European Piano Teachers Association Afdeling Nederland TOE AAN IETS ANDERS?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "European Piano Teachers Association Afdeling Nederland TOE AAN IETS ANDERS?"

Transcriptie

1 European Piano Teachers Association Afdeling Nederland TOE AAN IETS ANDERS? VERGELIJKING BEGINNERSMETHODEN PIANO Bespreking van 18 pianomethodes (december 2010)

2 INHOUDSOPGAVE (december 2010) 3 Voorwoord 4 Vergelijkingstabel 5 Beoordelingscriteria Methodes: 6 Ehrenpreis & Wohlwender : 123 KLAVIER 10 Michael Aaron: Piano Course 14 Denes Agay: The Joy of First-Year Piano 18 Alfredʼs Basic Piano Library 21 Alfredʼs Basic Adult Piano Course 25 Step by Step, Edna Mae Burnams Piano Course 28 Chesterʼs Easiest Piano Course (Carol Barrat) 31 Fritz Emonts: Europäische Klavierschule 35 Folk Dean: Mijn 1e, 2e, 3e pianoboek en Steeds Beter 1, 2 en 3 38 Hervé - Pouillard: Mijn eerste en tweede jaar piano 41 Hal Leonard: Pianomethode 45 Geertje Nooitgedagt: Speel je mee? 48 John Thompson: Meest eenvoudige leergang 53 John Thompson: Adult Preparatory Piano Book 59 Klaus Runze: Zwei Hände Zwölf Tasten 65 Pauline Hall: Piano Time 71 Siebzig Tastenabenteuer mit dem kleinen Ungeheuer 75 Recensie: Bijdehandjes 2

3 Voorwoord De werkgroep beginners-methoden is ontstaan tijdens het EPTA-congres 2001 en bestond aanvankelijk uit vijf mensen: Anne-Kristien ʼt Hart-Romeijn, Corien van den Berg, Elly Max-Hagen, Mariëtte Bos en Otto Ede Pool. Wat ons bij elkaar bracht was de behoefte om inzicht en overzicht te krijgen in de veelheid aan bestaande methodes. We zijn een vergelijkend onderzoek gestart en stelden daartoe eerst een lijst met criteria samen aan de hand waarvan getoetst kon worden. Besloten werd om uitsluitend methodes te beoordelen op basis van onze eigen werkervaring en die van collega-docenten. Duidelijk werd hoe de diverse methodes hetzelfde doel nastreven maar daarbij kiezen voor verschillende wegen. En zulke keuzes betekenen altijd: beperkingen. Een alles omvattende methode hebben we tot dusverre niet gezien. En de vraag is natuurlijk of die er ooit zal zijn. Een methode wordt pas compleet door wat de leerkracht zelf er mee doet. Ons onderzoek is een leerproces geweest. We vonden onvermoede of vergeten kwaliteiten bij methodes. En waar we beperkingen als tekorten ervoeren zijn we op zoek naar alternatieven gegaan; elke leerling en lessituatie vergt een eigen aanpak. Methodes kunnen elkaar aanvullen en het is boeiend om daar gebruik van te maken. Helemaal overstappen op een andere methode kan soms ook een goede keus zijn. Wij merkten dat onze lessen er levendiger van werden. We hopen dat bij het veranderen van methode onze vergelijkingstabel (bijgewerkt tot aan de eerste 14 methodes) kan helpen; hierop is zichtbaar gemaakt hoe de methodes op elkaar aansluiten en zich verhouden tot ʻde schaal van Kloppenburgʼ. Na 18 methodes te hebben besproken hebben we in 2010 besloten het stokje over te dragen en de werkgroep te beëindigen. Wie het stokje overneemt is nu niet bekend, maar we hopen dat binnenkort weer andere leden van EPTA zich in dit boeiende, en noodzakelijke onderzoeksveld zullen begeven. Voor u ligt een 75 paginaʼs tellend boekwerkje, of pdf, waarin alle resultaten zijn verzameld. (Met dank aan de leden Karin Limburg en Harry Koopman.) Onze dank gaat uit naar alle docenten die ons tips hebben gegeven en hebben geholpen bij methodes waar zij veel ervaring mee hadden. Anne-Kristien ʻt Hart-Romeijn Corien van den Berg Mariëtte Bos December

4 Vergelijkingstabel In onderstaande tabel ziet u hoe de besproken methodes zich wat betreft de moeilijkheidsgraad verhouden tot ʻde schaal van Kloppenburgʼ, en hoe ze zich onderling verhouden. In dit overzicht zijn 14 van de 18 besproken methodes verwerkt. 4

5 Beoordelingscriteria 0. Datering van de beoordeling 1. Titel, auteur, jaar van publicatie, uitgever 2. Presentatie, layout 3. Extraʼs en aanvullend materiaal 4. Doelgroep (jonge) leerling, middelbare scholier, volwassene, individueel of groepsles 5. Instapniveau 6. Eindniveau 7. Progressie (de snelheid waarmee en de manier waarop het moeilijker wordt) en de evenwichtigheid van de progressie. 8. Speelmateriaal, soorten muziek (stijl), muzikale kwaliteit, ritmische diversiteit enz. 9. Mogelijkheid tot samenspel 10. Aandacht voor lichte muziek, akkoordsymbolen, improvisatie of compositie 11. Verbale toelichting over componist, stijl, techniek enz. 12. Inhoudelijke opbouw, per deel en aandacht voor technische en theoretische ontwikkeling. Conclusie en bevindingen. 5

6 Ehrenpreis & Wohlwender: 123 Klavier Ehrenpreis & Wohlwender: 123 Klavier Bevindingen van de werkgroep Een uitnodigende ontdekkingsreis in 2 delen naar het rijk van de pianomuziek. Positief: In deze methode is het beleven van de muziek net zo belangrijk als het technisch kunnen uitvoeren. Het materiaal en de aanpak nodigen uit tot bewegen; ritme wordt lijfelijk en vanuit grote motoriek aangepakt en er wordt veel gezongen. Het aspect van het voelen, de tastzin, is erg belangrijk. Het notenbeeld komt pas na het spelen, het doet her kennen wat de kinderen al kennen en kunnen. De noten worden niet als losse elementen gepresenteerd maar in zinvol verband aangeboden. De leerling leert wel noten lezen, maar leert ook los te komen van die noten. Er is volop aandacht voor improvisatie en analyse. Van af het begin worden de handen gelijkwaardig aan het werk gezet. De Lehrerkommentare zijn bijzonder interessant. Hierin geven de auteurs aan op welke manier de methode naar hun idee het beste kan worden gebruikt. Het zijn zinnige en inspirerende adviezen en aanknopingspunten die bij sommigen van ons ook doorwerken in het lesgeven uit andere boeken, bijna als een upgrade van onze opleiding pianomethodiek. De lesontwerpen bieden duidelijke structuur voor met name de groepsles. Dat vraagt aanvankelijk nogal wat voorbereiding per les, maar op den duur wordt je daarin als docent steeds zelfstandiger. Kritiekpunten: De uitgebreide lesbeschrijvingen in de Lehrerkommentare gaan voor sommigen te ver en kunnen betuttelend worden gevonden door ervaren docenten. Toch komen de stukken juist aan de hand van dit lerarenboek optimaal tot hun recht. Dat de methode in het Duits is geschreven kan ook een barrière zijn. Een Nederlandse versie zou welkom zijn. Heft 2 : les 26 Greensleeves geeft dubieuze pedaalaanwijzingen. Blz. 68: Kwintencirkel, de parellel-toonsoorten kloppen niet allemaal. Datum beoordeling: mei 2004 Corien van den Berg Mariëtte Bos Elly Max-Hagen Anne-Kristien t Hart-Romeijn met veel dank aan Dorothea Schokking Algemene Gegevens 1. Titel, auteur, jaar van publikatie, uitgever 123 KLAVIER Klavierschule für 2-8 Hände, Heft 1 en 2, Claudia Ehrenpreis & Ulrike Wohlwender, 1995, Breitkopf und Härtel. 2. Presentatie Duitstalig. Heft 1 in het formaat landscape (A4 kwartslag gedraaid), grotere noten en letters dan in Heft 2. De illustraties zijn mooi kleurig en suggestief uitgewerkt, ze inspireren en brengen het kind in de sfeer van de muziek. Alle informatie is echt voor de leerling bedoeld (de leraar heeft een aanvullend boek) en valt daardoor goed te verwerken. 6

7 Ehrenpreis & Wohlwender: 123 Klavier 3. Extra s en aanvullend materiaal Lehrerkommentar Heft 1 en 2: zeer uitgebreid boek voor de docent. Hierin wordt per les een werkwijze aanbevolen, nauwkeurig ingedeeld en uitgewerkt (zeker waar het groepslessen betreft). Het bevat ook wat lesmateriaal zoals bouwsteen-voorbeelden om te kopiëren. 4. Doelgroep Geschikt voor kinderen vanaf 6-7 jaar t/m bovenbouw basisschool. De methode is bedoeld voor de individuele leerling of voor een groep van 2, 3 of 4 kinderen. Het Lehrerkommentar Heft 1 richt zich echter niet op de individuele leerling. Het tweede deel is bedoeld voor de individuele les of voor een koppel van twee. Heft 2 bevat ook bruikbaar materiaal voor oudere kinderen. 5. Instapniveau Leerling zonder voorkennis. 6. Eindniveau Kloppenburg trap 2, eenvoudige Engelse sonatines. 7.Progressie Richtlijn van de auteurs is: één boek per jaar uitgaande van een lesduur van 45 à 50 minuten. Die tijd lijkt ons minstens nodig. Het tempo per les ligt hoog, zeker voor heel jonge kinderen; maar je kunt ook meerdere keren over één les doen en soms verdient het aanbeveling ander aanvullend lesmateriaal toe te voegen. Vooral in Heft 2 kun je vrijer omgaan met de volgorde van de stukken, aangepast aan de ontwikkeling van de leerling of aan bijv. de wisseling van seizoenen. 8. Speelmateriaal Afwisselend in stijlen als volkslied, oosters, chromatisch, aleatorisch, atonaal, klassiek, polyfoon, blues, boogie, grafische partituur. De stukken zijn van goede kwaliteit en zodanig gekozen dat de leerling de structuur ervan kan begrijpen. Veel opdrachten en aanknopingspunten voor variatie en improvisatie. Ook ruimte voor auditief werken met bekende kinderliedjes (zelf Nederlandse liedjes zoeken). 9. Mogelijkheid tot samenspel Enkele stukjes voor 4-mains. Vanuit de opzet van de methode kan alles in samenspel en interactie van 2, 3 of 4 kinderen geleerd en uitgevoerd worden (spelen, bewegen, zingen, klappen). Ideaal is daarbij de beschikbaarheid van meer dan één piano. Ook slagwerkinstrumenten worden aanbevolen. 10. Aandacht voor lichte muziek, improvisatie, compositie Aandacht voor lichte muziek, vooral in Heft 2. Structurele opbouw in het leren begeleiden van liedjes. Akkoordsymbolen. Veel speel- en schrijfopdrachten voor ontbrekende passages en voor improvisatie of variatie. In grafisch genoteerde stukken wordt ervaring opgedaan met compositieprincipes zoals die van de polyfonie (Heft 1 les 29). 11. Toelichtingen Beknopte aanwijzingen of toelichtingen, vaak in opdrachtvorm. Aan het eind van de boeken wordt de theorie overzichtelijk voor de leerling op een rij gezet. Inhoudelijke beschrijving Heft 1 (37 lessen) 1 Kennismaken met groep, werkwijze en samenspel. Klankvoorstelling en improvisatie. Hoog-midden-laag. Oriëntatie toetsenbord. 7

8 Ehrenpreis & Wohlwender: 123 Klavier 2 Kwart-noot, kwart-rust, tweetal achtste noten. Vinger(zettings)cijfers. Rondovorm. 3 Toonhoogte, dynamiek, klankdichtheid. Grafische notatie. Klank rechter pedaal. 4 Halve noot en rust en hele noot. Maataccent. Zwarte-toetsen lied. Coördinatie maatritme twee handen. 5 Hele-toons-toonladder 6 Beide handen spiegelbeeldig in vijfvinger-positie rondom centrale c. Dat blijft zo t/m les 10. Eerste oriëntatie notensysteem. Stappen-sprongen. 7 G-sleutel en F-sleutel met hun lijn in de balk. 8 Noten f g a b c1 d1 e1 f1 g1. Verbinding notenbeeld-notennaam-toets. 9 4/4 maat. Hele rust. Overbinding. Forte-piano. Tweestemmig, grotere sprongen en repeterende tonen. 10 Herhalingsteken, legatoboog. Eerste traditioneel genoteerd 8-matig stukje. 11 Nieuwe noten: c d e. Beide handen c-positie. Kwint. Gelijke en tegenbeweging. 12 Nieuwe noten: B. 3/4 maat. Halve noot met punt. Sext. Zelf ontbrekende begeleidingsnoten overschrijven. 13 Auditieve les: kinderliedjes spelen, begeleiden met kwint-sext, transponeren. 14 Mezzoforte. Zelf ontbrekende melodie-noten overschrijven. 15 Nieuwe noten: a1. D-positie. Aangeboden ostinate begeleidingsvarianten toepassen. 16 Nieuwe noten: b1. E-positie. Secunde, terts, kwart. Staccato-legato. Da Capo al Fine. ABBA-vorm. 17 Nieuwe noten: c2. F-positie. Fermate. Pianissimo-fortissimo. Tegengestelde articulatie links-rechts. 18 Nieuwe noten: d2. G-positie. Gebroken drieklank. Eerste aanzet canon-spel. 19 Zestoons bereik door sprong tussen vinger 1 en 2. Kwart noot met punt en achtste noot. Melodie-variaties toepassen en zelf verzinnen. Stukje zonder tekst als hulpmiddel. 20 Rechts legato - links staccato. 21 Muzikale verbeelding van stemmingen. Improvisatie binnen traditioneel genoteerd stukje. 22 Halve toonsafstanden. Kruis en mol. Bewustmaking maatsoort, rust en pulse voelen. 23 Benoemen van alle zwarte toetsen (toets-noot-naam). 24 Chromatiek. Herstellingsteken. Duim onderdoor zetten. 25 Voorteken voor aan de balk. Canon. 26 Polyfoon. Toonrepetitie met andere vinger (positieverandering) 27 Auditieve les: kinderliedjes met opmaat. 2/4 maat. Begeleiden met I-V 7 akkoorden in C (voorgeschreven) en transponeren. Vingerzettingen zelfstandig uitzoeken en noteren. 28 Andante en allegro. Wisselende maatsoort 3/4 en 2/4. Derde vinger overzetten. 29 Grafisch genoteerde bouwstenen uitvoeren en coördinatie verschillende bouwstenen. Kreeft, omkering, kreeft van de omkering. 30 Stukje 4-mains. Zwaar-licht bij twee door boog verbonden kwartnoten en beweging van de pols (neer-op). 31 Adagio. 6/8 maatsoort. Snelle wisselingen van positie (kleine afstanden). Zwaar-licht bij drie door boog verbonden kwartnoten en beweging van de pols (neer-op). 32 Nieuwe noten: bes in G-sleutel. Blues-toonladder c es f ges g. Overzetten tweede vinger. Accentteken. 33 Snel positiewisselen clusters (grote sprongen). Syncope. 34 Gebroken drieklanken over 4 oktaven. Pedaaltechniek. 35 Jazz-cadens II-V-I. Vierklanken (verdeeld over twee handen). Melodie-improvisatie met akkoordtonen. 36 Nieuwe noten: C. Vervolg les 35, melodie zingen met II-V-I begeleiding op de piano. 37 Wisselzang solo-tutti. 8

9 Ehrenpreis & Wohlwender: 123 Klavier Heft 2 ( 36 lessen) 1 Nieuwe noten: uitbreiding van F t/m g2. Drieklank ongebroken in grondligging spelen. Syncope in de achtste noten. Melodie-improvisatie op ostinate bas. Gordonritmespraak. 2 Nieuwe noten: a2. Bewust variëren van tempo, articulatie en dynamiek als expressiemiddel. 3 Herhaalteken eentje-tweetje. Maatwisseling binnen één stuk. Invoering toonladderspel. 4 Akkoorden in sextligging. Crescendo-teken. Simile. Oktaveringsteken. 2/2 maatsoort. Legato-pedaal bij akkoorden. 5 Strofenlied waarbij I-V drieklankbegeleidingen in varianten toegepast moeten worden. Tonica-dominant. Akkoordsymbolen C en G. Uitleg eerste omkering. Zestiende noten (als opmaat). 6 Nieuwe noten: E en B1. Boventonen. Combinatie traditionele met relatieve toonhoogte notatie. 7 Nieuwe noten: a in g-sleutel. Diminuendo. Volledige canon. 8 Sempre legato. Oriëntaalse skala (g-a-bes-cis-d-e). Veranderen van positie door samentrekken hand. Crescendo-decrescendo en hun tekens. 9 Moderato. Non legato. 10 Relatieve tijdnotatie. Stom aangeslagen noten en boventonen. 11 Liedbegeleiding. Dominant septimeakkoord in grondligging en in eerste omkering. Achtste noot met punt + zestiende. Achtste rust. Bouw majeur-ladder. 12 Auditieve les. Liedbegeleidingen verder uitgebreid. 13 Blues-ladder, blue notes en bluesschema. Triool. Enharmonisch cis=des. Achtste noten uitvoeren in swing. 14 Langzame wals. Verschillende dynamiek links-rechts. 15 Sequens. Tweestemmige begeleiding linkerhand. 16 Melodievariaties maken bij boogie met voorgeschreven bouwstenen. 17 Ritardando. Da Capo al Fine. Spel snellere zestiende noten. 18 Sforzato. 19 Vierhandig. Mezzopiano. Majeur-mineur vergelijking. Toonladder harmonisch-mineur 20 Clusters en improvisatie op 4 tonen. Voortekens aan het begin van het stuk anders dan bij klassieke notatie. 21 Ostinate akkoorden 22 Deels auditieve les. Liedbegeleiden met I-IV-V (en V7 in enge ligging) in C, G, D en F. Subdominant. 23 Flamenco. Toonladderspel stijgend en dalend. Phrygisch. 24 Afkortingsteken voor herhaalde maatpatronen. 25 Boogie. Complemantair interval terts-sext. Alteraties naar keuze spelen/schrijven. 26 Majeur-mineur-drieklank. Largo. Del Segno. Wissel- en doorgangsnoten. 27 Polyfoon menuet in 5-vingerpositie. 28 Tango-Habanera. Gebonden tertsen spelen. Harmonisch mineur. Coda en codateken. 29 Glissando-notatie. Elleboog-cluster. Tenuto. Subito. Lopende bas. 30 Majeur en parallel mineur. 31 Allemande. Modulatie. 32 Nieuwe noten: c3. 4-mains. Maatwisseling 5/8 en 6/8 maat. Kleine introductie in minimal compositie techniek. 33 C-teken voor 4/4 maat 34 Gavotte. Alla breve maat. 35 Nieuwe noten: e3. Sus4-akkoord. Loco. Orgelpunt. Arpeggio. 36 Wisselbas (wisselende basnoot in het akkoord). In de theorie samenvatting aan het eind ook nog: Septime en oktaaf. Aanzet tot kwintencirkel. 9

10 Michael Aaron: Piano Course Michael Aaron: Piano Course Bevindingen van de werkgroep Michael Aaron s Piano Course is een methode in 5 delen voor snellere leerlingen vanaf 7-8 jaar. Ook geschikt voor volwassenen. De methode zit goed overdacht in elkaar. Michael Aaron komt uit de school van Matthay, wat vooral is te merken aan de technische opbouw (bijvoorbeeld veel stukjes vanuit draaibewegingen). Het eigen materiaal is (ook in de eenvoudige stukjes) meestal zeer muzikaal met duidelijke melodielijnen en goed geschreven voor de ontwikkeling van de hand. Deel 1 start met het aanleren van het notenschrift op beide balken. Omdat het tempo daarin behoorlijk hoog ligt zou je de eerste 10 stukjes uit boek 1 eerst auditief aan kunnen leren, daarna gaan lezen. De liedjes uit deel 1 komen terug in het 4-mains boek. Hierdoor is het makkelijk en snel te leren als deel 1 is afgerond. Wat betreft deel 1 t/m 3 doet de gemiddelde leerling ongeveer een jaar over een deel. Voor veel leerlingen is het leertempo vanaf de 2 e helft van deel 4 behoorlijk hoog. Zeker als dit samenvalt met de 1 e of 2 e klas middelbare school (niet genoeg zelf thuis oefenen). Veel leerlingen gaan achteraf zelf aan de slag om vooral deel 5 nog volledig te kunnen spelen. Bij de nieuwe druk (1994) passen de nieuwe titels minder of niet bij de muziek, bijvoorbeeld Indianendans wordt Rock. Geen verbetering. Datum beoordeling: Otto Ede Pool Algemene Gegevens 1. Auteur, titel, jaar van publicatie, uitgever Michael Aaron: Michael Aaron Piano Course, 1945, rev Warner Bros/Belwin, Florida USA IMP, Woodford Green, Essex, England. 2. Presentatie Alleen in het Engels verkrijgbaar. Duidelijke grote plaatjes en redelijk grote noten. Grootte van noten neemt af per deel. De plaatjes zijn wat ouderwets en in zwart wit (zelf in te kleuren). Portretjes van componisten. De gereviseerde uitgave (1994) ziet er gelikter uit, enkele titels zijn gewijzigd en plaatjes vernieuwd ; elk deel start met een korte inhoud van de lesstof. Boek 1 en 2 bevatten enkele bladzijden met schrijf- en leesoefeningen (Engelse woorden spellen in noten). De boeken 1 t/m 4 sluiten af met een diploma. 3. Extra s en aanvullend materiaal Primer: voorbereidend op deel 1. Quatre-mains boek bij deel 1. Speelboeken en boeken voor techniek en theorie in 5 delen corresponderend met de moeilijkheidsgraad van de methode. 4. Doelgroep Snellere leerlingen vanaf 7-8 jaar tot en met volwassenen. Individuele les 5. Instapniveau Leerlingen zonder voorkennis. Boek 1 begint meteen met 2 handen spelen en noten lezen. 6. Eindniveau Kloppenburg trap 6 (bijvoorbeeld Gavotte uit de 5 e Franse Suite van Bach, eerste deel Mondscheinsonate van Beethoven, Rêverie van Debussy). 10

11 Michael Aaron: Piano Course 7. Progressie De methode is zo opgebouwd dat steeds een nieuw niveau van spelen wordt verlangd. Makkelijke en moeilijke stukken worden binnen een niveau afgewisseld. Nieuwe leerstof wordt vaak per item compleet behandeld (bijvoorbeeld dynamiek: alle stappen van pp t/m ff worden tegelijk geïntroduceerd). 8. Speelmateriaal De gebruikte stijlen zijn: volksmuziek, barok, klassiek, romantiek en (vroeg)impressionisme. De methode werkt toe naar het klassiek en romantisch standaardrepertoire. In het begin veel eigen materiaal, vaak ook geënt op allerlei verschillende nationale stijlen, en eenvoudige citaten van (niet de meest bekende) klassieke werken van uiteenlopende componisten. In de eerste delen wordt vaak de helft van het origineel weggelaten (bijvoorbeeld van Für Elise alleen het thema en van Bach menuetten alleen de eerste helft ). Naarmate de methode vordert komen er steeds meer originele klassieke stukken (4e deel 50%, 5e deel 75%) en minder eigen materiaal. 9. Mogelijkheid tot samenspel Er is een Quatre-mains boek bij deel 1 op basis van de zelfde liedjes. 10. Aandacht voor lichte muziek, improvisatie, compositie Geen. Wel drieklanken, septime-akkoorden (ook omkeringen) en akkoordenschema's. Opbouw van stukken (vormleer) alleen behandeld en gebruikt in traditionele zin. 11. Toelichtingen Soms summiere uitleg over techniek, af en toe foto's. Geen begeleiding/begeleidende teksten voor leraar. In de eerste delen af en toe kleine componistenportretten. Vanaf deel 2 bij elk stuk een beschrijving van speelaard en speelstijl. Inhoudelijke beschrijving boek 1 (Donkerblauw) 60 blz. Liedjes van 8 tot 36 maten. Meteen lezen, meteen 2 handen. Eerst alternerend, dan tegelijk. Vanuit vaste handposities: duimen op centrale c, telkens een vinger erbij, 3/4 en 4/4 maat. Accent. Beide handen in c- positie, fraserings/legato-boog, overbinding, kruis, mol, herstellingsteken. G-positie, achtste noten, kleine positiewisselingen in 1 hand, opmaat. F-positie, incidentele voortekens, secunde-terts-kwart-kwint: tweeklanken als begeleiding, drieklanken in grondligging als begeleiding, stukjes met wisseling C-G7 en C-G7-F (in omkering), gepuncteerde kwart, 2/4 maat, 6/8 maat, drieklanken als begeleiding of in melodie. A-mineur-positie, diminuendo. Wisseling F-C7-Bes (omkering), F-C7 als begeleiding, meerdere verplaatsingen in 2 handen. Wisseling G-D7-C (omkering), G-D7 als begeleiding, octaafverplaatsing 2 handen, hand overzetten. D-positie met D-A7 als begeleiding, chromatische trilleroefening. Toonladder met officiële vingerzetting. A-positie. Meerdere positiewisselingen links en rechts, verminderd akkoord en positiewisselingen, vingerwisselen, octaafsprong, staccato/legato tegelijk in twee handen, eentje-tweetje. Toonsoorten: C, G, D, A, F, Bes. Mineur a en c. Termen met tekens en betekenis (Eng.): A tempo, Accelerando, Accent, Allegretto, Allegro, Andante, Con brio, Crescendo, Da Capo al Fine, Decrescendo, Diminuendo, Fermate, Fine, Flat (mol), Forte, Fortissimo, Half Step (halve toonsafstand), Legato, MezzoForte, MezzoPiano, Misterioso, Moderato, Natural (herstellingsteken), Piano, Pianissimo, Poco a Poco, Presto, Repeat Sign, Ritardando, 11

12 Michael Aaron: Piano Course Sforzando, Sharp (kruis), Slur (boog), Staccato, Tempo, Tie (overbinding), Trill, Vivace, eentje-tweetje. Eindsectie met alle majeur toonladders met 2 handen over 1 octaaf met drieklank in grondligging en woordenlijst. Boek 2 (Rood) 64 blz. liedjes van 16 tot 40 maten. Noten lezen t/m 3 hulplijntjes. Toonsoorten: C, G, D, A, F, Bes, Es en As. Mineur a, e en c. Akkoordwisselingen (cadens) in G en D in beide handen. Positieverschuiving, hand overzetten R+L, C-akkoord-omkeringen in beide handen. Syncope, 2 e vinger over 1 e zetten, oefening 1-2 spreiding, snelle wisseling C-G-F, a- en E-positie in beide handen, zestiende noten, voorslagen en melodie links, oefening 1-2 en 4-5 spreiding, introductie pedaal, uitleg Tonica-Dominant, G7-omkeringen, snelle sprongen links (bas-akkoord), steeds wisselende drieklanken en omkeringen, chromatische toonladder beide handen, toonladders met 1-2, 1-3 en 1-4, stukjes met chromatische passages, verplaatsende sexten, notenkettingen L+R overzetten, snelle 123, 234 en 345 groepjes L+R. Mineur toonladder en parallel mineur, uitleg grote en kleine tertsen, trilleroefeningen, polsstaccato (verplaatsende sexten), toonladders in 16 e noten, aantal liedjes met veel overzetten in 16 e noten, uitleg majeur en mineur drieklanken, 2/2 maat, prelude in vaste en gebroken akkoorden. Termen, met teken en betekenis (Eng.): 8va, Agitato, Alla Marcia, Animato, Cantabile, Dolce, Espressivo, Grazioso, Il Canto, Left Hand, La Melodia, Leggiero, Lento, Marcato, Molto Vivace, Right Hand, Scherzando, Sempre, Simile, Slight Accent ( - ), Teneramente, Tranquillo, Vivo. Eindsectie met alle majeur toonladders met twee handen over 2 octaven met drieklankomkeringen. Bewerkingen: Turkse Mars (uit Ruinen Athens) van Beethoven, Waltz (in G) van Brahms, Swanee River van S. Foster, On Wings of Song van Mendelssohn, en Onvoltooide Symfonie van Schubert. Origineel: Menuet in G (1 e helft) van Bach. Boek 3 (Groen) 64 blz. liedjes van 16 tot 92 maten. Noten lezen t/m 3 hulplijntjes (1x4) + 8va. Toonsoorten : C, G, D, A, E, F, Bes, Es en As. Mineur a, e, fis, g en c. Gebonden parallelle tertsen in vijf-vinger-positie, sprong c naar terts a -c en secunde bes - c, ostinato bas in snelle achtsten, 2 stemmen in 1 hand: standtoon + toonherhaling. Uitleg en toepassing van overmatige en verminderde drieklank, overzicht drieklanken in a-mineur, octaafverleggingen van akkoorden met 2 handen gelijk (elke maat een ander akkoord, veel zwarte toetsen), snelle toonladderfiguren rechts (triolen) over gehele bovenste helft piano, springbas binnen octaaf, cadenzen in C: I-V-I, I-IV-I, I-IV-V-I en I-IV-I-V-I in verschillende liggingen (termen Tonica, Dominant, Sub-Dominant), kort gebroken drieklanken (ook twee handen in tegenbeweging), 2 stemmen in een hand: standtoon + melodie (ook links), parallelle tertsen en sexten (1-5 en 2-4) met polsstaccato, trillers in 16 e noten (L 2-3 en R 1-2, 2-3, 3-4 en 4-5). Tonaliteit: spanning en oplossing, onderscheid tussen rusttonen en actieve tonen, R grote spreiding (oktaaf) + L sprongen, handsamentrekking in snel passagespel (verplaatsende figuur), begeleiding met snelle octaafverplaatsingen links. Gepuncteerde melodie links + rechts naslaande begeleiding (ook in een hand aan het eind!), drieklanken kort gebroken (vierledig) in C en G, octavenspel chromatisch (1-4, 1-5) gebroken en vast, rechts snelle chromatische toonladders, arpeggio, lang gebroken drieklanken tweehandig, tertsen (1-2, 1-3, 2-4, 3-5), links snelle ostinato begeleiding (toonladder) + rechts melodie, snelle herhaalde noten met vingerwisselen (R 3-2-1, L 2-1), springbas 12

13 Michael Aaron: Piano Course binnen 2 octaven, rechts melodiesprongen groter dan octaaf, parallelle loopjes links en rechts (achtsten). Termen, met teken en betekenis (Eng.) : Andantino, Con Brio, Poco moto. Eindsectie met alle majeur en mineur drieklanken lang gebroken met twee handen over 2 octaven, alle mineur toonladders (harmonisch) met twee handen over 2 octaven met drieklankomkeringen. Drieklankoefeningen verminderd en overmatig in C, G, D, F, Bes en Es. Een lijst van termen en tekens. Bewerkingen: Aria van Bach, Elegie van Massenet, Etude op.25 no. 9 in Ges (Vlinder) van Chopin, Country Dance van Beethoven, Bloemenwals uit de Notenkraker-Suite van Tsjaikowski, Allegro van Haydn, Hongaarse Dans van Brahms. Origineel: Wheatlands van Knipper, Etude van Duvernoy, Für Elise (thema) van Beethoven, Etude in G van Krause, Etudes op.100 no.15 (Ballade) en op.100 no. 17 van Burgmüller, Spinning Song van Ellmenreich, Prelude van Berens, Curious Story van Heller en Menuet in G van Beethoven. Boek 4 (Paars) 62 bladzijden. Lengte stukken maten. Kloppenburg trap 4/5. Toonsoorten: C, G, D, A, F, Bes, As en Ges. Mineur a, e, b, cis en c. Dubbelslag op en tussen noten, sonatevorm, grote sprongen links, vingerwisselen op herhaalde tonen, duool, verminderd 7-akkoord, snelle passages met verschuivend motief links-rechts afwisselend, snel repeterende octaven links-rechts afwisselend. Melodie in meerdere stemmen, snelle lang gebroken drieklanken links en rechts, melodie links met passagespel rechts, gebonden snelle tertsen links-rechts afwisselend, snelle gerolde akkoorden rechts, gebroken akkoorden in decime spanning links, begeleiding links in duodecime spanning, links-rechts alternerend (16 e noten ook tertsen en akkoorden), eenvoudige polyfonie, melodie in octaaf-akkoorden, melodie en begeleiding in een hand, snel passagespel over twee handen verdeeld, begeleiding in lang gebroken drieklanken met melodie in octaven. Originele stukken waaronder: Sonatine opus 36 no.1 van Clementi, Prelude (Canon) in F van Bach, Mozart KV 331 deel1, Solfeggietto van C.Ph.E.Bach, Prelude c en Wals in b van Chopin, Nocturne van Field, menuet uit Sonate opus 49 no. 2 van Beethoven, eerste deel Mondscheinsonate van Beethoven, Spaanse dans opus 12 no.1 van Moszkowski en Butterfly van Merkel. Eindsectie met lang gebroken dominant-septime-akkoorden met omkeringen in alle toonsoorten. Boek 5 (lichtblauw) 64 blz. Lengte stukken maten. Kloppenburg trap 5/6. Toonsoorten: C, G, D, A, E, C#, Es en Des. Mineur a, e, b, d, g en f. Snel repeterende akkoorden, snel passagespel rechts, melodie met begeleiding in een hand (rechts-links), lang gebroken akkoorden als begeleiding, polyfonie, tertsenpassages rechts met o.a. octavenbegeleiding links, l+r alternerend 16 e noten (gitaar imitatie), snel passagespel, alternerende en parallelle octaven links-rechts, ritmes 2 tegen 3 en 3 tegen 4. Originele stukken: Prelude opus 28 no. 6 in b van Chopin, Gavotte uit de 5 e Franse Suite en een tweestemmige inventie van Bach, Dans van de suikerfee van Tsjaikowski, Watlz in E opus 3 no.2 van Brahms, Etude opus 10 no. 3 (begin) van Chopin, Variaties op Nel cor piu non mi sento van Beethoven, De Zwaan van Saint Saëns, eerste deel uit Sonate KV 545 van Mozart, Nocturne opus 54 no. 4 van Grieg, Scottish poem opus 31 no. 2 van Mac Dowell en Rêverie van Debussy. 13

14 Denes Agay: The Joy of First-Year Piano Denes Agay: The Joy of First-Year Piano Bevindingen van de werkgroep Een boek om regelmatig uit de kast te halen. Door de lay-out, de lengte van de stukken en de progressie is deze methode met name heel goed bruikbaar voor volwassenen en oudere kinderen. In verhouding tot de progressie is er weinig oefenmateriaal en daarom is het raadzaam meer en aanvullend materiaal te gebruiken. Anderzijds is het boek heel geschikt om er stukken uit te halen voor leerlingen die met andere methodes bezig zijn. Toonladder- en akkoordspel en pedaalgebruik worden niet behandeld. Positief: De muziek is volwassen van klank en heel divers. De introductie (blz. 3 t/m 10) bevat zinnige en essentiële informatie met wat speeloefeningetjes. Een volwassene kan hiermee goed van start. Voor kinderen kan de docent de informatie op eigen manier doseren en doceren. De onafhankelijkheid van de handen wordt al in een vroeg stadium op speelse wijze geïntroduceerd. Er staan geen overbodige vingerzettingen. Het ontbreken van fraseringsbogen bij de eerste 16 stukjes biedt de leerling kans om zelf over frasering na te denken. Prettig is het gebruik van verschillende toonsoorten en alteraties binnen een toonsoort met de daarbij horende stemmingen. Kritiekpunten: De ritmiek wordt aan het eind van het boek haastig aangepakt in verhouding tot de rustig geleidelijke ontwikkeling daarvoor. Het is opvallend maar misschien geen punt van kritiek: er is geen voorbereiding op toonladderspel, wel staat op de laatste bladzijde een stukje met toonladders in beide handen. Omdat (op twee kleine uitzonderingen na) gedurende de eerste 25 pagina s vanuit de centrale c wordt gewerkt ervaren leerlingen de overgang naar andere posities daarna als moeilijk. Drukfoutjes op blz. 7 en 15. Soms staan er overbodige voortekens (bijv. blz. 67 eerste maat en blz. 69 maat 11). Datum beoordeling: mei 2006 Corien van den Berg Mariëtte Bos Elly Max-Hagen Anne-Kristien t Hart-Romeijn Met dank aan Suzanne Spanjaard Algemene gegevens 1. Titel, auteur, jaar van publicatie, uitgever The Joy of First-Year Piano (A method and repertory for the beginning pianist), Denes Agay, 1972, Yorktown Music Press Inc. 2. Presentatie Rustige lay-out, geen kleuren, geen illustraties. Tamelijk grote noten, vanaf blz. 55 worden ze wat kleiner. Engelstalig, heel weinig tekst. De stukjes zijn in vergelijking met andere beginnermethodes lang, meestal een volledige pagina. 3. Extra s en aanvullend materiaal Geen. Wel is een aantal stukken ook te vinden in andere boeken van dezelfde auteur in de reeks The Joy of. 14

15 Denes Agay: The Joy of First-Year Piano 4. Doelgroep Volgens de auteur beginners van alle leeftijden, voor de individuele les. Wij adviseren deze methode echter niet voor jonge kinderen. 5. Instapniveau Leerling zonder voorkennis. 6. Eindniveau Thompson deel 6 halverwege of Alfred Adult begin 2 e deel. 7. Progressie In vrijwel elk stuk wordt iets nieuws geïntroduceerd. De progressie is in de eerste helft heel geleidelijk. De stukken beginnen met beide duimen op c, vanaf blz. 25 komen snel opeenvolgende positieveranderingen. De handen spelen al gauw samen, afwisselend of gelijktijdig. Aan het eind van het boek worden nieuwe ritmische figuren haastig ingepast. Door de beperkte hoeveelheid speel-/oefenmateriaal is het tempo van de methode vrij hoog. De tweede helft van het boek vraagt meer studietijd, en het is de vraag of first year meestal haalbaar is. 8. Speelmateriaal Muzikaal en goed in het gehoor liggend. Een originele keuze uit volksmuziek en klassieke muziek met een knipoog naar easy listening, impressionisme en Balkanstijl. Er komt vrij veel polyfonie voor, op een eigentijdse manier. De meeste stukken worden door de leerlingen zeer gewaardeerd. Ze bevatten opvallend weinig kinderlijk idioom. De titels spreken tot de verbeelding. 9. Mogelijkheid tot samenspel Nauwelijks, in het begin wat eenvoudige begeleidingen voor de docent. 10. Aandacht voor lichte muziek, improvisatie, compositie Geen. 11. Toelichtingen Bij de stukken summier. Wel begint de methode met een introductie. Hier wordt in een notendop de begintheorie en -techniek behandeld. Inhoudelijke beschrijving Blz. 3 Voorwoord, houding en adviezen voor het oefenen. Blz. 4 Speelstukjes en 4-mains om voor en na te doen. Blz. 5/6 Verkenning toetsenbord, uitleg vingerzetting en handhouding. Oefeningetjes/liedjes in 5-vingerpositie in c en c2, en Blz. 7 getransponeerd naar D. Uitleg hele, halve en kwart noot (drukfout halve noot). Blz.8 Vingerzettingoefeningetjes en ritmes, uitleg balk en sleutels. Blz. 9 Maat en maatsoorten 2/4 3/4 4/4, ritme-oefeningen. Blz. 10 Tabel toetsennamen en noten F t/m c3. Blz. 11/12/13 Beide duimen op centrale c. Noten a-b-c1 in F-sleutel en c1-d1-e1 in G- sleutel. Notenwaarden heel, half, kwart en kwart met punt. Maatsoorten 2/4, 3/4 en 4/4. Melodie verdeeld over de handen. Op blz. 13 spelen de handen gelijktijdig en onafhankelijk. Het begrip octaaf. Blz. 14 Rechterhand in d-positie. Nieuwe noten: f1 en g1. Forte en piano. Blz. 15 Hele rust. Nieuwe noot: g. (Drukfout: sleutel bij het duetje moet F-sleutel zijn.) Blz. 16 Halve rust. 15

16 Denes Agay: The Joy of First-Year Piano Blz. 17 Kruisteken. Blz. 18 Mezzoforte. Blz. 19 Kwartrust. Nieuwe noot: f. Blz. 20 Opmaat. Blz. 21 Molteken. Blz. 22 Beide duimen op d1. Spannende harmonie (eindigt met picardische terts). Blz. 23 Boog, legato (valt hier samen met de frasering). Blz. 24/25 Achtste noot. Veel repeterende noten. Blz. 26 Overbinden. Linkerhand in e-positie. Nieuwe noot: a1. In dit stukje Dusk and Dawn dat in mineur staat (avondschemering), wordt je uitgenodigd om het ook in majeur te spelen (ochtendgloren). Blz. 27 Positieverandering linkerhand door meerdere halve toonafstanden (krimpen). Blz. 28 Nieuwe noten: e en d. Articulatieboogje. Linkerhand in c-positie. Blz. 29 Accentteken. Nieuwe noot: c. Blz. 30 Unisono links-rechts. Blz. 31 Herhalingsteken. Beide handen in d-positie. Blz. 32 Secundes en tertsen als begeleidingsfiguur. Blue note. Blz. 33 Del Segno -teken. Blz. 34 Crescendo, decrescendo, diminuendo en hun tekens. Kwint. Blz. 35 Kwart. Vierstemmig akkoord verdeeld over de handen. Blz. 36 Ritardando. Notatie d1 in F-sleutel. 8va teken wordt vermeld. Blz. 37 Staccato. Blz. 38 Opdracht om het stuk een halve toon lager te spelen (omslachtig onder woorden gebracht). Nieuwe noot: b. Blz. 39 Fine. Tenuto en het tenutoteken. Da capo-vorm zonder vermelding van de Italiaanse term. Blz. 40 Mezzopiano. Linkerhand over de rechterhand zetten. Nieuwe noot: c. Vier achtste noten onder één vlag. Blz. 41 Pianissimo. 8va teken wordt gebruikt ( waarom nu ineens als 8.?). Sleutelwisselingen. Pedaal mag gebruikt worden. Blz. 42/43 Vaste voortekens. Blz. 44 4/4 maat als C genoteerd. Nieuwe noot: F. Rechterhand over de linker zetten. Blz. 45 Nieuwe noot: d2. Blz. 46 Duimspreiding uit de positie. Stukje met alleen de derde vinger gesprongen. Blz. 47 Nieuwe noten: e2, f2 en g2. Blz. 48 Nieuwe noten: A en B. Sext. Blz. 49 Vijfvingerloopje in steeds andere positie. Blz. 50 Herstellingsteken. Blz. 51 Miniatuur sonatine. Allegretto. Blz. 53/54 Stukken in sextomvang. Notatie e1 in F-sleutel. Blz. 55 Drieklank, grondligging, vast aangeslagen en gebroken. Blz. 56 5/4 maat. Fermate. Blz. 57 Bewerking stukje Beethoven. C-G7 in elementaire greepwisseling. Blz. 58 Gelijke, parallelle en tegenbeweging. Imitatie. Moderato. Blz. 59 Stemmingsspel met kleine, grote en overmatige secundes en grote en kleine tertsen. Andantino. Blz. 60 Combinatie staccato en accentteken. Vingerwisseling op repeterende noten. Allegretto. Blz. 61 Kwart-punt-achtste noot. Uitleg canon. Blz. 62/63 Variaties. Nieuwe noot: a2. Twee achtste noten over twee balken genoteerd. Toonladderfiguur over de handen verdeeld. Blz. 64 Grotere positiewisselingen in beide handen. Blz. 65 Neer-op-beweging van de pols bij 5-vingerloopjes. Nieuwe noten: b2 en c3. Blz. 67 Sequensen. Blz. 68 Teken voor scherp accent ^. Accelerando. Achtste rust. 16

17 Denes Agay: The Joy of First-Year Piano Blz. 69 Cantabile. Blz. 70 Boogie. Blz. 71 Pedaalteken. Rallentando. Blz. 72 Zestiende noot. A tempo. Allegro. Blz. 73 Origineel stuk James Hook. Blz. 74 6/8 maat. Blz. 77 Triool. Blz. 79 Achtste-punt-zestiende noot. Linkerhand vingerpedaal (liggenblijvende bastoon van het akkoord). Blz. 80 Onderdoorzetten duim en over de duim heen zetten van derde vinger. Toonladder C majeur. Opdracht voor auditief spelen van de grote tertstoonladders van G, D, A en E. 17

18 Alfred's Basic Piano Library Alfred s Basic Piano Library Bevindingen van de werkgroep Het gemak van overzichtelijk gerangschikt en schier onuitputtelijk materiaal maakt Alfred s Basic Piano Library zeer bruikbaar. Leerlingen zijn over het algemeen tevreden of enthousiast. Positief: De teksten bij de liedjes zijn heel werkzaam. De begeleidingen voor de docent zijn aardig. De uitleg van de toonladder en het akkoord is systematisch en adequaat. Vanaf level 4 aardige toelichtingen bij sommige stukjes. Kritiekpunten: Tot en met level 3 conditionering van het gegeven dat rechts bij de g-sleutel hoort en links bij de f-sleutel. Het in het eerste deel gebruikte systeem van letters in de noten kan verwarrend zijn. In het begin wordt het pedaal incidenteel gebruikt maar niet op een fraaie manier. De linkerhand heeft veelal een begeleidende rol. Daarbij worden de akkoorden in stereotiepe eenvoudig te hanteren grepen gebruikt, wat op den duur gaat vervelen en niet bijdraagt aan de ontwikkeling van onafhankelijk spel van de handen. Datum beoordeling: september 2002 Corien van den Berg Mariëtte Bos Elly Max-Hagen Anne-Kristien 't Hart - Romeijn Otto Ede Pool Algemene Gegevens 1. Auteur, titel, jaar van publikatie, uitgever Willard A. Palmer/Morton Manus/Amanda Vick Lethco, Alfred s Basic Piano Library, lesboeken niveau 1a t/m 6, Alfred Publishing Co. Inc.1981, Ned.vertaling Broekmans en van Poppel BV 2. Presentatie Bont-kleurig, met grote noten en royaal geïllustreerd door woord en beeld. Naar deel 6 toe soberder. Elk niveau heeft eigen kleurlijn voor de buitenkant, doorgevoerd ook in alle bijbehorend materiaal. Nog niet alle delen zijn in het Nederlands vertaald. 3. Extra s en aanvullend materiaal Veel aanvullend materiaal op alle niveau s: theorie, techniek, speelrepertoire in verschillende stijlen, á vue oefeningen, begeleidend materiaal voor docenten, 4-mains en meer-pianobezettingen, kerstboeken, gehoortraining, notenspellers, jazz/rock course. Ook CD s en software. 4. Doelgroep Bedoeld voor de gemiddelde, individuele beginner vanaf 7 jaar. 18

19 Alfred's Basic Piano Library N.B. Voor jongere kinderen is er de Prep Course, die langzamer opbouwt dan de gewone lesboeken, voor latere beginners vanaf 8 jaar is er de Basic Complete serie die juist sneller en compacter is, en voor volwassenen (en middelbare scholieren) is er de Adult Course. De All-in-One Course (in verschillende beginners en volwassenen uitvoering) combineert de stof uit de lesboeken met de theorie, techniek en speelboeken. 5. Instapniveau Leerling zonder voorkennis. Het begint met klappen, spelen en zingen, waarbij begeleidingen voor de docent. 6. Progressie De opbouw is evenwichtig. Het eerste deel is bij sommige leerlingen snel uit. 7. Eindniveau Burgmüller-etudes en Für Elise. 8. Speelmateriaal Stukjes van de auteurs, songs, ballads, blues, rock, volksliedjes en Amerikaans repertoire, evergreens, traditionals, negro-spirituals, licht klassieke bewerkingen en originele klassieke pianostukken. De methode werkt vanuit 3 hoofdakkoorden die steeds in dezelfde grepen (liggingen) worden gehanteerd. Geen experimenten in 20 e eeuwse (serieuze) stijl. 9. Samenspelmogelijkheden Niveau 1A heeft bij de meeste stukjes een begeleiding voor de docent. 10. Aandacht voor lichte muziek, improvisatie of compositie Niet als zodanig. De systematische presentatie van het ladder- en akkoordmateriaal kan wel ondersteunend zijn bij het ontwikkelen van improvisatie- en begeleidingsvaardigheden. 11. Toelichtingen Vaak toelichtingen bij de stukjes en bij de introductie van nieuwe onderwerpen. Inhoudelijke beschrijving Niveau 1a Blz. 3 t/m 17 hele, halve en kwart noten, piano-forte, vingernummers, motiefjes en melodietjes op zwarte toetsen, handen apart, nog geen notennamen en notenbalken Blz. 18 t/m 26 toetsennamen a b c d e f g, introductie maatsoort, halve noot met punt, melodietjes met tekst en toetsennamen vanuit de positie beide duimen op centraal c en beide handen c-positie Blz. 27 t/m 49 notenbalken en beide sleutels, secunde-terts-kwart, legato, frasering, overbinding, herhalingsteken, hele halve en kwart rust, blz. 42 voor t eerst echt handen tegelijk Blz. 50 t/m 61 lezen en spelen in G-positie, opmaat, kruis-mol, staccato, (de)crescendo Blz. 62 t/m 64 herhaling theorie en overgangsdiploma Niveau 1B Blz. 2 t/m 15 herhaling stof deel 1A met stukjes, mezzoforte Blz. 16 t/m 46 lezen en spelen in positie duimen centrale c, fermate, achtste noot en rust, tempoaanduidingen, pedaal, oktaveringsteken, uitbreiding posities, hele en halve toonafstanden en opbouw majeurladder, positiewisselingen Blz. 47 overzicht muziektermen Niveau 2 19

20 Alfred's Basic Piano Library Blz. 2 t/m 23 kwartnoot met punt, maatwisseling, kwint / sext / septime / oktaaf, melodieën buiten 5-vingerpositie, fortissimo / pianissimo, positiewisselen door 2 over 1 Blz. 24 t/m 47 majeurladders C, G en D in tegenbeweging van pink naar duim, drieklanken (blz. 30), I-IV-V cadens, V7-akkoord, gebroken akkoorden Level 3 Blz. 2 t/m 47 gebroken akkoorden met verdubbelde tonen, duim onderdoorzetten, majeurladders C, G en D in tegenbeweging over 1 oktaaf heen en weer, chromatische ladder, kleine terts, mineurladder a en d met akkoorden, overlappend pedaal, drie- en zesachtste maatsoort Level 4 Blz. 2 t/m 19 triool, coda- en overige herhalingstekens, akkoordomkeringen, arpeggio, majeurladders C, G, D en F in gelijke beweging over één oktaaf, tweestemmigheid in één hand, mineurladder van e, g en bes met akkoorden, zestiende noot en rust Level 5 Blz. 2 t/m 47 lange en korte voorslag, triller, mordent, sonatevorm, majeurladders A en Es met akkoorden, mineurladders b en c met akkoorden, langgebroken akkoorden Level 6 Blz. 2 t/m 63 verminderd akkoord, overmatige drieklank, vingerpedaal, acht-kwartsmaat, tweeëndertigste noot en rust, majeurladders van E en As met akkoorden, mineurladders van fis en cis met akkoorden, atonaal 20

21 Alfred's Basic Adult Piano Course Alfred s Basic Adult Piano Course Bevindingen van de werkgroep Een overzichtelijk gerangschikte methode die met name in het begin zeer bruikbaar is voor de volwassen beginner. Positief: Snel speelresultaat. Er worden systematisch (voor)oefeningen en informatie gegeven. Consequente aanpak van toonladders en akkoorden. Kritiekpunten: In het begin veel overbodige vingerzettingscijfers. De methode is greepgericht, al snel zijn er (steeds) melodieën met akkoordbegeleiding. Het spelen van drietoons-akkoorden is in de beginfase vaak moeilijk. De melodieën blijven zo lang in de vijfvingerpositie dat de leerling struikelt bij een melodie die een sext omvat. Van begin af aan akkoordgericht wat op den duur gaat vervelen en niet bijdraagt tot onafhankelijkheid van de handen. In de hele methode ontbreekt het aan een muzikaal verantwoord pedaalgebruik. Hoewel de opbouw van de methode heel goed werkt leidt de muzikale inhoud op een gegeven moment tot verzadiging. Datum beoordeling: september 2005 Corien van den Berg Mariëtte Bos Anne-Kristien t Hart-Romeijn Elly Max-Hagen Algemene Gegevens 1. Auteur, titel, jaar van publikatie, uitgever Willard A. Palmer, Morton Manus, Amanda Vick Lethco: Alfred s Basic Piano Library Lesboeken niveau 1: 1983, niveau 2: 1984, niveau 3: Alfred Publishing Co. Inc., Ned. vertaling en uitgever: Broekmans en van Poppel BV. 2. Presentatie Gedrukt in zwart, roze en rood. Deel 1 en 2 zijn vertaald in het Nederlands, deel 3 is in het Engels. Op bijna iedere bladzijde een nieuw onderwerp. Duidelijke uitleg. Soms is het beeld wat druk omdat er veel wordt uitgelegd. Notenbeeld in alle delen iets vergroot. Theoretische begrippen staan in roze. 3. Extra s en aanvullend materiaal CD en General Midi Disk verkrijgbaar bij deel 1 en 2. Verder zijn er veel extra s in de uitgaves van de Alfred Bibliotheek. 4. Doelgroep Volwassen leerling, individueel onderwijs. 5. Instapniveau Zonder voorkennis. 21

22 Alfred's Basic Adult Piano Course 6. Progressie Geleidelijk. 7. Eindniveau Burgmüller-etudes en Für Elise. 8. Speelmateriaal Stukjes van de auteurs, songs, ballads, blues, rock, volksliedjes en Amerikaans repertoire, evergreens, traditionals, negro-spirituals, licht klassieke bewerkingen en originele klassieke pianostukken. De methode werkt vanuit de drie basis-akkoorden die steeds in dezelfde grepen (liggingen) worden gehanteerd. Vooral het eerste deel is eenzijdig (gericht op Amerikaanse volksliedjes en bekende melodieën). Geen experimenten in 20e eeuwse (serieuze) stijl. 9. Samenspelmogelijkheden In deel 1 staat bij één liedje een begeleiding. 10. Aandacht voor lichte muziek, improvisatie of compositie Niet als zodanig. De systematische presentatie van het toonladder- en akkoordmateriaal (met akkoordsymbolen) kan wel ondersteunend zijn bij het ontwikkelen van improvisatie- en begeleidingsvaardigheden. 11. Toelichtingen Vaak toelichtingen bij de stukjes en bij de introductie van nieuwe onderwerpen. Inhoudelijke beschrijving Niveau 1 Blz. 1 t/m 29 C-akkoord in grondligging, G7 in sextligging (drietoons), F in kwartsextligging, zowel links als rechts. Blz. 4 t/m7 Houding, toetsennamen, vingernummers. Blz. 8 t/m 11 C-positie rechts + links, hele, halve, kwartnoot, maat, maatstreep, dubbele streep. G- en F-sleutel. Blz. 12 Systeem notenbalken, 4/4 maat, kwart rust, halve en hele rust, herhalingsteken. Blz. 14 t/m 17 Secunde, terts (harmonisch en melodisch), p, mf, f, kwart en kwint (harmonisch en melodisch). Blz. 17 Spelen met twee handen. Blz. 18 C-akkoord in beide handen, als greep, zonder uitleg (grondligging). Blz. 20 t/m 23 C- + G7-akkoord, als greep, zowel links als rechts. Blz. 21 Overbinding. Blz. 24 3/4 maat, halve noot met punt. Vanaf hier worden ook akkoordsymbolen gebruikt. Blz. 25 Legatoboog/fraseringsboog. Blz. 27 Opmaat. Blz. 30 G-positie: zelfde procedure als bij C. Blz. 32 Articulatieboogje over twee noten. Blz. 33 Kruisteken (incidenteel). Blz. 36 Vaste en gebroken akkoorden. Blz. 37 Pedaal. Begrip toon en noot wordt verwisseld. Blz. 42 Beide duimen op centrale c. 22

23 Alfred's Basic Adult Piano Course Blz. 43 en 44 Crescendo, diminuendo + de tekens, 8va, fermate. Blz. 45 Achtste noten. Blz. 46 D.C. al Fine. Blz. 47 Verplaatsen L.H., melodie van de ene naar de andere hand, ritardando. Blz. 48 Kwart met punt + achtste. Blz. 51, 52 Sext. Blz. 53 Maatwisseling. Blz. 54 Melodie buiten vijfvinger-positie. Blz. 57 Staccato. Blz. 58 Septiem en oktaaf. Blz. 60 Molteken (incidenteel). Blz.61 Hele en halve afstand, tetrachord. Blz. 62 Opbouw majeur toonladder vanuit twee tetrachorden, onderdoorzetten duim, de toonladder van C majeur. Blz. 63 ff Blz. 64 Opbouw drieklank in grondligging. Blz. 66 I, IV, V7, grepen die vanaf het begin aangeleerd zijn worden hier uitgelegd. Blz. 67 Introductie bluesschema, spelen van twee achtsten als lang - kort. Blz. 68 Drieklank vierledig gebroken (gespreide positie). Blz. 70 Als bij blz. 66 in G. Blz. 71 Vingerwisseling. Ten onrechte stom wisselen gebruikt. Blz. 73 Syncoop en herstellingsteken, 1e en 2e afsluiting. Blz. 74 F majeur. Blz. 75 Achtste rust en accent-teken. Blz. 66 Als bij 66 in F. Blz. 79 Arpeggio-teken. Blz. 80 Toonsoort a mineur (parallelle toonsoort van C majeur). De toonladder van a mineur harmonisch. Blz. 82 Introductie Overlappend Pedaal, mp. Blz. 84 Grote terts en kleine terts. Blz. 86 Toonsoort d mineur (parallelle toonsoort van F majeur). Blz. 87 pp. Blz. 88 I, IV, V7 in d mineur. Blz. 94 Triool. Blz. 96 Overzicht toonladders + cadensen. Niveau 2 Blz. 4 t/m 7 Herhaling. Blz. 8 Onderdoorzetten van 1 onder 2. Blz. 12 Italiaanse tempo-aanduidingen, spelen van begeleidingsakkoorden in verschillende patronen. Blz. 14 6/8 maat, accelerando, sf (sforzando). Blz. 16 Scherzo, presto. Blz. 22 t/m 27 e mineur toonladder en akkoorden volgens hetzelfde procédé, simile, morendo. Blz. 28 t/m 33 D majeur zelfde procédé, espressivo. Blz. 34 Chromatische toonladder. Blz. 36 Theoretische uitleg van de eerste akkoord-omkering, coda en coda-teken. Blz. 40 Tweede omkering + uitleg, maatwisseling. Blz. 44 Tweestemmigheid in één hand, molto maestoso, allargando. Blz. 46 Septiemakkoord, uitleg over de omkering van het septiemakkoord. Blz. 52 Zestiende noot. Blz. 54 Het eerste originele klassieke werkje: Musette van Bach. Blz. 58 Achtste met punt + zestiende. Blz. 60 Bes majeur toonlader en akkoorden volgens hetzelfde procédé. 23

24 Alfred's Basic Adult Piano Course Blz. 68 t/m 71 g mineur toonladder en akkoorden. Blz. 72 Verminderde drieklank. Blz. 76 Overmatige drieklank, poco piu mosso, D.S. (teken) al Fine. Blz 78 Es majeur zelfde procédé. Blz. 82 De triller en trillerteken, tenuto. Blz. 84 Canon in D van Pachelbel. Blz. 88 t/m 95 Alle toonladders + cadensen volgens de kwintencirkel (op pagina 88 en 89 staan de cirkels twee keer afgebeeld, voor majeur en mineur), woordenlijst. Niveau 3 Blz. 4 t/m 11 Vier stukjes waarin geen nieuwe dingen behandeld worden. Blz. 12 Albertijnse bas. Blz. 14 Vingerpedaal. Blz. 16 Verminderd septiemakkoord. Blz. 20 Con spirito, tremolo. Blz. 23 Meno mosso. Blz. 25 Tempo primo, zestiende triolen. Blz. 26 Contretemps. Blz. 36 t/m 42 A majeur toonladder, fis mineur toonladder, caesuur, Rondo. Blz. 43 E majeur toonladder, dubbelkruis. Blz. 48 cis mineur toonladder, Ostinato. Blz. 50 Es majeur toonladder. Blz. 54 c mineur toonladder. Blz. 56 As majeur toonladder. Blz. 60 De korte voorslag in een Country Song (op de tel). Blz. 62 t/m 73 Just for fun sectie. Speelstukjes die vanaf het begin van deel drie al gespeeld kunnen worden, jazzy stukjes. Blz. 68 Sequens. Blz. 74 t/m 93 Ambitious sectie, bekende klassieke stukjes in originele zetting, con moto. Blz. 79 Tweeëndertigste noten, pesante. Deel 3 eindigt met: Für Elise, prelude opus 28 no.7 van Chopin, Mondschein sonate 1e deel en een uitgebreide woordenlijst. 24

ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN

ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN INHOUDSOPGAVE TEMPO AANDUIDINGEN... 3 INTERVALLEN... 4 MAATSOORTEN EN RITME TRIOLEN... 5 MAATSOORTEN EN RITME - SYNCOPEN... 6 MAATSOORTEN EN RITME - HET SWINGRITME...

Nadere informatie

Theorie voor het HAFABRA examen B

Theorie voor het HAFABRA examen B Theorie voor het HAFABRA examen B Versie 1 - oktober 2009. Theorie voor het HAFABRA examen B Inleiding... 3 Hoofdstuk 1: maat en ritme... 4 1. Maataccenten. Zware en lichte maatdelen... 4 Dus:... 6 1.2

Nadere informatie

Theorie A examen G I T A A R

Theorie A examen G I T A A R Theorie A examen G I T A A R De stemming van de gitaar is e b g D A E E E N P A A R S P E C I A L E E F F E C T E N Z I J N : G O L P E : T I K O P D E K L A N K K A S T G L I S S A N D O : H O O R B A

Nadere informatie

Theorie voor het HAFABRA examen A

Theorie voor het HAFABRA examen A Theorie voor het HAFABRA examen A Versie 1 - oktober 2009. Theorie voor het HAFABRA examen A Inleiding... 3 Hoofdstuk 1: noten, notennamen, notenbalk en sleutels... 4 1.1 Stamtonen, notenbalk en sleutels...

Nadere informatie

Onthoud wel dat dit alleen een oefening is. Als je dit examen goed maakt, betekent dat niet dat je genoeg weet voor het echte examen!

Onthoud wel dat dit alleen een oefening is. Als je dit examen goed maakt, betekent dat niet dat je genoeg weet voor het echte examen! Theorie Examen A01 Niveau A Dit examen kun je maken om te oefenen voor je theorie examen. Het examen bestaat uit 3 onderdelen; Luistervragen, Leervragen en Inzichtvragen. Je kunt in totaal 8 halen, maar

Nadere informatie

THEORIEBOEK fase 1. Inhoudsopgave

THEORIEBOEK fase 1. Inhoudsopgave THEORIEBOEK fase Inhoudsopgave Het notenstelsel Waarde van noten en rusten 3 Verlenging van noten en rusten 4 Metrum, maat en ritme 5 Maatsoorten 6 Maatsoorten voorbeelden 7 Toonsterkte 8 Articulatie 9

Nadere informatie

Begrippenlijst muziektheorie

Begrippenlijst muziektheorie Begrippenlijst muziektheorie Hieronder staat de begrippenlijst muziektheorie. De meeste begrippen worden uitgelegd in diverse video s op pabowijzer als onderdeel van het boek Nieuw Geluid. ISBN: 978 90

Nadere informatie

De notenbalk met vijf lijntjes

De notenbalk met vijf lijntjes Klas 2 Het notenschrift Ieder land heeft zijn eigen taal. In Frankrijk spreken ze Frans, in Engeland Engels en in Nederland Nederlands. Er is één taal die in ieder land gesproken wordt: Het notenschrift!

Nadere informatie

samengesteld bovenste cijfer is 4 of meer

samengesteld bovenste cijfer is 4 of meer Werkblad C Les 1 Naam:.. enkelvoudig bovenste cijfer is 2 of samengesteld bovenste cijfer is 4 of meer regelmatig onregelmatig 2-delig (binair) -delig (ternair) 2 2 2 2 4 8 2 4 8 4 4 4 6 6 12 4 2 8 4 8

Nadere informatie

NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES

NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES Door Ingrid Brandse Beste Harlem Nocturners, Als nieuw redactielid van Jif & Vim werd mij onlangs gevraagd om het één en ander uit te leggen over het notenschrift. De bedoeling

Nadere informatie

Earz bestaat uit 'modules'. De inhoud hiervan is willekeurig te gebruiken en te combineren binnen een door de docent te maken spel.

Earz bestaat uit 'modules'. De inhoud hiervan is willekeurig te gebruiken en te combineren binnen een door de docent te maken spel. INHOUD www.earz.nl info@earz.nl Deze handleiding mag zonder toestemming worden gekopieerd en vermenigvuldigd. Earz bestaat uit 'modules'. De inhoud hiervan is willekeurig te gebruiken en te combineren

Nadere informatie

1.2 Maatwisseling, polyritmiek, polymetriek en hemiool

1.2 Maatwisseling, polyritmiek, polymetriek en hemiool 1 Inhoud 1 Maat en ritme 1.1 Onderwerpen uit C....2 1.2 Maatwisseling, polyritmiek, polymetriek en hemiool...2 2 Toonladders 2.1 Onderwerpen uit C....3 2.2 De pentatonische toonladder, hele toonstoonladder

Nadere informatie

1 Notatie en toonstelsel

1 Notatie en toonstelsel -3- Inhoud 1 Notatie en toonstelsel 5 2 De notenwaarden en de rusttekens 7 3 Maat en ritme.. 7 4 Maatsoorten. 8 5 De opmaat 8 6 Rusttekens in maatsoorten 9 7 Een stip (of 2 stippen) achter de noot, de

Nadere informatie

Tips voor gehoortraining

Tips voor gehoortraining Tips voor gehoortraining Doel Gehoortraining is nooit doel op zich, maar staat in dienst van je ontwikkeling tot musicus. Gehoortraining geeft daarvoor de noodzakelijke en fundamentele ondersteuning. Bij

Nadere informatie

Eindexamen muziek havo 2005-I

Eindexamen muziek havo 2005-I 4 Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. J.H. Schein - Wir gläuben all an einen Gott een kruis voor de twee lage c s per voorteken 2 unisono 3 Het al

Nadere informatie

Noten lezen voor gitaar

Noten lezen voor gitaar Noten lezen voor gitaar Voor leerlingen, die met gitaarlessen beginnen, maar nog niet met het notenbeeld bekend zijn. www.coumou.nl Vernieuwde editie: Tekst geredigeerd door H. Coumou-Gerbrandy. - 2 -

Nadere informatie

1 Notatie en toonstelsel. 2 Maatsoorten. 2.1 Enkelvoudige en samengestelde maatsoorten

1 Notatie en toonstelsel. 2 Maatsoorten. 2.1 Enkelvoudige en samengestelde maatsoorten 3 Inhoud 1 Notatie en toonstelsel. 5 2 Maatsoorten 2.1 Enkelvoudige en samengestelde maatsoorten.. 5 2.2 Tweedelige en driedelige maatsoorten 6 2.3 Regelmatige en onregelmatige maatsoorten.. 7 3 De syncope..

Nadere informatie

Dit keer ga je aan de slag met het fantastische stuk River flows van Yurima waarin je zult ontdekken;

Dit keer ga je aan de slag met het fantastische stuk River flows van Yurima waarin je zult ontdekken; River flows Yiruma Dit keer ga je aan de slag met het fantastische stuk River flows van Yurima waarin je zult ontdekken; - dat het eigenlijk uit 2 thema s bestaat waarop gevarieerd wordt - de basistheorie

Nadere informatie

Daar zit veel in. heel. de inhoud van de website www.muziekabcd.nl

Daar zit veel in. heel. de inhoud van de website www.muziekabcd.nl heel Daar zit veel in Muziektheorie van Accelerando tot Zestienden met geluidsillustraties 19 spellen met veel niveaus van noten lezen en het oefenen van je gehoor tot componeren technische ondersteuning

Nadere informatie

Begintermen Basiscursus 1

Begintermen Basiscursus 1 Begintermen Basiscursus 1 noten kunnen lezen en benoemen in de vioolsleutel, met kruisen en mollen notenwaarden en rusten van hele t/m zestiende kunnen lezen en benoemen inzicht hebben in maatsoorten:

Nadere informatie

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten Speel het vierde stuk uit één van je boeken. Hoeveel verschillende tonen kennen we. 1 2 Schrijf in ritme het woord pianoleerling in kwarten en achtsten. Is dit het ritme van Kortjakje, Vader Jacob, Zie

Nadere informatie

1 Notatie en toonstelsel

1 Notatie en toonstelsel 3 Inhoud 1 Notatie en toonstelsel. 5 2 Maatsoorten 2.1 Enkelvoudige en samengestelde maatsoorten.. 6 2.2 Tweedelige en driedelige maatsoorten 6 2.3 Regelmatige en onregelmatige maatsoorten.. 7 3 De syncope..

Nadere informatie

Eindexamen muziek vwo 2007-I

Eindexamen muziek vwo 2007-I Beoordelingsmodel J.H. Schein - Da Jakob vollendet hatte 1 maximumscore 1 één van de volgende: Soms is het (eerste) interval stijgend, soms dalend. Soms is het interval een secunde, soms een terts. ook

Nadere informatie

SOLFEGE GEHOORVORMING

SOLFEGE GEHOORVORMING SOLFEGE GEHOORVORMING TIPS & TRICKS ArtEZ Conservatorium Reinier Maliepaard 1 INHOUDSOPGAVE 1. intervallen 2. toonladders 3. melodie 4. meerstemmigheid 5. horen en lezen ArtEZ Conservatorium Reinier Maliepaard

Nadere informatie

Docentenhandleiding voor The Recorder From Zero, Deel I

Docentenhandleiding voor The Recorder From Zero, Deel I Docentenhandleiding voor The Recorder From Zero, Deel I The Recorder From Zero is ontwikkeld om gebruikt te worden door een of meer beginners op de sopraanblokfluit met een docent die de nieuwe onderwerpen

Nadere informatie

Een handige link met wat basisinformatie over akkoorden is: http://studwww.ugent.be/~mfvhauwe/wauter/reason/notenenakkoorden.html

Een handige link met wat basisinformatie over akkoorden is: http://studwww.ugent.be/~mfvhauwe/wauter/reason/notenenakkoorden.html Een handige link met wat basisinformatie over akkoorden is: http://studwww.ugent.be/~mfvhauwe/wauter/reason/notenenakkoorden.html Ze gaan er helaas er niet zo diep op in, maar om snel wat dingen duidelijk

Nadere informatie

A Due A2 Italiaans Met z'n tweeën A Piacere Italiaans Voordracht naar believen Accelerando Accel Italiaans Versnellen Ad Libitum ad lib.

A Due A2 Italiaans Met z'n tweeën A Piacere Italiaans Voordracht naar believen Accelerando Accel Italiaans Versnellen Ad Libitum ad lib. Muziekterm Afkorting Taal Betekenis A Due A2 Italiaans Met z'n tweeën A Piacere Italiaans Voordracht naar believen Accelerando Accel Italiaans Versnellen Ad Libitum ad lib. Italiaans Tempo en voordracht

Nadere informatie

Toelatingseisen primair instrument (muziekpraktisch deel)

Toelatingseisen primair instrument (muziekpraktisch deel) Afdeling Docent Muziek Toelatingseisen primair instrument (muziekpraktisch deel) Hieronder volgt een indicatie van de eisen voor het primair instrument. Docent Muziek is een brede opleiding, ook in muziekstijlen.

Nadere informatie

Eindexamen muziek havo 2010 - I

Eindexamen muziek havo 2010 - I Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Josquin Desprez - Adieu mes Amours 1 maximumscore 1 tenor 2 maximumscore 1 luit ook goed: gitaar 3 maximumscore

Nadere informatie

Muziek. Elke tijd heeft zijn eigen vormen

Muziek. Elke tijd heeft zijn eigen vormen Muziek Elke tijd heeft zijn eigen vormen Klassieke Sonate / Symfonie Eerste deel; snel en dramatisch (met sonatevorm) Tweede deel; langzaam en lyrisch. Liedvorm of thema met variaties contrasterende toonsoort

Nadere informatie

Kempische Steenweg 400 3500 Hasselt Tel. : 011 27 84 60 www.musart.be. Basistheorie m.b.t. de toelatingsproeven voor het 4 e en 5 e jaar

Kempische Steenweg 400 3500 Hasselt Tel. : 011 27 84 60 www.musart.be. Basistheorie m.b.t. de toelatingsproeven voor het 4 e en 5 e jaar Kempische Steenweg 400 3500 Hasselt Tel. : 011 27 84 60 www.musart.be Basistheorie m.b.t. de toelatingsproeven voor het 4 e en 5 e jaar 1. INTERVALLEN OF TOONAFSTANDEN 1.1. Inleiding De onderlinge verhouding

Nadere informatie

Mijn eerste noten en akkoorden op gitaar

Mijn eerste noten en akkoorden op gitaar Mijn eerste noten en akkoorden op gitaar Samengesteld door Dingeman Coumou www.coumou.nl E F G 3 Noten op de eerste snaar. Oefening 1: Toonladder Oefening 2 Oefening 3 Oefening 4 Oefening 5 B C D 3 Noten

Nadere informatie

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Module 3e Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Studielast: 4-14 uur. Doel: Leren omgaan met dit softwarepakket of onderdelen ervan (zoals het Doodle pad om mee te componeren).

Nadere informatie

Hoe hoog of laag je de toon moet spelen kun je zien aan de plek van de noot op de notenbalk.

Hoe hoog of laag je de toon moet spelen kun je zien aan de plek van de noot op de notenbalk. Als je muziek gaat opschrijven moet je van elke toon het volgende aangeven: De toonhoogte: - Hoe hoog/laag moet je de toon spelen Het ritme: - Hoe lang moet je de toon laten doorklinken - Wanneer precies

Nadere informatie

Analyse Door Stan Kuunders www.degitarist.nl

Analyse Door Stan Kuunders www.degitarist.nl Analyse Door Stan Kuunders www.degitarist.nl Naam: Die Post Componist: F.P. Schubert (1797-1828) Toonsoort: B-groot Tijdens de analyse is o.a. rekening gehouden met: 1. Harmonie (grote lijnen, toonsoorten

Nadere informatie

De namen van de noten komen uit het alfabet. We gebruiken de eerste zeven letters: A B C D E F G Na de G komt opnieuw de noot A.

De namen van de noten komen uit het alfabet. We gebruiken de eerste zeven letters: A B C D E F G Na de G komt opnieuw de noot A. blz. 1 Toonhoogte a Eeuwen lang hebben mensen gezocht naar een goede manier om muziek op te schrijven. De eerste voorbeelden van genoteerde muziek komen uit de 9e eeuw. Deze vorm van muziekschrift was

Nadere informatie

Bij het muzikaal spelen wordt gebruik gemaakt van dynamiek en articulatie.

Bij het muzikaal spelen wordt gebruik gemaakt van dynamiek en articulatie. Muzikaliteit en ritmiek Muzikaliteit is emotie toevoegen aan tonen en de verbanden van tonen. Emotie uit zich heel verschillend: van droevig tot agressief en van gevoelloos tot romantisch. Bij het muzikaal

Nadere informatie

Register. blue note, 68 blue note-effect, 68, 69 bluesharmoniecontext, 3-7-stam, 60, 65, 108, 109

Register. blue note, 68 blue note-effect, 68, 69 bluesharmoniecontext, 3-7-stam, 60, 65, 108, 109 Register 3-7-stam, 60, 65, 108, 109 aangepast-aeolisch(e) cadens, 89, 92, 94, 95, 102, 104, 138 harmoniesysteem, 94 trap, 95 trappenstelsel, 93, 94, 95 abstracte grondtoon, 12 notatie, 20 toon, 41 aeolisch(e)

Nadere informatie

Hoofdstuk 7. 1. Introductie video

Hoofdstuk 7. 1. Introductie video Hoofdstuk 7 1. Introductie video 2.Techniek vinger 4/ pinky! De pink is een best moeilijke vinger om noten/ tonen mee te spelen maar met frequent en structureel oefenen zal het snel makkelijker worden.

Nadere informatie

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Definities Puls: in de maat (in een vierkwartsmaat 1,2,3,4 en in een driekwartsmaat 1,2,3) Afterbeat: Op de beat speel je op de tellen 1 en 3 van de maat,

Nadere informatie

Introductie in de muziektheorie oftewel Hoe zit muziek nou in elkaar?

Introductie in de muziektheorie oftewel Hoe zit muziek nou in elkaar? Introductie in de muziektheorie oftewel Hoe zit muziek nou in elkaar? Tom Overtoom - e Muzelinck Inleiding Muziek klinkt zo vanzelfsprekend dat we er vaak niet bij stilstaan dat wat wij heel gewoon vinden

Nadere informatie

MUZIEK IN DE LAGERE SCHOOL EERSTE KLAS

MUZIEK IN DE LAGERE SCHOOL EERSTE KLAS MUZIEK IN DE LAGERE SCHOOL EERSTE KLAS Muziek in de eerste klas: het gaat hier vooral om de inhoud van de muzieklessen in de namiddagperiodes. Sommige elementen daarvan komen ook aan bod in de ochtendmuziek.

Nadere informatie

Orka boek. voor gitaar. Samengesteld door. Dingeman Coumou. www.coumou.nl

Orka boek. voor gitaar. Samengesteld door. Dingeman Coumou. www.coumou.nl Orka boek voor gitaar Samengesteld door Dingeman Coumou www.coumou.nl Dit boek is gratis te downloaden: http://www.coumou.nl/edu/orka/orka_boek.pdf Ga er maar zo bij zitten Snaar nummer: 6 5 4 3 2 1 --Bas

Nadere informatie

Nieuw bij C is de 8/8 maat. Dit is een onregelmatig samengestelde maatsoort. Voorbeelden 8/8 maat:

Nieuw bij C is de 8/8 maat. Dit is een onregelmatig samengestelde maatsoort. Voorbeelden 8/8 maat: 3 Inhoud 1 Maatsoorten 5 2 Antimetrische figuren.6 3 Toonladders 3.1 Belang van toonladders..8 3.2 Toonsoort, transponeren en moduleren..8 3.3 De kwintencirkel..9 3.4 De majeurtoonladder..10 3.5 De mineurtoonladders.11

Nadere informatie

Opmerkingen en tips die van belang kunnen zijn bij het Overzetten van accordeonmuziek voor orkest.

Opmerkingen en tips die van belang kunnen zijn bij het Overzetten van accordeonmuziek voor orkest. Vertalen van accordeonmuziek voor orkest (diskant) van de trad. notatie naar klavar. Het is wel erg handig als je al wat vaardigheid hebt met het vertalen van piano of orgelmuziek met behulp van SharpEye

Nadere informatie

Dingeman Coumou www.coumou.nl

Dingeman Coumou www.coumou.nl Inleidende oefeningen voor klassiek gitaar Methode om in de eerste gitaarlessen de juiste houding van de linker en rechter hand te leren. Samengesteld door Dingeman Coumou www.coumou.nl Ga er maar zo bij

Nadere informatie

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument.

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument. spel melodie grafisch notatie Groep Groep 5/6 en 7/8 afhankelijk van niveau Eindproduct De kinderen maken in groepjes van 2 x 2 een samenspel van hun eigen melodieimprovisatie Onderdeel O Zingen X Muziek

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO. Muziek (oude en nieuwe stijl)

Correctievoorschrift HAVO. Muziek (oude en nieuwe stijl) Muziek (oude en nieuwe stijl) Correctievoorschrift HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs 20 02 Tijdvak 1 Inzenden scores Uiterlijk op 5 juni de scores van de alfabetisch eerste tien kandidaten per school

Nadere informatie

DE ZINGENDE TOREN pag. 1

DE ZINGENDE TOREN pag. 1 DE ZINGENDE TOREN pag. 1 Handleiding voor componisten Deze handleiding bestaat uit een map met aanwijzingen en suggesties voor componisten en een bijgesloten cd met daarop klankvoorbeelden van het instrument

Nadere informatie

Impressionisme. Wanneer? Kenmerken van muziek uit het impressionisme

Impressionisme. Wanneer? Kenmerken van muziek uit het impressionisme Impressionisme Wanneer? Aan het einde van de negentiende eeuw lopen verschillende stijlen door elkaar. Je had de postromantiek in Duitsland, die verder gingen in romantische stijl met vooral Wagner als

Nadere informatie

Piano / Keyboardles deel 1

Piano / Keyboardles deel 1 Piano / Keyboardles deel 1 Les 1 Inleiding Welkom bij deze eerste les en leuk dat je je hebt aangemeld voor de cursus! We zullen in deze les een aantal basisvaardigheden trainen om te zorgen dat je zo

Nadere informatie

Toelatingsprocedure ODM

Toelatingsprocedure ODM Toelatingsprocedure ODM Na aanmelding via Studielink dient de adspirant student zich aan te melden voor het toelatingsexamen via de pagina inschrijving op http://www.hsleiden.nl/docentmuziek/. Hierna wordt

Nadere informatie

Eindexamen vwo muziek 2013-I

Eindexamen vwo muziek 2013-I Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. D. Milhaud - Le boeuf sur le toit 1 maximumscore 2 zestiende noten 1 (reine) kwart 1 2 maximumscore 1 klarinet

Nadere informatie

Inventaris (wanneer wordt er gezongen, wanneer wordt er instrumentaal gemusiceerd en wat komt aan bod)

Inventaris (wanneer wordt er gezongen, wanneer wordt er instrumentaal gemusiceerd en wat komt aan bod) Muziek in kleuterschool en lagere school KLEUTERSCHOOL Inventaris (wanneer wordt er gezongen, wanneer wordt er instrumentaal gemusiceerd en wat komt aan bod) 1. s Morgens in de kring (verschillende liederen

Nadere informatie

Inleiding tot het lezen van het Braille Muziekschrift. door Bettye Krolick. Een uitgave van. Dedicon

Inleiding tot het lezen van het Braille Muziekschrift. door Bettye Krolick. Een uitgave van. Dedicon Inleiding tot het lezen van het Braille Muziekschrift door Bettye Krolick Een uitgave van Dedicon Postbus 24 5360 AA Grave Tel.: (0486) 486 486 Fax: (0486) 476 535 E-mail: info@dedicon.nl Internet: www.dedicon.nl

Nadere informatie

KSO STUDIERICHTING MUZIEK

KSO STUDIERICHTING MUZIEK KSO STUDIERICHTING MUZIEK TECHNISCHE EN MUZIKALE TOELATINGSEISEN Schooljaar 2012-2013 Beste leerling/ouder Hieronder vind je de nodige uitleg bij de technische en muzikale toelatingseisen voor het schooljaar

Nadere informatie

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen.

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. De symfonie Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. Welke van deze symfonieën spreekt je het meest aan en waarom? Welke van deze symfonieën spreekt je het minst

Nadere informatie

INLEIDING. Veel Succes!

INLEIDING. Veel Succes! AKKOORDBEGELEIDING INLEIDING Dit boek is bedoeld voor mensen die graag met akkoorden willen pianospelen. Het leuke is dat je zonder noten lezen een solist, een koor, of jezelf kunt begeleiden met akkoorden.

Nadere informatie

Reinier Maliepaard: kerktoonsoorten ofwel modi

Reinier Maliepaard: kerktoonsoorten ofwel modi Reinier Maliepaard: kerktoonsoorten ofwel modi 1.1. Systematisering Lang nadat de Gregoriaanse melodieën al ingeburgerd waren, werden deze gesystematiseerd tot in 8 kerktoonsoorten ofwel modi. De volgende

Nadere informatie

Harmonische Analyse. 3 Tentamens in 3 moeilijkheidsgraden. voor gevorderde studenten. door Rowy

Harmonische Analyse. 3 Tentamens in 3 moeilijkheidsgraden. voor gevorderde studenten. door Rowy Harmonische Analyse 3 Tentamens in 3 moeilijkheidsgraden voor gevorderde studenten door Rowy Harmonische Analyse Om de tentamens te kunnen maken, moet u in het bezit zijn van het album Content, dat bestaat

Nadere informatie

EXAMENEISEN voor het diploma KERKMUSICUS III (SGV in het bisdom Roermond)

EXAMENEISEN voor het diploma KERKMUSICUS III (SGV in het bisdom Roermond) EXAMENEISEN voor het diploma KERKMUSICUS III (SGV in het bisdom Roermond). Kerkmusicus III dirigent / organist Kerkmusicus III organist A Muziektheorie Notennamen, sleutels en chromatische tekens Ritme,

Nadere informatie

Per graad is een extra studiejaar mogelijk. In principe is dat het laatste studiejaar.

Per graad is een extra studiejaar mogelijk. In principe is dat het laatste studiejaar. MUZIEKACADEMIE ANDERLECHT EVALUATIE instrumentale vakken aangeboden opties LAGERE GRAAD optie Algemene Muziekleer sectie JONGEREN 8 jaar sectie VOLWASSENEN 15 jaar (uitz. vanaf 12 jaar) L1 L2 : klasexamen

Nadere informatie

Martijn Hooning. EEN PAAR OPMERKINGEN OVER SONATEVORM (of: HOOFDVORM)

Martijn Hooning. EEN PAAR OPMERKINGEN OVER SONATEVORM (of: HOOFDVORM) Martijn Hooning EEN PAAR OPMERKINGEN OVER SONATEVORM (of: HOOFDVORM) met een overzicht over de vorm van het eerste deel van de Eerste Symfonie van Beethoven 1 Voor het geval je een partituur hebt zonder

Nadere informatie

De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel

De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel A. Basisschema voor de analyse van de partituur 1. Macroscopisch A. Componist 1. Historische

Nadere informatie

Toonaarden. Grote en kleine tertstoonladders

Toonaarden. Grote en kleine tertstoonladders Toonaarden Grote en kleine tertstoonladders De meeste westerse muziek staat in een grote of een kleine toonaard. Die twee soorten toonaarden heb je al uitgebreid bekeken bij AMV. Even een herhaling. Er

Nadere informatie

Componeer je eigen lied. Paul Wagemakers. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Componeer je eigen lied. Paul Wagemakers. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Paul Wagemakers 29 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73734 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

AMV Algemene Muzikale Vorming. Volwassenen. Ph. Thiran

AMV Algemene Muzikale Vorming. Volwassenen. Ph. Thiran AMV Algemene Muzikale Vorming Volwassenen Ph. Thiran Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 Italiaanse woorden... 2 Notatie & Symbolen... 3 De noten & de rusten... 5 De maat... 7 De maat van een muziekstuk...

Nadere informatie

AANVULLENDE PROEFLES ACCORDEON

AANVULLENDE PROEFLES ACCORDEON AANVULLENDE PROEFLES ACCORDEON WWW.KLAVARVERENIGING.NL Speel binnen 0 minuten je eerste melodie! Inleiding Aanvulling op de proefles voor de baskant van de accordeon. Deze aanvulling is nodig omdat de

Nadere informatie

Muziek Reader. Sociaal Agogisch Werk. Cohort: 2014-2015. Onderdeel van: creatieve basisvaardigheden

Muziek Reader. Sociaal Agogisch Werk. Cohort: 2014-2015. Onderdeel van: creatieve basisvaardigheden Muziek Reader Sociaal Agogisch Werk Cohort: 2014-2015 Onderdeel van: creatieve basisvaardigheden Lessen creatieve basisvaardigheden Muziek, Beeldend en Drama Als s.a.w. er maak je contact met mensen. Dit

Nadere informatie

Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8

Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8 Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8 Alle nieuwe doelen per leerjaar worden cursief- en dikgedrukt. Zingen Spelen Groep 5 Groep 6 Groep 7 Groep 8 20 liedjes correct zingen, klassikaal en in een groepje

Nadere informatie

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles Verslag leerorkest studieochtend Zingen tijdens de instrumentale groepsles 6 maart 2012 Muziekcentrum Zuidoost 7 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Noord 9 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Docent: Otto

Nadere informatie

Note-By-Note. Tekst, muziek en lay-out door Tim Van Roy - www.timvanroy.be Uitgegeven door Digital Music Print - www.dmp.be

Note-By-Note. Tekst, muziek en lay-out door Tim Van Roy - www.timvanroy.be Uitgegeven door Digital Music Print - www.dmp.be Met dank aan: Foto s cover door Isabelle Bernaerts. Ontwerp cover door Slidedesigners - www.slidedesigners.be Foto s cursus door Ruth Verbruggen. Tekst, muziek en lay-out door Tim Van Roy - www.timvanroy.be

Nadere informatie

De opbouw van notenladders

De opbouw van notenladders De opbouw van notenladders Door Dirk Schut Voorwoord Iedereen kent de notennamen wel: a, bes, b, c, cis, d, es, e, f, fis, g en gis, maar wat stellen deze namen voor en waarom vinden we juist deze noten

Nadere informatie

Examen VWO. Muziek (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen VWO. Muziek (oude stijl en nieuwe stijl) Muziek (oude stijl en nieuwe stijl) Examen VWO Opgavenboekje Examennummer Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs... Naam... Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8

Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8 PAS OP JE TELLEN Werken met breuken, inhoud en oppervlakte m.b.v. muziek(les) GROEP 7-8 maatsoort, akkoordschema, vormschema Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8 Oktober/november 2015 1 Overzicht

Nadere informatie

Muziek op Papier basistheorie

Muziek op Papier basistheorie Hugo Pinksterboer / Bart Noorman etipboek Muziek op Papier basistheorie The Best Guide to Your Instrument! 1997, 1998, 2002, 2003, 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2014, 2015 The Tipbook Company bv

Nadere informatie

Muziek en meer MUZIEK METHODE VOOR BASISONDERWIJS GROEP 7

Muziek en meer MUZIEK METHODE VOOR BASISONDERWIJS GROEP 7 Muziek en meer MUZIEK METHODE VOOR BASISONDERWIJS GROEP 7 Muziek en meer MUZIEK METHODE VOOR BASISONDERWIJS GROEP 7 Opdracht 1.1.a. Je hoorde zojuist een akoestisch en een elektrisch gitaar. Hier ontdek

Nadere informatie

Van fluit leren spelen naar muziek kunnen maken

Van fluit leren spelen naar muziek kunnen maken Josine Brackman-Pijnacker Hordijk Van fluit leren spelen naar muziek kunnen maken Een handleiding voor dwarsfluitdocenten wat zijn de mogelijkheden en onmogelijkheden bij het lesgeven aan jonge kinderen?

Nadere informatie

Syllabus PDF van www.snelgitaarles.nl. Introductie

Syllabus PDF van www.snelgitaarles.nl. Introductie Syllabus PDF van www.snelgitaarles.nl Introductie Deze documentatie is bedoeld als naslagwerk voor de online gitaarlessen op www.snelgitaarles.nl. Het is documentatie waarin de lessen nader toegelicht

Nadere informatie

Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 27 mei 9.00 11.30 uur

Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 27 mei 9.00 11.30 uur Muziek (nieuwe stijl en oude stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 27 mei 9.00 11.30 uur 20 03 Examennummer... Naam... Voor dit examen zijn maximaal 90 punten

Nadere informatie

Muziekvakexamens 2008

Muziekvakexamens 2008 S NVM Muziekvakexamens Dit examen dient zoveel mogelijk als invul-werkstuk te worden gemaakt. In het algemeen is voor de gevraagde beschrijvingen voldoende ruimte opengelaten. Blijkt de ruimte in bepaalde

Nadere informatie

In Evacuate the dancefloor van Cascada wordt een langer motief gebruikt. Meteen daarna wordt een variatie gespeeld.

In Evacuate the dancefloor van Cascada wordt een langer motief gebruikt. Meteen daarna wordt een variatie gespeeld. Naam:.... Klas:. Herhalen is iets nog een keer spelen zonder er iets aan te veranderen. Als je in een muziekstuk het motief alleen maar herhaalt, wordt het wel een beetje saai. Daarom maakt een componist

Nadere informatie

De snaarinstrumenten. 1. De strijkinstrumenten

De snaarinstrumenten. 1. De strijkinstrumenten De snaarinstrumenten Bij snaarinstrumenten of chordofonen wordt de klank voortgebracht door een snaar. Je kan een snaar op verschillende manieren aan het trillen brengen. Hierdoor kunnen we de instrumenten

Nadere informatie

opname door Charles Mackerras/ Scottish Chamber Orchestra

opname door Charles Mackerras/ Scottish Chamber Orchestra Martijn Hooning Mozart, Symfonie in C groot "Jupiter", tweede deel overgang naar het tweede thema en eind van het middengedeelte (doorwerking) - oftewel: voorbeeld van gebruik van gealtereerde akkoorden

Nadere informatie

RUDOLF RASCH MIJN WERK OP INTERNET, DEEL TWEE NOOTZAKEN BASISBEGRIPPEN UIT DE THEORIE VAN DE WESTERSE MUZIEK HOOFDSTUK ACHT MELODISCHE ASPECTEN

RUDOLF RASCH MIJN WERK OP INTERNET, DEEL TWEE NOOTZAKEN BASISBEGRIPPEN UIT DE THEORIE VAN DE WESTERSE MUZIEK HOOFDSTUK ACHT MELODISCHE ASPECTEN RUDOLF RASCH MIJN WERK OP INTERNET, DEEL TWEE NOOTZAKEN BASISBEGRIPPEN UIT DE THEORIE VAN DE WESTERSE MUZIEK HOOFDSTUK ACHT MELODISCHE ASPECTEN Verwijzingen naar deze tekst graag als volgt: Rudolf Rasch,

Nadere informatie

vastleggen: van grafisch naar traditioneel

vastleggen: van grafisch naar traditioneel 1 Hoe werk je met grafische notatie in de onderbouw en hoe kom je tot traditionele notatie? Een uitleg met praktijkvoorbeelden van eenvoudig naar complex. Vastleggen: van grafisch naar traditioneel Hans

Nadere informatie

Eerste verkenning op de toetsen

Eerste verkenning op de toetsen Eerste verkenning op de toetsen Bldz 22 De Klankregisters Naast het toetsenbord bevinden zich de registerschakelaars, deze dienen om uit de diverse klankmogelijkheden een keus te maken. Wanneer er twee

Nadere informatie

Tabel 1 Naam van de toon voor een 4-snarige basgitaar als functie van de snaar en de positie voor de wittetoetstonen

Tabel 1 Naam van de toon voor een 4-snarige basgitaar als functie van de snaar en de positie voor de wittetoetstonen Akkoorden voor basgitaar en contrabas Adriaan Kragten, Sint-Oedenrode 22-10-2007 In dit rapport worden de posities gegeven voor de tonen van veertien type akkoorden zoals die gespeeld kunnen worden op

Nadere informatie

Beethoven. Symfonieën

Beethoven. Symfonieën Beethoven Symfonieën Symfonie 2 1802 Beethoven op de rand Ten tijde van het Heiligenstadt testament!!! Adagio molto - allegro con brio Larghetto Scherzo (allegro) Allegro molto (Gassig afscheid van de

Nadere informatie

Drummen met breuken. Logica brengt je van A naar B, verbeelding brengt je overal. De lengte van de noten Breuk De lengte van de rusten

Drummen met breuken. Logica brengt je van A naar B, verbeelding brengt je overal. De lengte van de noten Breuk De lengte van de rusten Drummen met breuken Om te musiceren, te luisteren of te ontwerpen is het belangrijk dat kinderen of jongeren de basis van maat en ritme voelen en kennen. Dit zijn pure breuken, dus de link naar wiskunde

Nadere informatie

Muziektheorie. Uitgave januari 2004. Tekst: DIRK VIAENE

Muziektheorie. Uitgave januari 2004. Tekst: DIRK VIAENE Uitgave januari 2004 Tekst: DIRK VIAENE Inhoud 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Toonsysteem en toonnotatie...4 3 Tonaliteit en toonladders...5 3.1 Tonaliteit...5 3.2 Toonladders...5 3.2.1 Stamtoonladders...5 3.2.2

Nadere informatie

ZINGEN BRAINSTORM MET DE KLAS BELANGRIJK BIJ DE KEUZE VAN EEN LIED

ZINGEN BRAINSTORM MET DE KLAS BELANGRIJK BIJ DE KEUZE VAN EEN LIED ZINGEN Zang mag niet ontbreken in de BZTband XXL! Daarom zijn we op zoek naar een klas die graag samen zingt. Zing je al vaak met je klas, dan kun je meteen aan de slag. Zo niet, dan heb je hopelijk iets

Nadere informatie

Begrippen Muziek Bovenbouw HAVO VWO

Begrippen Muziek Bovenbouw HAVO VWO Begrippen Muziek Bovenbouw HAVO VWO Onderstreepte woorden zijn de extra termen voor Vwo-leerlingen. A capella: gezongen zonder instrumentale begeleiding Akkoord: samenklank van drie of meer verschillende

Nadere informatie

Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar

Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar Naast het muzikale ontwikkelingsgebied (waarneming van, ontwikkeling van het muzikaal geheugen, enzovoort) is tevens zichtbaar welke muzikale gedragsvorm

Nadere informatie

Muziekvakexamens 2010

Muziekvakexamens 2010 Muziekvakexamens 2010 Algemene Onderwijsleer Vrijdag 4 juni Tijdstip: 15.30-17.00 uur Naam: Woonplaats: Advies: - Vult u uw naam in op het voorblad en het eerste blad, de overige bladen graag voorzien

Nadere informatie

1 Drieklanken. 1.1 Tertsstapeling en cirkelnotatie

1 Drieklanken. 1.1 Tertsstapeling en cirkelnotatie 1 Drieklanken In dit hoofdstuk worden kort de drieklanken besproken die we later nodig zullen hebben bij het voicen. Tevens wordt de cirkelnotatie geïntroduceerd, die we in dit boek veelvuldig zullen gebruiken.

Nadere informatie

Algemene Muziekleer. Peter H. Besseling

Algemene Muziekleer. Peter H. Besseling Dia aal Algemene Muziekleer Peter H. Besseling VWO 2 VWO Inhoud Hoofdstuk 1 Notenbalk en sleutels 3 Hoofdstuk 2 Noten en rusten 7 Hoofdstuk 3 Intervallen 13 Hoofdstuk 4 Diatonische reeksen 17 Hoofdstuk

Nadere informatie