Toolbox vakantiescholen Rotterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Toolbox vakantiescholen Rotterdam"

Transcriptie

1 Toolbox vakantiescholen Rotterdam Onderdeel aanpak en methoden Toolbox vakantiescholen Rotterdam onderdeel aanpak en methoden pagina 1 van 9

2 Welke aanpak/methodes kiezen we voor de vakantieschool? Er komt heel wat kijken bij de opzet van een vakantieschool (voor welke leerlingen, met welk doel, wie geeft er les, waar vindt het plaats, hoe lang, hoe ziet het programma eruit, hoe betrekken we ouders, waar betalen we het van, etc.). Het vraagt niet alleen om het maken van organisatorische keuzes, maar juist ook om inhoudelijke beslissingen. Lastig is dan dat alles met alles samenhangt. De doelgroep en de doelen zijn uiteraard nauw met elkaar verbonden en zijn in hoge mate bepalend voor de keuze van een aanpak en methode. Maar ook de visie op leren en onderwijzen speelt een belangrijke rol bij de keuze voor een aanpak en methode. Om het extra gecompliceerd te maken, bedienen de meeste vakantiescholen leerlingen van meerdere basisscholen. Ook dat heeft uiteraard gevolgen voor besluiten over aanpak en methode. Het is ingewikkeld om te bedenken in welke volgorde en op welke wijze de vakantieschool wordt vormgegeven. Dit document wil daarbij een hulpmiddel zijn. We hebben de overwegingen die een rol spelen bij het maken van keuzes voor een aanpak/methode inzichtelijk gemaakt en in een schema ondergebracht. Dat wil niet zeggen dat de stappen slaafs gevolgd kunnen worden en er vervolgens een kant en klare oplossing uit komt rollen. De toolbox wil vooral behulpzaam zijn bij het uiteenrafelen van de keuzes die gemaakt moeten worden, voordat de vakantieschool van start kan. Elke school is anders, elke leerling is anders, dus er is geen vaststaand en uniform stramien voor de opzet en inrichting van elke vakantieschool. Wel weten we uit onderzoeksliteratuur wat werkt en ook weten we welke keuzes andere zomerscholen hebben gemaakt in Nederland. Deze informatie hebben we verwerkt in de begeleidende teksten. In het schema is een kolom randvoorwaarden toegevoegd. Deze spreken bijna voor zich, maar zijn desalniettemin belangrijk om rekening mee te houden bij het maken van keuzes. Als er weinig budget beschikbaar is, heeft het geen zin om te kiezen voor dure materialen, als er niet voldoende computers zijn, is de keuze voor digitale leermiddelen niet handig, als gekozen wordt voor een aanpak waarbij er nogal wat wordt gevraagd van de deskundigheid van de leerkracht, zal tijd en geld voor een training uitgetrokken moeten worden. We hopen dat de toolbox helpt bij het nemen van de juiste, bij de school passende, beslissingen, zodat veel leerlingen kunnen profiteren van de vakantieschool, hogere prestaties behalen en een betere start krijgen in het voortgezet onderwijs. Karin Hoogeveen en Karin Vaessen Sardes, februari

3 Organisatie Schooloverstijgende vakantieschool Bij een vakantieschool die voor leerlingen van meer dan één school bestemd is, is het zaak om eerst te inventariseren welke methoden de deelnemende scholen gebruiken voor rekenen en taal. Mocht het zo zijn, dat dezelfde methoden gebruikt worden, dan volgt een identieke keuze als voor een schoolgebonden vakantieschool (zie hieronder). Indien er verschillende methoden gebruikt worden, dan is het aan te bevelen een methode of aanpak te kiezen die voor alle leerlingen anders is dan wat ze gewend zijn. Op die manier wordt voorkomen dat leerlingen het idee krijgen dat zij met een herhaling van de lesstof bezig zijn of dat zij na de schoolvakantie in de klas weer alles opnieuw krijgen. Bij veel schooloverstijgende vakantiescholen zien we dat methoden meer als bron gebruikt worden. Zo kan bijvoorbeeld bij het leren van bepaalde sommen of bij woordenschat teruggegrepen worden op methoden die bekend zijn bij de leerlingen, maar worden de methoden niet van A tot Z gevolgd tijdens de lessen op de vakantieschool. Het is raadzaam om creatief om te gaan met methoden en vooraf vast te stellen op welke wijze ze worden ingezet. De ene methode is bijvoorbeeld goed in de uitleg van spellingsregels, terwijl bij de andere de grammatica beter aan bod komt. De vakantieschool levert het meeste rendement op als er een thematische verbinding bestaat tussen de verschillende soorten activiteiten en als er een verbinding is tussen het binnen- en buitenschoolse leren. Schoolgebonden vakantieschool Wanneer de vakantieschool voor de leerlingen van één school bestemd is, kan gekozen worden voor de aanpak en methoden die op de eigen school gebruikt worden. Voordelen: leerlingen zijn ermee bekend en er zijn geen extra aanschafkosten voor leermiddelen. Nadeel: voor leerlingen is het veel minder motiverend als de vakantieschool een kopie is van de lessen die zij ook tijdens de schoolperiode krijgen. Een lage motivatie leidt tot een lager leerrendement. Door een andere aanpak en methode te kiezen, biedt de vakantieschool de leerlingen wat extra s, het is anders dan gewoon school, en dat verhoogt de motivatie van de leerlingen. Zij hebben daardoor veel minder het idee dat zij in de vakantie op school zitten. Om dezelfde reden is het raadzaam om het oefenen van cognitieve vaardigheden af te wisselen met andere activiteiten en excursies op het gebied van sport en beweging, kunst en cultuur, koken, natuur en milieu, wetenschap en techniek etc. Het is aan te raden om beide soorten activiteiten thematisch met elkaar te verbinden, zodat de kinderen de kans krijgen om de onderwerpen vanuit verschillende invalshoeken te verkennen en een diepe kennis van de bijbehorende woordenschat op te bouwen. Zoals gezegd: extra winst kan geboekt worden als er ook nog eens een verbinding wordt gelegd met het leren in de reguliere lessen. Summer courses in de Verenigde Staten sorteren het meeste succes als er een relatie is tussen datgene wat op school wordt gedaan en de activiteiten buiten school. Of er nu wel of niet voor een methode gekozen wordt: stel eerst vast welke doelen je wilt bereiken met de vakantieschool en zoek daarna naar de daarbij behorende leermiddelen. Doelen Verrijking van de leeromgeving Wanneer de vakantieschool vooral een verrijking van de leeromgeving wil bieden, dan vraagt dit om meer dan het volgen van een methode. Juist voor het verrijken van de leeromgeving, is kennis van de wereld belangrijk en die doen leerlingen niet alleen op uit schoolboeken. In de schakelklassen is hier al veel ervaring mee opgedaan en zien we dat woordenschat, begrijpend en studerend lezen het hart van de taalprogramma s vormen. Leerlingen leren nieuwe woorden beter als ze deel uitmaken van 3

4 een context. Een duidelijke context neemt de leerlingen mee in de betekenis. Dat kan bijvoorbeeld door excursies te ondernemen, maar ook door naar het jeugdjournaal en Klokhuis te kijken. Ook hierbij geldt weer het belang van een verbinding tussen binnen- en buitenschools leren. Verkleinen van leerachterstanden Wanneer de vakantieschool expliciet gericht is op het verkleinen van leerachterstanden op het gebied van taal en rekenen, is het belangrijk om in het programma veel tijd in te ruimen voor het leren en oefenen van cognitieve vaardigheden. Het gebruik van een methode kan daarbij heel behulpzaam zijn. De meeste vakantiescholen vinden overigens dat ook de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen aandacht behoort te krijgen, omdat deze onlosmakelijk samenhangt met leren. Het gaat dan bijvoorbeeld om het vergroten van het zelfvertrouwen van de leerlingen. Visie op leren Grofweg kunnen we twee benaderingen onderscheiden in visies op leren en onderwijzen: docentgestuurd en leerlinggestuurd. Lange tijd werd er vanuit gegaan dat een kind een onbeschreven blad is en dat de volwassenen de taak hebben om dit blad te vullen. Er was sprake van frontaal en klassikaal onderwijs en de docent was in de eerste plaats een overdrager van kennis en vaardigheden, een docentgestuurde aanpak dus. Inmiddels komt deze vorm van onderwijs niet vaak meer voor en heeft de gedachte postgevat dat leerlingen zelf een belangrijke rol vervullen in het leren. Het traditionele vernieuwingsonderwijs (Montessori, Jenaplan, Dalton etc.) gaat uit van de gedachte dat kinderen beter leren als ze in mindere of meerdere mate eigenaar zijn van hun leerproces en als het leren plaatsvindt in een sociaal proces. Dit heeft te maken met sociaal-constructivistisch leren: leerlingen construeren zelf kennis op basis van wat zij al weten en in interactie met anderen. Het leren is dan actief, omdat de leerling zelf betekenis geeft aan informatie die hij krijgt. Het is construerend, omdat de leerling nieuwe informatie moet koppelen aan kennis waarover hij al beschikt. Het is cumulatief, omdat nieuwe kennis voortbouwt op reeds bestaande kennis van de leerling. Het is doelgericht, omdat de leerling alleen dan ontvankelijk is voor het adopteren van nieuwe kennis en het aanpassen van zijn bestaande constructen, als hij weet waarvoor het dient en wat het overnemen hem oplevert. Er zijn tegenwoordig allerlei aanpakken die hier op voortborduren, zoals ontwikkelingsgericht onderwijs, levensecht leren, natuurlijk leren, zelfontdekkend leren en ervaringsleren. Gemeenschappelijke kenmerken zijn: het bieden van een rijke leeromgeving en uitgaan van intrinsieke motivatie van de kinderen. Veel zomerscholen in Nederland gaan in mindere of meerdere mate uit van een vorm van constructivistisch leren. Taal Voor taal zijn inmiddels, niet in de laatste plaats door het grote aantal schakelklassen in Nederland, allerhande methoden en aanpakken voorhanden die uitgaan van leerlinggestuurd leren, de leerling als eigenaar van het eigen leerproces. De keuze voor een effectieve taalmethodiek is van het allergrootste belang. Sardes heeft voor de schakelklassen twee brochures geschreven over taal in de klas die ook bruikbaar zijn voor de aanpak in de vakantieschool: Schakelen met beleid, de schakelklas in het taalbeleid van de school en De schakelklas, taal in de klas, zie: Rekenen Over de beste manier waarop kinderen leren rekenen zijn deskundigen het niet geheel eens. In Nederland is het realistisch rekenen, gebaseerd op constructivistisch leren, al jaren gemeengoed, 4

5 maar zo nu en dan steekt onvrede hierover de kop op. In de pers wordt dit meestal breed uitgemeten, terwijl de verschillen in de praktijk minder groot zijn dan ze lijken. Een aantal scholen in Nederland is overgegaan tot de aanschaf van een methode die rekenen op de traditionele manier aanleert. Methoden die beide inzichten combineren zijn er (nog) niet. Wel zien we dat realistische rekenmethoden zich meer naar het midden bewegen door bijvoorbeeld meer te oefenen en zwakke rekenaars één strategie aan te leren. Voor de keuze van een aanpak of methode voor rekenen in de vakantieschool is het belangrijk zoveel mogelijk aan te sluiten bij de rekendidactiek in de methode die de leerlingen gewend zijn. Ook is raadzaam om voor leerlingen in groep 7 en 8 alvast te kijken naar de wijze waarop rekenen en wiskunde in het vervolgonderwijs worden aangeboden en hier de leerlingen op voor te bereiden. Op de website is veel informatie te vinden over rekenen, bijvoorbeeld tips voor de aanschaf van een nieuwe rekenmethode. Dat is niet geheel van toepassing op een vakantieschool, maar kan wellicht wel behulpzaam zijn bij het maken van een keuze voor een rekenmethode. Ook zijn hier kwaliteitskaarten voor rekenen per leerjaar te vinden. Andere relevante sites over goed rekenonderwijs, ook in de vakantieschool, zijn: - SLO (o.a. voor kerndoelen en referentieniveaus rekenen): - PO-Raad (o.a. publicatie waarin rekenen per leerjaar is uitgewerkt): - Freudenthal instituut: Groepering leerlingen Individueel Een aantal zomerscholen in Nederland werkt met individuele doelen per leerling. In sommige gevallen stelt elke leerling zijn of haar eigen leerdoelen vast. Samen met de leerkracht wordt vervolgens tijdens de zomerschool wekelijks gekeken of de doelen gehaald zijn en wat er nog moet gebeuren om de doelen te halen. Het hele proces wordt bijgehouden in een portfolio van elke leerling. Een zomerschool in Rotterdam heeft de intern begeleider laten uitzoeken waar de leerlingen op uitvallen en de leerkrachten hebben vervolgens in de methoden gezocht naar de bijbehorende specifieke instructie en oefeningen, zodat leerlingen daarmee aan de gang konden. Klassikaal Wanneer er klassikaal gewerkt wordt en de verschillen tussen leerlingen in de klas groot zijn, kies dan een methode die naast de basisstof zowel herhalingsstof als verrijkingsstof bevat. Het verdient overigens de voorkeur om de verschillen tussen leerlingen in een vakantieschoolgroep niet te groot te maken. Het effectief omgaan met verschillen tussen leerlingen is van groot belang, ongeacht de groepsgrootte. Het verdient aanbeveling om de leerkrachten van de vakantieschool vooraf op de hoogte te brengen van het beginniveau van de leerlingen die zij in de klas krijgen. Dat kan het beste gebeuren aan de hand van de gegevens uit het leerlingvolgsysteem over de betreffende leerdomeinen (woordenschat, technisch lezen, begrijpend lezen, rekenen en wiskunde). Een kind kan pas leren als het zich veilig voelt en over een gezonde dosis zelfvertrouwen beschikt. Dat geldt nog sterker voor kinderen die van huis uit weinig kansen meekrijgen. Een vakantieschool besteedt dus veel aandacht aan het scheppen van een constructief veilig klimaat. Het klein houden van de groepen is daarbij belangrijk, maar misschien niet altijd mogelijk. Door de inzet van een onderwijsassistent kan zoveel mogelijk aandacht naar kleine groepen en individuele leerlingen uitgaan. 5

6 NT2-leerlingen Indien er in de vakantieschool ook - of uitsluitend - leerlingen worden opgevangen die het Nederlands niet of nauwelijks machtig zijn, is een NT2-aanpak en -methode gewenst. Dit vraagt om specifieke deskundigheid van de leerkracht en om aparte leermiddelen. Een voorbeeld van een methode die speciaal gemaakt is voor de eerste opvang van nieuwkomers van zes tot en met twaalf jaar is Mondeling Nederlands Nieuw. Hiermee worden de leerlingen snel taalvaardig gemaakt in het Nederlands, zodat zij het onderwijs in de reguliere klas kunnen volgen. Zie: Op de website van het Taalunieversum is nog veel meer materiaal te vinden voor leerlingen die het Nederlands niet of nauwelijks beheersen: Een (gratis) oefenprogramma voor NT2-leerlingen die nog veel van het Nederlands moeten leren, is te vinden op Het bevat o.a. een goed woordenschatprogramma en is ook voor ouders thuis te gebruiken. Het is geschikt voor diverse groepen. Didactiek Effectieve didactiek Of de vakantieschool nu werkt met een methode of met thematisch materiaal, in alle gevallen is een effectieve didactiek van groot belang. De opbrengst van de vakantieschool wordt sterker bepaald door de werkwijze van de leerkracht dan door het materiaal dat wordt ingezet. Effectief onderwijs maakt gebruik van didactieken waarvan de effectiviteit is aangetoond. We geven hieronder een aantal voorbeelden van effectieve didactieken bij de leerdomeinen die centraal staan in de vakantieschool. Woordenschat: Met woorden in de weer: praktijkboek voor het basisonderwijs, Van der Nulft en Verhallen, een effectieve didactiek voor woordenschatontwikkeling. Technisch lezen: Ralfi - een intensieve methodiek om leestempo en leesvaardigheid te verbeteren gebaseerd op de motivatie van leerlingen. Er wordt gewerkt met teksten die aansluiten bij de interesse van de kinderen. Zie: Begrijpend lezen: Nieuwsbegrip - leesteksten over actuele onderwerpen die via internet beschikbaar zijn. De leerlingen gebruiken een beperkt aantal effectieve leesstrategieën om de teksten te lezen. Voor de basisschool, het voortgezet onderwijs en het mbo. Zie: en Leesmotivatie: voor het onderdeel vrij lezen kan de vakantieschool gebruik maken van de methodiek van Aidan Chambers waar veel aandacht is voor leesmotivatie en kinderen gestimuleerd worden om te praten over boeken (meer informatie in publicatie: Vertel eens: kinderen, lezen en praten (NDB/Biblion, 2002). Meer tips voor het werken met boeken in de klas zijn te vinden op: Naast deze methodieken kunnen allerhande andere materialen en middelen worden ingezet, zoals een leestafel, het Posterproject en woordfrequentielijsten. Suggesties voor materialen en didactieken over taal en lezen zijn bijvoorbeeld ook te vinden op de website voor schakelklassen: 6

7 Het is belangrijk dat kinderen plezier beleven aan taal en rekenen, zeker in de vakantieschool. Bij leermiddelenfabrikanten, maar ook bij gewone speelgoedwinkels zijn allerlei spelletjes te krijgen die een beroep doen op getallen, bewerkingen, logisch denken en taalvaardigheid. Laat leerlingen ook samen aan de slag gaan met deze aanvullende materialen. Kinderen verschillen van elkaar vooral in de tijd die ze nodig hebben om bepaalde vaardigheden onder de knie te krijgen. Zwakke rekenaars hebben vooral meer tijd voor extra instructie en extra oefening nodig. In een brochure die de PO-Raad uitbracht (Iedereen kan leren rekenen: Gelderblom en Van Gerven, 2009) lezen we: Laat zwakke rekenaars niet in eigen tempo door de methode gaan, maar houd ze zo lang mogelijk bij de groep en geef ze daarnaast extra instructie en oefening. De resultaten worden beter wanneer ze de groepsinstructie volgen en daarnaast verlengde instructie en oefening krijgen. Tijdens de verlengde instructie herhaalt u de instructie voor de zwakke rekenaars in de kleine groep. U geeft de instructie nu in kleine stapjes en op een meer sturende manier. Ook preteaching kan heel goed werken. Het kan een positief effect hebben op de motivatie van zwakke rekenaars als de groepsinstructie met hen vooraf al wordt doorgesproken. Een goede aanpak voor zwakke rekenaars is het principe van voordoen samen doen zelf doen. ( ) Naarmate u merkt dat de leerling het principe beter begrijpt, neemt uw ondersteuning al meer af en rekent de leerling steeds meer zelfstandig. (p.9). Verderop (p.19) lezen we dat langere tijd zelfstandig werken voor zwakke leerlingen niet effectief is. Aandacht voor het onderhouden van eenmaal verworven rekenvaardigheden en het dooroefenen en herhalen van essentiële onderdelen zijn voor zwakke rekenaars cruciaal. Specifieke pedagogiek/didactiek Een voorbeeld van een specifieke pedagogiek/didactiek is coöperatief leren. De zomerschool Vlissingen werkt hiermee. De school baseert zich op de uitgangspunten van Marzano die zich op zijn beurt richt op wat uit onderzoek naar voren komt over effectief onderwijs. Op basis van deze uitgangspunten hebben verscheidene schooladviesdiensten producten en richtlijnen ontwikkeld. Er is hierover veel informatie te vinden op internet, bijvoorbeeld: De methode is bij Marzano ondergeschikt aan effectief onderwijs. Zo beveelt hij aan om als school vooraf te bepalen welke leerstof essentieel is voor de leerlingen en te zorgen dat deze essentiële leerstof binnen de beschikbare tijd aan de orde komt. De methode is daarbij een hulpmiddel. Een heel andere invalshoek vinden we bij ontwikkelingsgericht leren. De wetenschapper Van Oers, een belangrijke pleitbezorger van deze vorm van onderwijs, beschrijft het als volgt: De kracht van ontwikkelingsgericht Onderwijs zit nu juist in het vermogen om de invloeden en eisen vanuit de culturele omgeving (zoals neergelegd in eindtermen) en de belangen, interesses en mogelijkheden van de kinderen op een betekenisvolle manier te integreren. (Zone, jrg 2, nr. 3). Het gaat bij OGO om de brede ontwikkeling van het kind c.q. zijn mogelijkheden om betekenisvol mee te kunnen en blijven doen aan sociaal-culturele activiteiten. De leerkracht wordt gezien als multifunctionele deelnemer aan de activiteiten. Binnen de deelname aan activiteiten (praktijken) ontstaan problemen die de leerlingen stimuleren tot het zoeken van oplossingen. Dat vormt de basis voor het leren. Zie voor meer informatie: Thematisch werken Veel zomerscholen (en schakelklassen) hebben de leerstof rond thema s opgebouwd. Dat geeft de mogelijkheid om verschillende activiteiten met elkaar te verbinden, zoals het werken aan schoolse vaardigheden en uitstapjes buiten de school. We hebben al eerder aangegeven dat het leerrendement 7

8 zal toenemen als er een inhoudelijke samenhang bestaat tussen de verschillende soorten activiteiten. Als de leerlingen s ochtends lezen, schrijven, praten en rekenopdrachten doen rond het thema de haven en ze gaan s middags op excursie naar de haven, dan zal die excursie veel meer leerwinst brengen dan wanneer er geen enkele voorbereiding en inkadering is. De leerlingen verbinden de theoretische kennis van de ochtend met de praktijk in de middag en krijgen antwoord op de vragen die ze in de ochtend voor zichzelf geformuleerd hebben. Daardoor wordt de kennis die zo op verschillende manieren wordt opgebouwd, veel sterker verankerd. Het werkt sterk motiverend als leerlingen vooraf onderwerpen mogen aandragen waar zij meer vanaf willen weten. Op de website zijn allerhande materialen te vinden die behulpzaam zijn bij een vrijere manier van werken met kinderen. Er zijn kosten aan verbonden, maar een abonnement is heel betaalbaar. Methodevolgend Er zijn ook zomerscholen die ervoor kiezen om met de eigen vertrouwde methode te werken. Eigenlijk zijn er tegenwoordig geen slechte methoden meer, ze voldoen allen aan de kerndoelen, en ontlopen elkaar niet veel. Voor taal is het wel van belang om te kiezen voor de onderdelen woordenschat, begrijpend lezen en technisch lezen, omdat dit de onderdelen zijn die er het meest toe doen bij het advies naar het vervolgonderwijs. Voor zwakke rekenaars is het advies om het accent te legen op getalbegrip, hoofdrekenen en cijferend rekenen. Voor de bovenbouw komen hier nog breuken en procenten bij. Voor veel leerlingen van het speciaal (basis)onderwijs is het van belang om wel met de vertrouwde methode te werken. Het biedt structuur en duidelijkheid. We noemen hieronder een aantal voorbeelden van taal-en rekenmethoden. Taal Veilig leren lezen: leesmethoden voor aanvankelijk lezen en taal, bedoeld voor groep 3. Zie: Estafettelezen: een methode voor voortgezet technisch lezen vanaf groep 4. Zie: Taal Actief: methode voor taal en spelling voor groep 4-8. De methode is thematisch georganiseerd, wat de mogelijkheid biedt om de thema s in de vakantieschool verder uit te diepen. Zie: Taal Actief: woordenschatonderwijs; een aparte leerlijn woordenschat voor kinderen die uitvallen op woordenschat. Zie: Lezen is weten is bedoeld voor groep 5-8 en richt zich op het begrijpen van zakelijke teksten. Zie: Rekenen Het overgrote deel van de basisscholen maakt gebruikt van realistische rekenmethoden. Hieronder volgt een overzicht van de meest gebruikte rekenmethoden: Wereld in getallen Zie: 8

9 Pluspunt Zie: Rekenrijk Zie: Alles telt Zie: Wiz-wijs Zie: Reken Zeker is een rekenmethode die gestoeld is op het traditionele rekenen Zie: 9

Tips bij het bestellen van nieuwe boeken

Tips bij het bestellen van nieuwe boeken Tips bij het bestellen van nieuwe boeken Versie: juni 2015 Leidseveer 2, 3511 SB Utrecht Telefoon: 088-999 0 444 Email: info@snappet.org Nieuwe methode aanschaffen? Dat kan nu veel voordeliger. Snappet

Nadere informatie

Snappet is een alternatief voor...

Snappet is een alternatief voor... Snappet is een alternatief voor... Hulp bij het bestellen van nieuwe boeken. Versie: mei 2014 Leidseveer 2, 3511 SB Utrecht Telefoon: 088-999 0 444 Email: info@snappet.org Informatie Nieuwe methode aanschaffen?

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015

Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015 Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015 Samenwerkingsschool de Lispeltuut Juf Teatske Juf Marleen Juf Judith Het informatieboekje voor groep 5/6 In dit boekje willen wij u in t kort vertellen hoe

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Nieuwe generatie rekenmethodes vergeleken

Nieuwe generatie rekenmethodes vergeleken Nieuwe generatie rekenmethodes vergeleken Ruud Janssen Alles telt (2e editie - ThiemeMeulenhoff) De methode biedt een doorgaande lijn vanuit de kleuterbouw. De leerlijnen zijn digitaal beschikbaar. Het

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD'

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD' RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD' School : basisschool 'Pater van der Geld' Plaats : Waalwijk BRIN-nummer : 13NB Onderzoeksnummer : 94513 Datum schoolbezoek : 12 juni

Nadere informatie

Een geslaagde activiteit

Een geslaagde activiteit Een geslaagde activiteit Toelichting: Een geslaagde activiteit Voor Quest 4 heb ik een handleiding gemaakt met daarbij de bijpassend schema. Om het voor de leerkrachten overzichtelijk te maken heb ik gebruik

Nadere informatie

HUISWERKBELEID. Inhoudsopgave... 1. Inleiding... 2. Het doel van dit huiswerkbeleid... 2. Voorwaarden huiswerkbeleid... 2

HUISWERKBELEID. Inhoudsopgave... 1. Inleiding... 2. Het doel van dit huiswerkbeleid... 2. Voorwaarden huiswerkbeleid... 2 HUISWERKBELEID Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Het doel van dit huiswerkbeleid... 2 Voorwaarden huiswerkbeleid... 2 Doelstellingen huiswerk... 3 Opbouw van het huiswerk... 3 Incidenteel huiswerk... 6

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

Zwakke rekenaars betrekken bij klassikale instructie

Zwakke rekenaars betrekken bij klassikale instructie Zwakke rekenaars betrekken bij klassikale instructie 23 januari 2013 13.30 16.00 uur Berber Klein Orthopedagoog & docent speciale onderwijszorg Vrije Universiteit: faculteit psychologie en pedagogiek b.klein@vu.nl

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands ? - + +

Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands ? - + + Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands? - + + De gebruikte methoden stellen duidelijke (toetsbare) doelen en leerlijnen voor begrijpend lezen. Zwakke lezers krijgen een aanvullend

Nadere informatie

Effectief leesonderwijs

Effectief leesonderwijs Effectief leesonderwijs Het CPS heeft in de afgelopen jaren een aantal projecten op het gebied van lezen ontwikkeld en uitgevoerd. Deze projecten zijn in te zetten in de schakelklassen en met name bij

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers?

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Cor Aarnoutse Wat doe je met kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen? In dit artikel zullen we antwoord geven op deze vraag. Voor meer informatie verwijzen

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 Groep 7 en 8 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 85-95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 90% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen richten

Nadere informatie

De referentieniveaus en De wereld in getallen

De referentieniveaus en De wereld in getallen De referentieniveaus en De wereld in getallen Vanaf augustus 2010 is de wet referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen van toepassing. Voor het basisonderwijs zijn daarmee de referentieniveaus 1F (fundamenteel)

Nadere informatie

Huiswerkbeleid OBS De Westhoek

Huiswerkbeleid OBS De Westhoek Huiswerkbeleid OBS De Westhoek Inleiding Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 95% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen

Nadere informatie

Lezen in het voortgezet onderwijs (2): Improving Adolescent Literacy

Lezen in het voortgezet onderwijs (2): Improving Adolescent Literacy Lezen in het voortgezet onderwijs (2): Improving Adolescent Literacy Algemeen Dit artikel gaat in op het rapport Improving Adolescent Literacy: Effective Classroom and Intervention Practices. De publicatie

Nadere informatie

3 De visie van de Prinses Julianaschool

3 De visie van de Prinses Julianaschool 3 De visie van de Prinses Julianaschool 3.1 Visie op het onderwijs De missie: Prinses Julianaschool, school voor geborgenheid, (basis)kennis en zorg. De Prinses Julianaschool biedt kinderen een veilige

Nadere informatie

Informatie groep 5 Daltonschool In Balans Schooljaar 2015/2016

Informatie groep 5 Daltonschool In Balans Schooljaar 2015/2016 Informatie groep 5 Daltonschool In Balans Schooljaar 2015/2016 Leerkrachten: 4/5 Anja Smits en Jennie van Laarhoven 5A Marloes Bongers ALGEMEEN GEDEELTE Zelfstandig werken In de groepen 5 werken de leerlingen

Nadere informatie

Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school.

Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school. Voorwoord Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school. Onze visie op eigentijds, boeiend onderwijs

Nadere informatie

Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016. Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10!

Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016. Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016 Ik tel tot 10! Wat: Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10! Plaats: CPS, Amersfoort (8 min. lopen vanaf NS Amersfoort-Schothorst) Wanneer:

Nadere informatie

Handleiding Snappet vervanging

Handleiding Snappet vervanging Handleiding Snappet vervanging Hulp bij het bestellen van nieuwe boeken. Versie: mei 2014 Leidseveer 2, 3511 SB Utrecht Telefoon: 088-999 0 444 Email: info@snappet.org Rekenen met Snappet De leerlingen

Nadere informatie

Bij het huiswerk is het niet de kwantiteit die telt maar de kwaliteit. Huiswerk moet zinvol zijn.

Bij het huiswerk is het niet de kwantiteit die telt maar de kwaliteit. Huiswerk moet zinvol zijn. Huiswerk ligt in het verlengde van het leerproces dat in de klas is gestart. Het is geschikt om vaardigheden uit de klas toe te passen buiten de schoolse context. Zelfstandig werken en leren bijvoorbeeld.

Nadere informatie

Samen rekenen... alleen!

Samen rekenen... alleen! veel Inside 2-99 Samen rekenen... leuker dan alleen! Rekenen met een tutor: wat wil je nog meer? Agnes Vosse Dit artikel is eerder gepubliceerd in Willem Bartjens, jaargang 17, januari 1998 1. Inleiding

Nadere informatie

Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2015-2016. Samenwerkingsschool de Lispeltuut

Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2015-2016. Samenwerkingsschool de Lispeltuut Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2015-2016 Samenwerkingsschool de Lispeltuut Oostkapelle, september 2015 informatieboekje voor groep 5/6 In dit boekje willen wij u in t kort vertellen hoe en met welke

Nadere informatie

Werken aan onderwijskwaliteit. Referentieniveaus Taal. Mienke Droop, Heleen Strating, EN Gert Gelderblom, PO-Raad

Werken aan onderwijskwaliteit. Referentieniveaus Taal. Mienke Droop, Heleen Strating, EN Gert Gelderblom, PO-Raad Werken aan onderwijskwaliteit met de Referentieniveaus Taal Mienke Droop, Heleen Strating, EN Gert Gelderblom, PO-Raad Taal Invoeren van referentieniveaus leidt tot verlaging van het niveau, omdat men

Nadere informatie

Informatie boekje groep 8

Informatie boekje groep 8 Informatie boekje groep 8 Groepsinformatie groep 8 1 Voorwoord Dit informatieboekje is bestemd voor de ouders van leerlingen in groep 8 In dit boekje willen we u een indruk geven van de leerstof en van

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 it Bynt Winsum

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 it Bynt Winsum Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 it Bynt Winsum Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van

Nadere informatie

DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht

DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl.

Nadere informatie

Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen.

Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen. Informatie over de gang van zaken in leerjaar 5 Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen. ALGEMEEN Het allerbelangrijkste vinden wij dat de kinderen

Nadere informatie

Cursus rekendidactiek. Bijeenkomst 6 26 februari 2013 monica wijers, vincent jonker Freudenthal Instituut

Cursus rekendidactiek. Bijeenkomst 6 26 februari 2013 monica wijers, vincent jonker Freudenthal Instituut Cursus rekendidactiek Bijeenkomst 6 26 februari 2013 monica wijers, vincent jonker Freudenthal Instituut Rekenen uit de krant Huiswerk Zwakke rekenaars Bekijk samenvatting van het protocol ERWD voor

Nadere informatie

Rekenen van groep 8 naar de brugklas. Herfst, 2012 Bert Claessens (HAN)

Rekenen van groep 8 naar de brugklas. Herfst, 2012 Bert Claessens (HAN) Rekenen van groep 8 naar de brugklas Herfst, 2012 Bert Claessens (HAN) Inhoud Wat vertellen leerkrachten en leraren ons? Wat vertellen de resultaten van leerlingen ons? Wat vertellen de leerlingen ons?

Nadere informatie

Informatie voor scholen, leerlingen en ouders. De Kopklas, een onderwijskans voor open doel

Informatie voor scholen, leerlingen en ouders. De Kopklas, een onderwijskans voor open doel Informatie voor scholen, leerlingen en ouders De Kopklas, een onderwijskans voor open doel Wat is de Kopklas? De Kopklas is een extra schooljaar, aansluitend op de basisschool. Het onderwijs is gericht

Nadere informatie

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 Groep 4 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 75% van de leerlingen beheerst niveau AVI-E4 (teksten lezen) 90 % beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot twee- en drielettergrepige

Nadere informatie

Workshop Methodekeuze rekenen

Workshop Methodekeuze rekenen Workshop Methodekeuze rekenen 20 oktober 2010 13.30-16.00 uur Dick Poel Berber Klein Agenda 1. Introductie 1.1: Voorstellen 1.2: Programma en doelen workshop 2. Voorkennis inventariseren 2.1: Hoe ver is

Nadere informatie

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk SG Nelson Mandela mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk Dalton is een Daltonschool Zo wil Scholengemeenschap Nelson Mandela bekend staan. In een open sfeer bepalen de leerlingen zelf voor een deel hun

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Beginnende geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 4 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

COMPACTEN & VERRIJKEN GROEP 9

COMPACTEN & VERRIJKEN GROEP 9 COMPACTEN & VERRIJKEN en GROEP 9 in de midden- en bovenbouw De Nobelaer Inleiding Dit jaar starten we met een nieuwe aanpak voor leerlingen die meer aankunnen dan de reguliere lesstof. We vinden het belangrijk

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Informatieboekje groep 7 schooljaar 2015-2016. Samenwerkingsschool De Lispeltuut

Informatieboekje groep 7 schooljaar 2015-2016. Samenwerkingsschool De Lispeltuut Informatieboekje groep 7 schooljaar 2015-2016 Samenwerkingsschool De Lispeltuut Oostkapelle, september 2015 Beste ouders, Voor u ligt het informatieboekje van groep 7. Hierin staat informatie over de vakken

Nadere informatie

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Onze ideologie We zien iedereen als uniek en waardevol. Ieder kind heeft talenten en samen gaan we die ontdekken en ontwikkelen. Hierdoor kunnen

Nadere informatie

Differentiatie en motivatie in de rekenles

Differentiatie en motivatie in de rekenles Starter Ieder heeft een kaartje (hetzij breuk/hetzij kommagetal) Eerste doel: drie rijen: 1x breuken en 2x kommagetallen op volgorde. Eerste stap: Zoek je beide buren Tweede stap: Ga op volgorde van klein

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Versie: november 2013

Huiswerkbeleid Versie: november 2013 Huiswerkbeleid Versie: november 2013 1 Inhoud 1. Wat is huiswerk?... 3 2. Doelstellingen huiswerk... 3 3. Doorlopende leerlijn... 3 4. Rol leerkracht... 6 5. Rol ouder... 7 6. Rol kind/leerling... 7 2

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Masterclasses Verbeter het begrijpend leesonderwijs op uw school

Nieuwsbegrip Masterclasses Verbeter het begrijpend leesonderwijs op uw school Nieuwsbegrip Masterclasses Verbeter het begrijpend leesonderwijs op uw school Wat is nu eigenlijk goed begrijpend leesonderwijs? Hoe ga ik om met verschillende leesniveaus? En hoe model ik begrijpend lezen

Nadere informatie

Een doorlopende leeslijn voor elke leerling. Alle facetten van leesontwikkeling in het voortgezet onderwijs belicht

Een doorlopende leeslijn voor elke leerling. Alle facetten van leesontwikkeling in het voortgezet onderwijs belicht 2. Taalonderwijs van 12-18 Ronde 5 Regine Bots CED-Groep, Unit VO-BVE, Rotterdam Contact: r.bots@cedgroep.nl 2 Een doorlopende leeslijn voor elke leerling. Alle facetten van leesontwikkeling in het voortgezet

Nadere informatie

P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat

P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat Pedagogisch bekwaam P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat Resultaat De meeste leerlingen voelen zich veilig en worden gestimuleerd en uitgedaagd om te leren. Ze zijn actief en betrokken

Nadere informatie

Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs. Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen

Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs. Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen Eindrapport MOOJ-onderzoek: Verschillen tussen meisjes en jongens bij het vak

Nadere informatie

Groepsplan voor rekenen

Groepsplan voor rekenen Groepsplan voor rekenen Groep: Leerkracht: Periode: Schooljaar: wiskunde A - B wiskunde C wiskunde D-E TTR A-B TTR - C TTR D-E Verkorte instructie Verkorte instructie- Basis instructie Basis instructie

Nadere informatie

Hierbij treft u een informatiebrochure aan met de gegevens over de leer- en oefenstof en de manier van werken in groep 6 op de Haafakkers.

Hierbij treft u een informatiebrochure aan met de gegevens over de leer- en oefenstof en de manier van werken in groep 6 op de Haafakkers. Groep 6-1 - INLEIDING Beste ouder(s), Hierbij treft u een informatiebrochure aan met de gegevens over de leer- en oefenstof en de manier van werken in groep 6 op de Haafakkers. Naast de ouderavonden, de

Nadere informatie

De nieuwe rekenmethode is het eind van een keuzeproces maar het begin van een leerproces.

De nieuwe rekenmethode is het eind van een keuzeproces maar het begin van een leerproces. Workshop implementatie van de rekenmethode 13 april 2011 13.30-16.00 uur Dick Poel De nieuwe rekenmethode is het eind van een keuzeproces maar het begin van een leerproces. 1 Agenda 1. Introductie 1.1:

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Daltonschool Meander

Huiswerkbeleid Daltonschool Meander Huiswerkbeleid Daltonschool Meander Inhoud : 1. Waarom geven wij op school huiswerk? 2. In welke groepen krijgen de kinderen huiswerk en waar bestaat het uit? 3. Wat kunnen de ouders van de school verwachten?

Nadere informatie

Inleiding 4. Engels in het basisonderwijs 5. Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6. Wat is Words&Birds?

Inleiding 4. Engels in het basisonderwijs 5. Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6. Wat is Words&Birds? Inleiding 4 Engels in het basisonderwijs 5 Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6 Wat is Words&Birds? 6 Wat zijn de belangrijkste eigenschappen van Words&Birds? 6 Met welk

Nadere informatie

Zomerscholen. Kees Broekhof Sardes

Zomerscholen. Kees Broekhof Sardes Zomerscholen Kees Broekhof Sardes Agenda Kader: bestuursafspraken Doelgroepen Doelen en ambities Kwaliteit Kwantiteit Ervaringen in Utrecht en elders Bestuursafspraken zomerschool Doelgroepen: kinderen

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011

toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011 TAAL EN REKENEN VAN BELANG toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011 INHOUD Inleiding... 5 Hoofdstuk 1 Resultaten VMBO in de regio Den Haag... 7 1.1 Totaal overzicht van de afgenomen

Nadere informatie

Belangrijk BO naar VO. Leerlingvolgsysteem. Leerling-kenmerken. november april

Belangrijk BO naar VO. Leerlingvolgsysteem. Leerling-kenmerken. november april Belangrijk BO naar VO Leerlingvolgsysteem Leerling-kenmerken november april leerstof groep 8 voorbereiding op de verwijzing VO CITO toetsen M8 LOVS VO informatieavond in oktober/november 2 verwijzingsgesprekken

Nadere informatie

Driestar lesschema Pabo 1 2014-2015

Driestar lesschema Pabo 1 2014-2015 Driestar lesschema Pabo 1 2014-201 Gegevens opleiding Naam Sandra Kögeler van Helden Klas D1B Dag- of deeltijdopleiding Deeltijd Slb er L. van Hartingsveldt Periode 4 Gegevens stageschool Code Kri Naam

Nadere informatie

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer

Nadere informatie

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Ronde 4 Ayse Isçi Onderwijscentrum, Gent Contact: ayse.isci@gent.be Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Meertaligheid in het onderwijs en in de opvang

Nadere informatie

Informatie over rekenen. Hulp ouders bij rekenen deel 4.

Informatie over rekenen. Hulp ouders bij rekenen deel 4. Informatie over rekenen. Hulp ouders bij rekenen deel 4. Kinderen ontwikkelen zich verschillend en in een verschillend tempo. Soms hebben kinderen op de basisschool moeite met een vak als rekenen/wiskunde,

Nadere informatie

Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren

Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren Van PO naar VO Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren SUGGESTIE 1: Informatie van een brugklasleerling Brugklasleerlingen infomeren leerlingen uit groep 8

Nadere informatie

Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan

Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan Eerste versie 2015-2016 Het volgen van - en begeleiding bij ernstige rekenproblemen en dyscalculie Stappenplan bij (ernstige ) rekenproblemen en dyscalculie De vier

Nadere informatie

Rekenen op maat 7. Doelgroepen Rekenen op maat 7. Doelgroepen Rekenen op maat 7

Rekenen op maat 7. Doelgroepen Rekenen op maat 7. Doelgroepen Rekenen op maat 7 Rekenen op maat 7 Rekenen op maat 7 richt zich op de belangrijkste vaardigheden die nodig zijn voor het rekenwiskundeonderwijs. Er wordt nauw aangesloten bij de oefenstof van de verschillende blokken van

Nadere informatie

Meedoen met de Monitor

Meedoen met de Monitor Meedoen met de Monitor Een school die deelneemt aan de Monitor de Bibliotheek op school wil doelgericht samenwerken met de bibliotheek om de taalontwikkeling van de leerlingen te stimuleren. Dat gebeurt

Nadere informatie

Meedoen met de Monitor

Meedoen met de Monitor Meedoen met de Monitor Een school die deelneemt aan de Monitor de Bibliotheek op school wil doelgericht samenwerken met de bibliotheek om de taalontwikkeling van de leerlingen te stimuleren. Dat gebeurt

Nadere informatie

Ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO)

Ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO) Ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO) Deze visie is gebaseerd op de sociaal- constructivistische leertheorie van Vygotski. Een eerste kenmerk daarvan is dat het leren van kinderen plaatsvindt in een realistische

Nadere informatie

EEN SCHOOL MET TALENTUITDAGEND ONDERWIJS

EEN SCHOOL MET TALENTUITDAGEND ONDERWIJS EEN SCHOOL MET TALENTUITDAGEND ONDERWIJS Een school met talentuitdagend onderwijs Een basisschool kiezen is moeilijk. Er is zoveel om op te letten. Is de school wat zij lijkt? Van buiten kan een schoolgebouw

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Wat is opbrengstgericht werken? Opbrengstgericht werken is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van de prestaties van leerlingen.

Nadere informatie

Informatieavond groep 5

Informatieavond groep 5 Informatieavond groep 5 Programma Weekindeling Weekplanning Directe instructiemodel Leer en onderwijsbehoeften Diverse vakken De groep Zelfstandigheid Vragen Weekindeling Gemma: Maandag, donderdag & vrijdag

Nadere informatie

ZWAKKE REKENAARS in de bovenbouw

ZWAKKE REKENAARS in de bovenbouw ZWAKKE REKENAARS in de bovenbouw Hoe begeleid je zwakke rekenaars in de bovenbouw van de basisschool? Rekenproblemen die in de loop van jaren zijn ontstaan, zijn meestal niet in een half of heel jaar weg

Nadere informatie

Zelfbewust en sociaal bewust leren, werken en leven DE BRUG NAAR DE TOEKOMST

Zelfbewust en sociaal bewust leren, werken en leven DE BRUG NAAR DE TOEKOMST Zelfbewust en sociaal bewust leren, werken en leven DE BRUG NAAR DE TOEKOMST DE BRUG NAAR DE TOEKOMST Zelfbewust en sociaal bewust leren, werken en leven De basisschool is de brug naar de toekomst. Een

Nadere informatie

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt voor groep 7 en 8 van de basisschool

Nadere informatie

Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw.

Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw. onderwijs Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw. April 2012 2 Stad & Esch bereidt leerlingen optimaal voor op de

Nadere informatie

Kennisdomeinen taal & rekenen

Kennisdomeinen taal & rekenen Informatiekaart 05 leren vernieuwen Kennisdomeinen taal & rekenen Taal en rekenen worden in Nederland gezien als kernvakken voor het onderwijs. En hoewel de meningen verschillen over de wijze waarop deze

Nadere informatie

Rekenen in het MBO

Rekenen in het MBO Rekenen in het MBO 1 2 Wat komt aan de orde? Actuele ontwikkelingen Rekenen in het MBO waarom eigenlijk? Rekenen in het MBO belangrijke aandachtspunten Rekenen in het MBO actuele ontwikkelingen waarom

Nadere informatie

INLEIDING. Beste ouder(s),

INLEIDING. Beste ouder(s), - 1 - INLEIDING Beste ouder(s), Hierbij treft u een informatiebrochure aan met de gegevens over de leer- en oefenstof en de manier van werken in groep 7 op de Haafakkers. Naast de ouderavonden, de ouderbezoeken,

Nadere informatie

31 Rekenonderwijs: traditioneel of realistisch. 1 Inleiding

31 Rekenonderwijs: traditioneel of realistisch. 1 Inleiding DC 31 Rekenonderwijs: traditioneel of realistisch 1 Inleiding Het rekenonderwijs is in de laatste vijfentwintig jaar veranderd. De traditionele methode is aan de kant geschoven en het realistisch rekenen

Nadere informatie

Handleiding matrix curriculum pro

Handleiding matrix curriculum pro Handleiding matrix curriculum pro Matrix Streef- en beheersingsdoelen Inleiding Het Platform Praktijkonderwijs heeft een landelijk curriculum voor het PrO opgesteld (toolbox 2.1). Dit programmeringskader/curriculum

Nadere informatie

Analyse rekenalgebraïsche. vaardigheden in de onderbouw van het havo/vwo. ReAL Leerlijnen van rekenen naar algebra

Analyse rekenalgebraïsche. vaardigheden in de onderbouw van het havo/vwo. ReAL Leerlijnen van rekenen naar algebra Analyse rekenalgebraïsche vaardigheden in de onderbouw van het havo/vwo. ReAL Leerlijnen van rekenen naar algebra SLO nationaal expertisecentrum voor leerplanontwikkeling Wiskunde in de onderbouw van het

Nadere informatie

Testdatum 17 maart 2015 Naam deelnemer. Johanna Aartsen Geboortedatum 28 juni 2003 Deelnemersnummer

Testdatum 17 maart 2015 Naam deelnemer. Johanna Aartsen Geboortedatum 28 juni 2003 Deelnemersnummer PO AMN Testdatum 17 maart 2015 Naam deelnemer Johanna Aartsen Geboortedatum 28 juni 2003 Deelnemersnummer 00348567 Zie het productinformatieblad voor een algemene uitleg van de factoren en scores. pagina

Nadere informatie

Informatieboekje groep 5-7 schooljaar 2013-2014. Samenwerkingsschool de Lispeltuut

Informatieboekje groep 5-7 schooljaar 2013-2014. Samenwerkingsschool de Lispeltuut Informatieboekje groep 5-7 schooljaar 2013-2014 Samenwerkingsschool de Lispeltuut Het informatieboekje voor groep 5/7. In dit boekje willen wij u in t kort vertellen hoe en met welke methodes we werken

Nadere informatie

Leerteam Ouders en School. Huiswerkbeleid op obs De Eendragt. Marjan Verdonk José Duits Mirjam Land Aglaé Malingré Christine Meulenbelt Lizzy Heistek

Leerteam Ouders en School. Huiswerkbeleid op obs De Eendragt. Marjan Verdonk José Duits Mirjam Land Aglaé Malingré Christine Meulenbelt Lizzy Heistek Leerteam Ouders en School Huiswerkbeleid op obs De Eendragt Marjan Verdonk José Duits Mirjam Land Aglaé Malingré Christine Meulenbelt Lizzy Heistek Concept versie 29-4-2015 Inhoud 1. Waarom geven wij huiswerk?

Nadere informatie

KINDEREN DIE MEER KUNNEN

KINDEREN DIE MEER KUNNEN KINDEREN DIE MEER KUNNEN INLEIDING Op de IJwegschool staat het kind centraal. Het onderwijs wordt aangepast aan het kind en niet andersom. Doordat de leerkrachten handelingsgericht werken waarbij de onderwijsbehoeften

Nadere informatie

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Basis Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Deviant methode leer/werkboek VIA vooraf op weg naar 1F. De 8 thema s in het boek hebben terugkerende

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'SINT JOZEF'

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'SINT JOZEF' RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'SINT JOZEF' School : basisschool 'Sint Jozef' Plaats : Nieuw-Namen BRIN-nummer : 06XE Onderzoeksnummer : 94514 Datum schoolbezoek : 19 juni 2007 Datum vaststelling

Nadere informatie

REKENEN OP MAAT GROEP 4

REKENEN OP MAAT GROEP 4 REKENEN OP MAAT GROEP 4 REKENEN OP MAAT GROEP 4 RICHT ZICH OP DE BELANGRIJKSTE VAARDIGHEDEN DIE NODIG ZIJN VOOR HET REKEN-WISKUNDEONDERWIJS. ER WORDT NAUW AANGESLOTEN BIJ DE OEFENSTOF VAN DE VERSCHILLENDE

Nadere informatie

Rekenen in cluster 2: Praktijkvoorbeeld. Programma. Optimaliseren rekenonderwijs

Rekenen in cluster 2: Praktijkvoorbeeld. Programma. Optimaliseren rekenonderwijs Rekenen in cluster 2: Praktijkvoorbeeld Simeacongres 13 april 2012 Kim de Keijser en Loes Wauters Programma Rekenrapport Rekenontwikkeling DSH en ESM Praktijkvoorbeeld Uitwisseling: inrichting rekenonderwijs

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen Ronde 5 Bert de Vos APS, Utrecht Contact: b.devos@aps.nl Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen 1. Over de drempels met taal Het rapport Over de drempels met taal is al ruim een jaar oud.

Nadere informatie

Werken met instructieblokken

Werken met instructieblokken Werken met instructieblokken Inleiding Op De Appelgaard is bewust gekozen voor het onderwijsmodel werken met instructieblokken. Dit model past bij onze onderwijsvisie, zoals beschreven in het schoolplan

Nadere informatie

Informatieboekje

Informatieboekje Informatieboekje 2016-2017 Basisschool Windekind Van Weerden Poelmanstraat 192 6417 ES HEERLEN E: info.windekind@innovo.nl T: 045-5419761 W; www.bswindekind.nl Beste ouders/verzorgers, In dit boekje informeren

Nadere informatie