Duurzame relaties maken Deventer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzame relaties maken Deventer"

Transcriptie

1 Deelnemers Ronde Tafel Duurzame ontwikkelingen in Deventer zien kansen: Duurzame relaties maken Deventer Tekst: Rick Otten Mediaction BV Duurzame Maakstad Foto s: Ilse de Vries MKB Deventer, de op een na grootste MKBvereniging van Nederland bestaat twintig jaar. Feestelijk omlijst met een jubileumprogramma én deze jubileumuitgave van het MKB Deventer Magazine. In het kader van het twintigjarig bestaan nodigde Rabobank Salland eind december een aantal deskundigen uit voor een Ronde Tafel Gesprek over het thema Duurzame ontwikkelingen in Deventer. Gespreksleider was Theo Kampschreur, wethouder Gemeente Westervoort en aandeelhouder in een aantal startende ondernemingen. Om af te trappen: willen jullie kort aangeven waarom juist jullie hier aan tafel zitten om te praten over duurzaamheid? Ed den Besten, directievoorzitter Rabobank Salland: Bij Rabobank zit duurzaamheid in de genen: arme boeren en kleine middenstanders hadden eind negentiende eeuw geen toegang tot Er mogen geen kansrijke plannen voor duurzaam ondernemen in bureauladen blijven liggen. Marco Kok, directeur MKB Deventer: We zijn er trots op met bedrijven de op een na grootste MKB-vereniging van Nederland te zijn. Onze leden variëren van ZZP ers tot bedrijven met duizend medewerkers. We bieden onze leden collectieve inkoop op een aantal gebieden, waaronder energie. Daarnaast hebben we een aandeel in de marketing van de stad Deventer. Aansluitend op het thema heb ik een primeurtje dat we in 2015 meedoen aan een landelijk pilotproject voor duurzame inzetbaarheid van personeelsleden in Deventer. We moeten toe naar een kringloopeconomie, waarin de draagkracht van de planeet uitgangspunt is. het financieel systeem. Dankzij notabelen en rijkere boeren die geld bijeen legden en Rabobank oprichtten, konden zij financieringen ontvangen tegen een aanvaardbare rente. Rabobank wil nog steeds het zakendoen op deze manier benaderen door middenin de samenleving te staan. Rob Korten, directeur/eigenaar bij Adbrevio en onder meer oprichter van Ik ben al vijftien jaar actief op het gebied van duurzame energie en groene grondstoffen. In 2010 ben ik voor mezelf begonnen als consultant en inmiddels participeer ik als ondernemer in enkele projecten en bedrijven. Momenteel ben ik kwartiermaker voor vijf tot tien duurzame bedrijven die ik naar Deventer probeer te halen. Ze zijn alle actief op het gebied van de zogenoemde Circular of Biobased Economy en willen door samen te werken synergie bereiken.

2 van milieu en duurzaamheid, voor een groot deel in dienst van Witteveen+Bos. Daarnaast ben ik de initiatiefnemer en medeorganisator van het Cleantech Tomorrow congres, in februari 2015 in Apeldoorn. Dit is hét schone technologie-event in de Stedendriehoek. Door maximaal in te zetten op schone technologie koerst de regio af op een duurzame economie en samenleving en daarmee op een toekomst, waarin energieneutraliteit speerpunt is. Ook bij duurzaam ondernemen moet veel meer dan nu klantgericht worden gedacht. In plaats van product- of techniekgericht. Edwin Leenes, directeur Bedrijven en Private Banking Rabobank Salland: Voor mij is de toekomst heel belangrijk. Door nu als bank een rol te spelen op het gebied van duurzaamheid kunnen we hopelijk garanderen dat ook onze kinderen en de kinderen van onze kinderen in een leefbare wereld en duurzame samenleving kunnen opgroeien. Duurzaam ondernemen werkt alleen als het echt in de genen van de onderneming zit. Samen duurzaam sterker door delen = vermenigvuldigen. Harry Webers, oud-directeur Witteveen+Bos en oud-voorzitter Deventer Kring van Werkgevers: Ik ben inmiddels ongeveer vijftig jaar in de ban Voor de duidelijkheid in ons gesprek: wat is volgens jullie het verschil tussen duurzaamheid en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)? Of is er geen onderscheid? Voor mij is er wel degelijk een onderscheid, trapt Leenes af. Bij duurzaamheid denk ik aan het in hypotheek nemen van de aarde waarvan we gebruikmaken zonder dat de bronnen voor de toekomst worden uitgeput. Daarbij hanteer je dus een duidelijke visie op de toekomst. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen heeft meer een sociale achtergrond, dus wat willen de stakeholders en gaat hiermee om het handelen in de geest van deze visie, in je maatschappelijk gedrag. Kok wil daarbij wel aansluiten. Onder MVO vallen dan ontwikkelingen op het gebied van de duurzame inzetbaarheid van mensen en het hergebruik van energie. Deventer Scoort is daarvan in mijn ogen een fraai voorbeeld. Een social community waarbij je vanuit de visie van duurzaamheid kijkt naar mogelijkheden op het gebied van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. MKB Deventer 45

3 Mag ik spelbreker zijn?, valt Korten in. Voor mij zijn de begrippen duurzaamheid en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen identiek. Kijk ik naar de drie bekende P s - People, Profit en Planet - dan kom ik deze tegen bij de definities van beide begrippen. Er is dus een grote overlap. Ik zou er overigens nog graag een vierde P aan willen toevoegen: Pleasure. Die wordt nog wel eens over het hoofd gezien. Webers is het daarmee eens: Waarbij ik wel wil aantekenen dat duurzaamheid een containerbegrip van niet geringe omvang is. Je hebt het over duurzame technologieën, over duurzame energie, over duurzame inzet van mensen en de continuïteit van bedrijfsvoering. Waar ik in de discussie op zou willen focussen, is de vraag: Hoe maak je de maatschappij, de samenleving duurzaam? Dan heb je het over normen en waarden, over duurzame relaties. Dat vind ik een voor de lezers interessante, want economische invalshoek. De eerste indruk is dat we aan tafel zitten met believers in duurzaamheid. Is duurzaamheid in Deventer een geland begrip? Of moet er nog heel veel water door de IJssel stromen om daarvan te kunnen spreken? Als je de stand van zaken nu vergelijkt met vijf jaar geleden, vind ik wel dat het besef van de noodzaak om in duurzaamheid te denken enorm is gegroeid, zegt Kok. Ik merk in de contacten met het MKB dat duurzaamheid steeds vaker een onderdeel is van de bedrijfsstrategie. Het is ook een vast onderdeel geworden bij de gunningscriteria in het traject van aanbesteden en contracteren. De laagste prijs is niet meer voldoende, een bedrijf moet een aanbesteding ook aantoonbaar duurzaam kunnen waarmaken. Bij Leenes roept het een wisselend beeld op: Ik stel in mijn contacten met name in de maaksector vast dat duurzaamheid in de business modellen nog niet voldoende is uitgewerkt. Vooral cross-sectoraal staat het water in de IJssel nog niet hoog genoeg. Terwijl juist hier veel valt te winnen, want het afvalproduct van onderneming A kan de grondstof zijn voor onderneming B. Korten is het daarmee hartgrondig eens: Ik zie het bijna dagelijks. Veel van de business concepten waar ik aan werk maken gebruik van dat soort synergievoordelen. Zoals ik al aangaf, ben ik met een vijf- tot tiental bedrijven voorbereidingen aan het treffen om van Deventer een geschikte vestigingsplaats voor hun duurzame business cases te maken. Door die bedrijven worden dergelijke kansen volop gezien, waardoor het een plezier is om met hen aan business ontwikkeling te doen. Als je dan een rondje langs andere ondernemingen maakt, merk ik nog niet zo heel veel enthousiasme als het gaat om duurzaam innoveren. Je moet dan toch ook naar aanvullende voordelen zoeken, zoals comfort of een bedrijfsmatig voordeel. Dat klopt, vult Webers aan. Ik deel die kritische blik op het tempo van duurzaam ondernemen in Deventer. Ik loop al zo n vijftig jaar mee en heb in die tijd veel schitterende initiatieven onder de paraplu duurzaamheid langs zien komen waarvan niemand nu meer iets hoort. Wat ik wel zie, kijk bijvoorbeeld naar de auto-industrie, zijn milieumaatregelen onder invloed van wet- en regelgeving. Dan is er dus een noodzaak en dan moet men wel. Maar echt authentiek en ongedwongen bezig zijn met duurzaamheid, daarvan zie ik niet zoveel geslaagde voorbeelden. En ik weet ook wel hoe dat komt: de stress en urgentie bij veel bedrijven is eenvoudigweg te laag. Er is óf geen druk van de overheid óf geen concurrent die lekker duurzaam aan de weg timmert en daarmee de noodzaak aantoont. Conclusie: er moet meer stress komen! De overheid kan daar ook dwingender optreden, meent Den Besten. Subsidie voor een schone auto? Nee! Extra belasting op een niet-schone auto? Ja! En neem de kosten om de milieuschade te herstellen mee in de prijs van het product. Dan creëer je wel de gewenste sense of urgency. Leenes vult aan: Ik zie de beperkte noodzaak ook bij de particuliere huiseigenaar. Een huiseigenaar die wil investeren in een energiezuiniger huis kan een Energiebespaarlening afsluiten met een speciale rente bij het Nationaal Energiebespaarfonds. Het fonds heeft een budget van 300 miljoen euro van het Rijk, ASN en Rabobank als grootste financier, maar er wordt lang niet voldoende gebruik van gemaakt, is onze ervaring. Is kostenbesparing de juiste trigger voor duurzaam ondernemen? Nee, zegt Leenes. Bij ons hebben ondernemers met plannen waarin een duidelijke visie op duurzaam ondernemen voorkomt, een streepje voor. Als

4 je kijkt naar het investeringsplaatje en het rendement zijn dat vaak de koplopers. Ze lopen net iets harder dan ondernemers die onder druk van de overheid duurzaam moeten zijn of duurzaamheid zien als kostenbesparing. Vijf duurzame tips voor ondernemingen in Deventer 1. Maak meer gebruik van het duurzame DNA en de kracht van de stad 2. Maak van duurzame productie en producten een Unique Selling Point 3. Draag zelf duurzaam bij aan de regionale economie en werkgelegenheid 4. Zoek als MKB-bedrijf nieuwe kansen en verbindingen binnen het speerpunt Deventer Duurzame Maakstad 5. Kies als MKB-bedrijf bewust voor duurzame energie Ook Webers vindt dat het antwoord nee moet zijn. De trigger voor duurzaam ondernemen moet altijd zijn de vraag vanuit de markt. Een prachtig voorbeeld is Interface in Scherpenzeel, een bedrijf dat tegen vele stromingen in al sinds eind jaren 80 duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan. Het bedrijf maakt tapijttegels op duurzame wijze, niet uit dwang of fiscaal gedreven, maar gewoon omdat de directie een duidelijke visie op duurzaamheid had. Kok: Een ander mooi voorbeeld: Koninklijke Auping in ons eigen Deventer, met het Cradle to Cradle certificaat. Auping investeert al langer in maatschappelijk verantwoord ondernemen, maar wilde nog een flinke stap verdergaan. Het bedrijf heeft zich ten doel gesteld alle producten de komende jaren honderd procent recyclebaar te maken en tegelijkertijd nog duurzamer en kwalitatief hoogstaander te produceren. Het is een voorbeeld van een onderneming met een streepje voor, waarover ik het net had, aldus Leenes. Auping gaat daarbij uit van een nieuw business model waarin de klant transformeert van bezitter naar gebruiker door een product te leasen. Ik vind het een interessant model. Vanuit de overheid zijn er talloze subsidieregelingen voor duurzame initiatieven. Anderzijds zijn jullie gebonden aan een wirwar van wetten en regels. Zijn jullie blij met de subsidies en in hoeverre werken de vele regels beperkend? Korten treedt regelmatig op als subsidieadviseur en zegt tegen klanten: Als het zonder een subsidieregeling kan, doe het dan ook inderdaad zonder. Of laat je in ieder geval niet door subsidie leiden, maar houd je aan je eigen plan. Ik vind persoonlijk subsidiegedreven investeringen niet handig, omdat ik in de praktijk zie dat dit veelal projecten zijn waarin na de startsubsidie geen vervolgtraject meer plaatsvindt. Dat vind ik een verkeerd signaal. Bijvoorbeeld bij de exploitatie van biogasinstallaties moeten overheidssubsidies niet de motor zijn. Die drijven uiteindelijk alleen maar de grondstofprijzen op. Ik heb inmiddels samen met de grote marktpartijen kunnen aantonen dat biogasinstallaties ook op andere wijzen succesvol kunnen worden en dat de investering in zo n installatie zichzelf kan terugverdienen zonder subsidie. Webers vervolgt: Een subsidie als belangrijkste prikkel is niet goed. Een fiscale prikkel vind ik dan een beter overheidsmiddel om plannen en projecten te stimuleren, bijvoorbeeld door een schaarstetoeslag of door het gebruik van koolstof extra te belasten. In het Energieakkoord voor duurzame groei is afgesproken dat het aandeel in 2020 veertien procent moet zijn. We zitten nu op vier procent; er is dus nog een lange weg te gaan. En dat betekent voor ons allen werken aan duurzame financieringsvormen en innovatieve verdienmodellen. En voor de overheid grotere samenwerkingsvormen stimuleren en imagoprojecten op het gebied van duurzaamheid opzetten. En de wet- en regelgeving? Korten: Ik merk dat bedrijven vaak al heel ver zijn met innovatieve en duurzame projecten, maar dat deze dan stranden bij het regelen van de vergunning. Er moeten dan allerlei onderzoeken worden uitgevoerd. Als je vervolgens de vergunning hebt verkregen, volgen allerlei leges. Daarvoor zijn geen subsidies te krijgen, terwijl een investeerder in zo n vroege, risicovolle fase nog niet wil instappen. Ik ken zo n bedrijf dat tien tot twintig procent extra producten van botten uit slachterijen kan verwijderen tegen relatief lage kosten. Die producten kunnen prima worden verwerkt in bijvoorbeeld vleeswaren en worsten. Een mooi voorbeeld van het afval van de één is de grondstof voor de ander, zoals Leenes dat net noemde. Het zijn dus MKB Deventer 47

5 niet alleen de administratieve hobbels die moeten worden overwonnen, maar vooral de bijkomende kosten voor een vergunning maken een goed uitgewerkt businessplan en een prima business case dan plotseling weer heel wankel. De kosten in het voortraject worden naar verhouding nodeloos hoog en een financier kan op dergelijke risicovolle kosten afhaken. Erg jammer! Ook wij hebben te maken met beperkingen door wet- en regelgeving, zegt Leenes. De normen en de criteria voor hypotheekverstrekking bijvoorbeeld worden bepaald door het NIBUD, het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting. Wij mogen daar niet van afwijken. Naar Leenes mening zou er meer ruimte moeten zijn om bijvoorbeeld op basis van persoonlijke situatie of duurzaamheid, en hiermee waardevastheid, van de woning te kunnen differentiëren. De overheid zou dit meer kunnen stimuleren, vindt Den Besten. Wij proberen de particulier bijvoorbeeld met onze Woonbeurs Duurzaam Bouwen in dat opzicht zoveel mogelijk te ontzorgen, maar stuiten in de praktijk nog op heel veel regels en dat loopt niet lekker. Zo zijn er veelbelovende projecten in de praktijk gestrand, omdat bij de uitwerking de partij die de subsidie moest regelen, omviel. Doen de banken daarmee wel genoeg? Kok geeft uit zijn praktijkervaring aan dat een aantal jaren geleden de bereidheid om te investeren gering was. Hij zag regelmatig mooie plannen in bureauladen verdwijnen vanwege de onzekerheid over de toekomst. Ik zie wel een positieve kentering de laatste tijd. Leenes wil hierop graag inhaken: Wij kregen vaak te horen dat we, de banken, veel te weinig deden om de markt te stimuleren. Een uitlating veelal gebaseerd op een onderbuikgevoel, niet gebaseerd op feiten en cijfers. De afgelopen jaren zijn wij ondanks de achterblijvende economische ontwikkeling vijf tot zes procent gegroeid in ons kredietvolume. Het investeringskapitaal is er dus wel degelijk. Goede duurzame ideeën uitgewerkt in goede businessplannen en met een sterke business case krijgen van ons alle ruimte. Zo willen wij onze rol bij de regie van de totale financiering van duurzame projecten meer pakken. En dat betekent op een andere manier naar financieringen kijken dan alleen op de traditionele wijze. En hoe beoordelen jullie gemeente Deventer? Webers ziet een aantal goede initiatieven. Er ligt een economische visie van de gemeente Deventer 2020, samen met ondernemers, met een uitvoeringsagenda voor Deventer Duurzame

6 Maakstad. Daarvoor heeft de Kopgroep Economie en Arbeidsmarkt het voortouw genomen. Daarmee maak je het verschil: de ambitie wordt uitgesproken om er echt wat van te maken. Er zijn verder vele projecten op het gebied van zonne-energie. Schone technologie met als slogan more with less in het Cleantech-programma is een speerpunt. Er wordt aan alle kanten tijd en geld geïnvesteerd in duurzame ontwikkelingen en projecten, ook in het onderwijs van het Etty Hillesum Lyceum en Aventus en Saxion. Den Besten: Wij sluiten als bank bij deze ontwikkelingen aan met onze plannen en ambities in de agro-, woon- en maaksector. En we werken daarin samen met de twee andere Rabobanken in de Stedendriehoek. Een goede ontwikkeling. Webers concludeert: We mogen dus best wel wat positiever oordelen over de tussenstand van duurzame ontwikkelingen in Deventer. En wat is er nodig om die positieve tussenstand uit te bouwen naar een mooi eindresultaat? Kok vindt dat bedrijven zelf ook handiger kunnen inspelen op de vraag uit de markt. Ik vind dat niet alleen een taak voor de overheid of de geldverstrekker. Mag ik een klein voorbeeld uit de praktijk geven? Een installatiebedrijf voor zonnepanelen kreeg een opdracht voor het aanbrengen van zonnepanelen in een gemiddeld huis in een gemiddelde straat in Deventer. Dat is al mooi. Maar het kreeg een vermenigvuldigingsfactor omdat het bedrijf in die straat een stand neerzette met informatie en voorlichting voor de bewoners in de straat. Indien meer woningen uit de straat mee zouden doen, zou dit aanzienlijk in de prijs kunnen schelen. Uiteindelijk leverde dit op dat op twintig woningen in die straat zonnepanelen konden worden aangebracht. Korten kan enthousiast worden van een dergelijke olievlekwerking: Een goed voorbeeld doet goed volgen. Ik heb hetzelfde gezien bij de introductie van biomassaketels bij agrarische bedrijven en zoiets zou uiteraard ook goed navolging kunnen hebben in het MKB. Maar vergeet ook de rol van de klant zelf niet. Deze wil zich niet altijd gelijk binden aan één leverancier, maar in de markt kijken wat de verschillende leveranciers te bieden hebben en dan een weloverwogen keuze maken. Het dwingt leveranciers veel meer dan nu klantgericht te denken, in plaats van product- of techniekgericht. De overheid, de gemeente, de Rabobank, consultants, de ondernemer: wie neemt nu het initiatief? De bedrijven die Korten naar Deventer probeert te halen, zodat ze op één locatie kunnen samenwerken, zijn actief in de maaksector: Dat is niet verrassend, denk ik, gezien de uitstraling van Deventer als Duurzame Maakstad. Webers: Mooi is het als deze ontwikkeling kan worden gekoppeld aan bestaande bedrijven die wellicht juist behoefte hebben aan een of meer van die nieuwkomers. Bijvoorbeeld bedrijven op het grensvlak van agro en chemie. Het uitzoeken waard! Iets voor de bank? Die handschoen wil Leenes wel oppakken. Rabobank heeft van vele sectoren veel kennis in huis en een van onze belangrijkste taken is het verbinden van partijen. We zijn bij uitstek in staat de benodigde partijen bij elkaar aan tafel te krijgen. Den Besten: De vraag is vaak: Wie neemt het initiatief? Ik vind dat de bedrijven zelf het initiatief kunnen en moeten nemen. Liever niet de consultants die zich er ook mee bemoeien. Korten is het daarmee eens: Ik heb laatst nog zo n voorbeeld zien langskomen waarbij de kosten voor consultancy drie keer hoger waren dan de uiteindelijke uitvoering van het project. Absurd! Het ging om een lokaal zwembad dat met gebruik van de restwarmte van andere bedrijven een mooi duurzaam project kon opleveren. Kok ziet dat ook bij de projecten voor bredere inzetbaarheid van zonne-energie. Er kunnen meters worden gemaakt als de vele consultants en onderzoekers ertussenuit vallen. Ik vind ook dat de ondernemers zelf de projecteigenaar moeten zijn. Over duurzaamheid moet je niet schrijven, duurzaamheid moet je doen? Leenes valt enthousiast in: Ja! Graag zie ik nog meer initiatieven gerealiseerd worden op het gebied van financiering van duurzame projecten. Er heeft al een aantal de toets der kritiek met succes doorstaan. Met niet alleen een financieel rendement, maar breder opgezet met duurzaamheidsaspecten en passend in het MVO-kader. Meer dromen die worden gerealiseerd. Den Besten vervolgt: De rol van bank als sparringpartner voor deze ondernemers, die moeten we verder uitbouwen. Dus meer de regiefunctie pakken. En dat kan ook, omdat we de hele economische keten als klant hebben. En we zijn nadrukkelijk aanwezig in allerlei netwerken. Volgens Webers is de bank dan echt Dichtbij en Betrokken! Nieuwsgierig zijn als bank en meedenken en meedoen. En dan mag het soms best wel iets anarchistischer dan nu het geval is. Leenes reageert: Je bedoelt meer lef tonen, neem ik aan? Dan kan ik me er zeker in vinden. Kok: We spelen allemaal een rol in dit proces, zoals we hier aan tafel zitten. MKB Deventer heeft als taak de voorbeeldfunctie van de koplopers, de bedrijven die voorlopen in de ontwikkelingen, te benadrukken. Net als Rabobank stimuleren wij kennisdelen en netwerken. Den Besten vult aan: Met de steeds meer terugtredende overheid ligt er voor ons allen een schone taak duurzame ontwikkelingen in Deventer samen verder op de kaart te zetten. Duurzame relaties maken Deventer Duurzame Maakstad. Maar het begint bij onszelf. MKB Deventer 49

7 Financieringsvormen voor duurzame innovaties Als ondernemer heb je te maken met verschillende fasen van duurzame innovaties. Van de Pre-seed fase, waarbij het eerste idee wordt ontwikkeld, tot de uitvoeringsfase en de doorgroeifase. De Rabobank ondersteunt jou als ondernemer, zeker wanneer het om een nieuwe oplossing of richting gaat zoals bij de circulaire economie. Denk daarbij aan reguliere bancaire financieringen maar ook aan nieuwe vormen. Wij bieden je diverse bijzondere financieringsmogelijkheden voor innovaties in de verschillende fasen. Enkele voorbeelden van onze ondersteuning: bancaire financiering aangevuld met een garantiestelling, risicodragend kapitaal, kennis, een netwerk of een combinatie van deze mogelijkheden. In de box hieronder staan enkele producten die van betekenis kunnen zijn voor jou als ondernemer als je bezig bent met innovaties gericht op duurzaamheid. Herman Wijffels Innovatieprijs Heeft u een kansrijke duurzame innovatie? Schrijf u voor 31 maart in op: innovatieprijs Pre-seed fase Startersfase Doorgroeifase Money Meets ideas - Voor een breed scala aan bedrijven en initiatieven - Bemiddelende instantie voor deelname in het aandelenkapitaal door informele investeerders - Maximaal 1 miljoen à 1,5 miljoen Shift Invest voorheen Dutch Green Tech Fund - Voor kansrijke Nederlandse groene technostarters in de sectoren food & agri, water, lucht en bio-energie, voeding en gezondheid, met minimaal een werkend prototype. - Ondersteuning van de ondernemer bij verdere productontwikkeling en marktintroductie met kapitaal, kennis en netwerken. - Deelname in aandelenkapitaal tussen ,- en ,-. - Starterslening van max ,- Rabo Ventures - Voor investeringen in de cleantech industrie. Specifiek groeiende ondernemingen die de potentie hebben om toekomstige marktleiders te worden. - Deelname in aandelenkapitaal tussen de 4 en 10 miljoen. Borgstelling voor innovaties (IBSK)* - Voor technisch-wetenschappelijk onderzoek of de ontwikkeling van technisch nieuwe onderdelen van fysieke producten of productie-processen, alsmede voorafgaand georganiseerd haalbaarheidsonderzoek - Borgstelling tot 1 miljoen en max. 2/3 van de financieringsbehoefte. - De garantiedekking bedraagt 90% van de borgstelling. Rabobank Stimuleringskapitaal - Voor o.a. starters, doorstarters en uitbreiders. - MKB (inclusief agrarisch) - Exclusief voor Rabobank-leden - 50% van de gewenste financiering tot maximaal ,-. - Achtergesteldelening Borgstelling voor gevestigde ondernemers (BSK)* - Voor bestaande ondernemingen. - Voor langer starters die de borgstelling voor starters volledig hebben benut. - Voor uitbreiding, overname,expansie. - Borgstelling tot 1 miljoen en maximaal 50% van de financierings-behoefte. - De garantiedekking bedraagt 90% van de borgstelling. * In samenwerking met Agentschap NL Borgstelling voor starters (BSKS)* - Voor startende ondernemingen tot 3 jaar na oprichting - Borgstelling tot ,- en max. 75% van de financieringsbehoefte. - De garantiedekking bedraagt 90% van de borgstelling. - Rabo Vermogens Versterkingslening (Groeifaciliteit)* - Voor ondernemingen met voldoende rentabiliteit en continuïteit maar onvoldoende eigen vermogen. - Garantie voor 50% van het verstrekte risicokapitaal. - Voor financieringsuitbreidingen (fresh money) van ,- tot 5 miljoen. - Achtergestelde lening

Duurzaam ondernemen met de Rabobank.

Duurzaam ondernemen met de Rabobank. Duurzaam ondernemen met de Rabobank. Ron Droste, commercieel directeur. Rabobank Den Haag en omgeving Rabobank en duurzaamheid Coöperatieve organisatievorm Klant- en maatschappelijk belang als uitgangspunt

Nadere informatie

Bridging The Gap EquiCon Corporate Finance. Financiering van Innovatie

Bridging The Gap EquiCon Corporate Finance. Financiering van Innovatie Financiering van Innovatie Introductie Fred Hoogeland financieringsspecialist (> 25 jr ervaring) van equity tot rekening courant van starters tot groeiers en bedrijfovernames Evelyn Overduin business &

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Ondernemingsfinanciering

Ondernemingsfinanciering Een beknopt overzicht van de financieringsmogelijkheden die de overheid u kan bieden. Ondernemingsfinanciering Introductie Als ondernemer moet u snel en eenvoudig kunnen zien hoe de overheid kan helpen

Nadere informatie

Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv

Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Met de helpende hand van de overheid meer kans van slagen Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Informatieblad 06-07-14 Succesvol financieren Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u bent tegenwoordig voor een financiering niet meer alleen afhankelijk van de bank.

Nadere informatie

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER IE Motoren Event Karin Jansens MVO Nederland 15 sept 2015 MVO GAAT OVER URGENTIE EN OPTIMISME

Nadere informatie

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN Financiering (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden Financiering - MCN De kapitaalmarkt in Beweging Toegang tot bancaire financiering meer onder druk Investeerders schuiven op in het gat dat banken

Nadere informatie

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities I N V E S T E R E N I N O N T W I K K E L I N G Ideeën Plannen Het is tijd voor de NOM! Ambities Missie De NOM is de permanente katalysator van economische ontwikkeling in Noord-Nederland. Dit is niet

Nadere informatie

Financiering van innovaties

Financiering van innovaties Financiering van innovaties Volgorde en taak van financiers en de financiële opties Mark Poldner, directeur Commerciële Zaken Rabobank Noord-Holland Noord 1 Inhoud 2 I Introductie Rabobank Groep 3 Rabobank

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Simone Vermeulen Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Syntens Innovatiecentrum Nieuwe verbindingen, nieuwe business 12-10-2012 > Onafhankelijke sparringpartner voor MKB-ondernemers

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Lentink Accountants/Belastingadviseurs brengt onder uw aandacht Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Huizen, april 2014 1 Introductie Het is voor bedrijven nog steeds lastig

Nadere informatie

Ondernemingsfinanciering. _ De overheid helpt

Ondernemingsfinanciering. _ De overheid helpt Ondernemingsfinanciering _ De overheid helpt 2 Introductie Om uw bedrijfsplannen te realiseren heeft u geld nodig. De overheid kan u helpen bij het financieren van uw ondernemingsactiviteiten. In deze

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid

Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid Financiële regelingen, fiscale voordelen en adviesdiensten voor de ondernemer Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid Als ondernemer wilt u vooruit. Voor sommigen van u

Nadere informatie

Overheidsregelingen. bij zakelijke kredietverlening. Borgstellingskrediet. De Europese Investeringsbank (EIB)

Overheidsregelingen. bij zakelijke kredietverlening. Borgstellingskrediet. De Europese Investeringsbank (EIB) Overheidsregelingen bij zakelijke kredietverlening De Europese en Nederlandse overheden helpen ondernemers op verschillende manieren om zo economische groei en innovatie te stimuleren. Enkele subsidies

Nadere informatie

Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen.

Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen. Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen. Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met

Nadere informatie

LEF. Voor ondernemers met lef. Lokaal Economisch Fonds voor werkgelegenheid. Utrecht.nl/LEF

LEF. Voor ondernemers met lef. Lokaal Economisch Fonds voor werkgelegenheid. Utrecht.nl/LEF LEF Lokaal Economisch Fonds voor werkgelegenheid Voor ondernemers met lef Utrecht.nl/LEF Bent u die ondernemer met lef? Een gezonde regio, een vitale stad, bloeiende ondernemingen, innovatieve instellingen

Nadere informatie

Welkom bij de workshop: Financieren en groei. Entree tot eigen vermogen en vreemd vermogen

Welkom bij de workshop: Financieren en groei. Entree tot eigen vermogen en vreemd vermogen Welkom bij de workshop: Financieren en groei Entree tot eigen vermogen en vreemd vermogen Ondernemen/Onderneming Inventarisatie Onderneming/ondernemer Rentabiliteit Vermogen Zekerheid Welke keuze? Keuze

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Innoveren in de topsectoren chemie en energie InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Om innovaties in de topsectoren chemie en energie kansrijker te maken helpt InnovatieLink

Nadere informatie

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Winst met Waarde In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Erwin Meijboom Je hebt de stap genomen om deze e-paper te downloaden! Ben je startend ondernemer, wil je je startup gaan ontwikkelen,

Nadere informatie

ECONOMISCHE STIMULANS

ECONOMISCHE STIMULANS DE ZZP ER CENTRAAL Arnhem is een ondernemende stad. Met name het aantal ZZP ers is de afgelopen jaren spectaculair toegenomen. Bij elkaar opgeteld zijn het meer mensen dan het grootste bedrijf in Arnhem

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

Hoe we samen met klanten duurzaam bankieren in Walcheren/Noord-Beveland. Financieringen met positieve maatschappelijke impact. 112 mln.

Hoe we samen met klanten duurzaam bankieren in Walcheren/Noord-Beveland. Financieringen met positieve maatschappelijke impact. 112 mln. Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling 2015 1 Bankieren voor Nederland stimuleren welvaart en welzijn in Nederland 2 Banking for Food stimuleren duurzame voedselvoorziening wereldwijd

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Coalitieakkoord Uitdagend Gelderland Economie is hèt belangrijkste thema in deze coalitieperiode 195

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deze Monitor gaat over productie-installaties: windturbines, windparken collectieve zonprojecten andere productie-installaties alle productie-projecten waar jullie

Nadere informatie

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Ministerie van Economische Zaken Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Roland Starmans Manager Product Ontwikkeling Bancair, Investment

Nadere informatie

Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering. Ruud Huirne, directeur F&A Nederland

Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering. Ruud Huirne, directeur F&A Nederland Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering Ruud Huirne, directeur F&A Nederland Rabo posities agrarische sector per sector stabiel tot licht dalend (* EUR mln) 2 Kredietverlening 2013 Verstrekkingen

Nadere informatie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010 Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank Groep Maatwerk Sustainability naast Food

Nadere informatie

Duurzame innovaties in het MKB

Duurzame innovaties in het MKB M201117 Duurzame innovaties in het MKB Coen Bertens Johan Snoei Zoetermeer, november 2011 Duurzame innovaties in het MKB Eerder onderzoek van EIM liet al zien dat MKB'ers duur ondernemen als een blijver

Nadere informatie

Recepten voor succesvol financieren

Recepten voor succesvol financieren Recepten voor succesvol financieren Masterclass Bio Based Economy Utrecht, 15 feb 2013 Annemieke Busch Rol MKB financiering bij AgNL Wegwijzer voor de MKB 'er binnen AgNL op financieringsgebied. Borgstellingskrediet,

Nadere informatie

Via Rabobank Foundation ondersteunt Rabobank. Financieringen met positieve maatschappelijke impact 214,5mln. Enschede-Haaksbergen

Via Rabobank Foundation ondersteunt Rabobank. Financieringen met positieve maatschappelijke impact 214,5mln. Enschede-Haaksbergen Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling 1 Bankieren voor Nederland stimuleren welvaart en welzijn in Nederland 2 Banking for Food stimuleren duurzame voedselvoorziening wereldwijd

Nadere informatie

Manifest. Input voor het coalitieakkoord. Gebaseerd op speerpunten vanuit het Gelderse platteland en de kleine kernen in onze provincie

Manifest. Input voor het coalitieakkoord. Gebaseerd op speerpunten vanuit het Gelderse platteland en de kleine kernen in onze provincie Manifest Input voor het coalitieakkoord Gebaseerd op speerpunten vanuit het Gelderse platteland en de kleine kernen in onze provincie Maart 2015 Geachte heer, mevrouw, Op het PlattelandsParlement Gelderland

Nadere informatie

Voortzetting van de subsidieregeling

Voortzetting van de subsidieregeling Voortzetting van de subsidieregeling De huidige regeling Leefbaarheid en Gemeenschapsvoorzieningen is zo succesvol dat deze recht doet aan continuering. De 60 aanvragen bij de laatste tranche van deze

Nadere informatie

5 jaar in beeld. www.lifesciencesatwork.nl

5 jaar in beeld. www.lifesciencesatwork.nl 5 jaar in beeld www.lifesciencesatwork.nl Het LifeSciences@work programma Innovaties in de Life Sciences kunnen grote impact hebben voor de samenleving. Het LifeSciences@work programma helpt startende

Nadere informatie

SEED Capital-Regeling: sector Informatietechnologie

SEED Capital-Regeling: sector Informatietechnologie SEED Capital-Regeling: sector Informatietechnologie Inhoud Nederlandse mkb-ondernemers spelen een belangrijke rol in innovatieve activiteiten en versterken de economie. Speciaal voor startende mkb-ondernemers

Nadere informatie

Advieswijzer. Verdien geld met innovatie. 26-01-2016 Denk ondernemend. Denk Bol.

Advieswijzer. Verdien geld met innovatie. 26-01-2016 Denk ondernemend. Denk Bol. Advieswijzer Verdien geld met innovatie 26-01-2016 Denk ondernemend. Denk Bol. Als ondernemer bent u op zoek naar mogelijkheden om de toegevoegde waarde van uw bedrijf te vergroten. U denkt na over hoe

Nadere informatie

Een bankiersblik op de grafische industrie

Een bankiersblik op de grafische industrie Een bankiersblik op de grafische industrie Visie van de Rabobank Steffanie van der Maas en Bert Sikken Rabobank Nederland 29 februari 2012 Programma 1. Trends en ontwikkelingen de markt 2. Kansen en innovaties

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds medegefinancierd door het Europees Sociaal Fonds zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren in de groei

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014

Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014 #gebiedsesco Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014 #gebiedsesco Programma Gijs Schuurhuis (De Urbanisator Plaspoelpolder) Welkomstwoord Hans Korbee

Nadere informatie

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Geactualiseerde verdeling 100 mln Verdeling nog te bestemmen revolverende

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Innovatie: wat zijn de mogelijkheden?

Innovatie: wat zijn de mogelijkheden? Kennisdocument Innovatie: wat zijn de mogelijkheden? Als ondernemer bent u op zoek naar mogelijkheden om de toegevoegde waarde van uw bedrijf te vergroten. U denkt na over hoe u producten, diensten en

Nadere informatie

Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen. A. Visser Maart 2015

Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen. A. Visser Maart 2015 Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen A. Visser Maart 2015 André Visser Sinds 1999 bij Royal HaskoningDHV Actief op het vlak duurzaamheid en circulaire economie - energiefabriek - grondstoffenfabriek

Nadere informatie

MKB Energie Coöperatief West - Friesland. Ing. John Braakman MBA Directeur ZON Energie Groep Funding partner ECWF

MKB Energie Coöperatief West - Friesland. Ing. John Braakman MBA Directeur ZON Energie Groep Funding partner ECWF MKB Energie Coöperatief West - Friesland Ing. John Braakman MBA Directeur ZON Energie Groep Funding partner ECWF Inhoud 1. ZON Energie Groep 2. Wie wat en waar is het ECWF 3. Status tot op heden 4. Exploitatie

Nadere informatie

Bedrijfsadvies aan de keukentafel

Bedrijfsadvies aan de keukentafel Nederland: de koploper in agrifood, hoe houden we stand? Bedrijfsadvies aan de keukentafel Bedrijfsadvies aan de keukentafel Elies Lemkes-Straver (Algemeen Directeur ZLTO) Conferentie Agrivaknet, 3 februari

Nadere informatie

Qredits bestaat vijf jaar. Dat is een felicitatie waard: in de eerste. plaats natuurlijk aan Qredits en haar medewerkers die deze

Qredits bestaat vijf jaar. Dat is een felicitatie waard: in de eerste. plaats natuurlijk aan Qredits en haar medewerkers die deze (GESPROKEN WOORD GELDT) Majesteit, dames en heren! Qredits bestaat vijf jaar. Dat is een felicitatie waard: in de eerste plaats natuurlijk aan Qredits en haar medewerkers die deze organisatie in korte

Nadere informatie

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Aan het kernteam worden een aantal vragen voorgelegd naar aanleiding van de adviezen uit de zevende

Nadere informatie

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij Hartelijk welkom Even voorstellen Rabobank Breda Samen sterker Duurzaam nieuw hoofdkantoor Rabobank Breda 1509142 Duurzaam nieuw hoofdkantoor: film MKB-visie Alexander

Nadere informatie

Samen werken aan een duurzame toekomst. Dat is het idee.

Samen werken aan een duurzame toekomst. Dat is het idee. Samen werken aan een duurzame toekomst. Dat is het idee. Financiering in een Nationaal Landschap 27 oktober 2010 Rabobank. Een bank met ideeën. Rianka Habraken Agenda Rabobank en MVO Rabobank Streekrekening

Nadere informatie

Veelgestelde vragen. Algemeen. 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet?

Veelgestelde vragen. Algemeen. 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet? Veelgestelde vragen Algemeen 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet? Nederland kent naar schatting tussen de 3000 en 4000 social enterprises, een relatief kleine maar groeiende sector, met groot potentieel.

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

Geachte gasten, beste collega s

Geachte gasten, beste collega s Geachte gasten, beste collega s Ik heet u allen van harte welkom bij de officiële ingebruikname van de volledig nieuwe voorzuivering voor ons Productiebedrijf Andijk. In het bijzonder wil ik verwelkomen,

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren

Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren Private equity/investeringsfonds Ampere Equity Fonds Aandeelhouders zijn APG, PGGM, Delta Lloyd and Rabobank. Focus op productie duurzame

Nadere informatie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie Sociale Windenergie & Windenergie langs de A16 1 Ons idee Samen Sociale Windenergie realiseren door samenwerking lokale initiatieven in Zundert?? 2 Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR

Nadere informatie

Duurzame winst voor MKB in 7 stappen Jaap de Vries Gijs Duivenvoorde

Duurzame winst voor MKB in 7 stappen Jaap de Vries Gijs Duivenvoorde Duurzame winst voor MKB in 7 stappen Jaap de Vries Gijs Duivenvoorde Duurzaam ondernemen 1 Even voorstellen Gijs Duivenvoorde ir, Delft Berenschot Maakindustrie Duurzaamheid Innovatie Normcommissie ISO26000

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling

Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling 1 Bankieren voor Nederland stimuleren welvaart en welzijn in Nederland Versterken lokale economie Verstrekte leningen en kredieten Rabobank

Nadere informatie

Curatoren middag 2015

Curatoren middag 2015 Curatoren middag 2015 Alternatieve financieringsvormen Wat zijn de mogelijkheden in het huidige financieringslandschap 11 november 2015 Spreker: Onderwerpen 1. Financieringsbehoefte bedrijfsleven 2. Veranderende

Nadere informatie

Growth Capital Fund BV

Growth Capital Fund BV Growth Capital Fund BV Groei en ondernemen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Groeibedrijven vormen een belangrijke aanjager van de economie. Sommige bedrijven groeien spectaculair, anderen laten

Nadere informatie

Visie op Sociale windenergie. Burgerinitiatief Duurzaam Drimmelen

Visie op Sociale windenergie. Burgerinitiatief Duurzaam Drimmelen Visie op Sociale windenergie Burgerinitiatief Duurzaam Drimmelen Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR Duurzaam Drimmelen wil duurzaamheid in gemeente Drimmelen vergroten Ecologisch,

Nadere informatie

Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk?

Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk? Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk? Conclusies nav onderzoek in Opdracht van agentschap NL Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dit rapport is bestemd voor de organisatie

Nadere informatie

dutch building better//energy markets

dutch building better//energy markets building better//energy markets Alliander versnelling van de energietransitie Opzetten van een nieuwe dienst in een zelfstandige BV; inbrengen van gewenst ondernemerschap Vertalen van mogelijkheden nieuwe

Nadere informatie

We W t e-t en e n re g re e g lg e e lg v e in v g in. g

We W t e-t en e n re g re e g lg e e lg v e in v g in. g Wet- en regelg 20 november 2014 Wet- en regelgeving. SBK NMD versie 1.6. 1 PRODUCT ONGETOETST SBK NMD versie 1.6. 6 PRODUCTEN ONGETOETST gem. 0,70 Bron: Vakblad Bouwregels in de prak tijk augustus

Nadere informatie

IDEE > PLAN > PITCH. In 3 stappen van idee { naar financiering

IDEE > PLAN > PITCH. In 3 stappen van idee { naar financiering In 3 stappen van idee { naar financiering Inhoud 1. Inleiding 2. De stappen 3. Stap 1: Het idee 4. Stap 2: Het plan 5. Stap 3: De pitch 6. Tips en Adressen Inleiding Je hebt een idee voor een nieuw bedrijf.

Nadere informatie

Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling

Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling 1 Bankieren voor Nederland stimuleren welvaart en welzijn in Nederland Versterken lokale economie Verstrekte leningen en kredieten Rabobank

Nadere informatie

B-96 Green Deal de winst van paardenmest

B-96 Green Deal de winst van paardenmest B-96 Green Deal de winst van paardenmest Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. verhagen, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Zonnestroom voor het Friese MKB

Zonnestroom voor het Friese MKB Zonnestroom voor het Friese MKB Informatiebijeenkomst, Provinciehuis Jadranka Cace, projectleider j.cace@fryslan.nl 2 oktober 2014 Ambities Structurele toepassing van zonnestroom bij MKB Praktijktoepassing:

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 23199 21 december 2011 Regeling van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 13 december 2011, nr.

Nadere informatie

Crowdfunding & duurzame energie. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken

Crowdfunding & duurzame energie. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Crowdfunding & duurzame energie In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Crowdfunding & duurzame energie De status van crowdfunding voor duurzame energie in Nederland in 2015 Dit rapport is

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020)

Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020) Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020) (Voor)financiering door een derde 1. Zonline Doneer de zon: Zonline biedt in samenwerking met Urgenda de mogelijkheid om via crowdfunding zonnepanelen

Nadere informatie

Groot Composiet II Houtkoolschets

Groot Composiet II Houtkoolschets II Groot Composiet II Houtkoolschets Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

De IVW, daar heb je wat aan!

De IVW, daar heb je wat aan! De IVW, daar heb je wat aan! Samen In Weesp hebben we een unieke samenwerking, waarmee we zaken ook echt voor elkaar krijgen en onze ambities waarmaken. Samen staan we sterk. Cees van Vliet, voorzitter

Nadere informatie

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 accepteren en adapteren nieuwe diensten en technologieën steeds sneller. Zij zien vooral veel in het gebruik van een zelfscankassa, Click

Nadere informatie

Regionale antenne van het agentschap voor innovatie door wetenschap en technologie - IWT

Regionale antenne van het agentschap voor innovatie door wetenschap en technologie - IWT Innovatieve starters Een onderneming opstarten rond een innovatief product of een innovatieve dienst brengt heel wat (extra) risico s met zich mee. Een gedegen voorbereiding is dan ook noodzakelijk. Door

Nadere informatie

Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst

Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst Conferentie Samen werken aan lokaal ondernemerschap 19 november 2015 Bert Otten Radar Advies Lianne Harrewijn IMK Sociaal ondernemen is in! sociaal

Nadere informatie

duurzaam Europese Unie Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling

duurzaam Europese Unie Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Zin in ondernemen Europese Unie Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Zin in ondernemen? Zin in ondernemen? is een meerjarig project gericht op de stimulering van energiebesparing en ondernemen. Met

Nadere informatie

Kosteloos innovatie: Innoveren met subsidies.

Kosteloos innovatie: Innoveren met subsidies. 1. Wat is innovatie. Kosteloos innovatie: Innoveren met subsidies. Innovatie is een ruim begrijp. Het is het vernieuwen en ontwikkelingen van nieuw producten, diensten of proces om iets nieuws waarde te

Nadere informatie