen. Dat kunnen heel veel activiteiten zijn. Het kan niks zijn maar het uitgangspunt is daar waar de cliënt zich prettig bij voelt. En ook nog enigszins het gevoel heeft dat het leuk is om te leven zeg maar. Dat kun je met welzijn veel beter neerzetten dan welke zorg dan ook. Maar dat wat het leven net wat meer sjeu geeft. Dat zie ik eigenlijk wel als welzijn. Casemanager twee zegt het volgende over welzijn: Nou eigenlijk alles wat zorgt dat je welbevinden en je functioneren beïnvloedt buiten wat je normaal zorgt noemt zeg maar. Dus het is heel breed! Welzijn is heel breed. Daar hebben we zelf ook allemaal mee te maken, ook jullie. En tot slot zegt casemanager drie het volgende over welzijn: G. Ja welzijn wat mij nu te binnen schiet is eigenlijk dat welzijn is om met elkaar te kijken van wat is kwaliteit van leven op het gebied van wonen, nou werk is vaak niet meer aan de orde ja en ook leven. Kwaliteit van leven, van voeding, persoonlijke verzorging uhm. IS. Heel breed dus eigenlijk. G. Ja het is heel breed, eigenlijk ook het welbevinden, het mentale welbevinden vind ik eigenlijk ook wel onder welzijn horen. De onderzoekers merkte dat de casemanagers toch wat moeite hadden met de definiëring van het begrip welzijn. Wel konden alle drie de casemanagers ongeveer aangeven welke begrippen er onder welzijn vallen. Maar specifiek zeggen wat welzijn is bleek moeilijk te zijn. Deelvraag 4: Waardoor kon de casemanager onvoldoende echtparen, waarbij één partner dementie heeft, selecteren? Interventie Plezierige Activiteiten Methode/Observatie De onderzoekers zouden oorspronkelijk bij zes echtparen de Plezierige Activiteiten methode gaan toepassen. Zoals al eerder is gebleken is de Plezierige Activiteiten Methode toegepast bij twee echtparen. Daardoor is de interesse van de onderzoekers en de opdrachtgever ook gericht op de manier van werving door de casemanagers. De onderzoekers denken dat er verschillende redenen zijn waardoor de casemanager onvoldoende echtparen hebben kunnen werven. Zo is er gebleken dat de manier van contact leggen, tussen de casemanager en de opdrachtgever, niet juist is aangepakt. De casemanager hebben aangegeven aan dat ze het fijn hadden gevonden om de informatieoverdracht mondeling te krijgen en niet per . Ze gaven hiervoor als reden aan dat ze veel vragen per krijgen. Hierdoor schuiven ze de voor hen onbelangrijkere zaken, zoals de Plezierige Activiteiten Methode, opzij. Ook gaven de casemanagers aan dat als je toch besluit een te sturen dat je deze dan kort en bondig moet houden. Door de incorrecte 19

20 contactlegging waren twee casemanagers onvoldoende geënthousiasmeerd om actief te werven. De casemanagers hebben aangegeven het druk te hebben met andere zaken. Hierdoor is er weinig tijd overgebleven om te werven. Als de casemanager op huisbezoek gaat heeft zij al heel veel zaken te bespreken omtrent de dementerende en mantelzorger. De Plezierige Activiteiten Methode krijgt hierdoor een lagere prioriteit. Dit blijkt uit het volgende fragment uit het interview met casemanager één: Interview casemanagers Ja meid ik heb veel te weinig geworven dat is juist het probleem. Het probleem waar wij tegen aanlopen als casemanagers is dat we het zo druk hebben. Dat is natuurlijk flauw, want iedereen heeft het druk. Maar als ik op huisbezoek kom moet ik nog is zoveel dingen bespreken dat het soms niet het moment is om dit dan naar voren te brengen. En vervolgens ga ik pas zes weken later weer op huisbezoek, bij wijze van. Dus die werving is gewoon ontzettend lastig. Dat geef ik eerlijk toe. Want ik had wellicht nog wel een echtpaar gehad. Of nog wel meer. Maar daar ben ik gewoon helemaal niet toe gekomen. Op een gegeven moment kreeg ik die mail en ik ging ik toevallig op huisbezoek bij dit echtpaar. En toen dacht ik: o dan kan ik het gelijk even droppen. En er zijn zoveel andere dingen, dat je het kwijt raakt. Voor de casemanagers was het onduidelijk wie ze moesten werven. Wel was duidelijk dat ze opzoek moesten gaan naar een dementerende en mantelzorger in de thuissituatie. Echter wisten de casemanagers niet hoe ver de dementerende in het ziekteproces moest zijn voor deelname aan de Plezierige Activiteiten Methode. Dit blijkt ook uit het interview met casemanager twee: Nee. Ik had geen nieuwe echtparen beschikbaar. Ik heb mijn hele bestand doorgebladerd maar ik had echt niemand waarvan ik dacht Nee. Heeft ook wel een beetje te maken met het feit dat ik dit werk nu al een jaar of vier doe. Mijn cliëntenbestand is ongeveer zo n 75 cliëntsystemen. En dat ik merk dat het veelal mensen zijn die al wat verder in het proces zitten. Avaline die hopelijk toch zo komt die heeft wat meer nieuwere cliënten. Dus die kon wat meer putten. En bij haar was het al moeilijk. Want we hebben toen echt samen gekeken van: goh voor wie zou het nou wat zijn? Samengevat de genoemde obstakels die de casemanagers tegenkwamen waren: - te weinig tijd; - de Plezierige Activiteiten Methode is nog niet geïmplementeerd hierdoor zit het nog niet in het systeem van de casemanagers; - manier van aanbieden van de interventie; - onduidelijk wie ze moesten gaan werven; - onvoldoende informatie over de Plezierige Activiteiten Methode; - werden niet op de juiste manier gemotiveerd. 20

21 Deelvraag 5: Hoe kunnen casemanagers meer cliëntparen selecteren voor deelname aan de Plezierige Activiteiten Methode? Interview casemanagers De onderzoekers hebben tijdens de interviews gemerkt dat het probleem van de moeizame werving niet zo zeer ligt bij het aantal potentiële cliëntparen. Het probleem ligt bij het enthousiasme en de tijd van de casemanagers. De casemanagers hebben aangegeven dat zij meer geënthousiasmeerd zouden raken als zij een mondelinge overdracht van informatie zouden krijgen over de Plezierige Activiteiten Methode. De onderzoekers hebben tijdens de interviews ervaren dat de casemanagers positief geprikkeld raakte door de ervaringen van de onderzoekers bij de uitvoering van de Plezierige Activiteiten Methode. Dit blijkt uit het volgende fragment met casemanager drie: Nou ja wat je nu vertelt daar word ik helemaal enthousiast van. Ik denk dat het leven van dementerende en mensen die er omheen staan. Vooral dan de echtgenoten, kijk kinderen die gaan nog naar huis. Is het elke dag een soort overlevingsstrategie inzetten. Uhm ja en plezier is eigenlijk niet meer zoveel aan de orde he, het is eigenlijk alleen maar tobben en tegen dingen aanlopen die je niet meer kan. En beperkingen van de dementerende, en eigenlijk de mantelzorger lijdt daar nog meer onder als de dementerende zelf, die missen vaak het ziekte inzicht. En ik denk zeker dan een dementerende gericht is op plezier, zeker als het gericht is op zijn interesses. Dat vind ik ook zo mooi om te horen dat het maatwerk is. Dat stukje relatie wat tussen de mantelzorger en de dementerende zit kan weer een stukje versterkt worden en niet alleen maar tobben maar ook een stukje plezier. Tevens is het belangrijk dat er een lijst wordt opgesteld met criteria voor de casemanagers. Hierin moet duidelijk naar voren komen hoe de casemanagers moeten werven en daarnaast in welk stadium de dementerende moet zitten in zijn ziekteproces. Skype Bij echtpaar één is het de onderzoekers gelukt om meerdere plezierige activiteiten te vinden samen met het echtpaar. Een van de succesvolle activiteiten is Skype. Het echtpaar gaf tijdens één van de eerste huisbezoeken aan dat ze het zo jammer vonden dat zij amper contact hadden met hun zoon in Chili. Eén keer in de week belde het echtpaar met hun zoon, schoondochter en kleinzoon in Chili. Vanwege de kosten kon het echtpaar niet te vaak bellen of te lang. Hierdoor kwam bij de onderzoekers het idee om Skype te installeren. Het concept Skype is aan het echtpaar uitgelegd. Zo is er vertelt dat het instaleren van Skype gratis is maar ook het bellen met Skype via webcam is gratis. Het echtpaar was direct enthousiast. De enige hinder die er op dat moment was, was dat de computer van het echtpaar boven stond. Door bewegingsbeperkingen konden zij nog maar moeilijk de trap op. Gelukkig is de andere zoon van het echtpaar, die wel in Nederland woont, zo vrij geweest om de computer naar beneden te verplaatsten. In overleg met het echtpaar is er door de onderzoekers een webcam aangeschaft en vervolgens geïnstalleerd op de computer. Het echtpaar heeft zelfstandig contact opgenomen met de zoon in Chili om te vragen of hij het wel zag zitten om met hen te Skypen. Ook de zoon van het echtpaar was razend enthousiast. Door middel van een handleiding en mondelinge uitleg, door de onderzoekers, is het 21

Plezierige Activiteiten, ouderen met dementie en mantelzorgers.

Plezierige Activiteiten, ouderen met dementie en mantelzorgers. Plezierige Activiteiten, ouderen met dementie en mantelzorgers. Netta van t Leven, Hogeschool Rotterdam, Kenniscentrum Zorginnovatie Els Tetteroo, Thuiszorg Organisatie De Zellingen 1 Geschiedenis en verantwoording

Nadere informatie

29-11-2011. Geschiedenis en verantwoording. Plezierige Activiteiten. Plezierige Activiteiten. Plezierige Activiteiten Methode (2)

29-11-2011. Geschiedenis en verantwoording. Plezierige Activiteiten. Plezierige Activiteiten. Plezierige Activiteiten Methode (2) Plezierige Activiteiten, ouderen met dementie en mantelzorgers. Geschiedenis en verantwoording 1. Huisbezoeken 'Voorkom somberheid bij geheugenproblemen', in samenwerking met een Thuiszorg Stad Utrecht,

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

Dementie. Havenziekenhuis

Dementie. Havenziekenhuis Dementie Uw arts heeft met u en uw naasten besproken dat er (waarschijnlijk) sprake is van dementie. Mogelijk bent u hiervan geschrokken. Het kan ook zijn dat u of uw omgeving hier al op voorbereid was.

Nadere informatie

De Morgenster. Een nieuwe zorgleefgemeenschap in t Blauwbörgje. Morgenster.notitie.versie 30 januari 2013 1

De Morgenster. Een nieuwe zorgleefgemeenschap in t Blauwbörgje. Morgenster.notitie.versie 30 januari 2013 1 De Morgenster Een nieuwe zorgleefgemeenschap in t Blauwbörgje Morgenster.notitie.versie 30 januari 2013 1 Inleiding Er is in Groningen en omgeving behoefte gebleken aan diverse woongroepen voor mensen

Nadere informatie

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte De ontwikkeling van de ehealth-koffer Naam : Seline Kok en Marijke Kuipers School : Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opleiding : HBO-Verpleegkunde voltijd

Nadere informatie

Workshops en Praktijkopdrachten Periode 1 Schooljaar 2015-2016 Opleiding: Maatschappelijke Zorg Groep: HWEMZO3V, niveau 4

Workshops en Praktijkopdrachten Periode 1 Schooljaar 2015-2016 Opleiding: Maatschappelijke Zorg Groep: HWEMZO3V, niveau 4 Workshops en Praktijkopdrachten Periode 1 Schooljaar 2015-2016 Opleiding: Maatschappelijke Zorg Groep: HWEMZO3V, niveau 4 Workshop 1: Ouderenzorg Werkproces: 1.1, 1.2, 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6, 3.1, 3.6

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Dia 1: Hallo allemaal en welkom bij mijn presentatie. Ik heb onderzoek gedaan bij Moestuin d n Erpel in Someren.

Nadere informatie

Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin

Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin Een kwalitatief onderzoek naar de gepercipieerde (gezondheids)effecten van gezamenlijk tuinieren Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in

Nadere informatie

Individueel verslag Timo de Reus klas 4A

Individueel verslag Timo de Reus klas 4A Individueel verslag de Reus klas 4A Overzicht en tijdsbesteding van taken en activiteiten 3.2 Wanneer Planning: hoe zorg je ervoor dat het project binnen de beschikbare tijd wordt afgerond? Wat Wie Van

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen 2 3 INHOUDSOPAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij ouderen nodig?! 4 Praktische

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Thema s voor het Alzheimer Café. Verzameld, kopjes gekozen en geordend door Franklin Roos van Alzheimer Café Zuidelijk Westerkwartier te Leek

Thema s voor het Alzheimer Café. Verzameld, kopjes gekozen en geordend door Franklin Roos van Alzheimer Café Zuidelijk Westerkwartier te Leek Thema s voor het Alzheimer Café Verzameld, kopjes gekozen en geordend door Franklin Roos van Alzheimer Café Zuidelijk Westerkwartier te Leek Medische aspecten Wat is dementie? Medische aspecten Verschillende

Nadere informatie

Resultaten interviews met patiënten Vervolgens wordt een korte samenvatting gegeven van de belangrijkste resultaten uit de gelabelde interviews.

Resultaten interviews met patiënten Vervolgens wordt een korte samenvatting gegeven van de belangrijkste resultaten uit de gelabelde interviews. Onderzoek nazorg afdeling gynaecologie UMCG (samenvatting) Jacelyn de Boer, Anniek Dik & Karin Knol Studenten HBO-Verpleegkunde aan de Hanze Hogeschool Groningen Jaar 2011/2012 Resultaten Literatuuronderzoek

Nadere informatie

Jonge mantelzorgers. Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen. van jonge mantelzorgers in Zwolle. Een samenvatting van het onderzoek

Jonge mantelzorgers. Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen. van jonge mantelzorgers in Zwolle. Een samenvatting van het onderzoek Jonge mantelzorgers Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen van jonge mantelzorgers in Zwolle Een samenvatting van het onderzoek Renée Lieffijn, Esther Lukas, Jacolien van der Vegt, Karien Willems

Nadere informatie

Samenvatting. april 2006

Samenvatting. april 2006 Samenvatting Alzheimer Nederland spant zich in om de zorg voor mensen met dementie en hun familieleden te verbeteren. Het streven is de zorg in de regio beter af te stemmen op mensen met dementie en degenen

Nadere informatie

Van Dreumel Human Capital B.V.

Van Dreumel Human Capital B.V. Cliënten Audit Rapport Norm : Blik op Werk Keurmerk Scope: Begeleiding van zieke werknemers, Outplacement, Reïntegratieactiviteite tweede spoor, Vacaturebemiddeling. Datum: 26-29 augustus 2014 DNV Team

Nadere informatie

Klinische geriatrie: wat is dat?

Klinische geriatrie: wat is dat? Klinische geriatrie: wat is dat? Klinische geriatrie: wat is dat? In deze folder krijgt u uitleg over het medisch specialisme klinische geriatrie. Als u de folder gelezen hebt, weet u om welke patiënten

Nadere informatie

Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken

Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken Geheugenproblemen en/of veranderingen in gedrag Vooral oudere mensen kunnen last hebben van vergeetachtigheid. Op zich is dat niet zo erg. Maar

Nadere informatie

OP ZOEK NAAR DE VERBINDING TUSSEN PRAKTIJK, ONDERZOEK EN ONDERWIJS

OP ZOEK NAAR DE VERBINDING TUSSEN PRAKTIJK, ONDERZOEK EN ONDERWIJS OP ZOEK NAAR DE VERBINDING TUSSEN PRAKTIJK, ONDERZOEK EN ONDERWIJS Susanne Smorenburg, programmamanager Ben Sajetcentrum Marjon van Rijn, docent / onderzoeker HvA / AMC Symposium HBO-V van de Toekomst

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen 2 Depressie bij ouderen komt vaak voor, maar is soms moeilijk te herkennen. Deze folder geeft informatie over de kenmerken en de behandeling van een depressie bij ouderen. Wat is

Nadere informatie

Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl

Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70 Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Meer Mens Zorg voor kwaliteit van leven In de zorgsector wordt een breed pakket aan zorg- en

Nadere informatie

De tijd van je leven

De tijd van je leven De tijd van je leven Dementie Het verschil tussen dementie en alzheimer. Dementie is een verzamelnaam voor een aantal verschijnselen, die verschijnselen worden veroorzaakt door een ziekte. Er zijn ruim

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

Inhoud masterclass. Achtergrond. Zorgbeleid. Gevolgen voor omgeving. Gevolgen dementie in dagelijks leven. EMGO Institute - Common Mental Disorders 1

Inhoud masterclass. Achtergrond. Zorgbeleid. Gevolgen voor omgeving. Gevolgen dementie in dagelijks leven. EMGO Institute - Common Mental Disorders 1 Ontmoetingscentra voor mensen met dementie en Inhoud masterclass Franka Meiland fj.meiland@vumc.nl Brabantse dementiedag 5 november 2015 Quality of Care EMGO Institute for Health and Care Research Onderzoekslijn

Nadere informatie

Compensatie eigen risico is nog onbekend

Compensatie eigen risico is nog onbekend Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (M. Reitsma-van Rooijen, J. de Jong. Compensatie eigen risico is nog onbekend Utrecht: NIVEL, 2009) worden gebruikt. U

Nadere informatie

Mantelzorg in zicht: het belang van assessment en advies op maat. Benedicte De Koker, HoGent

Mantelzorg in zicht: het belang van assessment en advies op maat. Benedicte De Koker, HoGent Mantelzorg in zicht: het belang van assessment en advies op maat Benedicte De Koker, HoGent Positie van mantelzorgers Zorgverlener en / of hulpvrager? Bron: Feith, 2011 Positie van mantelzorgers Hulpverleners

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING

ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING Een van de jongens De Kempenaerstraat 11B 1051 CJ Amsterdam The Netherlands www.eenvandejongens.com +31 20 894 36 28 info@eenvandejongens.nl VOORWOORD Wij zijn Anne Marieke

Nadere informatie

Onderzoek naar een sluitend schoolaanbod voor jongeren met ASS die uitvallen binnen het speciaal onderwijs.

Onderzoek naar een sluitend schoolaanbod voor jongeren met ASS die uitvallen binnen het speciaal onderwijs. Onderzoek naar een sluitend schoolaanbod voor jongeren met ASS die uitvallen binnen het speciaal onderwijs. Afstudeerproject - Master Pedagogiek School of Health, Hogeschool Inholland C.C.A (Claudine)

Nadere informatie

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Psychologie Inovum Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Waarom psychologie Deze folder is om bewoners, hun naasten en medewerkers goed te informeren over de mogelijkheden

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

Stichting Vrijwilligers Thuiszorg Geldrop - Mierlo & Nuenen c.a.

Stichting Vrijwilligers Thuiszorg Geldrop - Mierlo & Nuenen c.a. Stichting Vrijwilligers Thuiszorg Geldrop - Mierlo & Nuenen c.a. Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave. Gedicht 3. Voorwoord 4. Doelstelling en werkwijze van de Stichting 5. Verslag van het bestuur 6. Verslag

Nadere informatie

Doelgroep De doelgroep voor de methode Meer Mens is onder te verdelen in drie hoofdgroepen. Dit sluit niet uit dat de methode niet van toepassing is

Doelgroep De doelgroep voor de methode Meer Mens is onder te verdelen in drie hoofdgroepen. Dit sluit niet uit dat de methode niet van toepassing is Inleiding In de zorgsector wordt een breed pakket aan zorg- en dienstverlening aangeboden aan mensen met een beperking. Hulpvragen van deze mensen variëren in aard en complexiteit. Deze vragen hebben betrekking

Nadere informatie

Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie.

Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie. Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie. Psychogeriatrie : geneeskunde cognitieve beperkingen Gerontopsychiatrie psychiatrische ziekenhuizen - curatief Bedenkingen Binnen gerontopsychiatrie goede balans

Nadere informatie

Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid

Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid St. Hervormd Centrum Pennemes 2010 3.12.6 Versie 01-06-2010 1/6 Inhoudsopgave Inleiding 1. Visie op werken met mantelzorgers/vrijwilligers 1.1 Wanneer is iemand een mantelzorger

Nadere informatie

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014 Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Doelstelling Nurses on the Move Bijdragen aan verbetering kwaliteit van zorg in verpleeg- en

Nadere informatie

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg.

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg. Nikki van der Meer. Stage eindverslag Stage Cordaan Thuiszorg. Klas: lv13-4agz2 Student nummer: 500631386 Docentbegeleider: Marieke Vugts Werkbegeleider: Linda Pieterse Praktijkopleider: Evelien Rijkhoff

Nadere informatie

Samen Sterk! Gecombineerde ondersteuning voor mensen met dementie en hun mantelzorgers

Samen Sterk! Gecombineerde ondersteuning voor mensen met dementie en hun mantelzorgers Samen Sterk! Gecombineerde ondersteuning voor mensen met dementie en hun mantelzorgers Prof.dr. Rose-Marie Dröes Research Programme > Mental Health and Quality of Care Department of Psychiatry / Department

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Ouderen, naasten en probleemgedrag

Ouderen, naasten en probleemgedrag Ouderen, naasten en probleemgedrag Omgaan met gedragsveranderingen in de ouderenzorg Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht LUMC 11 JANUARI 2016 Hannie en Henk 1 Filmfragment 1 2 Hannie en Henk nabespreken

Nadere informatie

100-plus onderzoek: wel oud maar niet dement. informatiefolder

100-plus onderzoek: wel oud maar niet dement. informatiefolder 100-plus onderzoek: wel oud maar niet dement informatiefolder 1 Juist u, de 100-plusser die niet dement is Bent u ouder dan 100 jaar en helemaal helder, of kent u misschien iemand voor wie dit opgaat?

Nadere informatie

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement 3 FASEN MODEL Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement INTRODUCTIE Het aanmoedigen van chronisch zieke patiënten door zorgverleners in het nemen van dagelijkse beslissingen,

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Mantelzorg. Praktische informatie en tips voor mantelzorgers

Mantelzorg. Praktische informatie en tips voor mantelzorgers Mantelzorg Praktische informatie en tips voor mantelzorgers Inleiding Met de mantelzorger bedoelen we diegene die een belangrijke rol in de zorg voor een naaste vervult. Vaak is dit een ouder, partner

Nadere informatie

Dementie Radboud universitair medisch centrum

Dementie Radboud universitair medisch centrum Dementie Bij u, uw partner of familielid is dementie vastgesteld. In deze folder kunt u lezen wat dementie is en waar u voor verdere vragen en informatie terecht kunt. Vanwege de leesbaarheid wordt in

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering. Noud Frielink Annemarie Kroon

Motiverende gespreksvoering. Noud Frielink Annemarie Kroon Motiverende gespreksvoering Noud Frielink Annemarie Kroon Symposium Wetenschap en Praktijk: door co-creatie verbonden 11/4/13 Motiverende gespreksvoering bij mensen met een lichte verstandelijke beperking

Nadere informatie

Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis

Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Ouderen Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Introductie Op dit moment is uw dementerend familielid in behandeling bij Mondriaan Ouderen van Mondriaan.

Nadere informatie

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Inleiding De voor de cliënt en zijn omgeving zeer ingrijpende diagnose dementie roept veel vragen op over de ziekte en het verloop hiervan maar ook

Nadere informatie

Volhoudtijd van mantelzorgers van naasten met dementie Henk Kraijo hj.kraijo@planet.nl

Volhoudtijd van mantelzorgers van naasten met dementie Henk Kraijo hj.kraijo@planet.nl Volhoudtijd van mantelzorgers van naasten met dementie Henk Kraijo hj.kraijo@planet.nl Proefschrift Volhoudtijd (FLZ 30-09-2015) 1 Proefschrift Volhoudtijd (FLZ 30-09-2015) 2 Doelstelling, concept en instrument

Nadere informatie

Onderzoek naar wensen en behoeften op het gebied van dagbesteding van (kwetsbare) ouderen en hun mantelzorgers in het Schilderskwartier in Woerden

Onderzoek naar wensen en behoeften op het gebied van dagbesteding van (kwetsbare) ouderen en hun mantelzorgers in het Schilderskwartier in Woerden Onderzoek naar wensen en behoeften op het gebied van dagbesteding van (kwetsbare) ouderen en hun mantelzorgers in het Schilderskwartier in Woerden Voor wie is dit onderzoek? 1) Zelfstandig wonende ouderen

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Dementie is een van de ingewikkeldste en meest ingrijpende

Dementie is een van de ingewikkeldste en meest ingrijpende Inleiding Dementie is een van de ingewikkeldste en meest ingrijpende ziektes. Dementie uit zich bij iedereen anders. Dit komt mede doordat dementie altijd een combinatie is van geheugenproblematiek, gedrags-

Nadere informatie

Samenvatting (summary in Dutch)

Samenvatting (summary in Dutch) Samenvatting (summary in Dutch) 149 Samenvatting (summary in Dutch) Één van de meest voorkomende en slopende ziektes is depressie. De impact op het dagelijks functioneren en op de samenleving is enorm,

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Dagbehandeling Grubbeveld

Dagbehandeling Grubbeveld Dagbehandeling Grubbeveld 1 Bij (beginnende) dementie kan het moeilijk zijn om zeven dagen per week 24 uur lang thuis te verblijven. Locatie Grubbeveld van Envida biedt een dagbehandeling voor dementerenden

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM-leden Enquête Mantelzorg en dementie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM-leden Enquête Mantelzorg en dementie pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM-leden Enquête Mantelzorg en dementie In juni 2013 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun ervaringen met mantelzorg en dementie. Hiervoor hebben PGGM

Nadere informatie

Dagbesteding Psychogeriatrie

Dagbesteding Psychogeriatrie Dagbesteding Psychogeriatrie Contact: Stichting Rosengaerde Pastoriestraat 1 7721 CT DALFSEN Telefoon algemeen (0529) 431541 Telefoon keuken (0529) 432514 Fax (0529) 432937 e-mail Internet Info@rosengaerde.nl

Nadere informatie

Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043

Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043 Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043 Inleiding De overheid heeft besloten over te gaan het scheiden van de financiering van wonen en zorg. De overheid heeft ook besloten tot hervormingen van

Nadere informatie

Bemoeizorg Parkstad. Volwassenen

Bemoeizorg Parkstad. Volwassenen Bemoeizorg Parkstad Volwassenen Bemoeizorg Parkstad 7 1 2 3 4 8 5 9 10 6 Wat is bemoeizorg? Bemoeizorg is de ongevraagde bemoeienis van hulpverleners met mensen die hulp nodig hebben, maar daar zelf niet

Nadere informatie

Spaanse verpleegkundigen in Nederland.

Spaanse verpleegkundigen in Nederland. Spaanse verpleegkundigen in Nederland. Een casestudy naar de integratie van twaalf verpleegkundigen bij zorginstelling Archipel Zorggroep. Onderzoeksrapportage Naam: Arjen Klinkert Datum: 28-6-2013 Studentnummer:

Nadere informatie

Maatschappelijke Zorgboerderij. Amatheon. Nikki van Berlo. Jasmijn Borms. Joy Willems T4B

Maatschappelijke Zorgboerderij. Amatheon. Nikki van Berlo. Jasmijn Borms. Joy Willems T4B Maatschappelijke Zorgboerderij Amatheon Nikki van Berlo Jasmijn Borms Joy Willems T4B Inleiding Ons groepje bestaat uit Nil

Nadere informatie

3.6 Werving en selectie van leden voor de familieraad

3.6 Werving en selectie van leden voor de familieraad 3.6 Werving en selectie van leden voor de familieraad Een familieraad binnen een GGZ-instelling kan op verschillende manieren georganiseerd zijn: één familieraad voor de hele instelling, een centrale familieraad

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

werken aan Zelfmanagement en passende zorg

werken aan Zelfmanagement en passende zorg werken aan Zelfmanagement en passende zorg Inleiding De ggz is steeds meer gericht op herstel, het vergroten van de zelfredzaamheid en zo veel mogelijk deelnemen aan de maatschappij van cliënten. Wilt

Nadere informatie

Verschil tussen Alzheimer en dementie

Verschil tussen Alzheimer en dementie Inhoudsopgave Verschil tussen Alzheimer en Dementie blz. 1 De fasen van Dementie blz. 2 Verschijnselen van Dementie blz. 3 Verschil tussen gezond en dementerend, waardoor? Blz. 4 Benaderingswijze blz.

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden Enquête Mantelzorg en dementie 2014 Vooraf In juli 2014 vroegen wij onze leden naar hun ervaringen met mantelzorg in het algemeen, en mantelzorg

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Algemeen: Antwoorden in rood op vragen gesteld op de bijeenkomst over zorg in Stadsdorp Rivierenbuurt 13 december 2014.

Algemeen: Antwoorden in rood op vragen gesteld op de bijeenkomst over zorg in Stadsdorp Rivierenbuurt 13 december 2014. Antwoorden in rood op vragen gesteld op de bijeenkomst over zorg in Stadsdorp Rivierenbuurt 13 december 2014. Zie ook http://www.amsterdam.nl/zorg-welzijn/zorg-ouderen/ Algemeen: Wat betekenen de bezuinigingen

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

Regio Haaglanden Functiebeschrijving Casemanager dementie regio Haaglanden augustus 2012

Regio Haaglanden Functiebeschrijving Casemanager dementie regio Haaglanden augustus 2012 Regio Haaglanden Inleiding De voor de cliënt en zijn omgeving zeer ingrijpende diagnose dementie roept veel vragen op over de ziekte en het verloop hiervan, maar ook over de organisatie van zorg en over

Nadere informatie

Poliklinische longrevalidatie

Poliklinische longrevalidatie Poliklinische longrevalidatie Inleiding De longaandoeningen COPD (chronische bronchitis en/of longemfyseem) en astma zijn chronische aandoeningen. Dat wil zeggen dat ze niet te genezen zijn. Deze beide

Nadere informatie

Ambtenaren / managers Ambtenaren die werken met moeilijk bereikbare groepen

Ambtenaren / managers Ambtenaren die werken met moeilijk bereikbare groepen Bijlage Overzicht Doelgroepen Overzicht Doelgroepen participerend in Wmo-werkplaatsen Wmo werkplaats Participerende doelgroepen praktijken Actieve burgers Actieve burgers Actieve buurtbewoners / managers

Nadere informatie

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi.

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi. Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken multi morbiditeit Nieuwe werkwijze voor mensen met meerdere chronische aandoeningen Werkt

Nadere informatie

Welzijn en zorg voor ouderen in Rotterdam. Prof.dr. Anna Nieboer

Welzijn en zorg voor ouderen in Rotterdam. Prof.dr. Anna Nieboer Welzijn en zorg voor ouderen in Rotterdam Prof.dr. Anna Nieboer Presentatie Toelichting Even Buurten Integrale wijkaanpak in Rotterdam Gericht op de ondersteuning van zelfstandigwonende ouderen Onderdeel

Nadere informatie

Reflectieverslag Vaardigheden behandelplan en hulpmiddelen VD- H130-08 PARTICIPATIE

Reflectieverslag Vaardigheden behandelplan en hulpmiddelen VD- H130-08 PARTICIPATIE Reflectieverslag Vaardigheden behandelplan en hulpmiddelen VD- H130-08 PARTICIPATIE Lotte huys VD2D1 10038906 Docent: D. van der put Inleverdatum: 25-03- 2011 Inleiding In het eenste leerjaar is er tijdens

Nadere informatie

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria De Invloed van Religieuze Coping op Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria Ria de Bruin van der Knaap Open Universiteit Naam student:

Nadere informatie

Ketenzorg dementie. Ketenzorg dementie in Zoetermeer

Ketenzorg dementie. Ketenzorg dementie in Zoetermeer Ketenzorg dementie Wat is dementie? Dementie is niet één bepaalde aandoening, maar een ziektebeeld (syndroom) waarvan meer dan 60 oorzaken bekend zijn. Kenmerkend voor dit ziektebeeld is een combinatie

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Student: Jolien Vrolijk, 10022090. College jaar: 2012-2013. Stage periode: 01-09-2012 t/m 01-02-2013

Student: Jolien Vrolijk, 10022090. College jaar: 2012-2013. Stage periode: 01-09-2012 t/m 01-02-2013 STAGEVERSLAG 3 (WEEK 10 T/M 14) Student: Jolien Vrolijk, 10022090 College jaar: 2012-2013 Stage periode: 01-09-2012 t/m 01-02-2013 Lokatie: Technological Educational Institute of Crete in Sitia (TEI) Jaar:

Nadere informatie

Hospital ABCD studie Pinnummer: H 3. Ontslag. Extra benodigdheden: - Horloge - Pen - Leeg A4 vel - MMSE formulier

Hospital ABCD studie Pinnummer: H 3. Ontslag. Extra benodigdheden: - Horloge - Pen - Leeg A4 vel - MMSE formulier H 3 Ontslag Extra benodigdheden: - Horloge - Pen - Leeg A4 vel - MMSE formulier Uw ervaringen zijn waardevol In dit interview gaan we het hebben over uw dagelijkse bezigheden en hoe u zich voelt. Uw ervaringen

Nadere informatie

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Anne van den Brink Specialist Ouderengeneeskunde Onderzoeker Pakkende ondertitel Inhoud presentatie Inleiding Aanleiding

Nadere informatie

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U?

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? Nadine Köhle, MSc. Contactdag Stichting Olijf 3 oktober 2015 Garderen EVEN VOORSTELLEN ACHTERGROND KANKER HEB JE NIET ALLEEN! 4 ACHTERGROND IMPACT VAN DE

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologisch onderzoek Neuropsychologisch onderzoek V1_2011 Naam cliënt: Afdeling: U hebt een afspraak op Met: U wordt opgehaald van de afdeling voor bovenstaande afspraak. Waarom een neuropsychologisch onderzoek? Een neuropsychologisch

Nadere informatie

Laurens in t Slag. Ontmoetingscentrum voor mensen met dementie en hun mantelzorgers LAURENS IN T SLAG

Laurens in t Slag. Ontmoetingscentrum voor mensen met dementie en hun mantelzorgers LAURENS IN T SLAG Laurens in t Slag Ontmoetingscentrum voor mensen met dementie en hun mantelzorgers LAURENS IN T SLAG Laurens in t Slag opent haar deuren in september 2012 Wat is een ontmoetingscentrum? Een ontmoetingscentrum

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Leren omgaan met onbegrepen (probleem)gedrag. Advies- en ondersteuningstraject voor mantelzorgers van thuiswonenden met dementie

Leren omgaan met onbegrepen (probleem)gedrag. Advies- en ondersteuningstraject voor mantelzorgers van thuiswonenden met dementie Leren omgaan met onbegrepen (probleem)gedrag Advies- en ondersteuningstraject voor mantelzorgers van thuiswonenden met dementie Inleiding Dementie: feiten en cijfers Wist u dat 1 op de 5 mensen een vorm

Nadere informatie

PROBLEEMINVENTARISATIE, ZORGBEHANDELPLAN EN FRADIE

PROBLEEMINVENTARISATIE, ZORGBEHANDELPLAN EN FRADIE PROBLEEMINVENTARISATIE, ZORGBEHANDELPLAN EN FRADIE De probleeminventarisatie is een overzicht van beperkingen en problemen op verschillende levensgebieden: lichamelijke gezondheid, emotioneel welbevinden,

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Ouderen

Deeltijdbehandeling. Ouderen Deeltijdbehandeling Ouderen Deeltijdbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan

Nadere informatie

Geheugenproblemen: Wat kunnen wij voor u betekenen?

Geheugenproblemen: Wat kunnen wij voor u betekenen? Geheugenproblemen: Wat kunnen wij voor u betekenen? Dit product is een samenwerkingsverband tussen Dijk en Duin, Zorgbalans Velsen en ViVa! Zorggroep. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Informatie

Nadere informatie

Rapport EASYcareGIDS-project Tilburg

Rapport EASYcareGIDS-project Tilburg Rapport EASYcareGIDS-project Tilburg Marieke Perry, huisartsonderzoeker Kenniscentrum Geriatrie, UMC St Radboud, Nijmegen september 2007 t/m september 2008 Achtergrond Door de toenemende vergrijzing gaat

Nadere informatie

Wat is Positieve gezondheid en wat kan het voor ouderen betekenen?

Wat is Positieve gezondheid en wat kan het voor ouderen betekenen? Beter Oud Worden in Amsterdam - 31 maart 2015 Wat is Positieve gezondheid en wat kan het voor ouderen betekenen? Dr. Machteld Huber, arts, senior-onderzoeker Louis Bolk Instituut, Driebergen www.louisbolk.nl

Nadere informatie

Ons Advies. graag. Zij komen ook bij u thuis. Behandeling & expertise

Ons Advies. graag. Zij komen ook bij u thuis. Behandeling & expertise Ons Advies & Behandelteam helpt u graag Zij komen ook bij u thuis Behandeling & expertise Welkom Vertrouwd en verantwoord Woonzorg Flevoland is een organisatie die een breed aanbod heeft aan zorg, diensten

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie