Hoofdstuk 3 Basiswetten van de elektriciteit.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 3 Basiswetten van de elektriciteit."

Transcriptie

1 Hoofdstuk 3 Basiswetten van de elektriciteit. 1 Wet van Ohm. Volledigheidshalve vermelden we hier nog eens de wet van Ohm: Elektriciteit U R. I of U I of R U R I 2 Wetten van Kirchhoff. Kirchhoff heeft 2 wetten opgesteld: een stroom en een spanningswet. Deze wetten kunnen toegepast worden om de stromen in elke elektrische schakeling te berekenen. Een knoop is een punt van de schakeling waarin minimum 3 geleiders samenkomen. Een tak is een verbinding tussen 2 knopen De eerste wet van Kirchhoff: de stroomwet (KCL). De som van de toekomende stromen in een knooppunt is steeds gelijk aan nul. Hou rekening met de zin: een stroom die het knooppunt verlaat wordt beschouwd als een negatieve toekomende stroom De tweede wet van Kirchhoff: de spanningswet (KVL). De som van de spanningen, in een gesloten lus, is steeds gelijk aan nul. Hierbij moet je rekening houden met de spanningszin. ls je stijgt in potentiaal (van naar ) dan wordt de spanning opgeteld, als je daalt in potentiaal dan wordt de spanning afgetrokken. 3 Toepassing op de wetten van Kirchhoff. Door de 2 wetten toe te passen bekom je voldoende vergelijkingen om alle onbekende stromen te berekenen. Het volstaat om de eerste wet (KCL) toe te passen in elk knooppunt en de tweede wet (KVL) voor elke lus. Je bekomt dan wel te veel vergelijkingen. ls je een netwerk hebt met K knopen en T takken kan er aangetoond worden dat er K1 onafhankelijke vergelijkingen zijn volgens de eerste wet (KCL) en T(K1) onafhankelijke vergelijkingen volgens de tweede wet (KVL). lle andere vergelijkingen zijn dus afhankelijke, overbodige vergelijkingen. lgemeen: K knopen T takken (onbekenden) K1 KCLvgl en T(K1)) KVLvgl. KHBO 3.1

2 3.1. Voorbeeld 1. B 4k Figuur 1: opgave Kirchhoff vb1 Bepaal alle stromen in deze schakeling? Vermits de stroomzin hier niet is opgegeven, mag je ze willekeurig aanduiden, zonder rekening te houden met de elementen die in de kring zitten. Hieronder zie je een mogelijke keuze. I1 I2 B 4k I3 Figuur 2: aanduiden van de te zoeken stromen. KHBO 3.2

3 Rekening houdend met de zo pas gekozen stroomzin kunnen de spanningen over de weerstanden worden aangeduid en kan de waarde hiervan er in formulevorm worden aangeduid. Ook de (hoog) en (laag) tekens van de potentialen (Upijltjes) worden best aangeduid..i1 I1 I2.I2 B 4k 4k.I1 I3.I3 Het aantal knopen K=2. Het aantal takken T=3. Welke? Figuur 3: aanduiden van de spanningen. Met de eerste wet (KCL) kan je slechts K1=21=1 onafhankelijke vergelijkingen opschrijven. Dat is ofwel de vergelijking in knoop ofwel deze in knoop B. Kies je bvb. voor de vergelijking van dan schrijf je: KCL (): I1I2I3= (1) Met de tweede wet (KVL) kan je de andere onafhankelijke vergelijkingen opschrijven. Er blijven nog T(K1)=31=2 vergelijkingen over. Schrijf je bvb de vergelijkingen op voor lus 1 en lus 2, dan noteer je: KVL 1 wijzerzin :.I114K.I1I25= (2) KVL 2 wijzerzin : 5.I2.I3= (3) We beschikken nu over evenveel (3) vergelijkingen als onbekenden. Dat betekent dat er juist 1 oplossing is. Dat stelsel kan opgelost worden op verschillende methodes, bvb. substitutie, vertaling naar een matrixproduct of vertalen naar een matrix waarop je vervolgens de functie rref (Row Reduced Echelon Form) uitvoert. De 2 laatste methodes worden hieronder besproken. KHBO 3.3

4 Oplossen met matrixproduct. De 3 vergelijkingen moeten gegroepeerd worden zodat de onbekenden zich bvb. in het rechter lid bevinden: Voor de eerste vergelijking moet er niets gedaan worden, bij de andere wel. =I1I2I3 (1) 1 5=.I14k.I1I2 (2) 5 =.I2.I3 (3) Herschrijf deze vergelijkingen in matrixvorm: k I1. I 2 I3 Deze vergelijking kan opgelost worden met behulp van het rekentoestel. B I B 1.. I Om de matrix I te vinden moet de matrix voorvermenigvuldigd worden 1 met B. Om matrixen in te geven in het rekentoestel Texas TI83 moet je eerst 2nd MTRIX indrukken. Kies EDIT (met de pijltjes naar rechts) om de matrix te kunnen ingeven. Selecteer de matrix die je wil ingeven bvb [] en druk op ENTER. Geef in hoeveel rijen en hoeveel kolommen je matrix heeft bvb 3 x 1 voor. Vul nu de getallen in telkens gescheiden door ENTER. Doe hetzelfde voor B. Beeindig met 2nd QUIT en (of) ga (rechtstreeks) naar 1 2nd MTRIX en selecteer [B] gevolg door ENTER. Druk op x, X en selecteer []; druk op ENTER. Op het rekentoestel staat nu de kolommatrix I. Het eerste getal is I1, het tweede I2 enz. Merk op: 1. je kan [] ook invullen door het rechtstreeks in te geven [ staat bij 2nd X 2. Matrixbewerkingen zijn niet commutatief Oplossen met de functie rref. Schrijf je vergelijkingen in de volgende vorm: 1.I1 1.I2 1.I3= (1) (4k).I1.I2.I3= 1 5 (2).I1.I2.I3 = 5 (3) Definieer een matrix met evenveel rijen als onbekenden (hier 3) en 1 kolom meer (hier 4). Noteer de coëfficënten van de stromen in de eerste 3 kolommen en rijen (LET OP DE JUISTE PLTS!). In de laatste kolom vul je de getallen in van het rechter lid. Toegepast op ons stelsel wordt dat: KHBO 3.4

5 1 4K Definieer je de matrix bvb. in C dan moet je nu via 2nd MTRIX MTH selecteren en ga met het pijltje naar beneden tot je rref tegen kom (op plaats B) en druk op ENTER. Merk op je kan er vlugger geraken met het pijltje naar boven of door op LPH B te drukken. Vervolledig tot je rref([c]) op het scherm krijg en druk op ENTER. 1 1,78E 3 Het resultaat is: 1 1,291E 3 1,416E 3 Lees dat als I1=1,78m, I2=1,291m en I3=,416m Merk op: 1[V]=1[].1[] en 1[V]=1[m].1[k]. Indien je de weerstand in de matrix ingeef in [k], dan krijg je de stromen uitgedrukt in [m]. Dat scheelt in typwerk en het resultaat is overzichtelijker Oplossen met de TINspire Kies een rekenblad menu 3: gebra 6: Stelsel vergelijkingen oplossen 1: Stelsel vergelijkingen oplossen enter. Je krijgt een venster waarin je het aantal vergelijkingen kan ingeven (hier 3) en de onbekenden. ls onbekenden wordt er bij 3 vergelijkingen x, y, en z voorgesteld. Je mag dat veranderen in i1, i2 en i3. Merk op: verkies je hoofdletters (I1, I2 en I3) dan kan dat ook, maar dan zal je meer toetsen moeten intypen. bevestig je keuze op de OK toets. Nu verschijnt er het volgende op het scherm: solve, i 1, i2, i3 Het volstaat om hierin de vergelijkingen in te typen. Merk op: in plaats van of 5 kan je 5 EE 3 intypen. i1 i2 i3 solve1e3i11 4E3i1 5E3i2 5, 55E3i2 3,5E3i3 i 1, i2, i3 Na het ingeven klik je op enter of ctrl enter. KHBO 3.5

6 De oplossing verschijnt op het scherm: i1=1,7833 E 3 and i2=1,29167 E 3 and i3=416,667 E 6 Merk op: mogelijk staat i3 niet volledig op het scherm. Ga dan met naar de oplossing en klik dan op. De eenheid is in [] omdat alle grootheden in de SIeenheden werden ingegeven. Merk op: Geef je de weerstand in [k] in, dan is de oplossing in [m]. i1 i2 i3 solvei11 4i1 5i2 5, 55i2 3,5i3 i1=1,7833 and i2=1,29167 and i3=416,667 in [m] i 1, i2, i Voorbeeld 2. C B 4k 5m D Figuur 4: opgave Kirchhoff voorbeeld 2 Het aantal knopen van deze schakeling is. 3!!! Dat komt omdat B en D het zelfde punt is: V B =V D. Na het aanduiden van de onbekende stromen zie je dat er slechts.. 4 onbekende stromen zijn. De stroom door tak met de stroombron is namelijk gekend. K=3 en T=4 KCL: 2 vgl. en KVL: 2 vgl. Hieronder staan alle onbekenden en de spanningen aangeduid. KHBO 3.6

7 .I1 I1 2 1 I2.I2 C 4k 4k.I4 B I4 3 5m I3.I3 D Figuur 5: opgave 2 met aangeduide takstromen en spannigen Om zo klein mogelijke vergelijkingen te krijgen is het best de knooppunten te kiezen waarin zo weinig mogelijk takken toekomen. Zowel in B als in komen er 3 onbekende takstromen toe, in C komen er slechts 2 onbekende takstromen toe (de derde stroom is bekend!). We noteren de vergelijkingen: KCL C: I1I45m= (1) KCL : I1I2I3= ( je kan natuurlijk ook de vergelijking in B opschrijven) (2) KVL lus 1 :.I114k.I4.I25= (3) KVL lus 2 B:.I35.I2= (4) Deze vergelijkingen kan je rechtstreeks in je TINspire invoeren. Werk je met een ouder toestel, dan moet je het oplossen via matrices. Daarvoor moet je als volgt te werk gaan: Na het hergroeperen van de onbekenden bekom je: (1) I1.I2.I3 I4 = 5m (2) I1 I2 I3.I4 = (3).I1.I2.I3 4k.I4 = 51 (4).I1.I2.I3.I4 = 5 Bereken nu het volgende (R ingevuld in [k], waardoor I in [m] zal staan): KHBO 3.7

8 1 1 rref , ls resultaat vind je dat I1=1,125m; I2=,125m; I3=1,25m en I4=3,875m. Je zal opgemerkt hebben dat ik de vergelijking van lus 3 (door de stroombron) niet gebruikt heb. Mocht ik dat wel gedaan hebben dan zou ik een extra onbekende in het stelsel hebben ingevoerd, nl. de spanning over de stroombron! Dat betekent dat er nog een vergelijking bij moet (5 i.p.v. 4). chteraf kan je nog steeds die vergelijking opstellen om hiermee de spanning uit te rekenen die staat over de stroombron. I1 C.I1 4k 4k.I4 1 B I4 U I2.I2 3 2 I3 D.I3 KVL lus 3 C: U4k.I4= U=4k.I4=4k.(3,875m)=15,. 5m Je kan deze extra vergelijking bijvoegen in het stelsel dat reeds in je TINspire zit. Voeg eerst een extra onbekende (u) toe gescheiden van de reeds bestaande onbekenden met de grijze toets,. Ga op het einde van de laatste vergelijking staan en druk op de grijze toets. Er komt een plaats bij waarop je de extra vergelijking kan ingeven. Vul de vergelijking in en klik op enter of ctrl enter. KHBO 3.8

9 Welke invloed heeft het plaatsen van een weerstand van tussen de stroombron en punt C?.I1 I1 2 1 I2.I2 C 4k 4k.I4 B I4 U 3 5m I3.I3 Deze weerstand heeft geen enkele invloed op de vergelijkingen van de eerste wet van Kirchhoff, noch op de spanningsvergelijkingen van de 2 eerste lussen. Controleer! Bijgevolg blijven de gevonden stromen (I1 t/m I4) ongewijzigd. Deze weerstand heeft wel invloed op de spanningswet van de derde lus. KVL (3) C: Hierdoor wordt de spanning U=..V. Controleer de oplossing door de vergelijking op te lossen! KHBO 3.9

10 Hoofdstuk 3 Basiswetten van de elektriciteit. 1 Wet van Ohm Wetten van Kirchhoff De eerste wet van Kirchhoff: de stroomwet (KCL) De tweede wet van Kirchhoff: de spanningswet (KVL) Toepassing op de wetten van Kirchhoff Voorbeeld Oplossen met matrixproduct Oplossen met de functie rref Oplossen met de TINspire Voorbeeld KHBO 3.1

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden. Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.. Doel. Het is de bedoeling een grote schakeling met weerstanden te vervangen door één equivalente weerstand. Een equivalente schakeling betekent dat een buitenstaander

Nadere informatie

Eerste- en tweedegraadsvergelijkingen Stelsels eerstegraadsvergelijkingen met twee onbekenden

Eerste- en tweedegraadsvergelijkingen Stelsels eerstegraadsvergelijkingen met twee onbekenden Eerste- en tweedegraadsvergelijkingen Stelsels eerstegraadsvergelijkingen met twee onbekenden Opgave: Twee verschillende winkels verkopen beide een artikel A aan 2 800. Door een tijdelijke promotie verlaagt

Nadere informatie

Hoofdstuk 26 Gelijkstroomschakeling

Hoofdstuk 26 Gelijkstroomschakeling Hoofdstuk 26 Gelijkstroomschakeling Inhoud hoofdstuk 26 Elektromotorische kracht (emk) en klemspanning. Weerstanden in serie en parallel De wetten van Kirchhoff Spanningbronnen in serie en parallel; batterijen

Nadere informatie

BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN

BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN 1ste Kandidatuur ARTS of TANDARTS Academiejaar 2002-2003 Oefening 11 (p29) BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN Bereken de stromen in de verschillende takken van het netwerk

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Matrices en stelsels. 3.1 Matrices. [[1,7]],[[12,8] ] of [ 1, 7; 12,8 ] bepaalt de matrix

Hoofdstuk 3. Matrices en stelsels. 3.1 Matrices. [[1,7]],[[12,8] ] of [ 1, 7; 12,8 ] bepaalt de matrix Hoofdstuk 3 Matrices en stelsels 3.1 Matrices Een matrix is in DERIVE gedefinieerd als een vector van vectoren. De rijen van de matrix zijn de elementen van de vector. Op de volgende manier kan je een

Nadere informatie

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Hoofdstuk 3 Elektrodynamica Doelstellingen 1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Elektrodynamica houdt de studie

Nadere informatie

SNELLE INVOER MET EXCEL

SNELLE INVOER MET EXCEL SNELLE INVOER MET EXCEL Naam Nr Klas Datum Het is de bedoeling dat je de gegevens van een tabel op efficiënte wijze invoert, dat betekent: correct en snel! Microsoft Excel biedt verscheidene mogelijkheden

Nadere informatie

Spreadsheets (Excel 2003)

Spreadsheets (Excel 2003) Spreadsheets (Excel 2003) 14 Toevoegen paragraaf 14.5 14.5 Subtotalen, draaitabellen en ALS In deze paragraaf bespreken we een aantal aanvullende functies in Excel. We beginnen met de subtotalen. Een subtotaal

Nadere informatie

Rekenblad (Calc) Invoer van gegevens. Les1: Het programmavenster. De werkmap

Rekenblad (Calc) Invoer van gegevens. Les1: Het programmavenster. De werkmap Rekenblad (Calc) Invoer van gegevens Met behulp van een rekenblad of spreadsheet kan je een groot aantal getallen invoeren, de computer hiermee laten rekenen en de bekomen resultaten verder verwerken.

Nadere informatie

7.3 Toewijzen van Resources

7.3 Toewijzen van Resources 7.3 Toewijzen van Resources Nadat de Resources benoemd zijn, dienen deze aan de taken te worden toegekend. Neem het Gantt-diagram [Gantt Chart] voor u. Zorg er voor dat de kolom Werk [Work] en de kolom

Nadere informatie

Deel 1: Elektrische arbeid en stroomsterkte

Deel 1: Elektrische arbeid en stroomsterkte Elektrische stroom is een werkman Elke dag maken we gebruik van elektriciteit. Door elektriciteit kan een lamp branden, kan de tv beelden leveren, Elektriciteit is een belangrijke werkman geworden in ons

Nadere informatie

4. Grafieken. 4.1 Een dia met grafiek invoegen

4. Grafieken. 4.1 Een dia met grafiek invoegen 4. Grafieken Het kan zeer verhelderend zijn om één of meerdere grafieken in uw presentatie op te nemen. Aangezien het bij een presentatie belangrijk is dat het publiek in één oogopslag kan zien waar een

Nadere informatie

Excel voor beginners (2) Handleiding van Helpmij.nl

Excel voor beginners (2) Handleiding van Helpmij.nl Excel voor beginners (2) Handleiding van Auteur: CorVerm April 2008 Ook deze keer gaan we aan de hand van een voorbeeld aan de slag om Excel beter te leren kennen. Ditmaal gaan we een model maken om de

Nadere informatie

Beknopte handleiding voor Derive 5.0 for Windows

Beknopte handleiding voor Derive 5.0 for Windows - Lesbrief Beknopte handleiding voor Derive 5.0 for Voorspelbaarheid en Populaties in de tijd Doelgroep Klas 5 t/m 6 havo en vwo Vakken en domeinen Algemene natuurwetenschappen VWO Wiskunde VWO: A domein

Nadere informatie

http://www.photoshopessentials.com/photo-effects/shape-cluster-photo-display-with-photoshop-cc/ Foto effect in Photoshop CC Stap 1: Nieuw Document Bestand Nieuw : een vierkant document werkt het best.

Nadere informatie

HANDLEIDING RAPPORTEN

HANDLEIDING RAPPORTEN HANDLEIDING RAPPORTEN Versie 2.0 dd 13/10/2014 Versie 2.1 dd 03/04/2015 Inhoudstabel VAN START MET DE RAPPORTEN... 2 1 EEN TOETS TOEVOEGEN... 3 MOGELIJKHEID 1: PROEVEN PER KLAS... 3 MOGELIJKHEID 2: INVOEREN

Nadere informatie

De wet van Ohm anders

De wet van Ohm anders De wet van Ohm anders Elektrische stroom gaat niet altijd even gemakkelijk door een stroomdraad. Soms gaat het zelfs erg moeilijk of bijna niet. We zeggen dan: de draad heeft een weerstand. Er moet moeite

Nadere informatie

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF NETWERKEN EN DE WETTEN VN KIRCHHOFF 1. Doelstelling van de proef Het doel van deze proef is het bepalen van de klemspanning van een spanningsbron, de waarden van de beveiligingsweerstanden en de inwendige

Nadere informatie

Economische topper 4 Opdracht pag. 42 nr. 2

Economische topper 4 Opdracht pag. 42 nr. 2 Economische topper 4 Opdracht pag. 42 nr. 2 Te beheersen vaardigheid voor de lesgever: het is belangrijk dat u in een oogopslag de formules achter de getallen kan controleren. Het is voor de leerlingen

Nadere informatie

2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac

2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac 2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac Deze cursus bestaat uit 4 delen. 1. Werkblad gebruiken voor berekeningen 2. Werkblad gebruiken voor het maken van lijsten 3. Werkblad gebruiken voor een (eenvoudige) boekhouding

Nadere informatie

lesboek Jonker & Wu CAD support

lesboek Jonker & Wu CAD support 7 lesboek Jonker & Wu CAD support Worksheet De Spreadsheet functie binnen MiniCad worden weergegeven in Worksheets. Deze Worksheets werken gelijk aan de Spreadsheet van bijvoorbeeld Claris Works of Mircosoft

Nadere informatie

Excel voor beginners (3) Handleiding van Helpmij.nl

Excel voor beginners (3) Handleiding van Helpmij.nl Excel voor beginners (3) Handleiding van Auteur: Corverm Mei 2008 Excel voor beginners deel 3. Vorige delen: Deel 1 Deel 2 In het vorige deel hebben we beloofd om iets te gaan maken i.v.m. het EK voetbal,

Nadere informatie

Netwerken. De ideale spanningsbron. De ideale stroombron. De weerstand. De bouwstenen van elektrische netwerken.

Netwerken. De ideale spanningsbron. De ideale stroombron. De weerstand. De bouwstenen van elektrische netwerken. Netwerken De bouwstenen van elektrische netwerken. Topologie van netwerken. Wetten van Kirchoff. Netwerken met één bron. Superpositiestelling. Stellingen van Thevenin en Norton. Stelsel van takstromen.

Nadere informatie

Een grafiek maken in Excel

Een grafiek maken in Excel Een grafiek maken in Excel [Paul De Meyer] 1 Microsoft Excel starten Ga naar start en kies in Alle programma s voor Microsoft Excel of Dubbelklik op het bureaublad het icoontje Microsoft Excel Automatisch

Nadere informatie

Stap 1: Tabs Figuur 1 Stap 2: Figuur 2

Stap 1: Tabs Figuur 1 Stap 2: Figuur 2 Stap 1: Zodra de applicatie is opgestart verschijnt onderstaand venster figuur 1. Dit venster in voorzien van tabs. Door op deze tabs te klikken kan men het type houten venster kiezen dat men wenst te

Nadere informatie

Experiment: massadichtheid

Experiment: massadichtheid Inleiding In deze workshop willen we aan de hand van een praktijkvoorbeeld voor de lessen fysica in het derde jaar aangeven hoe de TI-83 plus een handig hulpmiddel kan zijn bij het verwerken van meetresultaten.

Nadere informatie

12.1 Grafen [1] Definitie: Een graaf bestaat uit punten, waarvan er twee of meer door wegen verbonden zijn. Willem-Jan van der Zanden

12.1 Grafen [1] Definitie: Een graaf bestaat uit punten, waarvan er twee of meer door wegen verbonden zijn. Willem-Jan van der Zanden 12.1 Grafen [1] Een spoorwegkaart is een voorbeeld van een graaf; Een graaf bestaat uit punten; De punten worden door wegen met elkaar verbonden; De plaats van de punten en de vorm van de wegen is van

Nadere informatie

Het maken van grafieken met Excel

Het maken van grafieken met Excel Het maken van grafieken met Excel Hoe vaak gebeurt het niet dat je bij een natuurkunde practicum een hele reeks meetgegevens verzameld hebt en dat je deze in een tabel en een grafiek in je verslag wilt

Nadere informatie

Het installatiepakket haal je af van de website http://www.gedesasoft.be/.

Het installatiepakket haal je af van de website http://www.gedesasoft.be/. Softmaths 1 Softmaths Het installatiepakket haal je af van de website http://www.gedesasoft.be/. De code kan je bekomen op de school. Goniometrie en driehoeken Oplossen van driehoeken - Start van het programma:

Nadere informatie

Kleurencode van weerstanden.

Kleurencode van weerstanden. Kleurencode van weerstanden. x1 x2 x3 n t TC R = x1 x2 (x3) 10 n +/- t% +/- TC 1 Kleurencode van weerstanden. R = x1 x2 (x3) 10 n +/- t [%] +/- TC [ppm] x n t TC x n t TC zilver - -2 10 goud - -1 5 Zwart

Nadere informatie

Lijsten op uw TI grafische rekenmachine.

Lijsten op uw TI grafische rekenmachine. Lijsten op uw TI grafische rekenmachine. Een van de sterke punten van een grafische rekenmachine is de mogelijkheid berekeningen uit te voeren op een lijst met getallen, in plaats van op een enkel getal.

Nadere informatie

1. CTRL- en SHIFT-knop gebruiken om meerdere variabelen te selecteren

1. CTRL- en SHIFT-knop gebruiken om meerdere variabelen te selecteren SPSS: Wist je dat (1) je bij het invoeren van de variabelen in het menu door de CTRL-knop ingedrukt te houden, meerdere variabelen kunt selecteren die niet precies onder elkaar staan? Met de SHIFT-knop

Nadere informatie

www.digitalecomputercursus.nl 6. Reeksen

www.digitalecomputercursus.nl 6. Reeksen 6. Reeksen Excel kan datums automatisch uitbreiden tot een reeks. Dit betekent dat u na het typen van een maand Excel de opdracht kan geven om de volgende maanden aan te vullen. Deze voorziening bespaart

Nadere informatie

Prof. dr. W. Guedens Lic. M. Reynders

Prof. dr. W. Guedens Lic. M. Reynders Prof. dr. W. Guedens Lic. M. Reynders 2006 Universiteit Hasselt Het toetsenbord van de TI-84 Plus... 1 Toetsenbord zones... 1 De kleurencodes op het toetsenbord gebruiken... 2 Het uitleesscherm... 3 Soorten

Nadere informatie

Leerling maakte het bord volledig zelf

Leerling maakte het bord volledig zelf 3. Oefeningen en Metingen 3.. Montageoefening Bouw een paneel als volgt: lampvoeten monteren draden van de lampvoeten naar een suikertje verbindingsstuk brengen. Twee verbindingsstukken doorverbinden.

Nadere informatie

5. Functies. In deze module leert u:

5. Functies. In deze module leert u: 5. Functies In deze module leert u: - Wat functies zijn; - Functies uitvoeren; - De verschillende functies van Calc kennen. - Naar een ander werkblad verwijzen. U kunt eenvoudige berekeningen, zoals aftrekken,

Nadere informatie

6.8 Lijsten: oefeningen

6.8 Lijsten: oefeningen 6.8 Lijsten: oefeningen Opgaven 44.: Records zoeken Open het document "Autokosten". Klik in de lijst. Kies de opdracht 'Data - Formulier' [Data - Form]. Klik de knop 'Criteria' [Criteria]. Vul als zoekcriterium

Nadere informatie

Excel. Inleiding. Het meest gebruikte spreadsheet programma is Excel.

Excel. Inleiding. Het meest gebruikte spreadsheet programma is Excel. Excel Inleiding Het woord computer betekent zoiets als rekenmachine. Daarmee is is eigenlijk aangegeven wat een computer doet. Het is een ingewikkelde rekenmachine. Zelf voor tekstverwerken moet hij rekenen.

Nadere informatie

Gelijkstroomketens. Serie. Parallel. Weerstanden optellen R 1 R 2 R 3 E U E U R. geleidingen optellen E U E U

Gelijkstroomketens. Serie. Parallel. Weerstanden optellen R 1 R 2 R 3 E U E U R. geleidingen optellen E U E U Serie Gelijkstroomketens Weerstanden optellen R 1 R 2 R R = R 1 + R 2 + R 3 R = R i R 3 i Parallel geleidingen optellen G = G 1 + G 2 + G 3 R 1 R 2 R 3 R 1 R = 1 + 1 + 1 R 1 R 2 R 3 R = 1 R i i 1 Gelijkstroomketens

Nadere informatie

Gebruik van geheugens

Gebruik van geheugens Gebruik van geheugens Het rekentoestel CASIO Collège fx-92b 2D+ heeft 10 verschillende geheugens. De acht geheugens A, B, C, D, E, F, X en Y kunnen gebruikt worden om waarden op te slaan. De inhoud van

Nadere informatie

mailgroep photoshop Copyright

mailgroep photoshop Copyright http://www.photoshopessentials.com/photo-effects/holiday-photo-border/ Eigen kerst kaart Stap 1: Nieuw Photoshop Document Vooraleer aan de kerstkaart te beginnen maken we eerst enkele sneeuwpenselen klaar.

Nadere informatie

6. Absolute en relatieve celadressering

6. Absolute en relatieve celadressering 6. Absolute en relatieve celadressering In deze module leert u: - Wat absolute en relatieve celadressering is; - De relatieve celadressering toepassen; - De absolute celadressering toepassen; - De absolute

Nadere informatie

Vergelijkingenstelsels

Vergelijkingenstelsels Vergelijkingenstelsels We willen de vergelijking van de lijn door de punten (-1, 6) en (3, 8) bepalen. De algemene gedaante van een vergelijking van een rechte lijn luidt: y = a x + b. Omdat het punt (-1,

Nadere informatie

Office LibreOffice Werkblad gebruiken

Office LibreOffice Werkblad gebruiken office_lo_werkblad_gebruiken/05-03-15/pag 1/6 Office LibreOffice Werkblad gebruiken Deze les bestaat uit 4 delen. 1. Werkblad gebruiken voor berekeningen 2. Werkblad gebruiken voor het maken van lijsten

Nadere informatie

De grootste gemeenschappelijke deler van twee of meerdere getallen

De grootste gemeenschappelijke deler van twee of meerdere getallen De grootste gemeenschappelijke deler van twee of meerdere getallen Vraagstuk : In een houtbedrijf heeft schrijnwerker een balk hout met een breedte van 231 cm, een lengte van 735 cm en een hoogte van 210

Nadere informatie

De eerste stappen met de TI-Nspire 2.1 voor de derde graad

De eerste stappen met de TI-Nspire 2.1 voor de derde graad De eerste stappen met TI-Nspire 2.1 voor de derde graad. Technisch Instituut Heilig Hart, Hasselt Inleiding Ik gebruik al twee jaar de TI-Nspire CAS in de derde graad TSO in de klassen 6TIW( 8 uur wiskunde)

Nadere informatie

15. Tabellen. 1. wat rijen, kolommen en cellen zijn; 2. rijen en kolommen invoegen; 3. een tabel invoegen en weer verwijderen;

15. Tabellen. 1. wat rijen, kolommen en cellen zijn; 2. rijen en kolommen invoegen; 3. een tabel invoegen en weer verwijderen; 15. Tabellen Misschien heeft u al eens geprobeerd om gegevens in een aantal kolommen te plaatsen door gebruik te maken van spaties, kolommen of tabs. Dat verloopt goed totdat u gegevens wilt wijzigen of

Nadere informatie

1. Het werken met een rekenblad: een inleiding

1. Het werken met een rekenblad: een inleiding 1. Het werken met een rekenblad: een inleiding In onderstaand figuur is een rekenblad weergegeven Celinhoud CEL A4 Actieve Cel RIJEN RIJEN, KOLOMMEN EN CELLEN Figuur 1 CEL B6 Zoals je ziet bestaat een

Nadere informatie

EPOS STUDENTENHANDLEIDING

EPOS STUDENTENHANDLEIDING EPOS STUDENTENHANDLEIDING 2. ACTIVITEITENATTEST Versie 1.01 28 oktober 2013 1. Wat is een activiteitenattest (AT)?... 2 2. Waar vind ik activiteitenattesten in EPOS?... 3 2.1. Activiteitenattesten openen

Nadere informatie

Stelsels vergelijkingen

Stelsels vergelijkingen Stelsels vergelijkingen Met de Fx-92B Collège 2D+ kunnen reguliere 2x2- en 3x3-stelsels opgelost worden. We bekijken de werkwijze aan de hand van twee vraagstukken. raagstuk 1: De leerkracht biologie bewaart

Nadere informatie

Handleiding XML Leesprogramma versie 2.1, juli 2006

Handleiding XML Leesprogramma versie 2.1, juli 2006 Handleiding XML Leesprogramma versie 2.1, juli 2006 Een uitgave van Dedicon Postbus 24 5360 AA GRAVE Tel.: (0486) 486 486 Fax: (0486) 476 535 E-mail: abonnee@dedicon.nl 1 Inhoudsopgave 1.1 De-installatie...

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Basishandelingen

Hoofdstuk 2 Basishandelingen Hoofdstuk 2 Basishandelingen Overzicht van de vereiste voorkennis Kennismaking met Windows Basishandelingen in Windows Hoofdstuk 1: Inleiding Je leert in dit hoofdstuk Studietaak 1: De celaanwijzer verplaatsen......................................................207

Nadere informatie

Cellen automatisch vullen

Cellen automatisch vullen Cellen automatisch vullen Open een nieuw bestand. Typ in cel A1 het woord Zondag. Klik op cel A1. Er staat nu een kader omheen. Rechts onder in het kader zie je een vierkantje, de vulgreep. Sleep de vulgreep

Nadere informatie

Het oplossen van stelsels lineaire vergelijkingen Wiskunde 2, 2DM60 College 2b

Het oplossen van stelsels lineaire vergelijkingen Wiskunde 2, 2DM60 College 2b Het oplossen van stelsels lineaire vergelijkingen Wiskunde 2, 2DM60 College 2b Ruud Pellikaan g.r.pellikaan@tue.nl /k 2014-2015 Lineaire vergelijking 2/64 DEFINITIE: Een lineaire vergelijking in de variabelen

Nadere informatie

Excel voor beginners (5) Kasboek. Handleiding van Helpmij.nl

Excel voor beginners (5) Kasboek. Handleiding van Helpmij.nl Excel voor beginners (5) Kasboek Handleiding van Auteur: CorVerm September 2008 Deel 5. Kasboek in Excel. Deze keer gaan we een kasboek maken in Excel. De meeste functies die we gaan gebruiken ken je al

Nadere informatie

17. De baanelementen ingeven

17. De baanelementen ingeven 17. De baanelementen ingeven Vooraf dient gezegd dat Ocad geen echt baanleggingsprogramma is, het laat wel toe om alle elementen voor de omloop te definiëren, omlopen en categorieën vast te leggen, enz.

Nadere informatie

Full Time Service B.V.B.A. HANDLEIDING HORECA QT 6100

Full Time Service B.V.B.A. HANDLEIDING HORECA QT 6100 HANDLEIDING HORECA QT 6100 A. DE TOETSEN : ESC/SKIP: dient om een programmatie of rapport af te sluiten door 3 maal op te drukken CLEAR: Om een foutieve getal ingave te annuleren X: Om buiten een bewerking

Nadere informatie

Het opstellen van een lineaire formule.

Het opstellen van een lineaire formule. Het opstellen van een lineaire formule. Gegeven is onderstaande lineaire grafiek (lijn b). Van deze grafiek willen wij de lineaire formule weten. Met deze formule kunnen we gaan rekenen. Je kan geen lineaire

Nadere informatie

8.8 Records selecteren

8.8 Records selecteren 8.8 Records selecteren Voor het maken van een uittreksel van één of meerdere records die aan een bepaald criterium voldoen, maakt u gebruik van het 'Filter'. 8.8.1 Automatisch filter Klik in het gebied

Nadere informatie

Handleiding : Opdrachten vanuit Excel

Handleiding : Opdrachten vanuit Excel Handleiding : Opdrachten vanuit Excel Opdrachten vanuit Excel v2.1 Created on 1/21/2009 3:55:00 PM 1 1. Introductie Deze handleiding beschrijft de werkwijze voor het gebruik van de toepassing Domiciliëringen

Nadere informatie

1. DOEL 2. VOORBEREIDING. Werkvoorschrift WV01-1/6. Raad van Bestuur Handleiding Debetnota Datum: 15/05/2005

1. DOEL 2. VOORBEREIDING. Werkvoorschrift WV01-1/6. Raad van Bestuur Handleiding Debetnota Datum: 15/05/2005 Werkvoorschrift WV01-1/6 1. DOEL Dit werkvoorschrift beschrijft hoe het basisdocument voor het opmaken van een factuur, hierna genoemd Debetnota moet ingevuld worden. Het document kan van het internet

Nadere informatie

Instructie toetsresultaten ESIS overzetten naar Excel.

Instructie toetsresultaten ESIS overzetten naar Excel. Instructie toetsresultaten ESIS overzetten naar Excel. Om de (leerling/school)opbrengsten in beeld te brengen afgezet tegen de schoolstandaarden is het mogelijk om de individuele toetsresultaten van ESIS

Nadere informatie

Begeleid Zelfstandig Leren (BZL)

Begeleid Zelfstandig Leren (BZL) Begeleid Zelfstandig Leren (BZL) De Beaalde Integraal - Riemannsommen 1 Rijvariabelen u en v van het grafisch rekentoestel.... 1.1 Rijen.... 1. Odracht 1... 1.3 Rekentoestel... 3 1.4 Odracht... 4 1.5 Odracht

Nadere informatie

Je kan op verschillende manierenn gegevens verplaatsen. Je zal steeds eerst de cellen die je wilt

Je kan op verschillende manierenn gegevens verplaatsen. Je zal steeds eerst de cellen die je wilt Knippen - Plakken Je kan op verschillende manierenn gegevens verplaatsen. Je zal steeds eerst de cellen die je wilt verplaatsen, moeten selecteren om ze vervolgens te knippen en dan de cel te selecteren

Nadere informatie

b) Om de positie van het station aan te geven gebruiken we de afstand van P tot S. Meet ook de afstand van P tot S.

b) Om de positie van het station aan te geven gebruiken we de afstand van P tot S. Meet ook de afstand van P tot S. Het station. Twee dorpen A en B liggen respectievelijk 5 en 10 km van een spoorlijn. De kortste verbinding van A naar de spoorlijn is AP en van B naar de spoorlijn is BQ. Verder is gegeven dat. Men besluit

Nadere informatie

SNEL WERKEN MET EXCEL

SNEL WERKEN MET EXCEL SNEL WERKEN MET EXCEL 2013 Computertraining voor 50-plussers PC50plus computertrainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.nl Snel werken met Excel C O M P

Nadere informatie

Enkele voorbeelden volstaan. Zie verder de Help-file van Matlab.

Enkele voorbeelden volstaan. Zie verder de Help-file van Matlab. 1 Inleiding Bij Stochastische Operations Research (2DD21 + SOR-deel van 2DD18) wordt software gebruikt: routines en procedures uit het pakket Matlab en uit een toolbox met Matlab-m-files die hoort bij

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1

Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1 Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1 Datum: 16 september 2009 Tijd: 10:45 12:45 (120 minuten) Het gebruik van een rekenmachine is niet toegestaan. Deze toets telt 8 opgaven en een bonusopgave Werk systematisch

Nadere informatie

Handleiding: Buitenlandse Specialiteiten

Handleiding: Buitenlandse Specialiteiten Buitenlandse Specialiteiten Auteur: Inge Mangelschots Handleiding: Buitenlandse Specialiteiten Handleiding Buitenlandse Specialiteiten : Pagina 1 van 6 Inhoudstabel INHOUDSTABEL... 2 1 SAMENVATTING...

Nadere informatie

Full Time Service B.V.B.A. HANDLEIDING WINKEL QT 6100

Full Time Service B.V.B.A. HANDLEIDING WINKEL QT 6100 HANDLEIDING WINKEL QT 6100 A. DE TOETSEN : ESC/SKIP: dient om een programmatie of rapport af te sluiten door 3 maal op te drukken CLEAR: Om een foutieve getal ingave te annuleren X: Om buiten een bewerking

Nadere informatie

Full Time Service B.V.B.A. HANDLEIDING HORECA QT 6000

Full Time Service B.V.B.A. HANDLEIDING HORECA QT 6000 HANDLEIDING HORECA QT 6000 A. DE TOETSEN : ESC/SKIP: dient om een programmatie of rapport af te sluiten door 3 maal op te drukken CLEAR: Om een foutieve getal ingave te annuleren X: Om buiten een bewerking

Nadere informatie

www.digitalecomputercursus.nl 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel

www.digitalecomputercursus.nl 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel In de komende hoofdstukken worden een aantal voorbeelden van berekeningen die gemaakt kunnen worden in Excel uitgelicht. U kunt deze berekeningen ook zodanig

Nadere informatie

GEBRUIKERS HANDLEIDING QT 6100 BACK TO BASICS HORECA

GEBRUIKERS HANDLEIDING QT 6100 BACK TO BASICS HORECA GEBRUIKERS HANDLEIDING QT 6100 BACK TO BASICS HORECA 03/12/2008 INHOUD: INLEIDING BACK TO BASIC PROGRAMMATIE 3 PROGRAMMATIE SCHERM OP QT6100 4 UITLEG VAN DE TOETSEN 5 11 PROGRAMMATIE 12 AANMAKEN VAN ARTIKELS

Nadere informatie

HANDLEIDING FRIREC. Versie 1.2.2

HANDLEIDING FRIREC. Versie 1.2.2 HANDLEIDING FRIREC Versie 1.2.2 Handleiding Frirec voor Windows receptuurprogramma Gefeliciteerd met de aanschaf van FRIREC. Het Programma FRIREC FRIREC is een programma dat speciaal is ontwikkeld voor

Nadere informatie

Inleiding. Instellingen. Agendamodule

Inleiding. Instellingen. Agendamodule Inleiding Instellingen Agendamodule Inhoudsopgave 1. Starten in Omniwize 2 a) opstarten en inloggen 2 b) mijn profiel wijzigen (enkel nodig bij eerste gebruik) 2 2. Een kleine rondleiding door het programma

Nadere informatie

DIGITAAL KANTOOR BWP. 1. Algemeenheden... 2. 2. Digitaal kantoor openen... 2. 3. Het van toepassing zijnde geboortebericht selecteren...

DIGITAAL KANTOOR BWP. 1. Algemeenheden... 2. 2. Digitaal kantoor openen... 2. 3. Het van toepassing zijnde geboortebericht selecteren... Geboorte aangifte DIGITAAL KANTOOR BWP Inhoud 1. Algemeenheden... 2 2. Digitaal kantoor openen... 2 3. Het van toepassing zijnde geboortebericht selecteren... 2 4. Het geboortebericht invullen... 3 5.

Nadere informatie

Surf naar en vul jouw gebruikersnaam en wachtwoord in.

Surf naar  en vul jouw gebruikersnaam en wachtwoord in. Surf naar www.sgrein.be en vul jouw gebruikersnaam en wachtwoord in. Hier zie je de cursussen waartoe jij toegang hebt. Voorlopig zijn dit cursussen die door Tuur zijn aangemaakt en die toegankelijk zijn

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

THEORIE TALSTELSELS. 1 x 10 0 = 1 (een getal tot de macht 0 = 1) 8 x 10 1 = 80 2 x 10 2 = x 10 3 = Opgeteld: 9281d(ecimaal)

THEORIE TALSTELSELS. 1 x 10 0 = 1 (een getal tot de macht 0 = 1) 8 x 10 1 = 80 2 x 10 2 = x 10 3 = Opgeteld: 9281d(ecimaal) THEORIE TALSTELSELS De binaire code Het geheugenelement van de computer kan slechts twee verschillende waarden bevatten. De schakelingen uit de computer werken daarom met een tweetallig ofwel binair stelsel.

Nadere informatie

VWO Module E1 Elektrische schakelingen

VWO Module E1 Elektrische schakelingen VWO Module E1 Elektrische schakelingen Bouw de schakelingen voor een elektrische auto. Naam: V WO Module E1 P agina 1 38 Titel: Auteur: Eigenfrequentie, VWO module E1: Elektrische schakelingen Simon de

Nadere informatie

VAARDIGHEDEN EXCEL. MEETWAARDEN INVULLEN In de figuur hieronder zie je twee keer de ingevoerde meetwaarden, eerst ruw en daarna netjes opgemaakt.

VAARDIGHEDEN EXCEL. MEETWAARDEN INVULLEN In de figuur hieronder zie je twee keer de ingevoerde meetwaarden, eerst ruw en daarna netjes opgemaakt. VAARDIGHEDEN EXCEL Excel is een programma met veel mogelijkheden om meetresultaten te verwerken, maar het was oorspronkelijk een programma voor boekhouders. Dat betekent dat we ons soms in bochten moeten

Nadere informatie

MyBroker. Gebruikershandleiding

MyBroker. Gebruikershandleiding MyBroker Gebruikershandleiding Inhoudsopgave 1. WAT MOET IK DOEN OM TOEGANG TE KRIJGEN TOT MIJN KLANTENZONE?... 3 1.1. PER E-MAIL... 3 1.2. VIA ONZE WEBSITE... 4 2. DE TOEGANG TOT MYBROKER... 5 3. CONSULTATIE

Nadere informatie

Kalender. Stap 3 Sla je document direct op in je zojuist aan gemaakte map, zodat je alles van begin af aan goed ordent.

Kalender. Stap 3 Sla je document direct op in je zojuist aan gemaakte map, zodat je alles van begin af aan goed ordent. Kalender Stap 1 Maak een nieuwe map aan op je account of USB-stick. Hierin gaan we alles opslaan dat met deze opdracht te maken heeft. DUS WE GOOIEN NIETS WEG! Stap 2 Maak in Indesign een document aan

Nadere informatie

2.6 Spreadsheets met Excel

2.6 Spreadsheets met Excel 2.6 Spreadsheets met Excel LEERDOEL Het beheersen van de basisprincipes van werken met spreadsheets. Werken met spreadsheets leer je alleen maar door daadwerkelijk achter een computer te gaan zitten. Deze

Nadere informatie

Gebruik van de TI-83/84 Plus

Gebruik van de TI-83/84 Plus Inhoud Gebruik van de TI-83/84 Plus Hans Bekaert INHOUD... 1 1. BASISBEWERKINGEN... 1 1.1. DE TABEL MET DATA OPSTELLEN... 1 1.2. BEREKENINGEN MAKEN OP BASIS VAN INGEGEVEN DATA... 1 1.3. FORMULES GEBRUIKEN

Nadere informatie

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden Naam: Nr.: Groep: Klas: Datum: DEEL 6 In de vorige oefeningen heb je reeds een A-meter, die een kleine inwendige weerstand bezit, in serie leren schakelen met een gebruiker. Door de schakelstand te veranderen

Nadere informatie

OPLOSSEN VAN TWEEDEGRAADSVERGELIJKINGEN

OPLOSSEN VAN TWEEDEGRAADSVERGELIJKINGEN OPLOSSEN VAN TWEEDEGRAADSVERGELIJKINGEN Het bestaan van reële oplossingen of wortels van een tweedegraadsvergelijking van de vorm ax²+bx+c = 0 waarbij x de onbekende is en a, b, c reële parameters zijn,

Nadere informatie

OPPERVLAKTEBEREKENING MET DE TI83

OPPERVLAKTEBEREKENING MET DE TI83 WERKBLAD OPPERVLAKTEBEREKENING MET DE TI83 Gevraagd de oppervlakte van het vlakdeel begrensd door de X as 3 grafiek f : x x 4x + x + x = en x = Oplossing Vermits we hier te doen hebben met een willekeurige

Nadere informatie

Grafieken in Excel2003

Grafieken in Excel2003 Grafieken in Excel2003 1 Enkelvoudige grafiek Een enkelvoudige grafiek bestaat uit één dataset van xy-koppels op een XYassenstelsel. De gegevens mogen zich in kolommen of in rijen staan. Verder gaan we

Nadere informatie

Full Time Service B.V.B.A. HANDLEIDING HORECA QT 6600

Full Time Service B.V.B.A. HANDLEIDING HORECA QT 6600 HANDLEIDING HORECA QT 6600 A. DE TOETSEN : ESC/SKIP: dient om een programmatie of rapport af te sluiten door 3 maal op te drukken CLEAR: Om een foutieve getal ingave te annuleren X: Om buiten een bewerking

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 - Snelfiches Word

Hoofdstuk 8 - Snelfiches Word Hoofdstuk 8 - Snelfiches Word 8.1. Word starten 93 8.2. Een nieuwe tekst maken 94 8.3. Tekst meteen bewaren 95 8.4. Tekst schrijven 96 8.5. Tekst veranderen en verplaatsen 97 8.6. Een tabel maken 99 8.7.

Nadere informatie

1 KAS OPSTARTEN Klik 1x op BAR KASSA op bureaublad om het programma op pc te starten.

1 KAS OPSTARTEN Klik 1x op BAR KASSA op bureaublad om het programma op pc te starten. Bar Gebruikershandleiding 170912 Pagina 1 van 8 1 KAS OPSTARTEN Klik 1x op BAR KASSA op bureaublad om het programma op pc te starten. Vul jouw gebruikersnaam en code in. Klik op Login Je bent nu in het

Nadere informatie

Achtergrond en foto - blz 1

Achtergrond en foto - blz 1 http://www.photoshopessentials.com/photo-effects/photoshop-background/ Achtergrond en foto De foto wordt gebruikt en omgezet in een achtergrond. Er wordt gebruik gemaakt van de gereedschappen Selectiekader

Nadere informatie

De eerste functie bevindt zich op de toets en is in het wit aangegeven.

De eerste functie bevindt zich op de toets en is in het wit aangegeven. Hoofdstuk 1 Een TI-83 (Plus) - Tour 1.1 De toetsen De toetsen van de TI-83 (Plus) kunnen ingedeeld worden in een viertal groepen : de grafische toetsen de edit-toetsen de geavanceerde functietoetsen het

Nadere informatie

1. Cellen en formules

1. Cellen en formules 13 1. Cellen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

TI83-werkblad. Vergelijkingen bij de normale verdeling

TI83-werkblad. Vergelijkingen bij de normale verdeling TI83-werkblad Vergelijkingen bij de normale verdeling 1. Inleiding Een normale verdeling wordt bepaald door de constanten µ en σ. Dit blijkt uit het voorschrift van de verdelingsfunctie van de normale

Nadere informatie

GEBRUIKERS HANDLEIDING QT 6100 BACK TO BASICS BROODJES/SNACK

GEBRUIKERS HANDLEIDING QT 6100 BACK TO BASICS BROODJES/SNACK GEBRUIKERS HANDLEIDING QT 6100 BACK TO BASICS BROODJES/SNACK 09/01/2009 INHOUD: INLEIDING BACK TO BASIC PROGRAMMATIE 3 PROGRAMMATIE SCHERM OP QT6100 4 UITLEG VAN DE TOETSEN 5 13 PROGRAMMATIE 14 AANMAKEN

Nadere informatie