De rol van beloning en executieve functies bij het aan- en afleren van gedrag

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De rol van beloning en executieve functies bij het aan- en afleren van gedrag"

Transcriptie

1 De rl van belning en executieve functies bij het aan- en afleren van gedrag Elien Segers 1, Tm Beckers 2, Hilde Geurts 3, Laurence Claes 1, Dieter Baeyens 1,4, Marina Danckaerts 5 & Saskia van der Ord 1 1 Klinische Psychlgie, KU Leuven 2 Centrum vr Leerpsychlgie en Experimentele Psychpathlgie, KU Leuven 3 Brein en Cgnitie, Universiteit van Amsterdam 4 Cde Lessius 5 UPC KU Leuven campus Gasthuisberg

2 Theretische achtergrnd Neurbilgische basis Executief Circuit Psychlgische prcessen Executieve Dysfuncties Gedragsexpressie Werkgeheugen Inhibitie Krtere Delay Reward Gradiënt Aversie vr uitstel Respns Ouders Belningscircuit ADHD Functineren Snuga-Barke, 2003

3 Theretische achtergrnd Sagvlden et al. (2005) Link met perante cnditinering Bekrachtiging van nieuw gedrag (aanleren) Extinctie van vrafgaand bekrachtigd gedrag (afleren) Reinfrcement Extinctin Disrder Krtere en steilere delay-f-reinfrcement gradient: Kinderen met ADHD hebben prblemen met het leren van nieuw gedrag Eens gedrag is aangeleerd, is het meilijker m gedrag weer af te leren ~ mijn kind leert niet uit zijn futen

4 Therie versus praktijk Therie Belningsgeveligheid Praktijk Niet alle kinderen lijken p dezelfde manier te reageren p belning Executieve Functies Werkgeheugen Inhibitie Niet alle kinderen lijken EF prblemen te hebben

5 Onderzeksvragen In deze studie willen we nagaan he kinderen met/znder ADHD nieuw gedrag/assciaties aanleren en he ze dit nieuw aangeleerde gedrag vervlgens afleren wat de invled is van verschillende bekrachtigingscntingenties (100% versus 60%) p het aan- en afleren van gedrag wat de rl van EF (werkgeheugen en inhibitie) is p het aan- en afleren van gedrag

6 Hypthesen 1) Cntinu bekrachtigde kinderen leren gedrag sneller aan en af dan partieel bekrachtigde kinderen. 2) Kinderen met ADHD hebben, i.vgl.m. cntrlekinderen, geen prblemen met het aanleren van nieuw gedrag wanneer ze cntinu bekrachtigd wrden, maar wel wanneer ze partieel bekrachtigd wrden. 3) Gebaseerd p de therie van Sagvlden verwachten we dat kinderen met ADHD gedrag trager afleren in beide bekrachtigingscndities in vergelijking met cntrlekinderen. 4) Er wrden geen verschillen tussen beide grepen verwacht met betrekking tt acquisitie en extinctie wanneer er gecntrleerd wrdt vr WG en inhibitie.

7 Deelnemers en selectiecriteria Leeftijd: 6-10 jaar Inclusiecriteria cntrlegrep Geen psychiatrische strnis Geen neurlgische strnis, sensrische f mtrische prblemen IQ > 80 (WISC-III-NL) Inclusiecriteria ADHDgrep Diagnse ADHD gecmbineerde subtype (VVGK uders & leerkracht, DISC-IV uders) Geen neurlgische strnis, sensrische f mtrische prblemen Medicatie: Methylfenidaat (Ritalin, Cncerta ) diende 24u vr het nderzek nderbrken te wrden IQ > 80 (WISC-III-NL)

8 Deelnemers en selectiecriteria Deelnemers: Cntrlegrep: 97 (44 jngens en 53 meisjes) ADHDgrep: 23 (17 jngens en 6 meisjes) Deelnemers die vldeden aan inclusiecriteria: Cntrlegrep: 69 (33 jngens en 36 meisjes) ADHDgrep: 20 (14 jngens en 6 meisjes) Leeftijd Cntrle ADHD Jngen Meisje Jngen Meisje

9 Prcedure 3 taken Leertaak Visuspatiale werkgeheugentaak Inhibitietaak: Stp Signal taak Bijkmend: subtest wrdenschat en blkpatrnen (WISC-III-NL: IQ-schatting - Sattler, 2001)

10 Leertaak Acquisitie: 120 trials Cntinue bekrachtiging CRF (100%) Partiële bekrachtiging PRF (60%) Extinctie: 80 trials

11 Visuspatiale werkgeheugentaak cf. Crsi Blkken, Cijfers en letters nazeggen Werkgeheugenprestatie werd adaptief getest a: Start new trial b: Fcus screen c: Stimulus presentatin Click t start Time in millisecnds (ms) d: Respnse e: Feedback 3500ms A: Start next trial Click t start Dvis, van der Ord, & Prins, 2011

12 Inhibitietaak: Stp Signal Task Lgan, 1994

13 Aantal crrecte respnsen (vlgen regel) Resultaten Cntinu bekrachtigde kinderen leerden de regel sneller aan en af i.vgl.m. partieel bekrachtigde kinderen. (Partial Reinfrcement Extinctin Effect) F(1, 87) = 12.51, p =.001 Trialblk

14 Aantal crrecte respnsen (vlgen regel) % crrecte respnsen (vlgen regel) Resultaten: Acquisitie Kinderen met ADHD hadden, in vergelijking met cntrlekinderen, geen prblemen met het aanleren van nieuw gedrag wanneer ze cntinu bekrachtigd werden (F(1, 44) = 1.59, p =.210), maar wel wanneer ze partieel bekrachtigd werden (F(1, 39) = 4.18, p =.048). CRF ADHD PRF ADHD CRF Cntrle PRF Cntrle Trialblk Cntinue bekrachtiging Partiële bekrachtiging

15 % crrecte respnsen (vlgen regel) Resultaten: Acquisitie Er werd een negatieve samenhang gevnden tussen het percentage crrecte respnsen in acquisitie en de Hyperactiviteit/ Impulsiviteit (HI)-schaal van de VvGK (uderrapprtage). r part = -.24, p =.027 Scre VVGK HI (uderrapprtage) Dit suggereert dat kinderen met meer HI symptmen meer meilijkheden ervaren met het aanleren van nieuw gedrag, vral wanneer ze partieel bekrachtigd wrden. PRF: r part = -.36, p =.019

16 Aantal crrecte respnsen (vlgen regel) Resultaten: Extinctie CRF ADHD PRF ADHD CRF Cntrle PRF Cntrle Kinderen met ADHD leerden gedrag niet trager af dan cntrlekinderen. F(1, 79) = 1.20, p =.277 CRF cntrlekinderen leerden gedrag sneller af in vergelijking met PRF cntrlekinderen. Partial Reinfrcement Extinctin Effect (PREE) F (1, 65) = 7.72, p =.007 Trialblk Bij kinderen met ADHD wrdt er geen PREE pgemerkt. F(1, 16) = 0.85, p =.371

17 Resultaten: Executieve Functies Oudere kinderen hebben een grtere WGcapaciteit dan jngere kinderen. F(4, 84) = 13.30, p <.001 Er werden geen verschillen gevnden in WGprestatie en inhibitievermgen tussen kinderen met ADHD en cntrlekinderen na cntrle vr leeftijd. WG: F(1, 86) = 3.88, p =.052 Inhibitie: F(1, 86) = 0.036, p =.850 Zwel WG als inhibitie lijken een invled te hebben p het aan- en afleren van gedrag, maar kunnen de huidige bevindingen niet vlledig verklaren.

18 Samenvatting resultaten Gewenst gedrag wrdt sneller aangeleerd wanneer kinderen nmiddellijk en cnsequent belnd wrden. Dit blijkt vral belangrijk te zijn vr kinderen met ADHD. Wanneer cntrlekinderen cnsequent belnd wrden, zullen ze het vraf aangeleerde gedrag sneller afleren (snel pgeven). Wanneer ze daarentegen af en te belnd wrden, treedt er gedragspersistentie p (gedrag blijven stellen). Een grtere grep kinderen met ADHD is ndig m deze resultaten te verifiëren.

19 Klinische implicaties Belang van cnsequent belnen vr kinderen met ADHD (Ongewenst) gedrag dat partieel bekrachtigd is, is erg meilijk uit te dven (gedragspersistentie) Gevaar dat je bij pging tt uitdven, het gedrag tch ng partieel bekrachtigt

20 Bedankt vr jullie aandacht!

21 Resultaten: Leeftijd Oudere cntrlekinderen leren gedrag sneller aan dan jngere cntrlekinderen, zwel in de partiële als cntinue bekrachtigingscnditie (F(1, 66) = 21.72, p <.001). Bij kinderen met ADHD daarentegen lijkt leeftijd geen invled te hebben p het aanleren van gedrag (F(1, 17) = 3.90, p =.065 ). Leeftijd lijkt geen rl te spelen bij afleren van gedrag, zwel bij kinderen met als znder ADHD. Cntrle: F(1, 65) = 0.381, p =.371 ADHD: F(1, 16) = 0.017, p =.900

22 Werkgeheugenprestatie Resultaten: Executieve Functies Oudere kinderen hebben een grtere WGcapaciteit dan jngere kinderen. F(4, 84) = 13.30, p <.001 Leeftijdsgrep Er werden geen verschillen gevnden in WGprestatie en inhibitievermgen tussen kinderen met ADHD en cntrlekinderen na cntrle vr leeftijd. WG: F(1, 86) = 3.88, p =.052 Inhibitie: F(1, 86) = 0.036, p =.850

2 Leerstoornissen, ontwikkelings- en gedragsstoornissen: achtergrondinformatie

2 Leerstoornissen, ontwikkelings- en gedragsstoornissen: achtergrondinformatie 2 Leerstrnissen, ntwikkelings- en gedragsstrnissen: achtergrndinfrmatie 2.1 Leerlingen met een (ernstige) leervertraging Dit zijn leerlingen met een vertraagde ntwikkeling in alle dmeinen van het schlse

Nadere informatie

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht.

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht. Pedaggisch klimaat en autisme dr Ad Dnkers Klimaatschaal SIGA Dinsdag 9 december 2014 Inleiding Even vrstellen.. Pedaggisch klimaat en de Klimaatschaal Grepsprcessen bij jngeren: rl van de leerkracht.

Nadere informatie

DYSLEXIE. Naam:... Adres:... Postcode:... Woonplaats:... Geboortedatum:... Naam:... Adres:... Postcode:... Woonplaats:... Telefoonnummer:...

DYSLEXIE. Naam:... Adres:... Postcode:... Woonplaats:... Geboortedatum:... Naam:... Adres:... Postcode:... Woonplaats:... Telefoonnummer:... 1 DYSLEXIE Vragenfrmulier nderwijsgeschiedenis lees- en spellingsvaardigheid Graag vraag ik u m de vlgende vragen z vlledig mgelijk te beantwrden (in zverre dat kan). Ok vraag ik u de uitgeverde handelingsplannen

Nadere informatie

GEDRAGINGEN DIE GEASSOCIEERD WORDEN MET (HOOG)BEGAAFDHEID

GEDRAGINGEN DIE GEASSOCIEERD WORDEN MET (HOOG)BEGAAFDHEID De verschillen en vereenkmsten tussen (hg)begaafde kinderen en kinderen met ADHD Staat k in: Help een hgbegaafd kind - Artikelen Inhudspgave INLEIDING DSM-III-R diagnstische criteria vr het vaststellen

Nadere informatie

HOW TO REVIEW THE LITERATURE AND CONDUCT ETHICAL STUDIES

HOW TO REVIEW THE LITERATURE AND CONDUCT ETHICAL STUDIES HOW TO REVIEW THE LITERATURE AND CONDUCT ETHICAL STUDIES The literature review Het is belangrijk m te bepalen wat anderen al ver het prbleem geleerd hebben vr je het zelf bestudeerd. Het idee van een literatuurstudie

Nadere informatie

Start duurzame inzetbaarheid

Start duurzame inzetbaarheid Start duurzame inzetbaarheid Een praktijkcasus Dr: Rlf Weijers, Pauline Miedema Hewel duurzame inzetbaarheid een veelbesprken thema is, blijft het lastig m het cncreet te maken en er handen aan veten aan

Nadere informatie

DYSLEXIE. Vragenformulier onderwijsgeschiedenis lees- en spellingsvaardigheid

DYSLEXIE. Vragenformulier onderwijsgeschiedenis lees- en spellingsvaardigheid 1 DYSLEXIE Vragenfrmulier nderwijsgeschiedenis lees- en spellingsvaardigheid Graag vraag ik u m de vlgende vragen z vlledig mgelijk te beantwrden ( in zverre dat kan). Ok vraag ik u de uitgeverde handelingsplannen

Nadere informatie

De volgende kenmerken die betrekking hebben op de algemene ontwikkeling kunnen wijzen op een ontwikkelingsvoorsprong.

De volgende kenmerken die betrekking hebben op de algemene ontwikkeling kunnen wijzen op een ontwikkelingsvoorsprong. 1 Checklist kinderen met een ntwikkelingsvrsprng (grep 1 en 2). De vlgende kenmerken die betrekking hebben p de algemene ntwikkeling kunnen wijzen p een ntwikkelingsvrsprng. mndelinge taalvaardigheid gede

Nadere informatie

Website Wemel : Wie zijn wij?

Website Wemel : Wie zijn wij? Website Wemel : Wie zijn wij? Een wemel is iemand die niet kan stilzitten, die vanbinnen en vanbuiten altijd maar wriemelt en beweegt, die zich niet lang p hetzelfde kan richten, en in heel veel dingen

Nadere informatie

DYSCALCULIE. Naam:... Adres:... Postcode:... Woonplaats:... Geboortedatum:... Naam:... Adres:... Postcode:... Woonplaats:... Telefoonnummer:...

DYSCALCULIE. Naam:... Adres:... Postcode:... Woonplaats:... Geboortedatum:... Naam:... Adres:... Postcode:... Woonplaats:... Telefoonnummer:... 1 DYSCALCULIE Vragenfrmulier nderwijsgeschiedenis rekenvaardigheid vr schl Graag vraag ik u m de vlgende vragen z vlledig mgelijk te beantwrden (in zverre dat kan). Ok vraag ik u de uitgeverde handelingsplannen

Nadere informatie

AANMELDING VOOR SPECIAAL ONDERWIJS OF LEERLINGGEBONDEN FINANCIERING. (voor eerste indicatie en voor herindicatie) AANMELDINGSFORMULIER VOOR OUDERS

AANMELDING VOOR SPECIAAL ONDERWIJS OF LEERLINGGEBONDEN FINANCIERING. (voor eerste indicatie en voor herindicatie) AANMELDINGSFORMULIER VOOR OUDERS Bijlage A: Aanmeldingsfrmulier AANMELDING VOOR SPECIAAL ONDERWIJS OF LEERLINGGEBONDEN FINANCIERING (vr eerste indicatie en vr herindicatie) AANMELDINGSFORMULIER VOOR OUDERS BESTEMD VOOR DE COMMISSIE VOOR

Nadere informatie

Visie ggz-maatwerk. (Bijlage)

Visie ggz-maatwerk. (Bijlage) Visie ggz-maatwerk (Bijlage) Maatwerkvisie Auteur: Bas Eisenga Autnmie: Wat ns binnen Maatwerk verbindt is de nadruk die wij leggen p Autnmie, waarmee we verwijzen naar ns streven m de eigen helende krachten

Nadere informatie

Verschillende wegen naar Leren &

Verschillende wegen naar Leren & Verschillende wegen naar Leren & Werken en enkele implicaties vr een spijbelbeleid Arne De Beck JeugdOnderzeksPlatfrm (JOP) Leuvens Instituut vr Criminlgie (LINC) KU Leuven 1. Cntext JeugdOnderzeksPlatfrm

Nadere informatie

WEDEROPSLUITING NA VRIJLATING UIT DE GEVANGENIS

WEDEROPSLUITING NA VRIJLATING UIT DE GEVANGENIS WEDEROPSLUITING NA VRIJLATING UIT DE GEVANGENIS NOTA TER VOORBEREIDING VAN HET DEBAT Luc Rbert & Eric Maes (prmtr) Natinaal Instituut vr Criminalistiek en Criminlgie (NICC) Achtergrnd en cntext vr het

Nadere informatie

ook psychopathologie is normaal

ook psychopathologie is normaal k psychpathlgie is nrmaal Marina Danckaerts, UPC-KU Leuven Aantijgingen aan de Psychiatrie K. Crnette (2012) Psychiatrie: een spiegel vr zingevingsvragen Een samenleving die niet meer p de zingevingsvragen

Nadere informatie

Voorbeeld oefentypes online e-learningmodules CommArt Int.

Voorbeeld oefentypes online e-learningmodules CommArt Int. Vrbeeld efentypes nline e-learningmdules CmmArt Int. In dit dcument wrdt verwezen naar de specifieke inhud van een van nze e- learningmdules. De efentypes wrden echter gebruikt in alle e-learningmdules

Nadere informatie

Motorisch leren van schrijfvaardigheden bij de ziekte van Parkinson: is het mogelijk? NVFG Autumn meeting 19-09-2014 Rotterdam Evelien Nackaerts

Motorisch leren van schrijfvaardigheden bij de ziekte van Parkinson: is het mogelijk? NVFG Autumn meeting 19-09-2014 Rotterdam Evelien Nackaerts Mtrisch leren van schrijfvaardigheden bij de ziekte van Parkinsn: is het mgelijk? NVFG Autumn meeting 19-09-2014 Rtterdam Evelien Nackaerts Disclsure f speaker's interests N (ptential) cnflict f interests

Nadere informatie

Kenmerken en uitkomsten van professionele echtscheidingsbemiddeling in Vlaanderen

Kenmerken en uitkomsten van professionele echtscheidingsbemiddeling in Vlaanderen Kenmerken en uitkmsten van prfessinele echtscheidingsbemiddeling in Vlaanderen 20 nvember 2015 Prf. Dr. Sfie Vanassche Dr. An Katrien Sdermans Prf. dr. Ken Matthijs Family and Ppulatin Studies, KU Leuven

Nadere informatie

Begeleiden & onderwijs: Wat kunnen (en moeten) wij voor u doen? Dieter Baeyens

Begeleiden & onderwijs: Wat kunnen (en moeten) wij voor u doen? Dieter Baeyens Begeleiden & nderwijs: Wat kunnen (en meten) wij vr u den? Dieter Baeyens Wat we reeds realiseerden Drstrm secundair nderwijs Sensibilisering medestudenten & leerkrachten Gebruik redelijke Vaardigheidstrainingen

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

Gebruikersgids: BEACHPLOEGEN

Gebruikersgids: BEACHPLOEGEN Gebruikersgids: BEACHPLOEGEN Inhudstafel Gebruikersgids: BEACHPLOEGEN... 3 A. Wat te vermijden bij het invullen.... 3 B. Invullen van het deelnamefrmulier.... 3 1) 1 e stap: Invullen gegevens verantwrdelijke...

Nadere informatie

Topsporter een beroep met toekomst een overheidsproject in samenwerking met de VUB

Topsporter een beroep met toekomst een overheidsproject in samenwerking met de VUB Tpsprter een berep met tekmst een verheidsprject in samenwerking met de VUB Verslag van een bijeenkmst p 24 mei waarbij het kabinet Sprt een nieuw initiatief vrstelde ter ndersteuning van tpsprters die

Nadere informatie

Gedragsprotocol Samenwerkingsschool Balans. Wat is het gedragsprotocol? Uitgangspunt. Pesten of plagen?

Gedragsprotocol Samenwerkingsschool Balans. Wat is het gedragsprotocol? Uitgangspunt. Pesten of plagen? Gedragsprtcl Samenwerkingsschl Balans Wat is het gedragsprtcl? Het gedragsprtcl vrmt de verklaring van het schlbestuur, de directie, de leerkrachten, de leerlingen en de uders waarin is vastgelegd dat

Nadere informatie

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie en dyscalculie en spellingsbegeleiding p het Carlus Clusius Cllege Zwlle Signalering en Begeleiding dyslectische / dyscalculische leerlingen Dyslexie:

Nadere informatie

Meten & weten van executieve functies

Meten & weten van executieve functies Meten & weten van executieve functies Hilde M. Geurts Universiteit van Amsterdam Dr. Le Kannerhuis Bdschap 1. Executieve functies (EF) = een parapluterm 2. We hebben allemaal sms EF prblemen 3. EF prblemen

Nadere informatie

Focus op antimoon. Prof. Dr. Carlo Vandecasteele Dr. Ing. Bram Verbinnen KU Leuven Departement Chemische Ingenieurstechnieken

Focus op antimoon. Prof. Dr. Carlo Vandecasteele Dr. Ing. Bram Verbinnen KU Leuven Departement Chemische Ingenieurstechnieken Fcus p antimn Prf. Dr. Carl Vandecasteele Dr. Ing. Bram Verbinnen KU Leuven Departement Chemische Ingenieurstechnieken Dr. Ing. J Van Caneghem KU Leuven - Grep T Internatinal Engineering Schl Kathlieke

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Windekind Leuven. Adresgegevens: Schapenstraat 98 3000 Leuven

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Windekind Leuven. Adresgegevens: Schapenstraat 98 3000 Leuven EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: Windekind Leuven Adresgegevens: Schapenstraat 98 3000 Leuven 2) Dmein van expertise: Cmmunicatie 3) Beschrijving expertise: Alle kindjes met EMB

Nadere informatie

Aandachtspunten Verkeersveiligheid, Leefbaarheid en Mobiliteit

Aandachtspunten Verkeersveiligheid, Leefbaarheid en Mobiliteit Aandachtspunten Verkeersveiligheid, Leefbaarheid en Mbiliteit 1 De mzetting van de nieuwe Eurpese Richtlijn (2006/126/EG) ver het mtrrijbewijs is nu uiteindelijk in de Belgische wetgeving vergenmen en

Nadere informatie

Workshop Nederlandse studenten & studie(traject)begeleiding aan de KU Leuven. Donderdag 18 april 2013

Workshop Nederlandse studenten & studie(traject)begeleiding aan de KU Leuven. Donderdag 18 april 2013 Wrkshp Nederlandse studenten & studie(traject)begeleiding aan de KU Leuven Dnderdag 18 april 2013 Prgramma Inleiding en kennismaking Nederlandse studenten @ KU Leuven He verklaren we de stijgende aanwezigheid?

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 GEHOORONDERZOEK. Inleiding. Onderzoek van het gehoor

Hoofdstuk 3 GEHOORONDERZOEK. Inleiding. Onderzoek van het gehoor Hfdstuk 3 GEHOORONDERZOEK Inleiding Bij een vermeden van een medisch prbleem is een bezek aan een arts ndzakelijk. Gehrnderzek bij persnen met een verstandelijke beperking is echter niet vanzelfsprekend.

Nadere informatie

Plannen en organiseren bij adolescenten met ADHD. Prof.dr. Saskia van der Oord klinische psychologie

Plannen en organiseren bij adolescenten met ADHD. Prof.dr. Saskia van der Oord klinische psychologie Plannen en organiseren bij adolescenten met ADHD Prof.dr. Saskia van der Oord klinische psychologie Inhoud v Theoretische verklaringen ADHD v Plannen en organiseren bij ADHD v In het dagelijkse leven?

Nadere informatie

Protocol kwetsbare kinderen o.a. ASS, ADHD, DCD

Protocol kwetsbare kinderen o.a. ASS, ADHD, DCD Prtcl kwetsbare kinderen.a. ASS, ADHD, DCD Juni 2014: pgesteld in zrgverleg September 2014: bijgesteld in zrgverleg Oktber 2014: besprken in MT en team Inleiding Kinderen in Nederland leven in een samenleving

Nadere informatie

Participatie van het Publiek

Participatie van het Publiek Participatie van het Publiek KU Leuven Prf. Dr. Frankie Schram Frankie.schram@sc.kuleuven.be Ideeën Cmmissie Versnelling Maatschappelijk Belangrijke Investeringsprjecten (Cmmissie Sauwens) Te ruime inspraak-

Nadere informatie

Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emotionele- en /of gedragsproblemen

Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emotionele- en /of gedragsproblemen Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emtinele- en /f gedragsprblemen Schljaar 2009-2010 Welkm jij. Jij, helemaal jezelf. Nieuw vr ns, nbekend, ged zals je bent. Wij

Nadere informatie

Differentiaal-diagnostiek en comorbiditeit van ADHD bij volwassenen

Differentiaal-diagnostiek en comorbiditeit van ADHD bij volwassenen Differentiaal-diagnstiek en cmrbiditeit van ADHD bij vlwassenen Eenvudig en tch cmplex!? Dminique Walschaerts Anekdte Enkele fascinerende misverstanden rnd mijn takenpakket. 1. Aah jij werkt rnd ADHD.

Nadere informatie

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning.

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning. Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwrding 2. Delstellingen 3. Mdel 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning 1 Verantwrding: Wij willen binnen het nderwijs dat wij geven rekening huden met de

Nadere informatie

Responsen op positief affect bevragen met de Responses to Positive Affect questionnaire Een blik op de factorstructuur

Responsen op positief affect bevragen met de Responses to Positive Affect questionnaire Een blik op de factorstructuur Respnsen p psitief affect bevragen met de Respnses t Psitive Affect questinnaire Een blik p de factrstructuur Sabine Nelis Najaarscngres VGCt 2015 Achtergrnd Cgnitieve respnsen p negatief affect psitief

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie TECHNIEKEN VAN MARKTONDERZOEK

ECTS-fiche. 1. Identificatie TECHNIEKEN VAN MARKTONDERZOEK ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is m een uitgebreid verzicht te krijgen van de invulling en pbuw van de mdule. Er bestaat slechts één ECTS-fiche vr elke mdule. 1. Identificatie Opleiding GRADUAAT MARKETING

Nadere informatie

Alternatief voor giscorrectie dat niet nadelig is voor risicoschuwe studenten

Alternatief voor giscorrectie dat niet nadelig is voor risicoschuwe studenten Alternatief vr giscrrectie dat niet nadelig is vr risicschuwe studenten Tinne De Laet, Jef Vanderst, Riet Callens, Js Vandewalle Inleiding 2 Prbleemschets multiple chice examens manier m kennis te meten

Nadere informatie

Pedagogische Civil Society

Pedagogische Civil Society Pedaggische Civil Sciety Nieuwkmer in het cntinuüm van pvedndersteuning? 4 juni 2010 Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Welkm Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Werkzaam bij SO&T: kwaliteit in Opveden

Nadere informatie

DOCUMENT VEEL GESTELDE VRAGEN

DOCUMENT VEEL GESTELDE VRAGEN DOCUMENT VEEL GESTELDE VRAGEN Met ik mijn kind aanmelden? Als u uw kind niet aanmeldt, kunt u het pas vanaf de eerste schldag van mei 2014 inschrijven vr het schljaar 2014-2015 in een Dilbeekse kleuter

Nadere informatie

Cursus Kinderen met motivatie problemen in het onderwijs, motiveren kun je leren 9

Cursus Kinderen met motivatie problemen in het onderwijs, motiveren kun je leren 9 Inhud Inleiding Pst-HBO pleiding Sensrische infrmatieverwerking Basiscursus Sensrische infrmatieverwerking Cursus Nieuwste behandelinzichten in de sensrische infrmatieverwerking Cursus Sensrische infrmatieverwerking

Nadere informatie

De leerling thuis en niet naar school!?!?

De leerling thuis en niet naar school!?!? De leerling thuis en niet naar schl!?!? Oriënterend nderzek naar prblematiek en begeleidingsmgelijkheden van leerlingen, die niet f deels naar schl gaan. Kansen en mgelijkheden. IDT-SSONML Venl Renée van

Nadere informatie

Producten en prijzen 2012

Producten en prijzen 2012 TypeWrld Pstbus 38 2410 AA Bdegraven Nederland Tel. 0172-65 09 83 Fax 0172-61 83 15 www.instruct.nl instruct@instruct.nl België www.instruct.be instruct@instruct.be Prducten en prijzen 2012 TypeWrld Leren

Nadere informatie

MEDEDELINGEN aan de LEERLINGEN van het K.A.Z. en hun OUDERS

MEDEDELINGEN aan de LEERLINGEN van het K.A.Z. en hun OUDERS Zttegem, 23 mei 2013 MEDEDELINGEN aan de LEERLINGEN van het K.A.Z. en hun OUDERS Beste leerlingen Geachte uders Vraleer wij aan de zmervakantie te zijn, hebben nze leerlingen ng een zware peride van eindpreven

Nadere informatie

leerprocessen is toch ons basisaxioma? Remember!

leerprocessen is toch ons basisaxioma? Remember! De centrale rl van leerprcessen is tch ns basisaxima? Remember! Dirk Hermans C t L h l i E i t l Centrum vr Leerpsychlgie en Experimentele Psychpathlgie, KU Leuven, België Back t basics? Enrm jnge wetenschap

Nadere informatie

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State EVALUATIE TER STATE Marin Matthijssen, Marn van Rhee Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) juli 2005 In pdracht van Raad van State Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) Auteur: Marin Matthijssen en

Nadere informatie

Verkorte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013

Verkorte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013 Verkrte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013 Starten met OTIB-skillsmanager OTIB-skillsmanager is een instrument m het gesprek dat u gaat veren met uw leidinggevende vr te bereiden. U wrdt gevraagd

Nadere informatie

LEERVRAAG 2. - Informatie: - informeren. - observeren. - middelen zoeken. - actie ondernemen. - evalueren

LEERVRAAG 2. - Informatie: - informeren. - observeren. - middelen zoeken. - actie ondernemen. - evalueren LEERVRAAG 2 Leervraag (wat is /he kan ik vraag) He krijg ik een vllediger beeld van de hulp die Daan krijgt? Activiteiten uit stappenpla n - infrmeren - bserveren - middelen zeken - actie ndernemen - evalueren

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Dominiek Savio Instituut. Adresgegevens: Koolkampstraat 24 8830 Gits

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Dominiek Savio Instituut. Adresgegevens: Koolkampstraat 24 8830 Gits EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: Dminiek Savi Instituut Adresgegevens: Klkampstraat 24 8830 Gits 2) Dmein van expertise: Hydrtherapie 3) Beschrijving expertise: Bij (heel) jnge

Nadere informatie

Infosessie Financiering bij projecten. 13 december 2012, MSI 02.08

Infosessie Financiering bij projecten. 13 december 2012, MSI 02.08 Infsessie Financiering bij prjecten 13 december 2012, MSI 02.08 Srten kredieten Tp-dwn: FXY-WERKG1-T2012 Vlttende: FXY-CONGRES-P3620 Prject: ZKC1234-01-W01 ZL12345600-01 Uitgaven p prjectkredieten Afhankelijk

Nadere informatie

STAGE PSYCHOLOGIE GERIATRIE. SETTING: Dienst geriatrie in een algemeen ziekenhuis. De mentor maakt tevens deel uit van het geheugencentrum.

STAGE PSYCHOLOGIE GERIATRIE. SETTING: Dienst geriatrie in een algemeen ziekenhuis. De mentor maakt tevens deel uit van het geheugencentrum. STAGE PSYCHOLOGIE GERIATRIE NAAM INSTELLING: AZ Damiaan Ostende ADRES: Guwelzestraat 100 8400 Ostende CONTACTPERSOON: Karen Lernut Diensthfd psychlgie SETTING: Dienst geriatrie in een algemeen ziekenhuis.

Nadere informatie

PSYCHODIAGNOSTIEK: AFNAME WISC & KAIT

PSYCHODIAGNOSTIEK: AFNAME WISC & KAIT PSYCHODIAGNOSTIEK: AFNAME WISC & KAIT A. WISC 0. ALGEMEEN Tegenver elkaar zitten ( schuin) Meenemen: 2 ptlden Strken papier m af te dekken (dlhven) Antwrdbladen Extra bekjes (dlhven + symblen vergelijken)

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau Cllege vr schljaar 2014-2015 Plaatsingsrichtlijnen p het Dr. Nassau Cllege In de kmende jaren zal de Cit eindtets in het basisnderwijs niet meer afgenmen wrden in februari,

Nadere informatie

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers Handreiking functinerings- en berdelingsgesprekken griffiers September 2014 Functineringsgesprek Als de griffier is aangesteld, is het verstandig m met elkaar te blijven reflecteren p het functineren.

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 72095942000 VZW Psych. Centrum Caritas Caritasstraat 76 9090 MELLE Telichting bij het dcument pnameverklaring bij pname in een psychiatrisch ziekenhuis U kan als patiënt een aantal keuzes in verband met

Nadere informatie

SusTRIP onderzoek Vakantiewoningen aan de Belgische Kust

SusTRIP onderzoek Vakantiewoningen aan de Belgische Kust SusTRIP nderzek Vakantiewningen aan de Belgische Kust SusTRIP nderzek: Vakantiewningen aan de Kust Waarm nderzek naar vakantiewningen aan de Kust? Lgiesvrm met de grtste beddencapaciteit aan de Kust Geen

Nadere informatie

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen:

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen: Graaf Jan van Mntfrtschl Beleid ter vrkming en/f regulering van pestgedrag 1. 1 Inleiding: Iedere schl heeft een veilig schlklimaat ndig. Op de Graaf Jan van Mntfrtschl zijn wij ns ervan bewust dat veiligheid

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: De Horizon Aalst. Adresgegevens: Molendreef 57 9300 Aalst

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: De Horizon Aalst. Adresgegevens: Molendreef 57 9300 Aalst EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: De Hrizn Aalst Adresgegevens: Mlendreef 57 9300 Aalst 2) Dmein van expertise: Lgpedie, cmmunicatie: begeleiding, behandeling & diagnstiek 3) Beschrijving

Nadere informatie

DIABETES BIJ DE HOND EN DE KAT

DIABETES BIJ DE HOND EN DE KAT Dierenartsenpraktijk Akuut Leuvensesteenweg 355 3070 Krtenberg 0475/581.563 www.akuut.be inf@akuut.be DIABETES BIJ DE HOND EN DE KAT Mijn hnd/kat heeft diabetes mellitus... Wat is diabetes mellitus? Bij

Nadere informatie

Inclusief hoger onderwijs

Inclusief hoger onderwijs Inclusief hger nderwijs Elke Emmers Laura Mattys prf. dr Katja Petry prf. dr Dieter Baeyens Inleiding Tenemend aantal studenten met een functiebeperking in het hger nderwijs (VLOR, 2009) + Ondanks vele

Nadere informatie

OVERZICHT VORMINGSINITIATIEVEN PRAXISP

OVERZICHT VORMINGSINITIATIEVEN PRAXISP Praktijkcentrum Psychlgie en Pedaggische Wetenschappen OVERZICHT VORMINGSINITIATIEVEN PRAXISP Er zijn in PraxisP verschillende mgelijkheden m een vrmingsinitiatief te rganiseren, nl.: 1. Lezingenreeks

Nadere informatie

Kinderen met een verstandelijke beperking moeten voldoen aan alle criteria:

Kinderen met een verstandelijke beperking moeten voldoen aan alle criteria: 3 Bijlage: types niveau lager nderwijs en secundair nderwijs 3.1 Nieuwe telatingsvrwaarden lager nderwijs Type basisaanbd Vr kinderen vr wie de nderwijsbeheften dermate zijn en vr wie al tijdens het gewn

Nadere informatie

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken.

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken. Wat is het V-niveau? In het V-niveau f vrderingsniveau wrden kennis en vaardigheden verder ingeefend en uitgebreid. Hiervr steunt men p de verwrven basiskennis vanuit het initiatieniveau f de lagere schl.

Nadere informatie

Eenzaamheid bij kinderen en jongeren

Eenzaamheid bij kinderen en jongeren Eenzaamheid bij kinderen en jngeren PraxisP Prfessinal lezing Prf. Dr. Luc Gssens Dr. Janne Vanhalst Marlies Maes, Msc. Annette Spithven, Msc. Eenzaamheid bij kinderen en jngeren I. Wat is eenzaamheid?

Nadere informatie

Het Coole Kikkerplan Binnen twee weken een klas vol vet coole kikkers Groep 4 tot en met 8

Het Coole Kikkerplan Binnen twee weken een klas vol vet coole kikkers Groep 4 tot en met 8 Het Cle Kikkerplan Binnen twee weken een klas vl vet cle kikkers Grep 4 tt en met 8 Anne Kijman, Kinderpsychlg NIP/Gz BIG i.s.m Christine de Jngh en Yvnne van der Zanden, leerkrachten Jhannesschl Pijnacker

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

Kenniscentrum en ASS. Achtergrond

Kenniscentrum en ASS. Achtergrond Kenniscentrum en ASS Bij hulpvragen die betrekking hebben p ASS (strnissen in het autistisch spectrum) gaan we in het Kenniscentrum uit van de mschrijving van de DSM IV. In de DSM IV wrdt een aantal strnissen

Nadere informatie

Dossier : drugs in het verkeer

Dossier : drugs in het verkeer Dssier : drugs in het verkeer 1 Enkele gangbare pvattingen ver illegale drugs Ik merk het direct wanneer iemand drugs heeft genmen. Ik lp dus geen risic m mee te rijden met iemand die nder invled rijdt.

Nadere informatie

Informatie over de gevolgen van een niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Informatie over de gevolgen van een niet-aangeboren hersenletsel (NAH) Infrmatie ver de gevlgen van een niet-aangebren hersenletsel (NAH) x OVERZICHT 1. SPECIFIEKE PROBLEEMGEBIEDEN pagina Lichamelijk Mtrische prblemen Sensrische prblemen Neurlgische prblemen Cgnitief Vertraging

Nadere informatie

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven Preventie tegen chemische risic s in carrsseriebedrijven Eind 2010 werd k een inspectiecampagne gehuden bij de carrsseriebedrijven. De campagne kaderde in een Eurpese SLIC-campagne Chemische agentia p

Nadere informatie

Domeinmodel voor hypothesetoetsen Sietske 23 oktober 2015

Domeinmodel voor hypothesetoetsen Sietske 23 oktober 2015 Dmeinmdel vr hypthesetetsen Sietske 23 ktber 2015 In dit dcument wrdt een mgelijk dmeinmdel vr hypthesetetsen beschreven. Het dcument bestaat uit twee delen: het dmeinmdel zelf en de verwegingen bij het

Nadere informatie

Opname bij Hyperemesis (overmatig braken)

Opname bij Hyperemesis (overmatig braken) Opname bij Hyperemesis (vermatig braken) Gebruik k het prtcl Opname Algemeen Leerdelen Na het drwerken van dit prtcl kan je: De diagnse van hyperemesis stellen. De ndige nderzeken uitveren en drbellen

Nadere informatie

BETER IN BEDRIJF. Voel je Beter in Bedrijf! Uw organisatie Beter in Bedrijf. Verzuimbegeleiding & Arboadvies

BETER IN BEDRIJF. Voel je Beter in Bedrijf! Uw organisatie Beter in Bedrijf. Verzuimbegeleiding & Arboadvies BETER IN BEDRIJF Vel je Beter in Bedrijf! Uw rganisatie Beter in Bedrijf Verzuimbegeleiding & Arbadvies Beter in Bedrijf levert, naast reguliere arbdienstverlening, vral maatwerk in verzuimbegeleiding

Nadere informatie

Factsheet STOP4-7 Schooljaar

Factsheet STOP4-7 Schooljaar Factsheet STOP4-7 Schljaar 2014-2015 Tabel 1: Aantallen en respns Instelling /Lcatie Aantal deelnemers Aantal respns start en einde (%) Entréa 23 18 (78%) Nijmegen 9 6 (67%) Tiel 14 12 (86%) t Kabuterhuis

Nadere informatie

Het Muiswerkprogramma Basisgrammatica bestrijkt de grammatica die nodig is voor het leren van de Nederlandse spelling en zinsbouw.

Het Muiswerkprogramma Basisgrammatica bestrijkt de grammatica die nodig is voor het leren van de Nederlandse spelling en zinsbouw. BASISGRAMMATICA Het Muiswerkprgramma Basisgrammatica bestrijkt de grammatica die ndig is vr het leren van de Nederlandse spelling en zinsbuw. Delgrepen Basisgrammatica Het cmputerprgramma Basisgrammatica

Nadere informatie

Kindercoach. Jasmijn Kromhout Groep 8b

Kindercoach. Jasmijn Kromhout Groep 8b Kindercach Jasmijn Krmhut Grep 8b Inhud Vrwrd 1 Hfdstuk 1 Wat is een kindercach? 2 Hfdstuk 2 Geschiedenis 3 Hfdstuk 3 De pleiding 4 Hfdstuk 4 De prblemen 5 Hfdstuk 5 Srten kindercaches 6 Interview 7 Nawrd

Nadere informatie

Centrale coherentie Over visuele verwerking bij autismespectrumstoornis

Centrale coherentie Over visuele verwerking bij autismespectrumstoornis Centrale cherentie Over visuele verwerking bij autismespectrumstrnis Jhan Wagemans KU Leuven, Brein & Cgnitie RINO Eindhven 9/10/15 Visuele waarneming in het dagelijkse leven Impact p functineren 3 (Neur)Cgnitieve

Nadere informatie

STTS Sociaal Telefoontarief - Tarif Téléphonique Social Gebruikershandleiding

STTS Sociaal Telefoontarief - Tarif Téléphonique Social Gebruikershandleiding STTS Sciaal Telefntarief - Tarif Téléphnique Scial Gebruikershandleiding Versie 1.0 April 2006 1 Inhud 1 Inleiding...5 1.1 De tekenning van een sciaal telefntarief... 5 1.1.1 De rl van de STTS-tepassing...

Nadere informatie

Aan de directies, intern begeleiders en leerkrachten grep 8 van de basisschlen in Schiedam, Vlaardingen, Maassluis en Maasland. Schiedam, 23 september 2015 Betreft: Ondersteuningsaanbd bij de vergang primair

Nadere informatie

Kennis nodig voor: analoge filters, meet- & regeltechniek, automatisatie, image processing, digital signal processing 1, digital signal processing 2

Kennis nodig voor: analoge filters, meet- & regeltechniek, automatisatie, image processing, digital signal processing 1, digital signal processing 2 Signalen en systemen Analge systemen Digitale systemen Situering van het OPO binnen de pleiding Vrkennis: Signaaltransfrmaties Kennis ndig vr: analge filters, meet- & regeltechniek, autmatisatie, image

Nadere informatie

Gedragsprotocol ICBS de Horizon. Juni 2014

Gedragsprotocol ICBS de Horizon. Juni 2014 Gedragsprtcl ICBS de Hrizn. Juni 2014 Inhud Gedragsprtcl ICBS de Hrizn in Rilland. 1. Uitgangspunten. blz 3 2. Definities blz 3 3. Directe aanpak van rdeverstringen, ruzies. blz 4 4. Werken aan sciaal

Nadere informatie

Openbare basisschool Westerkim Daltonschool Hoofdluisprotocol 15-09-2015

Openbare basisschool Westerkim Daltonschool Hoofdluisprotocol 15-09-2015 Openbare basisschl Westerkim Daltnschl Vermeerstraat 1 5102 DC Dngen 0162-313836 westerkim@bswesterkim.nl www.bswesterkim.nl Hfdluisprtcl 15-09-2015 Inhudspgave Inleiding 3 Wat wrdt er van verschillende

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

draaiboek suïcidepreventie

draaiboek suïcidepreventie draaibek suïcidepreventie Algemeen Een draaibek is een handleiding f stappenplan waarin stap vr stap wrdt behandeld wat er p je af kan kmen mcht er zich een bepaalde gebeurtenis f crisis vrden. Elke gebeurtenis

Nadere informatie

Advies keuring gezichtsvermogen voor verkeersdeelnemers

Advies keuring gezichtsvermogen voor verkeersdeelnemers Advies keuring gezichtsvermgen vr verkeersdeelnemers Wettelijke eisen Bij wet wrden eisen aan het gezichtvermgen van rijbewijshuders gesteld. Het cmplete verzicht van deze eisen treft u in bijlage 1. Grfweg

Nadere informatie

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563 Inspectie Werk en Inkmen Tezicht Gemeentelijk Dmein De Gemeenteraad Pstbus 11563 2502 AN Den Haag Prinses Beatrixlaan 82 2595 AL Den Haag Telefn (070) 304 44 44 Fax (070) 304 44 45 www.lwiweb.nl Cntactpersn

Nadere informatie

Licht traumatisch hersenletsel (volwassenen)

Licht traumatisch hersenletsel (volwassenen) Licht traumatisch hersenletsel (vlwassenen) 2 Inleiding U heeft een licht traumatisch hfd-/hersenletsel pgelpen dr een ngeval f een klap tegen uw hfd. Deze flder beschrijft de infrmatie ver de mgelijke

Nadere informatie

Contract gedragsverandering

Contract gedragsverandering Cntract gedragsverandering Stappenplan m je delen te bereiken Tips m je delen te bereiken Cntract vr gedragsverandering (vrbeeld) Del/gedrag Om deel te nemen aan de Dam tt Dam lp met mijn vriendengrep

Nadere informatie

Beleid Luisvrije School

Beleid Luisvrije School Beleid Luisvrije Schl Inleiding De Klankhf heeft de bestrijding van luizen mschreven in een beleidsstuk. Het wrd luizen en het hebben ervan betekent niet smerig en nverzrgd, maar is wel knap lastig en

Nadere informatie

Ontwerpverslag. Datum: 19 december 2008. Klas: IC1F. Door: Jeffrey Kleering van Beerenbergh, Johan Bult en Michiel Rheiter.

Ontwerpverslag. Datum: 19 december 2008. Klas: IC1F. Door: Jeffrey Kleering van Beerenbergh, Johan Bult en Michiel Rheiter. Ontwerpverslag Datum: 19 december 2008 Klas: IC1F Dr: Jeffrey Kleering van Beerenbergh, Jhan Bult en Michiel Rheiter. Inhudspgave Inleiding 3 Mindmap 4 Mdbard 4 Cncept beschrijving 6 Navigatin interactin

Nadere informatie

VORMINGSAANBOD KINDZORG 2011-2012

VORMINGSAANBOD KINDZORG 2011-2012 Opleidingsinstituut Rescue België BVBA Kantr Stabrek Kantr Beveren Maatschappelijke zetel August De Beckstraat 2 Plasstraat 151 9120 Beveren 2940 Stabrek ON: 0871.391.877 BTW nummer: BE-871.391.877 dexia:

Nadere informatie

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen.

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen. PESTEN Deze flder is een hulpmiddel vr ju en je kind m samen te leren ver pesten en he je dit kan stppen. WAT IS PESTEN? Pesten is iemand anders bewust bedreigen, bang maken, uitdagen, uitschelden f pijn

Nadere informatie

Werkwoordspelling op maat

Werkwoordspelling op maat Werkwrdspelling p maat Muiswerk Werkwrdspelling p maat besteedt aandacht aan het hele algritme van de spelling van regelmatige werkwrden en k aan de verleden tijd van nregelmatige werkwrden. Delgrepen

Nadere informatie

SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KALKOEN BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7 Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 2 van 7 Vergaderen Elke vergadering kent een vaste structuur en een vaste vlgrde. Deze structuur

Nadere informatie

Mindfulness bij eetstoornissen Dorea Ketelaars, 22 april

Mindfulness bij eetstoornissen Dorea Ketelaars, 22 april Mindfulness bij eetstrnissen Drea Ketelaars, 22 april In juli 2008 heb ik een samenvatting gemaakt ver de inzetbaarheid van mindfulness bij mensen met een eetstrnis. Ik heb drie publicaties geselecteerd

Nadere informatie

Opleiding. Elektromechanica. Code. C1 Analoge basisschakelingen. Academiejaar 2015-2016. Semester. 3 dagtraject. 5 avondtraject.

Opleiding. Elektromechanica. Code. C1 Analoge basisschakelingen. Academiejaar 2015-2016. Semester. 3 dagtraject. 5 avondtraject. Opleiding Elektrmechanica Cde C1 Analge basisschakelingen Academiejaar 2015-2016 Semester 3 dagtraject 5 avndtraject Studiemvang 6 studiepunten Ttale studietijd 120 Aantal lestijden 80 Aandeel lestijden

Nadere informatie

Samenvatting kinder- & jeugdpsychiatrie

Samenvatting kinder- & jeugdpsychiatrie Samenvatting kinder- & jeugdpsychiatrie 2. Ontwikkelingsstrnissen 2.1. Leerstrnissen 2.1.1. Inleiding Schls leren: vaardigheden die grte maatschappelijke relevantie bezitten Niet ged meekmen = negatieve

Nadere informatie