3. i De incidentmethode

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "3. i De incidentmethode"

Transcriptie

1 3. i De incidentmethode 3.1. Inleiding: wat is de incidentmethode? Op het werk doen zich voortdurend problemen voor. Meestal overvallen ze je en probeer je naar bevind van zaken te handelen. Zie je de problemen tevoren aankomen dan kun je je crop voorbereiden, eventueel door middel van overleg met collega's. Met elkaar probeer je de problemen op te lessen. Dit soort gesprekken verschralen vaak na enige tijd tot het bepalen welke oplossing het beste geschikt is. Oorzaken en persoonlijke betrokkenheden worden overgeslagen. Eigenlijk zou zo'n gesprek veel meer over de kwestie zelf moeten gaan. Anders levert de oplossing niet veel meer op dan een momentgebonden beslissing die later in de lucht blijkt te hangen. Echte moeilijke kwesties blijven vaak zorgvuldig buiten zulke vergaderingen. In het onderwijs bijvoorbeeld komen problemen tussen individuele docenten en leerlingen zelden uitgebreid aan de orde. Ook proble-.# men ten aanzien van het lesgeven worden niet besproken. In organisaties ' bemerk je nogal eens wrijvingen tussen collega's die onbesproken blijven of spanningen naar de chef toe. Het onbesproken laten van deze problemen werkt dubbel nadelig: er wordt aan de zaak zelf niets gedaan en je leert niet van elkaars problemen. $ De incidentmethode is een zeer eenvoudige en strak gestructureerde methode die er op gericht is om moeilijke zaken die in het verleden gebeurd zijn of die er aankomen in een groep te bespreken. Kennis en ervaring van alle leden van de gespreksgroep kunnen worden benut, terwijl vrijblijvendheid en verkokering worden voorkomen. Van belang hierbij is natuurlijk, dat de inbrenger van een probleem geen stigma krijgt opgelegd van niet-vakbekwame collega te zijn. De methode wil een groep helpen om door een strakke vergaderorde doelmatig en effectief aan een moeilijk probleem te werken Doelstellingen De incidentmethode is een werkvorm, waarbij een groep collega's zich intensief verdiept in een bepaalde situatie dmv. een daartoe gekozen 27

2 voorval uit de dageh'jkse praktijk van een van haar groepsleden. De sectie Engels heeft haar sectievergadering. Tijdens de vergadering komt Wilma met een probleem op de proppen dat zij al een tijdje heeft met Marieke, een leerling die bemcht is uit verhalen van andere docenten. Wilma vertelt, dat steeds wanneer ze aan het lesgeven is en bijvoorbeeld een tekst voorleest en moeilijke woorden uitlegt, Marieke door de klas roept dat ze er niets van snapt en naar woorden vraagt die zij net heeft uitgelegd of behandeld. Zij heeft Marieke al op allerlei manieren voor haar gedrag gestraft, maar dit helpt niet. De collega's overladen Wilma met goedbedoelde adviezen, varierend van s stuur ze van school af tot 'ga met de ouders praten'. Bij het analyseren en evalueren van dit voorval zullen de docenten zich verplaatsen in de mening van de ander. Zij zullen de betekenis gaan zien van een klein voorval mbt. hun eigen werkpraktijk. Zij stellen relevante vragen over hun les-situatie. Ze geven aan elkaar en krijgen van elkaar oplossingen voor problemen in de omgang met een klas. Ze zullen gaan ervaren, dat deze problemen op verschillende manieren op te lessen zijn afhankelijk van achterliggende ideeen over leerlingen en over onderwijs. Kortom, je gaat aan de slag met elkaars ervaringen en vanuit elkaars deskundigheden kun je verder komen in de moeilijke taak om leerstof over te dragen aan leerlingen in een klas. Ook op het gebied van de leerlingbegeleiding zou de incidentmethode gebruikt kunnen worden als werkvorm om de deskundigheidsbevordering ter hand te nemen van vaak 'ongeschoolde' klasseleraren of mentoren. Vaak werkt men daar al met de zogenaamde gevalsbesprekingen. Bij de incidentmethode worden alle groepsleden actief betrokken. De samenwerking en teamvorming van de hele groep worden sterk gestimuleerd. De deelnemers brengen hier zelf het leermateriaal aan door te komen met situaties vanuit hun eigen begeleidingspraktijk. In het begeleidersteam van Havo-4 komt Jan,, docent Maatschappijleer, met het probleem dat er een groot verschil bestaat in het gedrag van Kees tijdens de introductiedagen en in de klas. Het is voor Jan heel moeilijk om Kees zo ver te krijgen, dat hij over dit verschil in gedrag gaat praten. Het gesprek spitst zich toe op de wi/ze van benaderen door Jan als docent en op de gebruikte gespreksvaardigheden daarbij. De deelnemers aan een intervisiebijeenkomst volgens de incidentmethode leren om systematisch een bepaald voorval te analyseren en te evalueren. Van belang is, dat de docenten leren dat meer oplossingen 28

3 goed kunnen zijn. Bovendien leert men om goede vragen te formuleren en naar elkaar te misteren Voorwaarden Bij de incidentmethode wordt een gebeurtenis uit de werksituatie van een van de deelnemers op gestructureerde wijze besproken. Een gebeurtenis of incident moet zodanig worden beschreven en ingebracht, dat anderen zich in die situatie kunnen verplaatsen. De ingebrachte situatie moet om actie vragen van de deelnemers: wat is er aan de hand? Wat zouden jullie doen in deze situatie? Een voorbeeld kan zijn: Klas 3a komt binnen. Eerst geefik een schriftelijke overhoring. De blaadjes worden daarna opgehaald. ledereen is onrustig. Ik wacht even tot ze zijn uitgepraat en behandel dan een tekst waarover de leerlingen thuis vragen hebben beantwoord. Er zijn verschillende antwoorden op een vraag mogelijk. Ik probeer iedereen een kans te geven om z'n antwoord te verdedigen. Er wordt nog steeds gepraat. Ik moet mensen antwoorden laten herhalen omdat ik ze niet heb verstaan vanwege het geroezemoes. Herhaaldelijk verhef ik mijn stem. Even is het stil, dan begint het geklets weer. Keer op keer. Doodvermoeiend... De incidentmethode is een oefening in het zich verplaatsen in het denken vanuit de situatie van een ander. Belangrijk daarbij is het leren zien van de betekenis van een incident of kleine gebeurtenis en het leren bevragen van deze gebeurtenis. Het is verstandig om iemand de leiding te laten nemen tijdens een bespreking volgens de incidentmethode. Degene die de leiding heeft, heeft tot taak de groep te stimuleren en de werkwijze en tijdsfasering te bewaken. In de beschrijving van de werkwijze is steeds concreet aangegeven welke interventies de gespreksleider concreet kan uitvoeren. De incidentmethode kan erg goed gebruikt worden, wanneer het er om gaat een bepaalde benaderingswijze of strategic met betrekking tot problemen te analyseren om tot alternatieve benaderingswijzen te komen. Deze methode eist tamelijk veel tijd (± 75 minuten). De deelnemers moeten eerst leren wat een incident is en hoe ze dat vanuit hun praktijkervaring kunnen isoleren als een leerervaring die geschikt is om als team van te leren. Dit vraagt een goede voorbereiding. 29

4 3.4. Fasering 1. Introductie en keuze van een incident. 2. Schetsen van de probleemsituatie. 3. Noteren van vragen om informatie. 4. Informatieronde. 5. Analyse van de situatie. 6. Standpuntbepaling door de groep. 7. Wat deed/doet de inbrenger? 8. Afsluitende discussie. 9. Evaluatie. ad 1: Introductie en keuze van het incident (max. 20 minuten) Wat is een incident? Een incident is een kleine gebeurtenis uit de beroepspraktijk. Om een keuze uit ervaringen te bepalen en tevens te voldoen aan het leerdoel van de incidentmethode is er een aantal voorwaarden: a. Het incident moet een gebeurtenis zijn die echt is gebeurd en verwekt door iemand anders dan de brenger van het incident. Het moet de incidentbrenger dus enigermate zijn overvallen. b. Het incident moet een beroepsvoorval zijn om een beroepsbetrokkenheid door collega's te garanderen. c. De incidentbrenger is niet dezelfde persoon als de discussieleider om rolverwarring te voorkomen. d. Het incident moet kort en feitelijk worden geformuleerd. In de formulering mag geen enkele suggestie voorkomen over wat de incidentbrenger zelf als probleem heeft gezien of als oplossing heeft gekozen. e. Het incident mag niet te lang geleden hebben plaatsgevonden. Dit voorkomt dat tijdens de bespreking tegenstrijdigheden naar voren komen door dat geantwoord moet worden op onverwachte vragen. f. Het incident dient zo gebracht te worden dat, indien noodzakelijk, anonimiteit is verzekerd. Noteren van het incident OPDRACHT: Schrijf een gebeurtenis op waarin je niet goed wist hoe te reageren, of waarin je achterafniet gelukkig was met je reactie. Presentatie van het probleem Om een keuze te kunnen maken leest iedereen zijn eigen incident voor tot op het kritische moment. 30

5 OPDRACHT: Geef een korte schets van het incident tot op een kritisch moment, dwz. zonder te vertellen hoeje zelfhandelde of hoe de stituatie afliep. Deanderen noteren kort voor zichzelf iedere gebeurtenis. Keuze van het incident Een incident wordt gekozen. Motieven om te kiezen kunnen zijn: je vindt het ook een probleem of je denkt een oplossing te hebben. Een variatie hierop is: de discussieleider vraagt de verschillende incidenten op een flap te schrijven dmv. een titel. Iedere deelnemer krijgt 2 stemmen die hij/zij kan geven aan de gebeurtenis of gebeurtenissen. Het incident met de meeste stemmen wordt gekozen. Eventueel geven de deelnemers de criteria aan op grond waarvan zij de voorkeur geven aan een bepaald incident. ledereen leest zijnjhaar eigen incident voor. Als de beurt is aan Andre dan blijkt dat hi/ boordevol zit over een ruzie die hij met de rector heeft. Hij spuit meteen het hele verhaal. Hij wordt genegeerd in zijn ideeen, krijgt geen pool aan de grond en geen enkele bemoediging, alleen moor tegenwerking. De bom is gebarsten en hij heeft de rector de waarheid gezegd. Omdat Andre zo duidelijk met het probleem zit, wil de groep zonder naar de andere problemen te kijken hierop verder ingaan. Als de groep hiervoor kiest, dan kan men afspreken dat de andere problemen een volgende keer aan de orde zullen komen. De leiding zal ervoor moeten zorgen tot een stimulerend en geschikt incident te komen. Mogelijk kan men de deelnemers vooraf vragen als huiswerk een incident op papier te zetten, dat ze in de groep eventueel willen bespreken. Men kan hulp geven in de vorm van de volgende vragen: a. Enkele gegevens over de betrokken klas, individuen. b. Wat is eraan vooraf gegaan, wat was er al gebeurd? c. Het incident: beschrijf hier zo goed mogelijk wat er gebeurde, wat er gezegd werd, door wie, hoe gereageerd werd etc. Vermeld hierbij niet wat je er zelf feitelijk mee deed. De gespreksleider moet bedenken, dat de incidentbrenger altijd het recht heeft een beschreven gebeurtenis toch niet in de groep te laten bespreken. Hij kan de formulering van het incident en wat van de incidentbrenger wordt verwacht eventueel vooraf bespreken. 31

6 ad 2: Schetsen van de probleemsituatie (2 minuten) De inbrenger brengt voor de tweede maal (schriftelijk of mondeling) de gebeurtenis eventueel uitvoeriger, maar nog wel kort en zakelijk. Mogeh'jke ideeen voor een oplossing of de beschrijving van wat er na de situatie gebeurde door de verschillende betrokkenen worden weggelaten. Alleen de probleemsituatie wordt gepresenteerd tot op het kritische moment, zonder te vertellen hoe de incidentbrenger zelf handelde of hoe de situatie afliep. Andre vertelt gedetailleerd zijn ruzie met de rector, en geeft hierbij ook zijn gevoelens bij de ruzie aan. ad 3: Noteren van vragen om informatie (5 minuten) De deelnemers noteren na of tijdens de probleempresentatie vragen die ze hebben om meer inzicht in het geval te krijgen. De gespreksleider let erop, dat deze tijd alleen gebruikt mag worden om te schrijven. Mondelinge vragen zijn niet toegestaan. ad 4: Informatieronde (15 minuten) De leden van de groep stellen informatieve vragen aan de probleeminbrenger. Dit zijn vragen zoals: 'hoe groot is deze klast, ''hoe oud is de betrokken leerlingt Een vraag als l vond je het ergt mag niet gesteld worden. De volgende vragen werden gesteld door de collega's: 'hoe lang duurt dit al?', 'hoe is de relatie met de conrectoren?', 'hoe is de houding van de rector concreet merkbaar voor Andre?', 'hoe is de waardering van de rector t.o.v. de lesgevende functie van Andre?'. De gespreksleider moet ervoor zorgen dat de gestelde vragen niet tot gevolg hebben dat de incidentbrenger te veel zijn/haar eigen kijk op de zaak gaat opdringen. Per se mag niet gevraagd of verteld worden hoe de incidentbrenger de zaak heeft opgelost. Voorkom dat er een discussie ontstaat. ad 5: Analyse van de situatie (10 minuten) De groepsleden bespreken hoe zij de situatie zien en welke oorzaken zij hebben ontdekt, welke aanleidingen er waren, hoe de rol van de incidentbrenger en betrokkenen was, hoe waren omgevingsfactoren etc. De deelnemers bespreken de ingebrachte situatie, leggen verbanden en interpreteren mbv. de gekregen informatie. Om de situatie beter te kunnen analyseren kunnen de deelnemers reageren op Andre zoals de rector het zou hebben gedaan. 32

7 De gespreksleider leidt deze bespreking plenair. Vooraf kan men de deelnemers in tweetallen overleg laten voeren. Een goed incident levert verschillende alternatieven op en kan leiden tot uiteenlopende interpretaties. Indien deze fase vastloopt door gebrek aan informatie kan tot een hernieuwde informatiefase worden besloten. Overleg in tweetallen geeft meer veiligheid aan de deelnemers dan direct plenair te starten. De incidentbrenger ziet alleen toe, er mogen hem/haar geen verdere vragen worden gesteld. ad 6: Standpuntbepaling door de groep (15 minuten) OPDRACHT: Wat zouden jullie doen in deze situatie? a. ledereen noteert de reactie op 'wat zou ik doen en waarom?'. b. Als de groep groter is wordt in tweetallen uitgewisseld op de vraag 'wat zou jij doen?' c. ledereen leest zijn plan van aanpak voor zonder dat commentaar wordt geleverd door anderen. d. Deze reacties worden door de gespreksleider voor iedereen zichtbaar op een 'flap'bordgenoteerd. Het is belangrijk om deze inventarisatieronde snel af te werken. De gespreksleider noteert alles kort met steekwoorden of in telegramstijl. ad 7: Wat deed/doet de inbrenger? (5minuten) De incident-inbrenger vertelt hoe hij /zij feitelijk zelf handelde in de situatie of wat hij/zij zich heeft voorgenomen te gaan doen. ad 8: Afsluitende discussie (25 minuten) Alle betrokkenen spreken over de verschillende benaderingen die zijn gepresenteerd. De onderstaande vragen kunnen van belang zijn bij de discussie en door de gespreksleider aan de orde worden gesteld. a. Heeft de inbrenger behoefte aan een reactie op gebeurtenissen uit de bespreking? b. De verschillende reacties op het incident worden besproken en bekeken op hun sterke en zwakke kanten. Wat zijn de voor- en nadelen van bepaalde aanpakken? c. Eventueel volgt een verb reding van het incident naar andere problemen uit de werksituaties van de deelnemers. 33

8 ad 9: Evaluatie (10 minuten) OPDRACHT: a. Noteer wat je geleerd hebt van deze bespreking. b. Noteer wat je vond van de wijze waarop deze gebeurtenis is besproken. 1. De probleeminbrenger vertelt wat hij/zij van de bespreking heeft geleerd. 2. De individuele leden van de groep vertellen wat ze eraan gehad hebben. 3. De gespreksleider inventariseert hoe de groepsleden de wijze waarop het incident aan de orde is gesteld, ervaren hebben. 4. De gespreksleider vat de evaluatie samen. r\ \

Intervisie voor de VPM 2013 Workshop Intervisie VPM 2013 Xtensys HRM-consultancy & training

Intervisie voor de VPM 2013 Workshop Intervisie VPM 2013 Xtensys HRM-consultancy & training Intervisie voor de VPM 2013 Wat is intervisie? Intervisie is een manier om met collega s te sparren over inhoudelijke thema's en over persoonlijke dilemma s in het werk. De frequentie voor de intervisie

Nadere informatie

Intervisiemethodes. Methode 1: Incidentenmethode

Intervisiemethodes. Methode 1: Incidentenmethode Intervisiemethodes Methode 1: Incidentenmethode Bij de incidentmethode wordt een gebeurtenis uit de werksituatie van een van de deelnemers op gestructureerde wijze besproken. Stap 1 Introductie van het

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Gastles oudergesprekken (1) voor studenten 3 e leerjaar PW 3 en 4. Oudergesprekken (1)

Docentenhandleiding. Gastles oudergesprekken (1) voor studenten 3 e leerjaar PW 3 en 4. Oudergesprekken (1) Docentenhandleiding Gastles oudergesprekken (1) voor studenten 3 e leerjaar PW 3 en 4 Oudergesprekken (1) Deze les kan gegeven worden door een pedagogisch medewerker of manager uit de kinderopvang Deze

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

Achtergrond info intervisie

Achtergrond info intervisie Achtergrond info intervisie Voor een onderwijsprofessional helpt het om gebruik te maken van intervisie. Dit houdt in dat je regelmatig met collega s onderling bespreekt hoe het professioneel handelen

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

4. Controle van het leerproces

4. Controle van het leerproces 51 4. Controle van het leerproces De controle van een leerproces is een belangrijk onderdeel van het lesgeven. Zowel voor de docent als voor de cursist is het belangrijk om te weten of de overdracht van

Nadere informatie

POENS.NL. Onomatopeespel. Spelvarianten deel 1. Onomatopeespel - spelvarianten deel 1 - www.poens.nl - Jeroen Knevel

POENS.NL. Onomatopeespel. Spelvarianten deel 1. Onomatopeespel - spelvarianten deel 1 - www.poens.nl - Jeroen Knevel POENS.NL Onomatopeespel Spelvarianten deel 1 1 Onomatopee Het auditief beeld als expressief coaching instrument Jezelf beter leren kennen, de ander beter leren kennen, beter zicht krijgen op het samenwerken,

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Blok 3 Blok 3: We hebben oor voor elkaar Blok 3: Algemeen: In dit blok stimuleren we de kinderen om oor voor elkaar te hebben. De lessen gaan over communicatie, over praten

Nadere informatie

VERGADEREN VOOR DUMMIES

VERGADEREN VOOR DUMMIES VERGADEREN VOOR DUMMIES DE AGENDA VASTSTELLEN Er zijn verschillende soorten agendapunten: Open Bij open agendapunten zijn er nog geen plannen gemaakt, er is nog geen concreet voorstel. De discussie is

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

2. WERKWIJZE IN SUPERVISIE

2. WERKWIJZE IN SUPERVISIE SUPERVISIEGIDS 1. INLEIDING Supervisie is een praktijkgebonden leermethode. In kleine groepen wordt onder begeleiding van een supervisor gewerkt aan persoonlijke leerdoelen die voortkomen uit de werkervaringen

Nadere informatie

project: Introductie Helpende Zorg & Welzijn

project: Introductie Helpende Zorg & Welzijn project: Introductie Helpende Zorg & Welzijn. > Cas us Vmbo Morgenland heeft een afdeling Zorg & Welzijn. De school merkt dat de leerlingen van deze afdeling graag wat meer willen weten over het beroep

Nadere informatie

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING:

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING: beeldende vorming De DOELSTELLING van de -opdrachten & De BEOORDELING: Doelstellingen van de opdrachten. Leren: Thematisch + procesmatig te werken Bestuderen van het thema: met een open houding Verzamelen

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Leerjaar Doelstelling opdracht. Activiteit Betrokkenen Loopbaancompetenties. Motievenreflectie Kwaliteitenreflectie

Leerjaar Doelstelling opdracht. Activiteit Betrokkenen Loopbaancompetenties. Motievenreflectie Kwaliteitenreflectie LOB matrix KWC afdeling SMS Noteer in onderstaand schema alle activiteiten die jij als professional of binnen de afdeling waar je werkzaam bent mee gewerkt wordt. Dit kunnen losse instrumenten zijn zoals

Nadere informatie

OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN

OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN OPBOUW ZELFSTANDIGE BASISHOUDING BIJ KINDEREN Afspraak 1. Maak samen met de kinderen afspraken over wat zelfstandig gedaan mag worden met betrekking tot naar de wc gaan, handen wassen, drinken, eten, de

Nadere informatie

Toelichting. Intervisie

Toelichting. Intervisie Toelichting Intervisie December 2010 1. Wat is intervisie? Naast opleiding en training is gezamenlijke reflectie op het eigen handelen voor dierenartsen een goede manier om zich te ontwikkelen. Door in

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

Het verhaal van mijn leven. Biografische cursus waarin buurtgenoten zich verbinden

Het verhaal van mijn leven. Biografische cursus waarin buurtgenoten zich verbinden Het verhaal van mijn leven Biografische cursus waarin buurtgenoten zich verbinden Cursus voor Fact-cliënten en andere buurtbewoners door Ria Velema, Ann Evers-Schillhorn van Veen, casemanagers Fact Lentis

Nadere informatie

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment MBO en HBO studenten 3 de en 4 de jaars, HBO studenten verkorte opleiding en cursisten vervolgopleidingen Jeroen Bosch Ziekenhuis 1 Juni 2014, Jeroen

Nadere informatie

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam De deur uit is ontwikkeld door de Vrije Universiteit Amsterdam Afdeling Nederlands Tweede Taal, mede op initiatief van het Amsterdams Buurvrouwen Contact (ABC). De ontwikkeling was mogelijk dankzij een

Nadere informatie

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen "#$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen #$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/ Thema TEAM Module 3: Feedback geven en ontvangen Voorbeeld van het begin van de training feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen Het geven van effectieve feedback is een waardevol hulpmiddel

Nadere informatie

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U?

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? Nadine Köhle, MSc. Contactdag Stichting Olijf 3 oktober 2015 Garderen EVEN VOORSTELLEN ACHTERGROND KANKER HEB JE NIET ALLEEN! 4 ACHTERGROND IMPACT VAN DE

Nadere informatie

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO Lessenserie over Taal & Respect Klas 1 - VMBO Hallo, In deze lessenserie ga je samen met je klasgenoten en je docent nadenken over de effecten van grof taalgebruik en het respectvol omgaan met de ander.

Nadere informatie

READER STUDENTENCOACH

READER STUDENTENCOACH READER STUDENTENCOACH VO Reader studentencoch VO 1 Inleiding Voor jullie ligt de reader die hoort bij het project studentencoach (het coachen van jongerejaars studenten door ouderejaars). In deze reader

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE. Ondersteuningsmagazijn. Beroepstaak E Beginner

OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE. Ondersteuningsmagazijn. Beroepstaak E Beginner OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE Ondersteuningsmagazijn Beroepstaak E Beginner Albeda college Branche gezondheidszorg Kwalificatieniveau 4 Crebo 95 Versie: Juli 2013 Fase: beginner Naam deelnemer:. 2

Nadere informatie

Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve leertijd en sociale vaardigheden.

Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve leertijd en sociale vaardigheden. Ontwikkelingslijn: Ontwikkelingsveld 2: Eigenaar: Coöperatief leren Tandemleren Inge Kiers Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve

Nadere informatie

Reflectie en feedback

Reflectie en feedback Reflectie en feedback Doelen bijeenkomst Kennis uitbreiden over reflectie en feedback Vaardigheden oefenen met stimuleren van reflectie Hoe in te bedden in de organisatie (wie, wanneer, teamoverzicht,

Nadere informatie

Het opzetten en inrichten van een intervisie-sessie

Het opzetten en inrichten van een intervisie-sessie Het opzetten en inrichten van een intervisie-sessie Wat gaan we bespreken? Lustrumcongres Prettig contact met de overheid 2013 Intervisie Lustrumcongres Prettig contact met de overheid 2013 Intervisie

Nadere informatie

Basisschool de Triangel. Het houden van een spreekbeurt.

Basisschool de Triangel. Het houden van een spreekbeurt. Basisschool de Triangel Het houden van een spreekbeurt. 1 INHOUDSOPGAVE SPREEKBEURT GROEP 5 1 GROEP 6 5 GROEP 7 EN 8 9 2 HOE BEREID IK MIJN SPREEKBEURT VOOR? SPREEKBEURT IN GROEP 5 Wat is een spreekbeurt?

Nadere informatie

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas:

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas: Ik geloof, geloof ik Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw Mijn naam en klas: Bezinningsmomenten In de godsdienstlessen stonden de afgelopen jaren verhalen centraal en de verschillende

Nadere informatie

Werkwijzer Verslagkring:

Werkwijzer Verslagkring: Werkwijzer Verslagkring: 1. Je maakt een tweetal. 2. Met zijn tweeën kies je een onderwerp, waarin jullie je willen verdiepen en waarover jullie meer willen weten. 3. Samen ga je op zoek naar informatie

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen

Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen De doelstelling van Sociaal Weerbaar is het versterken van de sociale weerbaarheid van kinderen, binnenschools binnenschools maar ook buiten de school. Weerbaarheid

Nadere informatie

Illustratie Doorlopende lijn Leren Leren Voortgezet Onderwijs (12-18 jr)

Illustratie Doorlopende lijn Leren Leren Voortgezet Onderwijs (12-18 jr) Het overgrote deel van de kinderen zijn, wanneer net geboren, al leerfabriekjes. De drang tot leren is een natuurlijk gegeven. Uitdagend onderwijs stimuleert en ontwikkelt het kunnen leren. Wanneer leerlingen

Nadere informatie

Handleiding. Intervisie. KNOV 2009 Liesbeth Kool, Anneke van der Heijden

Handleiding. Intervisie. KNOV 2009 Liesbeth Kool, Anneke van der Heijden Handleiding Intervisie KNOV 2009 Liesbeth Kool, Anneke van der Heijden 1 Methodiek Intervisie is een vorm van overleg en samenwerking tussen collega s, waarbij vooral reflecties op eigen werkervaringen

Nadere informatie

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren werkvormen leren leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

Lesbeschrijving Nederlands

Lesbeschrijving Nederlands Lesbeschrijving Nederlands Overzicht Leerjaar 1 VOx leerlijn nr. 1 Mondelinge taal Onderdeel nr. 1.3 Spreekvaardigheid Subonderdeel nr. 1.3.1 Spreken Lesnummer 34 Titel van de les Ik houd mijn spreekbeurt

Nadere informatie

Communicatieve vaardigheden Ac 1

Communicatieve vaardigheden Ac 1 Communicatieve vaardigheden Ac 1 HIK Hoger Instituut der Kempen Afdeling Graduaat Maatschappelijk Werk Academiejaar 2008-2009 Els Boven en Lize Vandereycken Module: A Sociaal werk Ac1 Communicatieve vaardigheden

Nadere informatie

LESPLANNEN GS-HOLOCAUST

LESPLANNEN GS-HOLOCAUST LESPLANNEN GS-HOLOCAUST 1. ophalen kennis Jodenvervolging / Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog / pers in oorlogstijd 2. ophalen kennis argumenteren Les in reeks (nr): 1 Vooraf: uitdelen leerlingen

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren WE DOEN HET SAMEN Over samenwerking en feedback geven www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren Situering In een inloophuis werk je bijná altijd samen met twee of drie mensen. Vaak is

Nadere informatie

Persona s maken in het sociale domein

Persona s maken in het sociale domein Persona s maken in het sociale domein 10/8/2015 Else Boss vertelt - Waarom persona s maken in het sociale domein? - De stappen in het methode - De kracht van het methode - Wat kan je ermee? - Waar moet

Nadere informatie

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK De manier waarop je met collega s omgaat, roept effecten op bij hen. De manier waarop je je gedraagt, dingen zegt, doet of juist laat, maakt dus op anderen een bepaalde

Nadere informatie

TIME-OUT PROTOCOL DON BOSCOSCHOOL 2014-2015

TIME-OUT PROTOCOL DON BOSCOSCHOOL 2014-2015 TIME-OUT PROTOCOL DON BOSCOSCHOOL 2014-2015 Op de Don Boscoschool werken we in alle groepen op dezelfde wijze met een time-outplek, een boos-plek en een rustig werken-plek. Uitgangspunt in het time-outprotocol

Nadere informatie

Al doende leren Een module voor trainers

Al doende leren Een module voor trainers Al doende leren Een module voor trainers Bijlagen: Powerpoint Een module voor trainers Handouts: Stappenplan internetgebruik (De Strategiekaart) Print van Powerpoint prestaties geld Parktijkopdrachten

Nadere informatie

Reflectie gespreksvaardigheden. Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013

Reflectie gespreksvaardigheden. Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013 Reflectie gespreksvaardigheden Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013 Inleiding Tijdens periode twee van blok één zijn er vier lessen

Nadere informatie

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren Ada van Dalen Wat is W&T? W&T is je eigen leven W&T: geen vak maar een benadering De commissie wil onderstrepen dat wetenschap en technologie in haar ogen géén

Nadere informatie

Les 17 Zo zeg je dat (niet)

Les 17 Zo zeg je dat (niet) Blok 3 We hebben oor voor elkaar les 17 Les 17 Zo zeg je dat (niet) Doel blok 3: Leskern: Woordenschat: Materialen: Leerlingen leren belangrijke communicatieve vaardigheden, zoals verplaatsen in het gezichtspunt

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

Als u klachten heeft...

Als u klachten heeft... Als u klachten heeft... Bent u niet tevreden? Wij, directie, medewerkers en revalidatieartsen van Tolbrug willen graag dat u tevreden bent over uw (para)medische behandeling. Ook willen we dat u zich welkom

Nadere informatie

Als u klachten heeft...

Als u klachten heeft... Als u klachten heeft... Bent u niet tevreden? Wij, Raad van Bestuur, medewerkers en artsen van het willen graag dat u tevreden bent over uw medische behandeling. Ook willen we dat u zich welkom voelt bij

Nadere informatie

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen.

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen. Leidraad Consult over: het functioneringsgesprek Functioneringsgesprekken verlopen vaak problematisch. Zowel leidinggevenden als medewerkers zien er nogal eens tegenop en zijn achteraf teleurgesteld over

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

PROTOCOL GEWENST GEDRAG

PROTOCOL GEWENST GEDRAG PROTOCOL GEWENST GEDRAG 1. WAT DOEN WE OM GEWENST GEDRAG TE BEWERKSTELLIGEN? 1.1 OMGANGSREGELS Onze school heeft algemene omgangsregels geformuleerd, waaraan iedereen zich houdt. De regels benoemen het

Nadere informatie

Hand-out behorende bij de training. Werkoverleg. Voor iedereen, door iedereen

Hand-out behorende bij de training. Werkoverleg. Voor iedereen, door iedereen Hand-out behorende bij de training Werkoverleg Voor iedereen, door iedereen Itasc Nederland B.V. Itasc Nederland B.V. Strijp-S, Videolab 3.038 WTC Amsterdam Torenallee 20 Toren C, level Level 14 5617 BC

Nadere informatie

Team 6: Zonnepanelen. Onderzoek naar het gebruik van zonnepanelen

Team 6: Zonnepanelen. Onderzoek naar het gebruik van zonnepanelen Zonnepanelen op school Team 6: Zonnepanelen Onderzoek naar het gebruik van zonnepanelen Jullie gaan onderzoeken welke producten er zijn op zonnecellen 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM Jullie gaan samenwerken

Nadere informatie

Team 5: Natuur. Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel

Team 5: Natuur. Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel Zonnepanelen op school Team 5: Natuur Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel Jullie gaan onderzoeken of de plant een zonnecel is en wie daar gebruik van maken 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM Jullie gaan samenwerken

Nadere informatie

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien 7 oktober 2015 14.45 17.00 uur Madeleine Vreeburg Onderwijscentrum VU Amsterdam Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag in de klas

Nadere informatie

Sollicitatiegesprekken volgens de STAR methode

Sollicitatiegesprekken volgens de STAR methode Sollicitatiegesprekken volgens de STAR methode Tijdens sollicitatiegesprekken wil je zo snel en zo goed mogelijk een kandidaat voor een openstaande functie selecteren. De STAR vragenmethode is een gedegen

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

Discussiëren Kun Je Leren:

Discussiëren Kun Je Leren: Chantal Deken Discussiëren Kun Je Leren: discussielessen voor groep 3 t/m 8; sluit aan bij referentieniveaus Mondelinge taal; versterkt 21 e -eeuwvaardigheden als communiceren en samenwerken; compleet

Nadere informatie

Vragen Hoe kan je veiligheid inbouwen zodat je alle leerlingen kan betrekken? Vraag Hoe kan je de ideeënbus actief en betekenisvol maken?

Vragen Hoe kan je veiligheid inbouwen zodat je alle leerlingen kan betrekken? Vraag Hoe kan je de ideeënbus actief en betekenisvol maken? Methodiek Kringgesprek Beter samen leven en meer leren in de klas. Een participatieve sfeer in de klas of op de school kan men op verschillende manieren bewerkstelligen. Werken met kringgesprekken is hierbij

Nadere informatie

12 augustus 2011 Aan : Van : Afdeling/functie : VTO, opleider Betreft. : OMA scholing leerlingen en stagiaires. Management samenvatting

12 augustus 2011 Aan : Van : Afdeling/functie : VTO, opleider Betreft. : OMA scholing leerlingen en stagiaires. Management samenvatting 12 augustus 2011 Aan : Van : Afdeling/functie : VTO, opleider Betreft : OMA scholing leerlingen en stagiaires Management samenvatting Binnen Mondriaan is het de afspraak dat alle medewerkers in de directe

Nadere informatie

- Elkaar leren kennen: warming-ups en spelletjes om het ijs te breken - 5 minuten zelfbewustzijn begrijpen anderen respecteren om de beurt iets doen

- Elkaar leren kennen: warming-ups en spelletjes om het ijs te breken - 5 minuten zelfbewustzijn begrijpen anderen respecteren om de beurt iets doen - Elkaar leren kennen: warming-ups en spelletjes om het ijs te breken - Belangrijke namen 7 luisteren karaktereigenschappen 5 minuten zelfbewustzijn begrijpen anderen respecteren om de beurt iets doen

Nadere informatie

Onderhandelen en afspraken maken

Onderhandelen en afspraken maken OPDRACHTFORMULIER Onderhandelen en afspraken maken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren.

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren. Oriëntatie: Het doel van deze lessenserie is: bestaande foto s zoeken met een eigen verhaal erbij. Dan gaan jullie mensen deze fotoserie voorleggen en vragen welk verhaal zij erin zien. Tot slot gaan jullie

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

Handleiding Verbetercheck in teams

Handleiding Verbetercheck in teams Handleiding Verbetercheck in teams Praktisch hulpmiddel om de Verbetercheck in een team toe te passen 22 maart 2011 Betrokken partijen: Teksten en advies: Huub Pennock en Alex van der Wal 1 Inleiding De

Nadere informatie

Handleiding Opleidingsproducten Portogewoon voor de kerninstructeur

Handleiding Opleidingsproducten Portogewoon voor de kerninstructeur Handleiding Opleidingsproducten Portogewoon voor de kerninstructeur Praktische informatie die je helpt nog beter gebruik te maken van je porto. Handleiding Inleiding Als het gaat om gebruik van portofoon

Nadere informatie

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID september 2013 Huygens College Kernuur NAAM JAAR KLAS VAK PROJECT TITEL Leesles Muziek Engels Dans Werkboek First ID Inhoud Werkboek First ID 4 Het gebruik van de Powerpoint 7 Instructie voor het gebruik

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Nederlands. Kerndoel 3. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Nederlands. Kerndoel 3. Toelichting en verantwoording TULE - NEDERLANDS KERNDOEL 3 54 TULE inhouden & activiteiten Nederlands Kerndoel 3 De leerlingen leren informatie te beoordelen in discussies en in een gesprek dat informatief of opiniërend van karakter

Nadere informatie

t Kompas School met de Bijbel Westbroek

t Kompas School met de Bijbel Westbroek t Kompas School met de Bijbel Westbroek Het protocol sociaal gedrag Het pestprotocol is een belangrijk onderdeel van het beleid van onze school. We hebben dan ook een protocol opgesteld dat op de hele

Nadere informatie

Infobrochure Anti-pestbeleid

Infobrochure Anti-pestbeleid Infobrochure Anti-pestbeleid 2 Beste ouder, Zoals u wellicht weet, besteden wij op school aandacht aan het zich goed voelen binnen de groep. Samen met de kinderen trachten wij een veilige omgeving te creëren

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

PGO Les Groep 4: Over Mengen, Ontmengen en Primaire Kleuren

PGO Les Groep 4: Over Mengen, Ontmengen en Primaire Kleuren PGO Les Groep 4: Over Mengen, Ontmengen en Primaire Kleuren Introductie In twee lessen met als thema kleuren gaan basisschoolleerlingen uit groep 4 nadenken over primaire & secundaire kleuren en over het

Nadere informatie

januari/februari 2014 De Rosa Mentorles Mens & Maatschappij Nederlands Engels Drama PROJECT TITEL Werkboek First ID

januari/februari 2014 De Rosa Mentorles Mens & Maatschappij Nederlands Engels Drama PROJECT TITEL Werkboek First ID januari/februari 2014 De Rosa Mentorles NAAM JAAR KLAS VAK PROJECT TITEL Mens & Maatschappij Nederlands Engels Drama Werkboek First ID Inhoud Werkboek First ID 4 Het gebruik van de Powerpoint 8 Mentorles

Nadere informatie

Als wij dit soort vragen stellen dan gaan wij uit van de talenten en mogelijkheden van cliënten.

Als wij dit soort vragen stellen dan gaan wij uit van de talenten en mogelijkheden van cliënten. Hand-out Workshop oplossingsgericht gesprekvoeren. Wat is oplossingsgericht werken? Volgens Mahlberg&Sjöblom (2011) wordt er over het algemeen uit gegaan van een probleem gerichte benadering. Een probleem

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

(Docentenhandleiding) Rollenspel

(Docentenhandleiding) Rollenspel (Docentenhandleiding) Rollenspel Een rollenspel is als het ware een klein toneelstukje. In een rollenspel komen personages aan bod die bepaalde eigenschappen of een doel in het verhaal hebben. De bedoeling

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren BEGRIJP JE WAT IK ZEG? Over communicatie, luisteren en vooroordelen Situering Om op een zinvolle manier met elkaar te communiceren, heb je veel vaardigheden nodig. De doelstellingen van deze trainingsachtige

Nadere informatie

Documentaire. Voorbereiding op het documentaire project

Documentaire. Voorbereiding op het documentaire project Documentaire Voorbereiding op het documentaire project Inhoud 1. Wat is een documentaire? 2. Interview techniek 3. Documentaire maken in 3 stappen 3.1. Ontwerpen 3.2. Opnemen 3.3. Monteren 4. Werkdocument

Nadere informatie

Checklist Presentatie geven 2F - handleiding

Checklist Presentatie geven 2F - handleiding Checklist Presentatie geven 2F - handleiding Inleiding De checklist Presentatie geven 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een presentatie moeten kunnen geven op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht

Nadere informatie

Pestprotocol De Tandem

Pestprotocol De Tandem Pestprotocol De Tandem Inleiding Op De Tandem wordt gewerkt met de methode Leefstijl. Een methode voor de sociaalemotionele ontwikkeling van de leerlingen. In de methode ontwikkelen leerlingen opbouwend

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werkin in en

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6

LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6 LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6 Lesdoel: De kinderen vergroten hun tekstbegrip door interactie over het verhaal en hun metacognitieve vaardigheden door het oefenen en toepassen van

Nadere informatie

Huiswerkbeleid CBS De Wijngaard

Huiswerkbeleid CBS De Wijngaard Huiswerkbeleid CBS De Wijngaard Oktober 2013 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Huiswerkbeleid CBS De Wijngaard 3 2. Waarom geven wij op school 3 huiswerk? 3. In welke groepen krijgen de kinderen 3 huiswerk?

Nadere informatie

U gaat luisteren naar verschillende teksten: twee radio-interviews en twee afleveringen van het ETV programma Taal + beroep = werk.

U gaat luisteren naar verschillende teksten: twee radio-interviews en twee afleveringen van het ETV programma Taal + beroep = werk. Hoofdstuk 2 oefening 9 Extra luisteroefeningen U gaat luisteren naar verschillende teksten: twee radio-interviews en twee afleveringen van het ETV programma Taal + beroep = werk. Opgave 1 Kijk bij oefening

Nadere informatie

IMPLEMENTEREN KUN JE LEREN teamontwikkeling

IMPLEMENTEREN KUN JE LEREN teamontwikkeling IMPLEMENTEREN KUN JE LEREN teamontwikkeling Observaties team/werkgroep in steekwoorden STARTNOTITIE LEERLIJN PROMOTIE Sterke punten Betrokkenheid, veel inzet, welwillendheid, improviserend vermogen, gretigheid,

Nadere informatie

Huiswerkbeleid. Cluster Itter. Basisschool de Schakel Basisschool Sint Lambertus

Huiswerkbeleid. Cluster Itter. Basisschool de Schakel Basisschool Sint Lambertus Huiswerkbeleid Cluster Itter Basisschool de Schakel Basisschool Sint Lambertus Huiswerk Op onze school wordt in diverse groepen huiswerk gegeven. Onder huiswerk verstaan we werk dat vanuit de school meegegeven

Nadere informatie

MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER. Magda op school? Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER. Magda op school? Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. materialen. Doelen STERKE SCHAKELS MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER Jongeren krijgen op school, op de werkplek, in de klas met allerlei regels en afspraken te maken. Zijn de afspraken en regels duidelijk genoeg voor hen? Wat vinden

Nadere informatie